Zbiorowe prawo pracy - Kadry - Profesjonalny serwis kadrowych - prawo pracy, wynagrodzenia, umowa o pracę, urlopy, HR, BHP, kodeks pracy

Redakcja Infor zgłosiła się do Krajowej Sekcji Oświaty i Wychowania NSZZ „Solidarność” z prośbą o komentarz do najnowszych zmian wdrożonych w Karcie Nauczyciela. Zmiany wchodzą w życie 13 grudnia 2025 r. a same przepisy mają ogromny wpływ na sytuację prawną i zatrudnieniową nauczycieli. Poniżej prezentujemy odpowiedź, którą otrzymaliśmy bezpośrednio od NSZZ "Solidarność", z której wynika m.in., że wprowadzono nowy, znacznie silniejszy mechanizm kształtowania warunków pracy w oświacie, który w wielu miejscach może zastąpić lub ograniczyć znaczenie dotychczasowych regulaminów wynagradzania nauczycieli przyjętych przez JST lub ministerstwa. Czy w szkołach będzie więc rewolucja regulacji wewnętrznych (UZP) a nauczyciele będę mogli domagać się więcej?

Najnowsze zmiany w prawie pracy zostały podpisane przez prezydenta Karola Nawrockiego jeszcze w listopadzie 2025 r. Dotyczą układów zbiorowych pracy i porozumień zbiorowych. Kto może być objęty układem zbiorowym pracy? Nie tylko etatowcy, a nawet emeryci i renciści.

Uchyla się dział jedenasty z Kodeksu pracy (sic!). Co za zmiana dla pracowników, pracodawców, związków zawodowych oraz organizacji pracodawców! Na taką zmianę czekano kilkadziesiąt lat. Naukowcy już dawno mówili, że trzeba to zrobić i stało się! Ale uwaga, z jednej strony likwidacja przepisów, a z drugiej strony już w dniu 13 grudnia 2025 r. wchodzi w życie totalnie nowa ustawa o kolosalnym znaczeniu dla polskiego prawa pracy, a konkretnie dla ZPP.

Parlament zakończył prace nad ustawą dotyczącą układów zbiorowych. Będzie łatwiej zawrzeć układ, a więc i ustanowić przepisy bardziej korzystne dla pracowników, np. dodatkowe dni urlopu czy systematyczne podwyżki wynagrodzeń. Oto 7 najważniejszych zmian w ustawie.

Projekt ustawy o układach zbiorowych pracy i porozumieniach zbiorowych został opracowany przez Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Rząd przyjął propozycję nowych przepisów. Czym są układy zbiorowe? Co wprowadza ustawa?

Ułatwienia w zawieraniu układów zbiorowych pracy. Rada Ministrów przyjęła projekt ustawy. O co chodzi? Zatem nowa ustawa o układach zbiorowych pracy i porozumieniach zbiorowych eliminuje zbędną biurokrację, wprowadza nowoczesny, elektroniczny rejestr oraz zastępuje długotrwałe procedury szybką i przejrzystą obsługą online. Dodatkowe mechanizmy wsparcia, jak mediacja czy elastyczne ramy czasowe układów, mają pobudzić aktywny dialog społeczny i zwiększyć liczbę negocjowanych porozumień, dostosowanych do specyfiki poszczególnych branż i firm.

Resort pracy a w tym Agnieszka Dziemianowicz-Bąk odpowiedzialni są zmiany w zbiorowym prawie pracy. Środowisko związkowców ale i pracodawców czekało od dawna na nowe regulacje. Według założeń już w 2025 r. mają wejść w życie zmiany w zakresie przepisów o układach zbiorowych pracy. Będą nowe zasady prowadzenia negocjacji przez pracodawców i związki zawodowe. Wreszcie z Kodeksu Pracy, który dotyczy przecież indywidualnego prawa pracy (relacji pracownik-pracodawca) będą usunięte, a wyodrębnione do innej, osobnej ustawy przepisy dotyczące układów zbiorowych pracy, tzw. UZP.

Od 1 stycznia 2019 r. nowelizacja ustawy o związkach zawodowych wprowadziła regulację, zgodnie z którą przepisy dotyczące układów zborowych pracy stosuje się odpowiednio do innych niż pracownicy osób wykonujących pracę zarobkową oraz ich pracodawców.

