REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.
Układ zbiorowy pracy. /Fot. Fotolia
Układ zbiorowy pracy. /Fot. Fotolia
Fotolia

REKLAMA

REKLAMA

Układ zbiorowy pracy zawiera reprezentacja pracowników z pracodawcą. Wyróżnia się zakładowy układ zbiorowy pracy oraz ponadzakładowy układ zbiorowy pracy. Układy określają zwykle warunki wynagradzania za pracę i przyznawanie innych świadczeń związanych z pracą.

Układ zbiorowy pracy został uregulowany w Kodeksie pracy w dziale jedenastym i należy do źródeł prawa pracy. Stronami układu zbiorowego pracy są pracownicy reprezentowani przez zakładową bądź ponadzakładową organizację związkową oraz pracodawca bądź organizacja pracodawców.

Autopromocja

Zasięg obowiązywania

Co istotne, układ zawiera się dla wszystkich pracowników zatrudnionych przez pracodawców objętych jego postanowieniami. Strony układu mogą jednak postanowić inaczej. Zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 3 marca 2005 r. (I PK 191/04) porozumienie o zawieszeniu stosowania układu zbiorowego pracy zawiera się dla wszystkich pracowników objętych tym układem, chyba, że strony wyraźnie wyłączą z jego zakresu jednoznacznie określoną grupę pracowników (art. 24127 w związku z art. 239 § 1 i art. 2419 § 1 zdanie drugie Kodeksu pracy).

Należy zwrócić uwagę na fakt, iż układem zbiorowym pracy mogą być objęte osoby świadczące pracę na innej podstawie niż stosunek pracy oraz emeryci i renciści.

Zobacz serwis: Inne formy zatrudnienia

Dalszy ciąg materiału pod wideo

Wyłączenie podmiotowe

Kodeksu pracy w art. 239 § 3 zawiera wyłączenie podmiotowe, w związku z którym układu zbiorowego pracy nie zawiera się dla:

  1. członków korpusu służby cywilnej,
  2. pracowników urzędów państwowych zatrudnionych na podstawie mianowania i powołania,
  3. pracowników samorządowych zatrudnionych na podstawie wyboru, mianowania i powołania w:
    1. urzędach marszałkowskich,
    2. starostwach powiatowych,
    3. urzędach gminy,
    4. biurach (ich odpowiednikach) związków jednostek samorządu terytorialnego,
    5. biurach (ich odpowiednikach) jednostek administracyjnych jednostek samorządu terytorialnego,
  4. sędziów i prokuratorów.

Treść układu

Układ określa:

  • warunki, jakim powinna odpowiadać treść stosunku pracy,
  • wzajemne zobowiązania stron układu (także dotyczące stosowania układu i przestrzegania jego postanowień),
  • inne sprawy, które nie zostały uregulowane w przepisach prawa pracy w sposób bezwzględnie obowiązujący.

Najczęściej układy zbiorowe pracy regulują w sposób kompleksowy warunki wynagradzania za pracę i przyznawanie innych świadczeń związanych z pracą.

WAŻNE!

Należy mieć na uwadze, że układ nie może naruszać praw osób trzecich.

Zobacz również: Forum Kadry

Postanowienia korzystne dla pracowników

Postanowienia układu zbiorowego pracy nie mogą być mniej korzystne niż przepisy Kodeksu pracy, innych ustaw i aktów wykonawczych. Co więcej, gdyby obejmował pracowników ponadzakładowy układ zbiorowy pracy, również w stosunku do jego postanowień zakładowy układ zbiorowy pracy nie może być mniej korzystny. Zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 7 grudnia 1999 r. (I PKN 438/99) postanowienia układu zbiorowego pracy zmieniające na korzyść pracowników zasady szczególnej ochrony przed rozwiązaniem stosunku pracy są ważne (prawnie skuteczne).

„Korzystność" postanowienia zakładowego prawa pracy, przy uwzględnieniu swoistego bilansu zysków i strat dla pracownika, niekoniecznie musi polegać na przyznaniu dodatkowych lub wyższych świadczeń niż gwarantowane przez przepisy powszechnie obowiązujące. Może też sprowadzać się do powstrzymywania pracodawcy z realizacją jego roszczeń wobec pracownika (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 lutego 2011 r., sygn. akt II PK 187/10).

Na podstawie art. 24113 Kodeksu pracy korzystniejsze postanowienia układu zastępują z mocy prawa wynikające z dotychczasowych przepisów prawa pracy warunki umowy o pracę lub innego aktu stanowiącego podstawę nawiązania stosunku pracy. Dochodzi do tego z dniem wejścia w życie układu.

Natomiast postanowienia układu, które są mniej korzystne dla pracowników, wprowadza się w drodze wypowiedzenia dotychczasowych warunków umowy o pracę lub innego aktu stanowiącego podstawę nawiązania stosunku pracy. Należy podkreślić, że przy wypowiedzeniu dotychczasowych warunków umowy o pracę lub innego aktu stanowiącego podstawę nawiązania stosunku pracy nie mają zastosowania przepisy ograniczające dopuszczalność wypowiadania warunków takiej umowy lub aktu.

