Kategorie

Skutki wypowiedzenia lub rozwiązania układu pracy

Konstanty Wróblewski
W związku z trudnościami ekonomicznymi na rynku pracy można zaobserwować tendencję firm do rozwiązywania układów zbiorowych pracy. Pracodawca, podejmując taką próbę, powinien liczyć się ze skutkami, jakie się z tym wiążą.

Układ zbiorowy pracy zawierany między pracodawcą a zakładowymi (ponadzakładowymi) organizacjami związkowymi przeważnie przewiduje dla pracowników korzystniejsze od Kodeksu pracy uregulowania. Może to dotyczyć m.in. organizacji i porządku w procesie pracy czy wynagrodzenia. W związku z tym pracodawca często, szukając oszczędności, podejmuje decyzję o rozwiązaniu zakładowego układu zbiorowego pracy.

Termin rozwiązania układu

Układ rozwiązuje się zgodnie z art. 2417 k.p.:

  • na podstawie zgodnego oświadczenia stron,
  • z upływem okresu, na który został zawarty,
  • z upływem okresu wypowiedzenia dokonanego przez jedną ze stron.

Jeżeli któraś ze stron układu zbiorowego pracy złożyła oświadczenie o wypowiedzeniu układu, to okres jego wypowiedzenia wynosi 3 miesiące kalendarzowe, chyba że strony w układzie ustaliły inaczej.

Reklama

W obecnym stanie prawnym, jeżeli układ zbiorowy pracy zostanie rozwiązany, to jego postanowienia co do zasady przestają obowiązywać z upływem ostatniego dnia wypowiedzenia albo z upływem czasu, na jaki został zawarty, albo w dacie ustalonej przez strony jako termin rozwiązania określony w porozumieniu.

Tymczasem do 26 listopada 2002 r. obowiązywał § 4 art. 2417 k.p., zgodnie z którym „w razie rozwiązania układu do czasu wejścia w życie nowego układu stosuje się postanowienia układu dotychczasowego, chyba że strony w układzie ustaliły lub w drodze porozumienia ustalą inny termin stosowania postanowień rozwiązanego układu”. Przepis ten utracił jednak moc obowiązującą na skutek orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z 18 listopada 2002 r. W praktyce mogą zdarzyć się jednak sytuacje, gdy w zakładzie pracy obowiązuje układ zbiorowy pracy zawarty przed 26 listopada 2002 r., który jednocześnie zawiera zapis stanowiący powtórzenie uchylonego art. 2417 § 4 k.p. W takiej sytuacji pojawiają się wątpliwości, czy wówczas należy przyjąć, że mimo uchylenia art. 2417 § 4 k.p. – układ będzie jednak obowiązywał do czasu zawarcia nowego.

Obowiązywanie układu po jego rozwiązaniu

Rozstrzygając ewentualne wątpliwości w zakresie obowiązywania układu, po jego rozwiązaniu należy zwrócić uwagę na wyrok Sądu Najwyższego z 4 stycznia 2008 r. Stwierdził on, że zakładowego układu zbiorowego pracy, zawartego w okresie między 1 stycznia 2001 r. a 26 listopada 2002 r., w którym zamieszczono opisane powyżej postanowienie, nie stosuje się po jego rozwiązaniu z upływem okresu wypowiedzenia dokonanego przez pracodawcę – po ogłoszeniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 18 listopada 2002 r., chyba że postanowienie to zostało ustalone z zachowaniem swobody pracodawcy co do podejmowania decyzji w sprawie związania się wynegocjowanym układem zbiorowym.

W uzasadnieniu tego wyroku Sąd Najwyższy dokonał rozróżnienia dwóch sytuacji, gdy zapis, o którym mowa powyżej, został zawarty w układzie:

  • przed 1 stycznia 2001 r. oraz
  • po 26 listopada 2002 r.

Z uzasadnienia Sądu wynika, że jeżeli postanowienie w układzie zostało wprowadzone przed 1 stycznia 2001 r. i było jedynie powtórzeniem bezwzględnie obowiązującego wtedy przepisu art. 2417 § 4 k.p., to zapis układu utracił moc 26 listopada 2002 r. (podobnie jak wyżej wymieniony przepis Kodeksu pracy). Jeżeli zaś strony układu zbiorowego wprowadziły wyżej określony zapis po 26 listopada 2002 r., to będzie miał on zastosowanie i będzie wiązał strony układu. Należy bowiem przyjąć, że strony układu, wprowadzając do układu zapis przedłużający stosowanie układu po jego rozwiązaniu, realizowały swobodę kształtowania treści układu i takie postanowienie będzie wówczas ważne.

PRZYKŁADY

Reklama

Pracodawca wraz z zakładową organizacją związkową zawarł układ zbiorowy pracy 5 maja 1999 r. W art. 101 układu został wprowadzony zapis (obowiązuje od dnia zawarcia), zgodnie z którym w razie rozwiązania układu do czasu zawarcia nowego będzie obowiązywał dotychczasowy układ zbiorowy pracy. Strony układu nie zmieniały tego zapisu od początku jego obowiązywania. Obecnie pracodawca chce wypowiedzieć układ zbiorowy pracy i ma wątpliwości, czy zapis układowy ma zastosowanie, mimo utraty mocy obowiązującej samego przepisu.