Od 1 stycznia 2017 r. pracodawca zatrudniający co najmniej 20 i mniej niż 50 pracowników, nieobjętych układem zbiorowym pracy ustala warunki wynagradzania za pracę w regulaminie wynagradzania, jeżeli zakładowa organizacja związkowa wystąpi z wnioskiem o jego ustalenie. Pracodawca planujący modyfikacje zasad wynagradzania pracowników powinien dokonać zmiany regulaminu wynagradzania.

Z dniem 1 stycznia 2017 r. weszła w życie ustawa z dnia 16 grudnia 2016 r. o zmianie niektórych ustaw w celu poprawy otoczenia prawnego przedsiębiorców, która wprowadziła istotne zmiany w zbiorowym prawie pracy. Zmiany dotyczą m.in. regulaminu wynagradzania i regulaminu pracy oraz Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych.

Dzięki stosowaniu układów zbiorowych, pracownicy mogą korzystać z dostosowanych do ich potrzeb warunków pracy. Układy zbiorowe (fr. Conventions Collectives) decydują we Francji o kształcie zatrudnienia w 98% przypadków.

Układ zbiorowy pracy jest aktem prawa wewnątrzzakładowego rozszerzającym najczęściej uprawnienia pracowników wynikające ze stosunku pracy w porównaniu z ogólnie obowiązującymi przepisami prawa pracy. Każdy układ zbiorowy, aby mógł wejść w życie, musi zostać zarejestrowany.

Dlaczego niemieckie prawo pracy jest tak elastyczne? Duże znaczenie dla takiego stanu rzeczy mają mocne związki zawodowe oraz wysoka partycypacja pracownicza. Jakie znaczenie w Niemczech mają zbiorowe układy pracy?

W Polsce prawo pracy reguluje przede wszystkim Kodeks pracy. W krajach zachodnich, gdzie często emigrują za pracą nasi rodacy, duże znaczenie (często większe niż Kodeks pracy) mają układy zbiorowe pracy. Warto zapoznać się z obowiązującymi w danym państwie przepisami prawa pracy.

Kodeks pracy nie jest jedynym źródłem prawa pracy. Źródłem prawa pracy są również inne ustawy i wydane na ich podstawie akty wykonawcze, źródłem prawa pracy mogą stać się również postanowienia układu zbiorowego pracy.

Członkostwo w europejskiej radzie zakładowej wiąże się z korzystniejszymi od powszechnie obowiązujących przepisów regulacjami sytuacji pracowników. Czy polski pracodawca może złożyć takiemu pracownikowi wypowiedzenie zmieniające, jeśli w zakładzie pracy wchodzi w życie nowy układ zbiorowy pracy?

Prawo dopuszcza dokonanie zmian w Zakładowym Układzie Zbiorowym Pracy. Można je wprowadzać jedynie poprzez przyjęcie przez strony układu Protokołu Dodatkowego. Co dzieje się w sytuacji, gdy jedna ze stron nie zgadza się na zawarcie Protokołu Dodatkowego?

Co do zasady przepisy prawa pracy działają na korzyść pracownika. Istnieją jednak sytuacje, w których nie stosuje się ogólnej zasady. Kiedy przepisy prawa pracy nie działają na korzyść pracownika?

Ustalenia w układzie zbiorowym pracy pozostawia się zupełnej swobodzie stron. Ustawodawca nie nakłada na zakład pracy obowiązku zawarcia układu zbiorowego pracy. Zawarcie układu zależy jedynie od woli pracodawcy i zakładowej organizacji związkowej. Czego mogą dotyczyć ich ustalenia?

Wypowiedzenie układu zbiorowego pracy jest jednym ze sposobów jego rozwiązania. Zachowanie jakiej procedury jest konieczne dla zgodnego z prawem wypowiedzenia układu zbiorowego pracy z zachowaniem 3-miesięcznego okresu wypowiedzenia? Kiedy i w jaki sposób należy o tym poinformować Państwową Inspekcję Pracy? Jakie dokumenty muszą zostać sporządzone i podpisane przez strony? Czy należy podawać powody wypowiadania układu? O tym poniżej.

Zawieszenie układu zbiorowego pracy, a co za tym idzie również niektórych uprawnień pracowniczych przez pracodawcę, jest możliwe w ściśle określonych przypadkach. Uprawnienie to, ma na celu umożliwienie przeprowadzenia procesów niezbędnych dla poprawy kondycji finansowej zakładu pracy.

