Kategorie

Pakt socjalny jako podstawa żądań pracowników

Ryszard Sadlik
Ryszard Sadlik
Pakty socjalne jako porozumienia zbiorowe będące gwarancją uprawnień pracowniczych mogą stanowić podstawę roszczeń dochodzonych przed sądem pracy. Co ważne, obejmują swoją ochroną także pracowników niezrzeszonych w związku zawodowym.
Reklama

Przez prawo pracy rozumie się nie tylko przepisy Kodeksu pracy oraz innych ustaw i aktów wykonawczych, określające prawa i obowiązki pracowników i pracodawców, ale także postanowienia układów zbiorowych pracy i innych opartych na ustawie porozumień zbiorowych, regulaminów i statutów stanowiących prawa i obowiązki stron stosunku pracy (art. 9 § 1 k.p.). Warunkiem zaliczenia porozumienia zbiorowego określającego prawa i obowiązki stron stosunku pracy do źródeł prawa pracy jest możliwość jego zawarcia przewidziana w ustawie (wyrok SN z 7 września 1999 r., I PKN 243/99). Możliwość zawarcia porozumienia zbiorowego może wynikać z ustaw, a przede wszystkim z art. 59 ust. 2 Konstytucji RP, który stanowi, że związki zawodowe oraz pracodawcy i ich organizacje mają prawo do rokowań, w szczególności w celu rozwiązywania sporów zbiorowych, oraz do zawierania układów zbiorowych pracy i innych porozumień.

Warto zauważyć, że postanowienia porozumień tego rodzaju będą miały pierwszeństwo przed normami np. Kodeksu pracy lub innych ustaw, jeśli są one korzystniejsze dla pracowników. Wynika to a contrario z art. 9 § 2 k.p., który zabrania jedynie, aby postanowienia tego rodzaju porozumień były mniej korzystne dla pracowników niż przepisy Kodeksu pracy i innych ustaw z zakresu prawa pracy oraz aktów wykonawczych do nich.

Porozumienie ze związkami zawodowymi przy zwolnieniu grupowym

Istotne znaczenie praktyczne mają porozumienia zawierane przy zwolnieniach grupowych. Pracodawca zawiera z zakładową organizacją związkową lub, jeśli działa ich kilka w zakładzie, ze wszystkimi organizacjami porozumienie (art. 3 ust. 1 ustawy z 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników). Przepisy ustawy nie określają szczegółowo treści porozumienia, pozostawiając stronom swobodę w zakresie kształtowania sytuacji pracowników objętych zamiarem grupowego zwolnienia. Jedynie art. 3 ust. 2 ww. ustawy przewiduje, że w porozumieniu tym określa się zasady postępowania w sprawach dotyczących pracowników objętych zamiarem grupowego zwolnienia, a także obowiązki pracodawcy w zakresie niezbędnym do rozstrzygnięcia innych spraw pracowniczych związanych z zamierzonym grupowym zwolnieniem.

Należy jednak uznać, że porozumienie powinno zawierać uzgodnienie dotyczące:

  • grup zawodowych pracowników objętych zamiarem grupowego zwolnienia,
  • okresu, w ciągu którego nastąpią,
  • kryteriów doboru pracowników,
  • kolejności dokonywania zwolnień,
  • spraw pracowniczych, w tym ewentualnych świadczeń pieniężnych na rzecz pracowników.

Tego rodzaju porozumienie ma charakter źródła prawa pracy i jest dla pracodawcy wiążące. Sąd Najwyższy przyjął, że porozumienie w sprawie zwolnień grupowych ma charakter normatywny i należy do tzw. specyficznych źródeł prawa pracy, o których mowa w art. 9 k.p. (wyrok z 14 listopada 1996 r., I PKN 3/96).

Istotne jest przy tym, że zawarte porozumienie będzie dotyczyć wszystkich pracowników niezależnie od tego, czy są członkami związku zawodowego.


Oznacza to, że na przewidziane w nim przywileje lub zasady doboru do zwolnienia mogą powoływać się wszyscy pracownicy bez względu na to, czy są członkami związku zawodowego biorącego udział w zawarciu tego porozumienia.

Przykład

Adam Z. był 1 rok zatrudniony w spółce X, w której przeprowadzono zwolnienie grupowe. W porozumieniu zawartym przez spółkę ze związkami zawodowymi przewidziano, że pracownicy otrzymają odprawy w wysokości 3-miesięcznego wynagrodzenia niezależnie od stażu pracy. Po rozwiązaniu z nim umowy o pracę w trakcie zwolnienia grupowego wypłacono mu odprawę w kwocie 1-miesięcznego wynagrodzenia, powołując się na treść art. 8 ustawy z 13 marca 2003 r. Adam Z., nie godząc się z tym, wniósł pozew do sądu pracy, żądając zasądzenia odprawy do wysokości jego 3-miesięcznego wynagrodzenia. Podnosił, że zgodnie z zawartym porozumieniem jego staż pracy nie ma znaczenia. Sąd uwzględnił jego powództwo, gdyż zapisy zawartego porozumienia jako bardziej korzystne dla pracowników są wiążące.

