Zwolnienie lekarskie, Ubezpieczenie zdrowotne

Od 13 kwietnia 2026 r. obowiązują zmiany w zwolnieniach lekarskich. Czego nie można robić, aby nie stracić chorobowego? Jest też nowy wzór upoważnienia do przeprowadzenia kontroli i protokołu z kontroli. ZUS informuje o nowych przepisach prawnych. Czym jest tzw. czynność incydentalna?

W 2025 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych zarejestrował 27,5 mln zaświadczeń lekarskich o czasowej niezdolności do pracy. Przełożyło się to na 290,5 mln dni absencji – o 0,5 mln dni więcej niż rok wcześniej i o 8 mln dni więcej niż w 2021 r.

Już 13 kwietnia 2026 r. wejdą w życie przepisy, które zmieniają zasady utraty prawa do zasiłku chorobowego. Wtedy „wykorzystywanie zwolnienia niezgodnie z jego celem" zostanie zastąpione „aktywnością niezgodną z celem zwolnienia" - a w ustawie pojawi się też definicja. Czy to oznacza, że ZUS nie odbierze już zasiłku za wakacje na L4? Odpowiedź nie jest tak banalna, jak sugerują niektórzy.

Pracownik na zwolnieniu lekarskim znajduje się pod ochroną i pracodawca nie może rozwiązać z nim umowy o pracę. Okazuje się jednak, że zgodnie z Kodeksem pracy ochrona nie jest nieograniczona. Sprawdźmy, kiedy można rozwiązać stosunek pracy z chorym pracownikiem.

Im pracownik jest starszy, tym ma mniej nieobecności w pracy z powodu choroby? Podsumowanie roku 2025 wykazuje, iż co 10. pracownik przebywa na zwolnieniu lekarskim dłużej niż 3 tygodnie rocznie. Co jeszcze można wyczytać ze statystyk?

Współcześnie wsparcie zdrowia psychicznego w miejscu pracy to konieczność. Rośnie liczba zwolnień lekarskich z powodu problemów ze zdrowiem psychicznym. Okazuje się, że mężczyźni częściej biorą wolne od pracy w związku ze złą kondycją psychiczną. Jakie pracodawcy mają sposoby na dbanie o zdrowie psychiczne zatrudnionych?

W 2025 r. ZUS zarejestrował 22,4 mln zaświadczeń lekarskich o czasowej niezdolności do pracy z tytułu choroby własnej wystawionych na łączną liczbę 277,6 mln dni absencji. Tym samym liczba dni absencji zwiększyła się o prawie 1,5 miliona w porównaniu do roku 2024. To tak, jakby ponad milion pracowników zniknął z pracy na cały rok. Statystyki wyraźnie pokazują trend wzrostowy w kontekście liczby dni absencji chorobowej w ostatnich latach.

ZUS przypomina, że zwolnienie lekarskie nie powinno być traktowane jako okazja do dorabiania bądź wyjazdu turystycznego. Niewłaściwe korzystanie z „chorobowego” może mieć konsekwencje: ZUS wstrzyma wypłatę albo będzie żądał zwrotu już wypłaconego zasiłku chorobowego, opiekuńczego lub świadczenia rehabilitacyjnego.

W Polsce wystawianych jest coraz więcej zaświadczeń lekarskich z tytułu czasowej niezdolności do pracy spowodowanej nadużyciem alkoholu (kod C). Od stycznia do września br. ich liczba wzrosła o prawie 7% w porównaniu z analogicznym okresem 2024 roku. Z kolei wzrost rok do roku o przeszło 4% dotyczy liczby dni absencji chorobowej z tego tytułu. Ponad 1/3 ww. zwolnień wydano na okres od jednego do pięciu dni. Blisko 50% zaświadczeń sporządzono dla osób w wieku 35-49 lat.

Zwolnienie lekarskie będzie częściej brane nie w celu wyzdrowienia, a w celu pracy u innego pracodawcy? Rzecznik MŚP zwraca uwagę na planowane zmiany w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych.

Coraz więcej osób korzysta z pomocy psychiatry i decyduje się na zwolnienie lekarskie. Dzieje się tak, ponieważ w społeczeństwie rośnie świadomość zdrowia psychicznego, a tempo życia, stres w pracy i presja społeczna coraz częściej prowadzą do depresji, stanów lękowych czy wypalenia zawodowego. W związku z tym pojawia się wiele pytań: jak długo można być na L4 od psychiatry? Czy pracodawca widzi powód zwolnienia? Czy takie zwolnienie może zaszkodzić w pracy? Sprawdź, jakie zasady obowiązują w 2025 roku i co dalej po zakończeniu okresu zasiłkowego.

W 2024 roku liczba zaświadczeń wystawionych z powodu zaburzeń psychicznych i zachowania wzrosła o blisko 14 procent w ciągu roku. Co najbardziej stresuje pracowników? Z jakimi objawami warto udać się do lekarza?

