REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Pracodawca nie może zakazać dodatkowej pracy – zmiany w KP 2023

Kinga Piwowarska
Doktor nauk prawnych, adwokat, adiunkt na Wydziale Prawa Uniwersytetu Andrzeja Frycza Modrzewskiego w Krakowie oraz Rzecznik Akademicki ds. równego traktowania i przeciwdziałania dyskryminacji. Specjalizuje się w prawie pracy, zabezpieczeniu społecznym oraz administracyjnoprawnych aspektach związanych z pracą i pomocą socjalną.
Pracodawca nie może zakazać dodatkowej pracy – zmiany w KP 2023
Materiały prasowe

REKLAMA

REKLAMA

Niebawem Kodeks Pracy ponownie zostanie zmieniony. Jedną z zasadniczych regulacji, która zostanie dodana dotyczy wolności pracy. Czy pracodawca może zakazać wykonywania innej - dodatkowej pracy na rzecz innego pracodawcy czy zleceniodawcy? Kiedy prawo do pracy może zostać ograniczone?

rozwiń >

Zmiany w KP od 2023

W dniu 9 lutego 2023 r. przekazano Prezydentowi i Marszałkowi Senatu uchwaloną przez Sejm RP ustawę z dnia 8 lutego 2023 r. o zmianie ustawy – Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw (dalej: ustawa). Prawdopodobnie nowe przepisy wejdą w życie na wiosnę 2023 r., ponieważ zgodnie z założeniem ustawa wchodzi w życie po upływie 21 dni od dnia ogłoszenia, a ustawa przechodzi jeszcze proces legislacyjny.

REKLAMA

REKLAMA

Zmiany do ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks Pracy (Dz. U. z 2023 r. poz. 240, dalej: KP) wejdą na skutek wdrożenia do polskiego porządku prawnego postanowień dwóch dyrektyw Parlamentu Europejskiego i Rady (UE):

1) 2019/1152 z dnia 20 czerwca 2019 r. w sprawie przejrzystych i przewidywalnych warunków pracy w Unii Europejskiej;

2) 2019/1158 z dnia 20 czerwca 2019 r. w sprawie równowagi między życiem zawodowym a prywatnym rodziców i opiekunów oraz uchylającej dyrektywę Rady 2010/18/UE.

REKLAMA

Polecamy: „Kodeks pracy 2023. Praktyczny komentarz z przykładami"
 

Dalszy ciąg materiału pod wideo

Wolność pracy – Konstytucja RP

Konstytucja RP gwarantuje wolność wyboru zawodu i miejsca pracy. Jednak czy zawsze można wykonywać dowolny zawód? Okazuje się, że nie.

Generalnie, każdemu zapewnia się wolność pracy:

1) wolność wyboru zawodu

2) wolność wykonywania zawodu

3) wolność wyboru miejsca pracy.

Niemniej jednak może być tak, że wyjątki w zakresie powyższej wolności określa ustawa. Jedynie ustawa (czyli np. nie rozporządzenie, uchwała, regulamin pracy, układ zbiorowy pracy) może nałożyć takie ograniczenie. Co więcej ograniczenia mogą być ustanowione tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego bądź też ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej albo wolności i praw innych osób.

Kiedy można ograniczyć wolność pracy?

Ustawowe ograniczenia w zakresie swobodnego wyboru i wykonywania zawodu, np. można znaleźć w takich ustawach:

  1. z 27.7.2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych ograniczającą dostęp do zawodu sędziego;
  2. z 6.7.1982 r. o radcach prawnych ograniczającą dostęp do zawodu radcy prawnego;
  3. z 22.5.2003 r. o pośrednictwie ubezpieczeniowym ograniczającą dostęp do zawodu agenta ubezpieczeniowego;
  4. z 15.7.2011 r. o zawodach pielęgniarki i położnej ograniczającą dostęp do zawodu pielęgniarki i położnej;
  5. z 19.4.1991 r. o izbach aptekarskich ograniczającą dostęp do zawodu farmaceuty;
  6. z 9.4.2010 r. o Służbie Więziennej ograniczającą dostęp do wykonywania pracy w Służbie Więziennej;
  7. z 9.6.2006 r. o Centralnym Biurze Antykorupcyjnym ograniczającą dostęp do wykonywania pracy w CBA;
  8.  z 17.10.2003 r. o wykonywaniu prac podwodnych ograniczającą dostęp do zawodu np. nurka;
  9. z 21.11.2008 r. o pracownikach samorządowych ograniczającą dostęp do zawodu pracownika samorządowego;
  10.  z 26.1.1982 r. – Karta Nauczyciela ograniczającą dostęp do zawodu nauczyciela.