Pakiety gwarancji pracowniczych

Reklama

Charakter i rola pakietów gwarancji pracowniczych jest różna w zależności od stron, które go zawierają. Jeśli jest on podpisywany przez pracodawcę (lub przyszłego pracodawcę) i związki zawodowe, to przyjmuje się jego wiążący charakter. Sąd Najwyższy orzekł, że pakiet gwarancji pracowniczych ma moc wiążącą nie tylko w sferze zbiorowego prawa pracy, ale także w sferze indywidualnych roszczeń pracowniczych. Spółka powstała w wyniku komercjalizacji przedsiębiorstwa państwowego jest zobowiązana dotrzymać gwarancji zatrudnienia określonych w pakiecie gwarancji pracowniczych zawartym ze związkami zawodowymi przez to przedsiębiorstwo (wyrok SN z 24 września 2004 r., II PK 27/04).

Podobnie wypowiadał się Sąd Najwyższy w wyroku z 28 kwietnia 2005 r., podnosząc, że umowa (pakiet gwarancji pracowniczych) zawarta między związkami zawodowymi a przyszłym pracodawcą przejmującym zakład pracy na podstawie art. 231 k.p. jest porozumieniem zbiorowym opartym na ustawie (I PK 214/04).

Przykład

Jolanta J. była zatrudniona w przedsiębiorstwie X, które miało zostać przejęte przez spółkę Y. Zarząd spółki Y zawarł ze związkami zawodowymi działającymi na terenie przedsiębiorstwa X pakiet gwarancji pracowniczych, w którym zobowiązał się nie rozwiązywać stosunków pracy z pracownikami przejętymi z przedsiębiorstwa X przez okres 36 miesięcy. Natomiast w przypadku zwolnienia pracownika z przyczyn dotyczących zakładu pracy przed upływem tego okresu, spółka Y zobowiązała się do wypłaty odszkodowania w wysokości 6-krotności średniego miesięcznego wynagrodzenia u pracodawcy, niezależnie od odszkodowania i odpraw przysługujących na podstawie innych przepisów. Jolanta J. została przejęta przez spółkę Y, która następnie wypowiedziała jej umowę o pracę z powodu zmian organizacyjnych. Ponieważ spółka Y nie wypłaciła jej odszkodowania wynikającego z pakietu gwarancji pracowniczych, Jolanta J. wystąpiła do sądu z żądaniem jej zasądzenia. Sąd uwzględnił to roszczenie.

Podstawa prawna:

  • art. 59 ust. 2 Konstytucji RP,
  • art. 9 Kodeksu pracy,
  • ustawa z 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników (DzU z 2003 r. nr 90, poz. 844 ze zm.),
  • wyroki Sądu Najwyższego z:

– 28 kwietnia 2005 r. (I PK 214/04, OSNP 2006/1–2/8),

– 7 września 1999 r. (I PKN 243/99, OSNP 2001/1/8),

– 24 września 2004 r. (II PK 27/04, OSNP 2005/10/142),

– 14 listopada 1996 r. (I PKN 3/96, OSNP 1997/11/193).

Chcesz dowiedzieć się więcej, sięgnij po naszą publikację
Czas pracy 2021. Planowanie, rozliczanie i ewidencja
Czas pracy 2021. Planowanie, rozliczanie i ewidencja
Tylko teraz
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Zezwolenie na pracę sezonową dla cudzoziemca - jak uzyskać [PORADNIK]

    Zezwolenie na pracę sezonową dla cudzoziemca. Od 1 stycznia 2018 roku obowiązują nowe regulacje prawne dotyczące cudzoziemców świadczących prace sezonową. O zezwolenie typu S, czyli na pracę sezonową, mogą ubiegać się pracodawcy, którzy planują zatrudnić obcokrajowców do pracy w rolnictwie, ogrodnictwie lub turystyce.

    Błędy w umowie o pracę - jak je poprawić?

    Błędy w umowie o pracę w zakresie wynagrodzenia i innych świadczeń - jak je poprawić?

    Pracodawcy nie chcą pracy zdalnej [BADANIE]

    Praca zdalna nie jest dla pracodawców najlepszym rozwiązaniem. Prawie wszyscy chcą powrotu do biur. Wprowadzą elastyczne godziny rozpoczęcia i zakończenia pracy.

    Udzielanie zaległego urlopu wypoczynkowego - ustawa o covid-19

    Zaległy urlop wypoczynkowy - jak udzielić zgodnie z ustawą o COVID-19?