Otrzymałam zwolnienie lekarskie. Czy muszę poinformować pracodawcę o tym, że jestem chora i ile dni nie będzie mnie w pracy? Czy pracodawca widzi moje zwolnienie lekarskie w systemie? Jaka kara grozi za niepowiadomienie pracodawcy o L4?

- Skala problemu rośnie z kwartału na kwartał. Pracodawcy coraz częściej proszą o pomoc detektywów, by pomóc w ustaleniu realnej sytuacji pracownika, który np. nadużywa L4 czy udał się na długotrwały urlop. Takie sytuacje mają miejsce np. gdy w firmie jest konflikt, planowane są zwolnienia lub gdy po prostu niektórym nie chce się wykonywać służbowych obowiązków – mówi detektyw Małgorzata Marczulewska. – Niektóre sytuacje są dowodem wielkiej arogancji pracowników – mówi ekspertka i podaje kilka przykładów.

Pracownicy z pokolenia Z czyli do 29. roku życia) rzadziej korzystają ze zwolnień lekarskich niż ich starsi współpracownicy. Dane z audytów absencji chorobowej przeprowadzonych w przedsiębiorstwach na terenie całej Polski w okresie ostatnich kilkunastu miesięcy pokazują jasno, że najmłodsza grupa pracowników charakteryzuje się najniższym poziomem nieobecności z powodów zdrowotnych.

Prezydent Andrzej Duda zawetował ustawę zakładającą obniżenie składki zdrowotnej dla firm. Kancelaria Prezydenta uzasadniła decyzję brakiem konsultacji społecznych i wątpliwościami konstytucyjnymi. Zmiana miała objąć 2,5 mln przedsiębiorców i kosztować budżet państwa 4,6 mld zł.

Posiadanie tytułu do ubezpieczenia zdrowotnego uprawnia do zgłoszenia do ubezpieczenia również członka rodziny. Kto w rozumieniu ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych zalicza się do członków rodziny? Czy można zgłosić do ubezpieczenia zdrowotnego dziecko powyżej 26 roku życia?

Polskie ustawodawstwo dot. skróconego urlopu macierzyńskiego może budzić kontrowersje i wywoływać problemy, wykraczające poza określenie płci płodu – uważa prof. Artur Ludwin, ginekolog. Wg niego ustawodawstwo jest wręcz paradoksalne w kilku aspektach, a zdolność kobiety do pracy po utracie ciąży lub dziecka powinien określić indywidualnie lekarz.

Czy zwolnienie lekarskie uchroni przed zwolnieniem z pracy w każdym przypadku? Od kiedy obowiązuje ochrona przed rozwiązaniem stosunku pracy i w jakich przypadkach? Czym jest tzw. inna usprawiedliwiona nieobecność w pracy?

Od początku stycznia obowiązują zmiany związane z podwyżką minimalnego wynagrodzenia oraz przepisami dotyczącymi zasiłków chorobowych. Zmiany te przyniosły korzyści finansowe dla pracowników i nowe wyzwania dla pracodawców oraz ZUS. Wyższa płaca minimalna, która wynosi 4666 zł brutto, wpłynęła na wyższą podstawę wymiaru zasiłku chorobowego oraz na większe wypłaty podczas zwolnień lekarskich. Czy większe świadczenia chorobowe mogą sprzyjać nadużyciom? Eksperci podkreślają konieczność zaostrzenia kontroli.

Ile dni zwolnienia lekarskiego można wziąć po ustaniu zatrudnienia, by otrzymać za ten czas zasiłek chorobowy? Ile okres zasiłkowy trwa po ustaniu tytułu do ubezpieczenia chorobowego? Jaki jest limit? Jakie dokumenty do ZUS trzeba dostarczyć?

Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego pobiera comiesięczną zaliczkę na podatek dochodowy oraz składkę na ubezpieczenie zdrowotne od wypłacanych świadczeń emerytalno-rentowych i rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego. Czy zmieniły się zasady i forma ich pobierania?

Zwolnienie lekarskie z kodem C oznacza niezdolność do pracy z powodu nadużycia alkoholu. Ile takich zwolnień otrzymali polscy pracodawcy w 2024 roku? Czy liczba L4 z powodu nadużycia alkoholu maleje? Kto najczęściej otrzymuje takie zaświadczenie od lekarza?

Lekarz wystawiający zwolnienie lekarskie wpisuje w nim kod choroby. Czy pracodawca widzi numer statystyczny choroby wpisany na L4? Kod b to niezdolność do pracy związana z ciążą. Czy pracodawca może to sprawdzić?

Nowelizacja ustawy zasiłkowej przewiduje doprecyzowanie przesłanek utraty prawa do zasiłku chorobowego. Projektowane zmiany określą pojęcia pracy zarobkowej oraz aktywności niezgodnej z celem zwolnienia. Zmienią się także przepisy regulujące zasady kontroli prawidłowości wykorzystywania zwolnień lekarskich od pracy.