Ograniczenie często polega na tym, że trzeba spełnić konkretne przesłanki (np. brak skazania prawomocnym wyrokiem za umyślne przestępstwo, nieposzlakowana opinia) czy też należy posiadać odpowiednie wykształcenie, kwalifikacje czy doświadczenie do wykonywania danego zawodu.

Obowiązek pracy

Oprócz tego, że istnieje wolność pracy i prawo do pacy występuje także wolność od pracy. Co ważne wolność od pracy – czyli nie wykonywania jakiejkolwiek pracy może być ograniczona. Konstytucja RP wskazuje, że obowiązek pracy może być nałożony tylko przez ustawę. Powszechnym przykładem pracy przymusowej jest praca biegłych czy też recenzentów w procesach o nadanie stopni lub tytułu naukowego.

Zmiany w KP – dot. wolności pracy

Ustawodawca zdecydował, że po art. 26 KP dodaje się art. 26 zn. 1 KP w brzmieniu:

„Art. 26 zn. 1 § 1. Pracodawca nie może zakazać pracownikowi jednoczesnego pozostawania w stosunku pracy z innym pracodawcą lub jednoczesnego pozostawania w stosunku prawnym będącym podstawą świadczenia pracy innym niż stosunek pracy.

§ 2. Przepisu § 1 nie stosuje się:

1) w przypadku określonym w art. 101 zn. 1 § 1;

2) jeżeli odrębne przepisy stanowią inaczej.”

Co oznaczają te zmiany w KP?

Dodanie nowego przepisu ma tylko potwierdzić wyżej wskazane regulacje konstytucyjne, ale i zasady przewidziane w KP, bowiem już w art. 10 KP jest wskazane, że każdy ma prawo do swobodnie wybranej pracy. Każdy ma prawo do swobody nawiązania stosunku pracy - swobody wyboru zawodu, miejsca pracy, pracodawcy. Nikomu, z wyjątkiem przypadków określonych w ustawie, nie można zabronić wykonywania zawodu. 

Dodany przepis ma potwierdzać, że można potcznie mówiąc można mieć kilka etatów, można dorabiać. Jednak nie może to pozostawać w kolizji z dotychczasowym zatrudnieniem i nie może wpływać na mniej sumienne i staranne wykonywanie pracy. Tak więc można mieć dodatkowe zatrudnienie i można pozostawać w kilku stosunkach prawnych. 

Pracodawca, u którego jest zatrudniony dany pracownik, nie może zakazać wykonywania dodatkowych prac. I nie ważne czy dodatkowa praca będzie świadczona na podstawie umowy o pracę, powołania, wyboru, mianowania, umowy zlecenia, umowy o dzieło, spółdzielczej umowy o pracę, umowy o pracę nakładczą, umowy o pomocy przy zbiorach, w ramach kontraktu B2B w zakresie prowadzonej działalności gospodarczej itd. Przykłady można by mnożyć, ponieważ ustawodawca jasno wskazuje, na stosunek pracy lub inny stosunek prawnym będącym podstawą świadczenia pracy.

Wyjątki od wolności pracy – zakaz konkurencji

Oczywiście pracodawca może zakazać pracownikowi jednoczesnego pozostawania w danym stosunku prawnym w tym w stosunku pracy z innym pracodawcą, jeżeli spełnione byłyby przesłanki konkurencji.

Z przepisu art. 101 zn. 1 § 1 KP wynika, że w zakresie określonym w odrębnej umowie, pracownik nie może prowadzić działalności konkurencyjnej wobec pracodawcy ani też świadczyć pracy w ramach stosunku pracy lub na innej podstawie na rzecz podmiotu prowadzącego taką działalność (zakaz konkurencji).

Drugi wyjątek kiedy wolność pracy może zostać ograniczona to taki, jeżeli odrębne przepisy to regulują (co zostało wyżej wskazane).

