REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Pracodawca nie może zakazać dodatkowej pracy – zmiany w KP 2023

Doktor nauk prawnych, adwokat, adiunkt na Wydziale Prawa, Administracji i Stosunków Międzynarodowych Krakowskiej Akademii im. A.F. Modrzewskiego w Katedrze Prawa Pracy i Zabezpieczenia Społecznego.
Pracodawca nie może zakazać dodatkowej pracy – zmiany w KP 2023
fot. materiały prasowe

REKLAMA

REKLAMA

Niebawem Kodeks Pracy ponownie zostanie zmieniony. Jedną z zasadniczych regulacji, która zostanie dodana dotyczy wolności pracy. Czy pracodawca może zakazać wykonywania innej - dodatkowej pracy na rzecz innego pracodawcy czy zleceniodawcy? Kiedy prawo do pracy może zostać ograniczone?
rozwiń >

Zmiany w KP od 2023

W dniu 9 lutego 2023 r. przekazano Prezydentowi i Marszałkowi Senatu uchwaloną przez Sejm RP ustawę z dnia 8 lutego 2023 r. o zmianie ustawy – Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw (dalej: ustawa). Prawdopodobnie nowe przepisy wejdą w życie na wiosnę 2023 r., ponieważ zgodnie z założeniem ustawa wchodzi w życie po upływie 21 dni od dnia ogłoszenia, a ustawa przechodzi jeszcze proces legislacyjny.

REKLAMA

Autopromocja

Zmiany do ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks Pracy (Dz. U. z 2023 r. poz. 240, dalej: KP) wejdą na skutek wdrożenia do polskiego porządku prawnego postanowień dwóch dyrektyw Parlamentu Europejskiego i Rady (UE):

1) 2019/1152 z dnia 20 czerwca 2019 r. w sprawie przejrzystych i przewidywalnych warunków pracy w Unii Europejskiej;

2) 2019/1158 z dnia 20 czerwca 2019 r. w sprawie równowagi między życiem zawodowym a prywatnym rodziców i opiekunów oraz uchylającej dyrektywę Rady 2010/18/UE.

Polecamy: „Kodeks pracy 2023. Praktyczny komentarz z przykładami"
 

Dalszy ciąg materiału pod wideo

Wolność pracy – Konstytucja RP

Konstytucja RP gwarantuje wolność wyboru zawodu i miejsca pracy. Jednak czy zawsze można wykonywać dowolny zawód? Okazuje się, że nie.

Generalnie, każdemu zapewnia się wolność pracy:

1) wolność wyboru zawodu

2) wolność wykonywania zawodu

3) wolność wyboru miejsca pracy.

Niemniej jednak może być tak, że wyjątki w zakresie powyższej wolności określa ustawa. Jedynie ustawa (czyli np. nie rozporządzenie, uchwała, regulamin pracy, układ zbiorowy pracy) może nałożyć takie ograniczenie. Co więcej ograniczenia mogą być ustanowione tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego bądź też ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej albo wolności i praw innych osób.

Kiedy można ograniczyć wolność pracy?

Ustawowe ograniczenia w zakresie swobodnego wyboru i wykonywania zawodu, np. można znaleźć w takich ustawach:

  1. z 27.7.2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych ograniczającą dostęp do zawodu sędziego;
  2. z 6.7.1982 r. o radcach prawnych ograniczającą dostęp do zawodu radcy prawnego;
  3. z 22.5.2003 r. o pośrednictwie ubezpieczeniowym ograniczającą dostęp do zawodu agenta ubezpieczeniowego;
  4. z 15.7.2011 r. o zawodach pielęgniarki i położnej ograniczającą dostęp do zawodu pielęgniarki i położnej;
  5. z 19.4.1991 r. o izbach aptekarskich ograniczającą dostęp do zawodu farmaceuty;
  6. z 9.4.2010 r. o Służbie Więziennej ograniczającą dostęp do wykonywania pracy w Służbie Więziennej;
  7. z 9.6.2006 r. o Centralnym Biurze Antykorupcyjnym ograniczającą dostęp do wykonywania pracy w CBA;
  8.  z 17.10.2003 r. o wykonywaniu prac podwodnych ograniczającą dostęp do zawodu np. nurka;
  9. z 21.11.2008 r. o pracownikach samorządowych ograniczającą dostęp do zawodu pracownika samorządowego;
  10.  z 26.1.1982 r. – Karta Nauczyciela ograniczającą dostęp do zawodu nauczyciela.

