Urlop wypoczynkowy, Obowiązki pracodawcy

Sezon urlopowy 2026 r. już za chwilę. Przygotowaliśmy miniporadnik dla działów kadr i płac, szczególnie początkujących pracowników kadrowych, dotyczący dziesięciu podstawowych obowiązków związanych z urlopami. Co należy zrobić przed sezonem urlopowym?

Wszystko o urlopach wypoczynkowych przed szczytem wakacyjnym 2026 r. - prawo pracy w pigułce. Każdy pracownik i pracodawca powinien znać te pytania, odpowiedzi. Warto przyswoić te przepisy na konkretnych przykładach.

Działy kadr i płac przypominają o wykorzystaniu zaległych urlopów w 2026 roku. Niedługo kończy się maj. Przepisy prawa pracy regulują konieczność wykorzystania zaległych urlopów przez pracowników do 30 września 2026 roku.

Dla jednych będzie dniem wolnym, dla innych zwykłym piątkiem w pracy. Chodzi o 5 czerwca 2026 r. po Bożym Ciele. W wielu przypadkach decyzja zapada indywidualnie, np. w urzędach, gdzie kierownictwo może wyznaczyć dzień wolny w ramach organizacji pracy, oraz w szkołach, gdzie o tzw. dniach dyrektorskich decydują dyrektorzy. W pozostałych branżach wszystko zależy od systemu czasu pracy i charakteru wykonywanych obowiązków. Kto w praktyce może liczyć na wolne tego dnia?

Nowe przepisy dotyczące jawności wynagrodzeń, które muszą wejść w życie to także grzywna od 2 tys. zł do 60 tys. zł dla pracodawców za brak działań przy zbyt dużej rozbieżności wynagrodzeń za tę samą pracę lub pracę o jednakowej wartości.

Czy pracownik musi raz w roku kalendarzowym wykorzystać 14 dni urlopu wypoczynkowego z rzędu? Zgodnie z art. 162 Kodeksu pracy na wniosek pracownika urlop może być podzielony na części, ale co najmniej jedna część wypoczynku powinna trwać nie mniej niż 14 kolejnych dni kalendarzowych. Czy brak dłuższego urlopu to wykroczenie i pracodawcy grozi kara?

Część przepisów dotyczących jawności wynagrodzeń weszło w życie pod koniec 2025 r. Jednym z nowych obowiązków pracodawców jest podanie proponowanego wynagrodzenia kandydatowi do pracy przed nawiązaniem stosunku pracy. Czy rzeczywiście trzeba to zrobić już w ofercie pracy? Oto fakty i mity na temat nowych przepisów prawa pracy.

Dodatkowy urlop wypoczynkowy jest uprawnieniem przysługującym pracownikom z umiarkowanym lub znacznym stopniem niepełnosprawności. Chociaż przepisy dotyczące tego urlopu nie są nowe, nadal pojawiają się wątpliwości odnośnie prawa do pierwszego urlopu dodatkowego dla osoby niepełnosprawnej.

W okresie zimowym pracodawca ma 5 dodatkowych obowiązków. Od 1 listopada 2025 r. do 31 marca 2026 r. musi przestrzegać przepisów BHP związanych z niskimi temperaturami i opadami śniegu. Czy te szczególne regulacje dotyczą wszystkich pracowników?

Urlop wypoczynkowy to jedno z podstawowych uprawnień pracownika gwarantowane przepisami Kodeksu pracy (art. 152 i następne). Co do zasady należy się w wymiarze 20 lub 26 dni na rok kalendarzowy w przypadku zatrudnienia na pełnym etacie. Czy niepełny etat powoduje obniżenie wymiaru należnego urlopu? Ile dni wolnych przysługuje na 1/2 i 3/4 etatu?

Dla kogo będzie dodatkowy płatny urlop za staż pracy? Dodatkowe 2 dni urlopu wypoczynkowego za każde kolejne 5 lat pracy? W kwietniu 2026 r. miną 2 lata od zgłoszenia propozycji wzmocnienia uprawnień urlopowych pracowników. Maksymalny wymiar dodatkowego urlopu miał wynosić 10 dni po 25 latach pracy. Łącznie z 26 dniami urlopu byłoby to aż 36 dni wolnego w roku. Pomysł początkowo miał objąć tylko ograniczoną grupę pracowników. Czy dziś jest szansa na kontynuację tego projektu?

Kalendarz na 2026 rok daje realną możliwość zaplanowania kilku dłuższych okresów odpoczynku bez konieczności brania długich, ciągłych urlopów. W praktyce oznacza to mniejsze obciążenie organizacyjne dla pracodawców i lepszy komfort dla pracowników.

Zagadnienie porównywania stażu pracy z uprawnieniami urlopowymi na 2026 r., należy podzielić na dwa istotne zagadnienia. Jedno zagadnienie odnosi się do przepisów, które będą obowiązywały od 2026 r. i dla setek tysięcy albo nawet miliona osób będą oznaczały większy wymiar urlopu w 2026 r, a drugie zagadnienie to tylko postulaty wydłużenia urlopów w 2026 r. wszystkim zatrudnionym, na wzór różnych pragmatyk zawodowych. Poniżej analiza obu zagadnień.