Wątpliwości

Gdyby co do treści układu powstały wątpliwości, wyjaśniają je wspólnie jego strony. Wspólnie poczynione wyjaśnienia wiążą także strony, które zawarły porozumienie o stosowaniu tego układu. Udostępnia się je stronom porozumienia.

Zobacz: Dotychczasowy układ zbiorowy pracy

Zawarcie układu

Wystąpić z inicjatywą zawarcia układu zakładowego może pracodawca oraz każda zakładowa organizacja związkowa. Zawarcie układu zbiorowego pracy następuje w drodze rokowań prowadzonych w dobrej wierze i z poszanowaniem słusznych interesów drugiej strony. Zawiera się je w formie pisemnej zarówno na czas określony, jak i na czas nieokreślony. Należy ustalić w nim zakres jego obowiązywania oraz wskazać siedziby stron układu. W przypadku zbliżania się terminu końcowego (układ zawarty na czas określony) istnieje możliwość przedłużenia obowiązywania układu bądź uznania, że został zawarty na czas nieokreślony.

Rejestracja i wejście w życie

Każdy zawarty układ zbiorowy pracy podlega wpisowi do rejestru. Układ wchodzi w życie w terminie w nim określonym. Nie może być to jednak termin wcześniejszy niż dzień zarejestrowania. W związku z tym pracodawca ma obowiązek:

  1. zawiadomić pracowników o wejściu układu w życie, o zmianach dotyczących układu oraz o wypowiedzeniu i rozwiązaniu układu,
  2. dostarczyć zakładowej organizacji związkowej niezbędną liczbę egzemplarzy układu,
  3. na żądanie pracownika udostępnić do wglądu tekst układu i wyjaśnić jego treść.

Zobacz: Rejestracja układu zbiorowego pracy

Zmiany

Zmiany do układu wprowadza się za pomocą protokołów dodatkowych, do których stosuje się przepisy dotyczące układu. Zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 22 lutego 2008 r. (I PZP 12/07) zmiana postanowień zakładowego układu zbiorowego pracy może nastąpić tylko w trybie przewidzianym w ustawie, nawet gdy układ ten przewiduje możliwość uchylenia zasad wypłacania świadczenia płacowego na skutek niezadowalającej sytuacji ekonomicznej przedsiębiorstwa.

Rozwiązanie

Rozwiązanie układu zbiorowego pracy może nastąpić:

  • na podstawie zgodnego oświadczenia stron,
  • z upływem okresu, na który został zawarty,
  • z upływem okresu wypowiedzenia dokonanego przez jedną ze stron.

Zobacz: Samodzielne odstąpienie od postanowień układu zbiorowego

Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 3 marca 2011 r. (II PK 107/10) stwierdził, że rozwiązanie się układu zbiorowego pracy z upływem okresu, na jaki był zawarty (art. 2417 § 1 pkt 2 Kodeksu pracy), nie oznacza, że automatycznie przestają obowiązywać korzystniejsze warunki umowy o pracę wynikające z rozwiązanego układu, które z mocy prawa zostały objęte treścią tej umowy (art. 24113 § 1 Kodeksu pracy).

Podobnie jak zawarcia układu zbiorowego pracy oświadczenia stron o rozwiązaniu układu oraz wypowiedzenia układu należy dokonać w formie pisemnej. Warto zaznaczyć, że wypowiedzieć układ możne jedna i druga strona w każdym momencie jego obowiązywania. Co do zasady okres wypowiedzenia obejmuje 3 miesiące kalendarzowe, strony mogą jednak postanowić inaczej.

Podstawa prawna:

Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz.U. z 1998 Nr 21, poz. 94 z późn. zm.)

Autopromocja

REKLAMA

Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie - zapraszamy do subskrybcji naszego newslettera
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Pokaż:

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Uprawnienia rodzicielskie
    certificate
    Jak zdobyć Certyfikat:
    • Czytaj artykuły
    • Rozwiązuj testy
    • Zdobądź certyfikat
    1/10
    Ile tygodni urlopu macierzyńskiego można maksymalnie wykorzystać jeszcze przed porodem?
    nie ma takiej możliwości
    3
    6
    9 - tylko jeśli pracodawca wyrazi na to zgodę
    Następne
    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail
    Komunikat PFRON: Znacznie dłuższy okres dofinansowania do wynajmu mieszkania

    1 marca 2024 r. weszła w życie korzystna zmiana w Programie „Samodzielność – Aktywność – Mobilność!” Mieszkanie dla absolwenta. Wydłużony został okres, na który może być udzielone dofinansowanie do wynajmu mieszkania lub domu jednorodzinnego.