W tej sytuacji należałoby uznać, że skoro art. 101 został zawarty w układzie jeszcze przed 1 stycznia 2001 r. i był jedynie powtórzeniem bezwzględnie wtedy obowiązującego art. 2417 § 4 k.p., to zapis ten w chwili obecnej nie obowiązuje i nie wiąże stron układu, przy zastrzeżeniu, że strony układu nie zmieniały tego zapisu po 26 listopada 2002 r. (choćby w niewielkim zakresie). Jeżeli natomiast strony układu wprowadziłby ten zapis po 26 listopada 2002 r., to należałoby uznać, że strony realizowały wówczas swobodę kształtowania treści układu i takie postanowienie będzie ważne.

***

Pracodawca wypowiedział układ zbiorowy pracy, gdzie brak jest zapisu, z którego wynikałoby, że dotychczasowy układ będzie miał zastosowanie do czasu zawarcia nowego układu. Pracodawca zastanawia się, czy zapisy układu będą obowiązywały do czasu zawarcia porozumień zmieniających albo z upływem okresów wypowiedzeń zmieniających.

W związku z wypowiedzeniem układu i utratą przez niego mocy obowiązującej zmianie na niekorzyść ulegają warunki pracy i płacy przewidziane w układzie zbiorowym pracy. W związku z tym, mimo że nie zmienia się sama treść umowy o pracę, to zmianie na niekorzyść ulegają warunki pracy i płacy przewidziane w układzie. W takim przypadku zastosowanie będzie miał art. 24113 § 2 k.p., zgodnie z którym postanowienia układu mniej korzystne dla pracowników wprowadza się w drodze wypowiedzenia pracownikom dotychczasowych warunków umowy o pracę lub innego aktu stanowiącego podstawę nawiązania stosunku pracy. Nie ulega zatem wątpliwości, że do czasu wypowiedzenia pracownikom warunków pracy i płacy (ewentualnie zawarcia porozumień zmieniających) zastosowywanie będą miały zapisy nieobowiązującego formalnie układu.

Konieczność dokonania wypowiedzeń zmieniających w razie rozwiązania układu potwierdził Sąd Najwyższy w wyroku z 29 listopada 2006 r. Zgodnie z nim art. 24113 § 2 zdanie drugie Kodeksu pracy ma zastosowanie do wypowiedzenia wynikającego z układu zbiorowego pracy warunków umowy o pracę w razie rozwiązania tego układu także wtedy, gdy nie został on zastąpiony nowym układem zbiorowym pracy ani regulaminem wynagradzania.

Podstawa prawna:

  • art. 2417, 24113 § 2 ustawy z 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (j.t. DzU z 1998 r. nr 21, poz. 94, ost. zm. DzU z 2013 r. poz. 2).

Orzecznictwo:

  • wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 18 listopada 2002 r. (K 37/01, DzU nr 196, poz. 1660),
  • wyrok SN z 4 stycznia 2008 r. (I PZP 9/07, OSNP 2008/13–14/185),
  • wyrok SN z 29 listopada 2006 r. (II PK 73/06, niepubl.).

 

Chcesz dowiedzieć się więcej, sięgnij po naszą publikację
Czas pracy 2021. Planowanie, rozliczanie i ewidencja
Czas pracy 2021. Planowanie, rozliczanie i ewidencja
Tylko teraz
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Czy pracodawca widzi kod choroby na L4?

    Kod choroby na L4 - czy pracodawca widzi numer statystyczny choroby wpisany na zwolnieniu lekarskim?

    Praca w Niemczech bez znajomości języka

    Praca w Niemczech bez znajomości języka jest możliwa. Pracodawcy w dużych niemieckich miastach zatrudniają wykwalifikowanych pracowników z zagranicy.

    Elektroniczny wniosek urlopowy a przepisy prawne

    Elektroniczny wniosek urlopowy - czy jest zgodny z przepisami prawnymi? Czy wniosek o urlop musi być składany w formie papierowej? Co na to Kodeks pracy?

    Wyłączenie winy pracownika w naruszeniu obowiązków

    Wyłączenie winy pracownika. Zgodnie z wykładnią dominującą w nauce oraz orzecznictwie prawa pracy rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia z winy pracownika, o którym mowa w art. 52 §1 pkt 1) kp jest zasadne, jeżeli pracownik naruszy swoje podstawowe obowiązki pracownicze i można mu przypisać winę „ciężką" w postaci winy umyślnej lub rażącego niedbalstwa oraz gdy jednocześnie to naruszenie stanowi jednocześnie poważnie zagrożenie lub naruszenie interesów pracodawcy. Ponieważ Kodeks pracy nie zawiera przepisów precyzujących rozumienie winy pracownika, w poszukiwaniu odpowiedzi na pytanie jakie przesłanki i w jakich okolicznościach mogą wyłączyć winę pracowniczą, zwrócić należy się do nauki prawa pracy i orzecznictwa Sądu Najwyższego. Warto zatem przybliżyć niektóre z przesłanek mogących uzasadnić wyłączenie winy pracownika, co w rezultacie oznaczać może bezzasadność dyscyplinarnego rozwiązania umowy o pracę.