Układ zbiorowy pracy co do zasady wchodzi w życie z dniem zarejestrowania. Stronom układu przysługuje jednak uprawnienie do określenia innej daty, lecz nie może być to data poprzedzająca dzień rejestracji.

Układ zbiorowy pracy zawiera pracodawca z organizacją bądź organizacjami związkowymi. Połączenie i rozwiązanie organizacji zakładowych wpływa na zawarte układy zbiorowe pracy. Jak przekształcenia organizacyjne wypływają na obowiązywanie zakładowego układu zbiorowego pracy?

Układy zbiorowe pracy to dwustronne umowy zawierane przez partnerów społecznych. Kodeks pracy wyróżnia zakładowe i ponadzakładowe układy zbiorowe pracy zawierane odpowiednio pomiędzy pracodawcami i organizacjami pracodawców, a zakładowymi i ponadzakładowymi organizacjami związkowymi.

Kodeks pracy wyróżnia zakładowe układy zbiorowe pracy i ponadzakładowe układy zbiorowe pracy. Ponadzakładowy układ zbiorowy pracy zakładany jest przez właściwy statutowo organ ponadzakładowej organizacji związkowej oraz organ organizacji pracodawców.

Układy zbiorowe pracy można zmieniać. Dokonują tego strony układu za pomocą protokołów dodatkowych. Do protokołów należy stosować odpowiednio przepisy dotyczące układów.

Rozwiązanie układu zbiorowego pracy powoduje utratę jego mocy obowiązującej. Kodeks pracy wyróżnia 3 podstawowe rodzaje rozwiązania układu: zgodne oświadczenie stron, upływ okresu, na jaki został zawarty oraz upływ okresu wypowiedzenia.

Układy zbiorowe pracy są zupełnie dobrowolne. Zawierają je pracownicy reprezentowani przez zakładową bądź ponadzakładową organizację związkową oraz pracodawca bądź organizacja pracodawców. W celu ich zawarcia przeprowadza się rokowania.

Układ zbiorowy pracy zawiera reprezentacja pracowników z pracodawcą. Wyróżnia się zakładowy układ zbiorowy pracy oraz ponadzakładowy układ zbiorowy pracy. Układy określają zwykle warunki wynagradzania za pracę i przyznawanie innych świadczeń związanych z pracą.

Pracodawca przejmujący zakład pracy (lub jego część), w którym obowiązywał układ zbiorowy pracy ma obowiązek stosowania w odniesieniu do przejętych pracowników dotychczasowego układu. Zobowiązanie nałożone na nowego pracodawcę wygasa z upływem roku od dnia przejęcia zakładu pracy.

Odprawy przyznawane w związku z rozwiązaniem stosunku pracy mogą być różnicowane w porozumieniach pracodawców i związków zawodowych. Zróżnicowanie wysokości odpraw musi jednak być obiektywnie uzasadnione.

W związku z trudnościami ekonomicznymi na rynku pracy można zaobserwować tendencję firm do rozwiązywania układów zbiorowych pracy. Pracodawca, podejmując taką próbę, powinien liczyć się ze skutkami, jakie się z tym wiążą.

Aby układ zbiorowy pracy uzyskał moc obowiązującą, konieczna jest jego rejestracja. Podczas procedury rejestracyjnej badana jest zgodność układu z przepisami prawa.

Pakiet socjalny nie jest nadzwyczajnym zbiorem przepisów. Jeżeli przepisy pakietu zostały włączone do układu zbiorowego pracy, w razie wypowiedzenia tego układu również one tracą ważność (wyrok Sądu Najwyższego z 8 czerwca 2010 r., I PK 23/10).

Układ zbiorowy pracy rozwiązuje się: na podstawie zgodnego oświadczenia stron; z upływem okresu, na który został zawarty; z upływem okresu wypowiedzenia dokonanego przez jedną ze stron.

Pakty socjalne jako porozumienia zbiorowe będące gwarancją uprawnień pracowniczych mogą stanowić podstawę roszczeń dochodzonych przed sądem pracy. Co ważne, obejmują swoją ochroną także pracowników niezrzeszonych w związku zawodowym.

Przepisy rozdziału I działu jedenastego Kodeksu pracy odnoszące się do układu zbiorowego pracy stosuje się zarówno do układu ponadzakładowego, jak i układu zakładowego.

Zakładowy układ zbiorowy pracy, potocznie zwany układem zakładowym, uregulowany jest w dziale 11 Kodeksu pracy.

