Pakt socjalny jako podstawa żądań pracowników

Przez prawo pracy rozumie się nie tylko przepisy Kodeksu pracy oraz innych ustaw i aktów wykonawczych, określające prawa i obowiązki pracowników i pracodawców, ale także postanowienia układów zbiorowych pracy i innych opartych na ustawie porozumień zbiorowych, regulaminów i statutów stanowiących prawa i obowiązki stron stosunku pracy (art. 9 § 1 k.p.). Warunkiem zaliczenia porozumienia zbiorowego określającego prawa i obowiązki stron stosunku pracy do źródeł prawa pracy jest możliwość jego zawarcia przewidziana w ustawie (wyrok SN z 7 września 1999 r., I PKN 243/99). Możliwość zawarcia porozumienia zbiorowego może wynikać z ustaw, a przede wszystkim z art. 59 ust. 2 Konstytucji RP, który stanowi, że związki zawodowe oraz pracodawcy i ich organizacje mają prawo do rokowań, w szczególności w celu rozwiązywania sporów zbiorowych, oraz do zawierania układów zbiorowych pracy i innych porozumień.

Warto zauważyć, że postanowienia porozumień tego rodzaju będą miały pierwszeństwo przed normami np. Kodeksu pracy lub innych ustaw, jeśli są one korzystniejsze dla pracowników. Wynika to a contrario z art. 9 § 2 k.p., który zabrania jedynie, aby postanowienia tego rodzaju porozumień były mniej korzystne dla pracowników niż przepisy Kodeksu pracy i innych ustaw z zakresu prawa pracy oraz aktów wykonawczych do nich.