Ograniczenie często polega na tym, że trzeba spełnić konkretne przesłanki (np. brak skazania prawomocnym wyrokiem za umyślne przestępstwo, nieposzlakowana opinia) czy też należy posiadać odpowiednie wykształcenie, kwalifikacje czy doświadczenie do wykonywania danego zawodu.

Obowiązek pracy

Oprócz tego, że istnieje wolność pracy i prawo do pacy występuje także wolność od pracy. Co ważne wolność od pracy – czyli nie wykonywania jakiejkolwiek pracy może być ograniczona. Konstytucja RP wskazuje, że obowiązek pracy może być nałożony tylko przez ustawę. Powszechnym przykładem pracy przymusowej jest praca biegłych czy też recenzentów w procesach o nadanie stopni lub tytułu naukowego.

Zmiany w KP – dot. wolności pracy

Ustawodawca zdecydował, że po art. 26 KP dodaje się art. 26 zn. 1 KP w brzmieniu:

„Art. 26 zn. 1 § 1. Pracodawca nie może zakazać pracownikowi jednoczesnego pozostawania w stosunku pracy z innym pracodawcą lub jednoczesnego pozostawania w stosunku prawnym będącym podstawą świadczenia pracy innym niż stosunek pracy.

§ 2. Przepisu § 1 nie stosuje się:

1) w przypadku określonym w art. 101 zn. 1 § 1;

2) jeżeli odrębne przepisy stanowią inaczej.”

Co oznaczają te zmiany w KP?

Dodanie nowego przepisu ma tylko potwierdzić wyżej wskazane regulacje konstytucyjne, ale i zasady przewidziane w KP, bowiem już w art. 10 KP jest wskazane, że każdy ma prawo do swobodnie wybranej pracy. Każdy ma prawo do swobody nawiązania stosunku pracy - swobody wyboru zawodu, miejsca pracy, pracodawcy. Nikomu, z wyjątkiem przypadków określonych w ustawie, nie można zabronić wykonywania zawodu. 

Dodany przepis ma potwierdzać, że można potcznie mówiąc można mieć kilka etatów, można dorabiać. Jednak nie może to pozostawać w kolizji z dotychczasowym zatrudnieniem i nie może wpływać na mniej sumienne i staranne wykonywanie pracy. Tak więc można mieć dodatkowe zatrudnienie i można pozostawać w kilku stosunkach prawnych. 

Pracodawca, u którego jest zatrudniony dany pracownik, nie może zakazać wykonywania dodatkowych prac. I nie ważne czy dodatkowa praca będzie świadczona na podstawie umowy o pracę, powołania, wyboru, mianowania, umowy zlecenia, umowy o dzieło, spółdzielczej umowy o pracę, umowy o pracę nakładczą, umowy o pomocy przy zbiorach, w ramach kontraktu B2B w zakresie prowadzonej działalności gospodarczej itd. Przykłady można by mnożyć, ponieważ ustawodawca jasno wskazuje, na stosunek pracy lub inny stosunek prawnym będącym podstawą świadczenia pracy.

Wyjątki od wolności pracy – zakaz konkurencji

Oczywiście pracodawca może zakazać pracownikowi jednoczesnego pozostawania w danym stosunku prawnym w tym w stosunku pracy z innym pracodawcą, jeżeli spełnione byłyby przesłanki konkurencji.