Co dzieje się z zakładowym układem zbiorowym pracy, w przypadku gdy rozwiążą się wszystkie organizacje związkowe?

W naszym zakładzie obowiązuje zakładowy układ zbiorowy pracy. Pracodawca chce w treści układu zamieścić postanowienie dające mu możliwość samodzielnego odstąpienia od wypłaty niektórych świadczeń w przypadku pogarszającej się sytuacji finansowej. Czy taki zapis będzie prawidłowy? Czy może zastosować inne rozwiązania?

Przepisy zakładowego układu zbiorowego pracy zawierają postanowienia antydyskryminacyjne, w tym rodzaje zachowań dyskryminacyjnych i definicje m.in. dyskryminacji pośredniej. Czy w związku z najnowszą zmianą kodeksu pracy musimy zmienić układ?

Zamierzamy wypowiedzieć zakładowy układ zbiorowy. Układ nie przewiduje okresu wypowiedzenia, zastosujemy więc trzymiesięczny, zgodnie z przepisami kodeksu pracy. W jaki sposób należy policzyć okres 3 miesięcy i kiedy najwcześniej możemy rozpocząć wręczanie wypowiedzeń zmieniających? Czy obowiązuje taka sama zasada, jak przy wypowiadaniu umów na czas nieokreślony, tzn. że okres wypowiedzenia kończy się w ostatnim dniu miesiąca?

W przypadku gdy jest to uzasadnione sytuacją finansową pracodawcy, może zostać zawarte porozumienie o zawieszeniu stosowania w całości lub części przepisów prawa pracy obowiązujących w zakładzie pracy.

Po utracie od dnia 26 listopada 2002 r. mocy obowiązującej art. 2417 § 4 k.p. w związku z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 listopada 2002 r., K 31/01 (Dz.U. Nr 196, poz. 1660), pracodawca nie jest związany postanowieniami rozwiązanego układu zbiorowego pracy oraz wypowiedzianego regulaminu wynagradzania i może złożyć pracownikom wypowiedzenia zmieniające warunki umowy o pracę na ich niekorzyść.

Odszkodowania z tytułu bezprawnego rozwiązania stosunku pracy oraz z tytułu powstrzymywania się od prowadzenia działalności konkurencyjnej wobec pracodawcy nie są objęte ograniczeniami wynikającymi z ustawy z dnia 3 marca 2000 r. o wynagradzaniu osób kierujących niektórymi podmiotami prawnymi (Dz.U. Nr 26, poz. 306 ze zm.).

Przepis art. 24113 § 2 zdanie drugie k.p. nie wyłącza wymagania zasadności wypowiedzenia warunków pracy i płacy (art. 45 § 1 w związku z art. 42 § 1 k.p.) oraz konsultacji zamiaru tego wypowiedzenia z reprezentującą pracownika zakładową organizacją związkową (art. 38 k.p.), jeżeli rozwiązany układ zbiorowy pracy nie został zastąpiony nowym układem zbiorowym pracy ani regulaminem wynagradzania.

Nasza firma działa w godzinach od 8.00 do 20.00. Niektórzy pracownicy zatrudnieni na pełny etat chcieliby pracować w godz. od 12.00 do 20.00. Natomiast pracownicy pracujący na 1/2 etatu chcieliby pracować w godz. od 16.00 do 20.00, a jeszcze inni zatrudnieni na pełny etat woleliby pracować w soboty i niedziele (chcą mieć wolne poniedziałki i wtorki). Prezes firmy zaakceptował te propozycje. W jaki sposób (najłatwiejszy dla firmy) powinniśmy ustalić takie rozkłady i godziny pracy dla pracowników?

Nie nabywa prawa do nagrody jubileuszowej pracownik, który przewidziane w zakładowym układzie zbiorowym pracy warunki do tego świadczenia spełnił w okresie zawieszenia układu (art. 24127 § 1 i 3 k.p.), chyba że co innego wynika z postanowień układu lub porozumienia o zawieszeniu jego stosowania.

W naszej firmie zostało zawarte porozumienie o zawieszeniu stosowania zakładowego układu zbiorowego pracy, w którym strony określiły niższe stawki wynagrodzenia zasadniczego oraz pozbawiły pracowników dodatkowego wynagrodzenia za pracę w warunkach szczególnie szkodliwych. Czy powinniśmy dodatkowo wypowiedzieć pracownikom dotychczasowe warunki umowy o pracę lub zawrzeć porozumienia zmieniające? Czy w wyniku zawarcia porozumienia o zawieszeniu stosowania układu możemy również obniżyć wynagrodzenie pracownikom objętym ochroną przewidzianą w ustawie o związkach zawodowych bez konieczności uzyskania zgody zarządu organizacji związkowej?