    Urząd pracy pomoże zmienić pracę

    Urząd pracy pomoże zmienić pracę i kwalifikacje pracownika. Obecnie skupia się na zatrudnianiu bezrobotnych. Rząd chce rozszerzyć jego kompetencje.

    Utrata pracy i finanse - obawy pracowników

    Utrata pracy i finanse to główne zmartwienia polskich pracowników. Ratują ich jednak deficyty kadrowe.

    Ukąszenie kleszcza a wypadek przy pracy - obowiązki pracodawcy

    Ukąszenie kleszcza - czy to może być wypadek przy pracy? Czy pracodawca zatrudniający pracowników do pracy na świeżym powietrzu ma obowiązek zabezpieczenia ich przed kleszczami?

    Sygnalista w firmie od 17 grudnia 2021 r. - co z ustawą?

    Sygnalista w firmie musi być wdrożony od 17 grudnia 2021 r. Polska musi implementować przepisy unijne do 16 grudnia tego roku. Co z ustawą o sygnalistach?

    Urlop wypoczynkowy - kalkulator

    Urlop wypoczynkowy - kalkulator wymiaru urlopu wypoczynkowego pozwala wyliczyć, ile dni urlopu przysługuje pracownikowi.

    Piloci wycieczek i przewodnicy turystyczni - zwolnienie z ZUS

    Piloci wycieczek i przewodnicy turystyczni mogą składać wnioski o zwolnienie z ZUS za lipiec, sierpień i wrzesień 2020 r. Do kiedy? Jakie warunki należy spełnić?

    Sklepiki szkolne - Tarcza Antykryzysowa

    Sklepiki szkolne - Tarcza Antykryzysowa przyznaje postojowe i zwolnienie z ZUS. Jakie kody PKD? Jakie warunki należy spełnić? Do kiedy złożyć wniosek?

    Sklepiki szkolne, piloci wycieczek i przewodnicy - wsparcie z ZUS

    Sklepiki szkolne, piloci wycieczek i przewodnicy - wsparcie z ZUS otrzymują wsparcie z ZUS. Mogą liczyć na postojowe i zwolnienie z opłacania składek. Do kiedy można składać wnioski?

    Minimalna płaca w 2022 r. brutto netto

    Minimalna płaca w 2022 r. wyniesie 3000 zł brutto. Ile to netto?

    Emerytura brutto netto - kalkulator

    Emerytura brutto - ile to netto? Kalkulator emerytalny pozwala ustalić wysokość emerytury. Oblicz.

    Ochrona przedemerytalna - ile lat?

    Ochrona przedemerytalna - ile lat trwa ochrona przed zwolnieniem? Od ilu lat pracownika zaczyna obowiązywać pracodawcę?

    Strategia Demograficzna 2040 - ocena Konfederacji Lewiatan

    Strategia Demograficzna 2040 jest zbyt ogólna i nie odpowiada współczesnym trendom związanym z rodziną. Jak ocenia ją Konfederacja Lewiatan?

    Zwolnienie lekarskie musi wskazywać aktualny adres pobytu

    Zwolnienie lekarskie musi wskazywać aktualny adres pobytu. Czy trzeba poinformować ZUS o zmianie miejsca pobytu?

    Zmiana dostawcy PPK wymaga konsultacji z załogą

    Zmiana dostawcy PPK wymaga konsultacji z załogą czyli z zakładową organizacją związkową lub inną reprezentacją osób zatrudnionych.

    Emerytura bez podatku – tabela

    Emerytura bez podatku - tabela z kwotą netto w 2021 r. i po zmianach w 2022 r. wskazuje, ile emeryt otrzyma na rękę po podwyżce.

    Pracownik oczekuje elastyczności zatrudnienia

    Elastyczność zatrudnienia - tego oczekuje pracownik od miejsca pracy.

    Pracownicy ocenili sytuację w zakładach pracy [BADANIE]

    Sytuacja w zakładach pracy została oceniona przez pracowników. Jakie są wyniki badania CBOS?

    Kasy zapomogowo-pożyczkowe u pracodawców - projekt ustawy

    Kasy zapomogowo-pożyczkowe u pracodawców - komisje sejmowe pozytywnie zaopiniowały projekt ustawy. Projekt reguluje zasady tworzenia, organizowania i działania kas w zakładach pracy.

    Pracownicy PIP z dodatkowym urlopem wypoczynkowym

    Dodatkowy urlop wypoczynkowy zostanie przyznany niektórym pracownikom PIP. Ile dni?

    Emerytury czerwcowe od 2009 do 2019 r. - ponowne przeliczenie

    Emerytury czerwcowe od 2009 do 2019 r. będą ponownie przeliczone. Takie rozwiązanie przewiduje nowelizacja ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

    Państwowy egzamin na maszynistę od 2023 r. - projekt

    Państwowy egzamin na maszynistę od 2023 r. przewiduje projekt nowelizacji ustawy o transporcie kolejowym. Co się zmieni?