Z przepisu art. 101 zn. 1 § 1 KP wynika, że w zakresie określonym w odrębnej umowie, pracownik nie może prowadzić działalności konkurencyjnej wobec pracodawcy ani też świadczyć pracy w ramach stosunku pracy lub na innej podstawie na rzecz podmiotu prowadzącego taką działalność (zakaz konkurencji).

Drugi wyjątek kiedy wolność pracy może zostać ograniczona to taki, jeżeli odrębne przepisy to regulują (co zostało wyżej wskazane).

Dyrektywa o wolności pracy – uzasadnienie zmian

REKLAMA

Przepis art. 9 ust. 1 dyrektywy 2019/1152 nakłada na państwa członkowskie obowiązek zapewnienia, aby pracodawca nie zabraniał pracownikowi podejmowania pracy u innych pracodawców, poza harmonogramem czasu pracy ustalonym z tym pracodawcą, ani nie poddawał pracownika niekorzystnemu traktowaniu z tego powodu. 

Przepis art. 9 ust. 2 ww. dyrektywy dopuszcza możliwość ustanowienia warunków stosowania przez pracodawców ograniczeń w łączeniu stanowisk, które wynikają z przyczyn obiektywnych, takich jak zdrowie i bezpieczeństwo, ochrona tajemnicy handlowej, rzetelność służby cywilnej lub unikanie konfliktu interesów. 

Polski ustawodawca uznał, że w przepisach KP nie ma wyraźnej podstawy prawnej, na którą mógłby powołać się pracownik, stąd postanowił dodać art. 26 zn. 1 w KP.

Zakaz negatywnych konsekwencji za dorabianie

Zgodnie z projektowanym art. 294 § 1 KP jednoczesne pozostawanie w stosunku pracy z innym pracodawcą lub jednoczesne pozostawanie w stosunku prawnym będącym podstawą świadczenia pracy innym niż stosunek pracy nie będzie mogło być podstawą:

  • niekorzystnego traktowania pracownika
  • nie będzie mogło powodować wobec niego negatywnych konsekwencji
  • zwłaszcza nie będzie mogło stanowić przyczyny uzasadniającej wypowiedzenie umowy o pracę lub jej rozwiązanie bez wypowiedzenia przez pracodawcę, przygotowanie do takiego wypowiedzenia lub rozwiązania albo przyczyny zastosowania działania mającego skutek równoważny do rozwiązania umowy o pracę.
Autopromocja

REKLAMA

Źródło: INFOR

Oceń jakość naszego artykułu

Dziękujemy za Twoją ocenę!

Twoja opinia jest dla nas bardzo ważna

Powiedz nam, jak możemy poprawić artykuł.
Zaznacz określenie, które dotyczy przeczytanej treści:

REKLAMA

QR Code

© Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

Uprawnienia rodzicielskie
certificate
Jak zdobyć Certyfikat:
  • Czytaj artykuły
  • Rozwiązuj testy
  • Zdobądź certyfikat
1/10
Ile tygodni urlopu macierzyńskiego można maksymalnie wykorzystać jeszcze przed porodem?
nie ma takiej możliwości
3
6
9 - tylko jeśli pracodawca wyrazi na to zgodę
Następne
Kadry
Zapisz się na newsletter
Zobacz przykładowy newsletter
Zapisz się
Wpisz poprawny e-mail
Wydłużenie ważności orzeczeń o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności – projekt ustawy

Rząd przyjął projekt nowelizacji ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Nowelizacja przewiduje wydłużenie ważności orzeczeń o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności maksymalnie o 6 miesięcy.

Czy pracodawca może zmusić do 14-dniowego urlopu?

Według Kodeksu pracy wymiar urlopu wypoczynkowego wynosi 20 lub 26 dni – w zależności od stażu pracy pracownika. Urlop może być podzielony na części, z których co najmniej jedna powinna trwać nie mniej niż 14 kolejnych dni kalendarzowych. Czy 14-dniowy urlop jest obowiązkowy?

