Kategorie

Obowiązki pracodawcy, Zakaz konkurencji

Przepisy Kodeksu pracy przewidują kilka sytuacji, w których pracownikowi przysługuje od pracodawcy finansowa rekompensata w postaci odszkodowań. Odszkodowanie za nieuzasadnione lub niezgodne z prawem wypowiedzenie umowy o pracę na czas nieokreślony, odszkodowanie za skrócenie okresu wypowiedzenia - to tylko niektóre z nich.
Umowa o zakazie konkurencji może obowiązywać przez cały czas trwania stosunku pracy lub też przez jego część, jednak z uwagi na fakt, że jest ona ściśle związana z umową o pracę – wygaśnie wraz z dniem ustania stosunku pracy. Przedstawiamy wzór umowy o zakazie konkurencji w czasie trwania stosunku pracy.
Czym jest zakaz konkurencji? Czy wyklucza on możliwość podejmowania jakiejkolwiek innej pracy przez pracownika?
Jednym ze sposobów zabezpieczenia interesów pracodawcy jest zawarcie z pracownikiem umowy o zakazie konkurencji, która może obowiązywać w trakcie zatrudnienia albo po jego ustaniu. O ile umowa obowiązująca podczas zatrudnienia nie powoduje obowiązku wypłaty odszkodowania przez pracodawcę, o tyle zawarcie tzw. klauzuli konkurencyjnej po ustaniu stosunku pracy jest odpłatne.
Pracodawca może zawrzeć z pracownikiem umowę, na podstawie której po ustaniu stosunku pracy pracownik będzie zobowiązany do powstrzymania się od działalności konkurencyjnej. Natomiast pracodawca będzie musiał wypłacić byłemu pracownikowi odszkodowanie.
Pracownik, któremu pracodawca wypłaca odszkodowanie z umowy o zakazie konkurencji po ustaniu zatrudnienia, osiąga przychód ze stosunku pracy. Nie jest to jednak wynagrodzenie za pracę, a w razie konieczności dokonania potrącenia z takiej wypłaty, podlega ono zajęciu w całości.
Umowy o zakazie konkurencji są zawierane w celu ochrony interesów pracodawcy przed działalnością konkurencyjną pracowników. Co do zasady celem umowy o zakazie konkurencji jest ochrona tajemnic pracodawcy. Zakaz konkurencji może obowiązywać w trakcie trwania stosunku pracy, jak również po jego ustaniu.
Pracownik i pracodawca mogą zawrzeć umowę wprowadzającą zakaz podejmowania działań konkurencyjnych względem pracodawcy po zakończeniu stosunku pracy. Za okres obowiązywania zakazu pracownikowi należy się odszkodowanie w wysokości określonej w umowie.
W naszej spółce niedawno został przeprowadzony wewnętrzny audyt, który wykazał, że umowa o zakazie konkurencji po ustaniu stosunku pracy z prezesem została podpisana bez ważnego pełnomocnictwa. Zakaz konkurencji stanowi wyodrębniony paragraf w umowie o pracę, a załączone do niej pełnomocnictwo wskazuje, że pełnomocnik został umocowany przez zgromadzenie wspólników do zawarcia tej umowy. Skąd zatem wnioski audytu o nieprawidłowościach? Jeśli wnioski są prawidłowe, to czy możemy teraz jakoś zaradzić tej sytuacji?
Wnieśliśmy sprawę przeciwko byłemu pracownikowi o zapłatę odszkodowania z tytułu naruszenia zakazu konkurencji. Okazało się, że pozew nie może mu zostać doręczony, ponieważ były pracownik nie przebywa pod znanym nam adresem. Sąd zobowiązał naszą spółkę do wskazania prawidłowego adresu byłego pracownika pod rygorem zawieszenia postępowania. Próby ustalenia prawidłowego adresu nie powiodły się. Według naszych danych zawartych w aktach osobowych i informacji uzyskanych z centralnego biura adresowego, wskazany przez nas adres był jedyny, pod jakim mieszkał nasz były pracownik. Czy istnieje możliwość, aby nie dopuścić do zawieszenia postępowania i dokończyć proces?
Pracodawca i pracownik mogą zawrzeć między sobą umową, na podstawie której pracownik nie będzie mógł prowadzić działalności konkurencyjnej w czasie trwania stosunku pracy, w także po jego ustaniu.
W umowie o zakazie konkurencji pracownik zobowiązał się, że w okresie 2 lat po ustaniu zatrudnienia nie będzie prowadził działalności konkurencyjnej. W tym okresie miałem mu wypłacać odszkodowanie w wysokości 30% jego wcześniejszego wynagrodzenia. Czy po roku obowiązywania zakazu zmuszony jestem dalej wypłacać odszkodowanie, jeżeli informacje będące przedmiotem zakazu wskutek postępu techniki stały się powszechnie znane?
W umowie o zakazie konkurencji można zawrzeć prawo pracodawcy do odstąpienia od umowy. Przy rozwiązywaniu lub odstąpieniu od umowy o zakazie konkurencji pracodawca nie ma obowiązku podawania przyczyny ustania zakazu konkurencji (wyrok Sądu Najwyższego z 4 lutego 2009 r., II PK 223/08).
Czy pracownik w okresie wypowiedzenia nadal jest związany zakazem konkurencji zgodnie z treścią umowy o pracę. Czy zakaz taki obowiązuje również w sytuacji, gdy pracownik zostanie zwolniony z obowiązku świadczenia pracy w okresie wypowiedzenia? Czy w okresie wypowiedzenia możliwe jest jeszcze zawarcie umowy o zakazie konkurencji w czasie trwania stosunku pracy?
Umowa o zakazie konkurencji musi mieć precyzyjnie określony przedmiot (rodzaj działalności objętej zakazem) i nie może być zawarta warunkowo. W przeciwnym razie taka umowa jest nieważna. W stosunku do kierowników średniego szczebla i specjalistów niebędących członkami zarządu zakaz konkurencji powinien ograniczać się tylko do tych rodzajów działalności, jakimi zajmuje się pracownik na danym stanowisku (wyrok Sądu Najwyższego z 3 grudnia 2008 r., I PK 97/08).
Coraz częściej pracodawcy starają się zabezpieczyć przed działaniami nieuczciwej konkurencji podpisując z pracownikami umowy zobowiązujące do niepodejmowania działań konkurencyjnych wobec działalności prowadzonej przez pracodawcę. Skutki zawarcia takiej umowy w czasie trwania stosunku pracy różnią się od tych, jakie wywołuje zawarcie umowy o zakazie konkurencji obowiązującej po ustaniu zatrudnienia.
Zakaz konkurencji może ze względów praktycznych zostać wpisany jako klauzula w samej umowie o pracę, jednak ze względów bezpieczeństwa pracodawca powinien zawrzeć odrębną umowę.
Obowiązujące przepisy prawa pracy nie wyjaśniają zasad, według których powinno zostać obliczone odszkodowanie z tytułu zakazu konkurencji. Kodeks pracy wskazuje jedynie jego dolny pułap.