    Ile dni urlopu wypoczynkowego przy dwóch umowach o pracę?

    Ile dni urlopu wypoczynkowego przysługuje pracownikowi zatrudnionemu na dwóch umowach o pracę? Jak wyliczyć liczbę dni wolnych?

    Ubiór do pracy - opinia Polaków

    Ubiór do pracy - jak Polacy chcą ubierać się do wykonywania codziennych obowiązków służbowych?

    Kalkulator wynagrodzeń Polski Ład - umowa o dzieło 2022

    Kalkulator wynagrodzeń od umów o dzieło - czy Polski Ład wpłynie na wysokość wynagrodzenia netto w 2022 r.?

    PIP przeprowadzi kontrolę bez zapowiedzi

    Kontrola PIP już niedługo będzie mogła odbyć się bez zapowiedzi. Przewidziano to w nowelizacji ustawy Prawo przedsiębiorców.

    Lodołamacze 2021 - zgłoszenia do 15 sierpnia!

    Lodołamacze 2021 - zapraszamy do udziału w 16 edycji konkursu! Patronem medialnym wydarzenia jest portal Infor.pl.

    Zasiłek macierzyński - jakie zmiany?

    Zasiłek macierzyński - jakie zmiany chce wprowadzić ZUS? Czym jest okres wyczekiwania?

    Podatki i składka zdrowotna - zmiany od 1 stycznia 2022 r.

    Podatki i składka zdrowotna - jakie zmiany wprowadza Polski Ład? Co zmieni się od 1 stycznia 2022 r.?

    Planner kadrowo-płacowy na sierpień 2021 r.

    Planner kadrowo-płacowy na sierpień 2021 r. wymienia wszystkie obowiązki miesięczne. Jaki jest wymiar czasu pracy w sierpniu? Ile wynosi dodatek nocny?

    Obowiązek szczepień dla niektórych grup zawodowych?

    Obowiązek szczepień dla niektórych grup zawodowych może wejść w życie?

    Pracownicy punktów szczepień jak funkcjonariusze publiczni

    Pracownicy punktów szczepień będą traktowani jak funkcjonariusze publiczni. Co to oznacza?

    Zaświadczenie z ZUS ściągniesz z Internetu

    Zaświadczenie o wysokości emerytury lub zasiłku z ZUS można ściągnąć z Internetu. Jak stworzyć elektroniczne potwierdzenie?

    PIP - coraz częstsze kontrole i decyzje

    Kontrole PIP odbywają się coraz częściej. Gdzie jest ich najwięcej? Jakie branże są najczęściej kontrolowane?

    Kalkulator wynagrodzeń Polski Ład - zlecenie 2022

    Kalkulator wynagrodzeń od umów zlecenie w 2022 r. - jak Polski Ład wpłynie na wysokość wynagrodzenia netto przy zleceniu?

    IOSKU: ile masz na koncie w ZUS?

    IOSKU czyli informacja o tym, ile masz na koncie w ZUS. Jak sprawdzić? Ile wyniesie przyszła emerytura?

    Polski Ład - kalkulator wynagrodzeń, umowa o pracę

    Polski Ład - kalkulator wynagrodzeń pozwala obliczyć dla umowy o pracę wysokość pensji netto, zaliczki na podatek dochodowy oraz składki na ubezpieczenie społeczne w 2022 r.

    Lista obecności a ewidencja czasu pracy – różnice

    Lista obecności pracowników - czy jest obowiązkowa? Czy zastępuje ewidencję czasu pracy? Jakie informacje można zamieścić w tych dokumentach kadrowych? Czy można prowadzić je w elektroniczny sposób? Wyjaśniamy w artykule.

    Pracodawca dyskryminuje pracownika - co można zrobić?

    Dyskryminacja w pracy - kiedy można mówić o nierównym traktowaniu pracowników? Co można zrobić, kiedy pracodawca dyskryminuje pracownika?

    Wpłaty do PPK także od wynagrodzenia po ustaniu zatrudnienia

    Wpłaty do PPK nalicza się także od wynagrodzenia wypłaconego uczestnikowi PPK po ustaniu zatrudnienia. Czy nalicza się je od nagrody stanowiącej podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe? Jeśli tak, to w jakiej wysokości procentowej?

    Ile wynosi najniższa krajowa?

    Najniższa krajowa w 2021 i 2022 r. - ile wynosi brutto i netto? Jaka jest stawka godzinowa? Oto kalkulator wynagrodzeń.

    Praca zdalna w Kodeksie pracy - zmiany w projekcie

    Praca zdalna w Kodeksie pracy - jest nowa wersja projektu nowelizacji. Co się zmieni?

    Rejestracja w urzędzie pracy a umowa zlecenie, dzieło, działalność

    Rejestracja w urzędzie pracy - czy bezrobotny może wykonywać pracę na podstawie umowy zlecenia, umowy o dzieło lub prowadzić działalność nierejestrowaną?