4 dni albo 35 godzin tygodnia pracy w Polsce do 2027 roku? Za granicą już testowali a efekty są pozytywne

W oczekiwaniu na zapowiadane przez Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej  skrócenie tygodniowego czasu pracy w Polsce, warto przyjrzeć się przykładom z innych państw. Dotąd w programach pilotażowych 4-dniowego tygodnia pracy zaobserwowano np. spadek rotacji zatrudnienia o 40 proc., polepszenie dobrostanu pracowników w 82 proc. firm oraz oszczędności dla pracodawców na poziomie niemal 2 mln zł w skali roku. Krótszy tydzień pracy najlepiej przyjął się na Islandii, gdzie 86 proc. pracowników korzysta z niego lub ma taką możliwość. Ale polscy pracodawcy nie są entuzjastami tego rozwiązania. Aż 51 proc. firm uważa, że w ich branży jest ono niemożliwe. Jeżeli nie uda się skrócić tygodnia pracy, to dobrą alternatywą dla 54 proc. Polaków mogłaby być częstsza praca zdalna lub hybrydowa. 

Czy na zwolnieniu lekarskim można wyjechać?

Czy na zwolnieniu lekarskim można wyjechać na urlop? Jakie wskazania może zawierać L4? Czy wyjazd na wakacje do rodziny do innego miasta lub wyjazd za granicę jest dopuszczalny w czasie zwolnienia lekarskiego?

REKLAMA

Lewiatan: Minimalne wynagrodzenie powiązane z sytuacją gospodarczą? Przedsiębiorcy postulują wyższy wzrost wynagrodzeń w budżetówce

W 2025 r. wzrośnie wynagrodzenie minimalne, a płace w budżetówce mogą być podwyższone więcej niż wynika to ze wstępnego stanowiska rządu – komentuje rezultaty ostatniego posiedzenia Rady Dialogu Społecznego prof. Jacek Męcina, doradca zarządu Konfederacji Lewiatan.

Nazwa "urlop macierzyński" jest nieadekwatna? Kojarzy się z wypoczynkiem

44 proc. badanych jest zdania, że należy zmienić nazwę "urlop macierzyński". Obowiązująca nazwa sugeruje, że opieka nad dzieckiem jest czasem odpoczynku. Ruszyła kampania edukacyjna #ToNieUrlop, zmieniająca krzywdzące przekonania społeczne na temat opieki nad małym dzieckiem i urlopów macierzyńskich. 

Wkrótce będą wyższe świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Wzrost o 100 proc. – od kiedy?

Wraz ze wzrostem kosztów utrzymania rosną też potrzeby osób uprawnionych do alimentów. Nowelizacja przepisów o ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów zwiększy wysokość wsparcia materialnego z funduszu alimentacyjnego.

4650 zł brutto płacy minimalnej w 2025 roku: postulat wszystkich związków zawodowych. Czy rząd się zgodzi? Finanse publiczne z reguły zyskują na podwyżce najniższej krajowej

Na posiedzeniu w dniu 15 lipca 2024 r. Radzie Dialogu Społecznego nie udało się wypracować wspólnego stanowiska w sprawie propozycji wzrostu minimalnego wynagrodzenia za pracę w 2025 r. To oznacza, że rząd do 15 września ma czas na podjęcie ostatecznej decyzji w tej sprawie.

REKLAMA

Zmiany w raportach ZUS RPA i ZUS RIA. Będą nowe kody tytułu ubezpieczenia

Zmienią się wzory imiennego raportu miesięcznego o przychodach ubezpieczonego/okresach pracy nauczycielskiej – o symbolu ZUS RPA oraz wzoru raportu informacyjnego – o symbolu ZUS RIA. Pojawią się też nowe kody tytułu ubezpieczenia. Trwają prace nad nowelizacją przepisów.

Będzie zmiana wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę. Ile wyniosą świadczenia zależne od płacy minimalnej?

Minimalne wynagrodzenie za pracę zmieni się od 1 stycznia 2025 r. Wraz z minimalną płacą zmieni się także wysokość świadczeń powiązanych z minimalnym wynagrodzeniem. Jakie to świadczenia? Ile wyniosą?

REKLAMA