Dyrektywa o wolności pracy – uzasadnienie zmian

Przepis art. 9 ust. 1 dyrektywy 2019/1152 nakłada na państwa członkowskie obowiązek zapewnienia, aby pracodawca nie zabraniał pracownikowi podejmowania pracy u innych pracodawców, poza harmonogramem czasu pracy ustalonym z tym pracodawcą, ani nie poddawał pracownika niekorzystnemu traktowaniu z tego powodu. 

Przepis art. 9 ust. 2 ww. dyrektywy dopuszcza możliwość ustanowienia warunków stosowania przez pracodawców ograniczeń w łączeniu stanowisk, które wynikają z przyczyn obiektywnych, takich jak zdrowie i bezpieczeństwo, ochrona tajemnicy handlowej, rzetelność służby cywilnej lub unikanie konfliktu interesów. 

Polski ustawodawca uznał, że w przepisach KP nie ma wyraźnej podstawy prawnej, na którą mógłby powołać się pracownik, stąd postanowił dodać art. 26 zn. 1 w KP.

Zakaz negatywnych konsekwencji za dorabianie

Zgodnie z projektowanym art. 294 § 1 KP jednoczesne pozostawanie w stosunku pracy z innym pracodawcą lub jednoczesne pozostawanie w stosunku prawnym będącym podstawą świadczenia pracy innym niż stosunek pracy nie będzie mogło być podstawą:

  • niekorzystnego traktowania pracownika
  • nie będzie mogło powodować wobec niego negatywnych konsekwencji
  • zwłaszcza nie będzie mogło stanowić przyczyny uzasadniającej wypowiedzenie umowy o pracę lub jej rozwiązanie bez wypowiedzenia przez pracodawcę, przygotowanie do takiego wypowiedzenia lub rozwiązania albo przyczyny zastosowania działania mającego skutek równoważny do rozwiązania umowy o pracę.
Źródło: INFOR

Oceń jakość naszego artykułu

Dziękujemy za Twoją ocenę!

Twoja opinia jest dla nas bardzo ważna

Powiedz nam, jak możemy poprawić artykuł.
Zaznacz określenie, które dotyczy przeczytanej treści:
Autopromocja

REKLAMA

QR Code

© Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

Uprawnienia rodzicielskie - QUIZ
certificate
Jak zdobyć Certyfikat:
  • Czytaj artykuły
  • Rozwiązuj testy
  • Zdobądź certyfikat
1/10
Ile tygodni urlopu macierzyńskiego można maksymalnie wykorzystać jeszcze przed porodem?
nie ma takiej możliwości
3
6
9 - tylko jeśli pracodawca wyrazi na to zgodę
Następne

REKLAMA

Kadry
Czas pracy 2027. Dni pracy, godziny pracy, święta, okresy rozliczeniowe, niedziele handlowe

W 2027 roku będzie 251 dni roboczych. Oznacza to, że pracownik zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracy będzie pracował przez 2008 godzin. W przyszłym roku dwa święta przypadają w sobotę, więc okres rozliczeniowy zostanie skrócony o 8 godzin za każde z tych świąt.

Co piąta zdalna lub hybrydowa oferta pracy w UE podaje wynagrodzenie

Minął termin wdrożenia unijnej dyrektywy o jawności wynagrodzeń, a płaca w zdalnych i hybrydowych ogłoszeniach w UE nadal jest wyjątkiem. Podaje ją mniej więcej co piąta oferta otwarta dla kandydatów z UE, wobec około 7 na 10 ofert skierowanych wyłącznie do USA (dane na 5 listopada 2026). Czy to rzeczywiście jest obowiązek pracodawcy?

Kiedy jesień utrudnia pracę na wysokości. Jakie są najczęstsze zagrożenia?

Jesień nie wprowadza nowych kategorii zagrożeń związanych z pracą na wysokości, ale w istotny sposób zmienia warunki, w których te zagrożenia występują. Wilgoć, mokre i zanieczyszczone powierzchnie, zalegające liście, ograniczona widoczność, silny wiatr oraz spadek temperatury mogą sprawić, że stanowisko, które latem było stosunkowo łatwe do bezpiecznego zorganizowania, jesienią wymaga dodatkowych działań. Z punktu widzenia bezpieczeństwa kluczowe znaczenie ma zatem nie tylko jakość sprzętu chroniącego przed upadkiem, lecz także właściwa ocena warunków środowiskowych, organizacja pracy i bieżące reagowanie na ich zmianę.