Związek Zawodowy Pracowników Państwowej Inspekcji Pracy złożył petycję, w której domagał się dodatkowych dni urlopu dla pracowników PIP – niezależnie od stażu pracy. Komisja ds. Petycji zdecydowała jednak o zakończeniu sprawy bez podejmowania inicjatywy ustawodawczej. Dlaczego?

Przeciwdziałanie patologiom rynku pracy, walka z wyzyskiem i realne zabezpieczenie praw cudzoziemców to główne cele nowych przepisów, które już obowiązują. Państwowa Inspekcja Pracy oraz Straż Graniczna otrzymały szersze uprawnienia kontrolne, w tym możliwość nakładania kar, mandatów i kierowania wniosków o ukaranie do sądu. W ograniczaniu nielegalnego zatrudnienia mają pomóc również nowe zasady dla agencji pracy m.in. 2-letni okres karencji dotyczący świadczenia usług na rzecz zatrudniania cudzoziemców. O czym jeszcze muszą wiedzieć pracodawcy, którzy w szczególnie gorącym okresie przedświątecznym szukają rąk do pracy „na już”?

Jeszcze w tym roku można mieć naprawdę długi weekend (a w zasadzie tydzień). Musisz tylko załatwić u pracodawcy 2 dni urlopu w tych dniach, a wtedy będziesz miał aż 9 dni wolnego pod rząd. Daty te są związane z nowym dniem wolnym od pracy w tym roku oraz okresem świąteczno-noworocznym. Wigilia wypada w tym roku w środę i jest pierwszy raz dniem wolnym od pracy, więc może to być naprawdę długi świąteczny weekend bez potrzeby korzystania z większej ilości dni urlopu wypoczynkowego.

Problem: Pracodawca wyznaczył dodatkowy dzień wolny za święto 1 listopada 2025 r. (Wszystkich Świętych) na dzień, w którym pracownik przebywał na zwolnieniu lekarskim, a inny pracownik był na urlopie. Czy dzień wolny w listopadzie im przepada? Główny Inspektor Pracy, Marcin Stanecki tłumaczy zagadnienie.

Rząd pracuje nad nowym typem urlopu wypoczynkowego. To ma być dodatek do urlopu wypoczynkowego 26 dni. Dodatkowy urlop może wynieść od 2 do 10 dni. Prace nad tą obietnicą prowadziło MPRiPS już w 2024 r. Zobaczymy co się z projektem stanie w 2025 r. Dodatkowy urlop ma być przeznaczony tylko dla opiekunek i opiekunów pracujących w żłobkach, ale wprowadzenie tego rozwiązania otworzy dyskusję o rozszerzeniu nowej instytucji na inne zawody.

Urlop zaległy z 2024 r. należy wykorzystać do 30 września 2025 r. Czy po tym terminie przepada? Jakie są skutki niewykorzystania urlopu do końca września dla pracownika, a jakie dla pracodawcy? O tym mówi Kodeks pracy.

Staż urlopowy pracownika jest ważny przy ustalaniu długości urlopu wypoczynkowego. Kodeks pracy przewiduje 10 lat stażu jako granicę nabycia prawa do wyższego wymiaru urlopu. Ile dni urlopu należy się po 10 latach? Ile lat do stażu urlopowego liczy się za liceum, technikum, szkołę zawodową, szkołę policealną, a ile za studia?

Wiele osób jest tak zaangażowanych w pracę, że nawet podczas urlopu, szczególnie przez pierwsze dni ma problem z "odłączeniem się". Niekiedy rozdzielenie pracy od życia osobistego, nawet podczas urlopu bywa trudne - szczególnie dotyczy to pracowników szczebla kierowniczego. Jednak czy podczas urlopu trzeba odbierać od pracodawcy telefon? Czy pracownik przebywający na urlopie wypoczynkowym ma obowiązek kontrolowania poczty elektronicznej i odpisywania pracodawcy na maile? Czy pracodawca może kontaktować się z pracownikiem na urlopie?

Praca w wysokich temperaturach jest szczególnie uciążliwa, a nawet może zagrażać zdrowiu i życiu pracowników. Przy jakich temperaturach pracodawca zapewnia wodę i napoje? Czy w pracy musi być klimatyzacja? Poznaj aktualnie obowiązujące przepisy BHP.

Pracownikowi z orzeczeniem o znacznym lub umiarkowanym stopniem niepełnoprawności przysługuje prawo do dodatkowego urlopu wypoczynkowego. Nie przysługuje on jednak od razu i nie w każdym przypadku. Stąd propozycja zmiany aktualnych przepisów.

Podejmujesz pierwszą w życiu pracę i zastanawiasz się, kiedy nabędziesz prawo do urlopu wypoczynkowego? Sprawdź, jakie zasady obowiązują według Kodeksu pracy i ile dni urlopu możesz otrzymać po każdym miesiącu pracy.

Pracodawca może wysłać pracownika na zaległy urlop wypoczynkowy, nawet gdy ten nie wyraża na to zgody. Jeśli pracownik nie chce współpracować z pracodawcą w kwestii wykorzystania zaległego urlopu, grozi mu kara porządkowa.