Sygnaliści pod ochroną. Będą nowe obowiązki dla pracodawców

• Implementacja dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady UE
• Odszkodowanie dla sygnalisty
• Nowe obowiązki pracodawców
• Co dalej z ustawą

Implementacja dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady UE

23 maja 2024 r. Sejm przyjął ustawę o ochronie sygnalistów. Jej celem jest ochrona osób zgłaszających naruszenie prawa niezależnie od podstawy i formy świadczenia pracy lub pełnienia służby. Nowe regulacje implementują dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady UE, która powinna być wprowadzona przez kraje członkowskie UE do 17 grudnia 2021 r.

- Widzimy konieczność wprowadzenia tej ustawy nie tylko dlatego, że powinna być wprowadzona ponad dwa lata temu jako realizacja unijnej dyrektywy. Wprowadzamy ją nie tylko dlatego, że dotychczasowy brak tej ustawy kosztuje polskiego podatnika 7 mln euro ryczałtu i 40 tys. dziennie dodatkowych kar. Wprowadzamy tę ustawę przede wszystkim dlatego, że jest potrzebna, żeby budować ochronę tych obywateli, którzy znajdują w sobie odwagę działać na rzecz dobra wspólnego – mówiła podczas debaty sejmowej Agnieszka Dziemianowicz-Bąk, minister rodziny, pracy i polityki społecznej.

W polskim systemie prawnym nie ma kompleksowej regulacji chroniącej sygnalistów, czyli osób ujawniających lub zgłaszających informacje o naruszeniach prawa w miejscu pracy.

Sygnaliści w administracji publicznej. Przewodnik dla pracodawców

Odszkodowanie dla sygnalisty

Sygnalista to osoba zgłaszająca nieprawidłowości w związku z zatrudnieniem, działająca w interesie wspólnym i dobrej wierze, a nie dla własnych korzyści. Taka osoba może być narażona na działania odwetowe takie jak mobbing, pozbawienie awansu czy premii, czemu przeciwdziałać ma właśnie ustawa o ochronie sygnalistów.

Sygnalistą będzie mógł zostać zarówno pracownik – niezależnie od podstawy i formy świadczenia pracy, jak i były pracownik, funkcjonariusz, żołnierz zawodowy, zleceniobiorca, stażysta czy wolontariusz.

Według nowej ustawy sygnalista, który doświadczy działań odwetowych, będzie mógł wystąpić o zadośćuczynienie lub odszkodowanie. Instytucją odpowiedzialną za udzielanie wsparcia sygnalistom będzie Rzecznik Praw Obywatelskich.

Sygnaliści w firmie. Przewodnik dla pracodawcy

Nowe obowiązki pracodawców

Nowa ustawa nałoży na pracodawców obowiązek opracowania procedury zgłoszeń wewnętrznych określających zasady przyjmowania takich zgłoszeń. 

Ponadto pracodawca będzie musiał stworzyć kanały ich przyjmowania.

Co dalej z ustawą

Teraz ustawa zostanie przekazana do Senatu.

Nowe przepisy mają wejść w życie po trzech miesiącach od ich ogłoszenia w Dzienniku Ustaw. Przepisy o zgłoszeniach zewnętrznych zaczną obowiązywać po sześciu miesiącach od ich ogłoszenia.