Płatności elektroniczne w portalu eZUS i aplikacji mZUS dla Płatnika

Zakład Ubezpieczeń Społecznych informuje, że w portalu eZUS, tak jak w aplikacji mobilnej mZUS dla Płatnika, można już opłacać należności z tytułu składek drogą elektroniczną. W przyszłości będzie można też opłacać składki BLIK-iem. Sprawdź, w jakich bankach można zrobić przelew!

REKLAMA

Przykłady działań prewencyjnych pracodawcy dot. mobbingu, dyskryminacji oraz naruszania godności i innych dóbr osobistych pracowników

W związku z wejściem w życie nowych przepisów Kodeksu pracy dotyczących mobbingu, dyskryminacji oraz naruszania godności i innych dóbr osobistych pracowników pracodawcy mają konkretne obowiązki, które mają przeciwdziałać niepożądanym zjawiskom. Podajemy konkretne przykłady działań prewencyjnych.

Pomijanie przy awansach pracownicy z powodu jej nieobecności związanej z ciążą i urlopem macierzyńskim to dyskryminacja

Nieobecność kobiet w pracy z powodu ciąży i urlopu macierzyńskiego nie może stanowić powodu pominięcia przy awansach i podwyżkach wynagrodzeń. Sąd Najwyższy przesądza - to nieusprawiedliwiona dyskryminacja bezpośrednia.

Zatrudniasz osobę z niepełnosprawnością ruchową? Sprawdź, jak przygotować stanowisko pracy

Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 884, 1102, dalej jako: ustawa) reguluje najważniejsze kwestie dotyczące wsparcia osób z niepełnosprawnościami w Polsce. Ustawa określa prawa, obowiązki zatrudnionych i zatrudniających jak i procedury odbywające się przed różnymi organami. Jeśli zatrudniasz osobę z niepełnosprawnością ruchową lub jesteś osobą z taką niepełnosprawnością warto wiedzieć, jak powinno być przygotowane stanowisko pracy.

Aż o 66% rośnie zapotrzebowanie na pracowników tymczasowych przed Black Friday i świętami. Pracodawcy muszą walczyć o kandydatów

Koniec roku to dla wielu branż najbardziej intensywny okres. W wielu organizacjach zapotrzebowanie na pracowników tymczasowych przed Black Friday i świętami rośnie aż o 66%. To czas, kiedy pracodawcy muszą walczyć o kandydatów. Jak to robić?

REKLAMA

Kodeksowe zmiany w mobbingu 2026-2027. Jak stworzyć skuteczny system antymobbingowy w firmie? Formalna procedura już nie wystarczy

Kodeksowe zmiany w mobbingu weszły w życie 5 listopada 2026 r., ale część obowiązków należy spełnić do 5 maja 2027 r. W nowym porządku prawnym sama formalna procedura już nie wystarczy. Przyjęte rozwiązania muszą rzeczywiście funkcjonować w organizacji. Jak zatem stworzyć skuteczny system antymobbingowy w firmie?

Do 16 listopada 2026 r. na kontach w PPK pojawi się wpłata powitalna od państwa. W jeden miesiąc do programu dołączyło ponad 53 tys. osób

Popularność oszczędzania w PPK rośnie. Tylko w jeden miesiąc, w październiku, do programu dołączyło ponad 53 tys. osób. Do dnia 16 listopada 2026 r. na kontach pojawi się wpłata powitalna w wysokości 250 zł.

Zapisz się na newsletter
Kodeks pracy, urlopy, wynagrodzenia, świadczenia pracownicze. Bądź na bieżąco ze zmianami z zakresu prawa pracy. Zapisz się na nasz newsletter.
Zaznacz wymagane zgody
loading
Zapisując się na newsletter wyrażasz zgodę na otrzymywanie treści reklam również podmiotów trzecich
Administratorem danych osobowych jest INFOR PL S.A. Dane są przetwarzane w celu wysyłki newslettera. Po więcej informacji kliknij tutaj.
success

Potwierdź zapis

Sprawdź maila, żeby potwierdzić swój zapis na newsletter. Jeśli nie widzisz wiadomości, sprawdź folder SPAM w swojej skrzynce.

failure

Coś poszło nie tak

REKLAMA