Układy zbiorowe pracy

Zmiany w Karcie Nauczyciela od 13.12.2025 r. Najnowszą ustawę komentuje NSZZ „Solidarność” Krajowa Sekcja Oświaty i Wychowania. Koniec z jednostronnością w sprawie dodatków czy godzin ponadwymiarowych - od teraz w mocy UZP

Najnowsze zmiany w prawie pracy dot. układów zbiorowych pracy i porozumień zbiorowych. Nie tylko dla etatowców. Układem mogą być objęci nawet emeryci i renciści

To koniec działu XI KP - likwidacja przepisów. Pracownicy, pracodawcy, działy kadr: 13 grudnia 2025 wchodzi w życie totalnie nowa ustawa o kolosalnym znaczeniu dla polskiego prawa pracy. Czekano na nią kilkadziesiąt lat

7 najważniejszych zmian w układach zbiorowych pracy. Parlament zakończył prace nad ustawą

W końcu będzie ustawa o układach zbiorowych pracy. Rząd przyjął projekt

Rewolucja w układach zbiorowych pracy. Rada Ministrów przyjęła projekt ustawy. Co to daje pracownikom i pracodawcom?

7 ważnych zmian od 2025 r. Nowe prawo układów zbiorowych od 2025: nowe zasady negocjacji pracodawców i związków zawodowych. Kodeks pracy będzie krótszy, bez przepisów o UZP!

Układy zbiorowe pracy od 1 stycznia 2019 r.

Modyfikacja zasad wynagradzania pracowników

Regulamin wynagradzania i pracy, ZFŚS - zmiany od 1 stycznia 2017 r.

Układy zbiorowe we Francji

Układ zbiorowy pracy - definicja

Zbiorowe układy pracy w Niemczech

Czym jest układ zbiorowy pracy?

Układ zbiorowy pracy jako źródło prawa pracy

Członkostwo w europejskiej radzie zakładowej a wypowiedzenie zmieniające

Dokonanie zmian w zakładowym układzie zbiorowym pracy

Kiedy przepisy prawa pracy nie działają na korzyść pracownika?

Ustalenia stron w układzie zbiorowym pracy

Wypowiedzenie układu zbiorowego pracy

Zawieszenie układu zbiorowego pracy

Układ zbiorowy pracy – wejście w życie

Układ zbiorowy pracy - połączenie i rozwiązanie organizacji zakładowych

Układy zbiorowe pracy – podstawowe informacje

Ponadzakładowy układ zbiorowy pracy – strony

Układ zbiorowy pracy – protokoły dodatkowe

Układ zbiorowy pracy - rozwiązanie

Układ zbiorowy pracy - rokowania

Układ zbiorowy pracy

Dotychczasowy układ zbiorowy pracy

Odprawy można różnicować

Porozumienie o zawieszeniu stosowania układu zbiorowego pracy

Skutki wypowiedzenia lub rozwiązania układu pracy

Rejestracja układu zbiorowego pracy

Czy obowiązuje pakiet socjalny mimo wypowiedzenia układu zbiorowego pracy

Rozwiązanie i zmiany w układzie zbiorowym pracy

Pakt socjalny jako podstawa żądań pracowników

Układy zbiorowe pracy

Zawarcie zakładowego układu zbiorowego pracy

Odstąpienie od stosowania zakładowego układu pracy

Samodzielne odstąpienie od postanowień układu zbiorowego

Brak konieczności zmiany treści układu

Upływ terminu wypowiedzenia układu zbiorowego pracy

Zawieszenie przepisów prawa pracy

Wyrok SN z dnia 9 maja 2007 r., sygn. I PK 256/06

Wyrok SN z dnia 11 lipca 2006 r., sygn. I PK 290/05

Uchwała składu 7 sędziów SN z dnia 15 października 2008 r., sygn. III PZP 1/08

Ustalenie rozkładu czasu pracy

Uchwała SN z dnia 9 kwietnia 2008 r., sygn. II PZP 6/08

Porozumienie o zawieszeniu stosowania układu zbiorowego pracy