    Nowe przepisy dla rolników od 7 marca 2024 r. Zmiany dot. BHP przy obsłudze ciągników, maszyn, urządzeń i narzędzi stosowanych w rolnictwie

    W czwartek 7 marca 2024 r. wchodzi w życie nowe rozporządzenie ministra rolnictwa i rozwoju wsi z 14 lutego 2024 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy obsłudze ciągników, maszyn, narzędzi i urządzeń technicznych stosowanych w rolnictwie. Jakie zasady BHP wynikają z tego rozporządzenia? Co muszą wiedzieć rolnicy?

    Posiłki profilaktyczne. Czy nadejście wiosny zwalnia pracodawców z obowiązku wydawania posiłków profilaktycznych pracownikom

    Mamy dopiero początek marca, ale temperatury sięgające nawet kilkunastu stopni Celsjusza sugerują koniec zimy i początek wiosny. Czy oznacza to, że pracodawca może zaprzestać wydawania posiłków profilaktycznych pracownikom wykonującym prace fizyczne na otwartej przestrzeni podczas zimy?

    Można zarobić 7500 zł za miesiąc. I to na początku kariery. Co trzeba zrobić, że dostać taką pracę?

    7500 zł może zarobić student lub absolwent na płatnym stażu. Na chętnych czeka ponad 50 firm w 14 miastach Polski. Oferują stażystom wynagrodzenia w wysokości co najmniej 4500 zł. 1 marca 2024 r. ruszył nabór aplikacji w dwudziestej pierwszej edycji Programu Kariera. Kto może wziąć w nim udział?

    REKLAMA

    Podwyżka wynagrodzeń dla młodocianych pracowników od 1 marca 2024 r. W czasie nauki zawodu młodociany może zarobić nawet 754,04 zł

    Młodociani zatrudnieni w celu przygotowania zawodowego dostają podwyżki wynagrodzeń. Począwszy od 1 marca 2024 r. obowiązują nowe stawki, których podstawą jest wysokość przeciętnego wynagrodzenia w IV kwartale 2023 r. Dzięki temu młodociany w pierwszym roku nauki zawodu zarobi 603,23 zł, a w trzecim roku – 754,04 zł. 

    Dodatek aktywizacyjny w 2024 r. wynosi nawet 745,95 zł. Od 1 czerwca 2024 r. maksymalna kwota wzrasta do 834,72 zł. Sprawdź, jakie warunki trzeba spełnić!

    Dodatek aktywizacyjny to jedno ze świadczeń wypłacanych na podstawie ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Przepisy określają, komu należy się dodatek aktywizacyjnej oraz przesłanki przyznania tego świadczenia. Obecnie dodatek aktywizacyjny wynosi maksymalnie 745,95 zł. 1 czerwca 2024 r. osoby uprawnione dostaną podwyżkę – dodatek aktywizacyjny wzrośnie do 834,72 zł.

    PFRON: Program „Aktywny samorząd” będzie kontynuowany w 2024 r. Można uzyskać pomoc w uzyskaniu prawa jazdy, sprzętu elektronicznego, oprogramowania

    PFRON w 2024 r. będzie kontynuować program „Aktywny samorząd”. Można uzyskać pomoc w uzyskaniu prawa jazdy, sprzętu elektronicznego, oprogramowania a także pomoc w uzyskaniu wykształcenia na poziomie wyższym. Wnioski o dofinansowanie można składać od 1 marca 2024 r.

    Nie ma żadnych prac nad projektem ograniczającym zakaz handlu w niedziele

    Nie milkną dyskusje i spekulacje dotyczące ograniczenia zakazu handlu w niedziele. Tymczasem ministra Agnieszka Dziemianowicz-Bąk poinformowała, że na chwilę obecną MRPiPS nie prowadzi żadnych prac nad projektem dotyczącym niedziel handlowych.

    REKLAMA

    Krótszy czas pracy w Polsce? Min. Dziemianowicz-Bąk: skrócenie tygodnia pracy o 1 dzień organizacyjnie łatwiejsze niż skrócenie o kilka godzin

    Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej prowadzi analizy dotyczące czasu pracy, długości urlopów, dni pracy pod kątem ew. skrócenia tygodnia pracy. Resort pracy analizuje także pilotaże skrócenia tygodnia pracy, które wprowadzają same przedsiębiorstwa. Takie informacja przekazała 1 marca 2024 r. ministra rodziny, pracy i polityki społecznej Agnieszka Dziemianowicz-Bąk w Polsat News. Ministra wskazała, że osobiście jest najbardziej otwarta na propozycję premiera Donalda Tuska dotyczącą 4 dni, a nie 35 godzin pracy w tygodniu.

    5278,30 zł – tyle wynosi limit dorabiania na wcześniejszej emeryturze lub rencie

    Zwiększyły się limity dorabiania dla wcześniejszych emerytów i rencistów. Od 1 marca 2024 r. można dorobić 5278,30 zł. Wyższa kwota spowoduje zmniejszenie lub zawieszenie świadczenia.

    REKLAMA