REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

REKLAMA

Pracownik, Rekrutacja

Czy można rozwiązać umowę o pracę bez okresu wypowiedzenia, gdy pracownik znalazł nową pracę?

Znalazłem nową pracę i zależy mi na szybkim podpisaniu nowej umowy. Chciałbym rozwiązać dotychczasową umowę o pracę bez okresu wypowiedzenia. Czy Kodeks pracy na to pozwala? W jakich sytuacjach zgodnie z przepisami można rozwiązać umowę w sposób natychmiastowy?

Czy zatrudniony na umowie o dzieło lub zlecenia jest pracownikiem?

Pracę zarobkową można wykonywać na różnych podstawach. Przykładem jest umowa o dzieło lub zlecenie. Czy osoba zatrudniona na takiej umowie jest pracownikiem w rozumieniu Kodeksu pracy?

AI Act w rekrutacji od 2 grudnia 2027 r. AI nie może decydować o zatrudnieniu kandydata

AI Act w rekrutacji zacznie obowiązywać od 2 grudnia 2027 r. Natomiast już dziś wiadomo, że AI nie może decydować o zatrudnieniu kandydata. Jakie formy wsparcia sztucznej inteligencji dopuszcza się procesie rekrutacyjnym?

Zawody deficytowe: spawacze, ślusarze, elektrycy, operatorzy specjalistycznych maszyn i kierowcy mają przewagę negocjacyjną

Najwięcej rekrutacji pracowników fizycznych jest w magazynach i zakładach produkcyjnych, a jednocześnie pracodawcy zgłaszają wciąż duże zapotrzebowanie na pracowników posiadających konkretne kwalifikacje. Zawody deficytowe takie jak spawacze, ślusarze, elektrycy, operatorzy specjalistycznych maszyn i kierowcy mają dziś przewagę negocjacyjną. Dlaczego rezygnują w trakcie rekrutacji?

REKLAMA

Osoby w wieku 25-34 lat chcą zmieniać pracę po zobaczeniu życia zawodowego innych w social mediach

Osoby w wieku 25-34 lat chcą zmieniać pracę po zobaczeniu treści przedstawiających życie zawodowe innych w social mediach. Zazdroszczą zarobków i łatwego łączenia życia zawodowego z życiem prywatnym.

3 stopnie niepełnosprawności. Jakie przywileje w pracy daje orzeczenie? [LISTA 2026]

Pracownicy z niepełnosprawnościami mogą liczyć na dodatkowe uprawnienia w miejscu pracy. Do tego niezbędne jest jednak uzyskanie odpowiedniego orzeczenia. Co w 2026 roku przysługuje pracownikom posiadającym lekki, umiarkowany i znaczny stopień niepełnosprawności? Jakich formalności trzeba dopełnić? Na jakie ułatwienia mogą liczyć pracodawcy? Oto aktualna lista!

Urlopem na żądanie nie przedłużysz sobie długiego weekendu. Kiedy pracodawca może zgodnie z prawem nie udzielić ci wolnego na żądanie?

Przedłużony o jeden dzień weekend z powodu święta przypadającego w sobotę, to dla wielu pracowników okazja do czterech dni wolnych od pracy przy konieczności wykorzystania jedynie jednego dnia urlopu. Często pojawia się pokusa poinformowania pracodawca o nieobecności w ostatniej chwili. Pracownicy mylnie zakładają bowiem, że na urlop na żądanie pracodawca musi wyrazić zgodę. A czy może go odmówić?

Jak odebrać dzień wolny za święto? Nie zawsze masz do tego prawo

Przypadające w najbliższą sobotę 15 sierpnia święto Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny jest jednym z dni wolnych od pracy. Dla wielu pracowników wolna sobota to także szansa na dodatkowy dzień wolny jeszcze w sierpniu. Czy dla wszystkich? Sprawdź, jak odebrać dzień wolny za święto.

REKLAMA

Czy upał może być podstawą do zwolnienia od pracy z powodu siły wyższej? Jakie są obowiązki pracodawcy

Ostatnie fale upałów w Polsce dają się we znaki wszystkim, także pracownikom. Wykonywanie pracy w takich warunkach jest niezwykle trudne i choć wiele osób chciałoby zwolnić się z tego obowiązku z powodu działania siły wyższej, to jednak przepisy kodeksu pracy szczegółowo określają zasady takiej nieobecności. Co może pracownik, a co powinien zapewnić mu pracodawca w upały?

Przerwy w pracy – dla każdego, ale i dla wybranych. Kto ma prawo do dodatkowych 15 minut?

Pracownik ma zagwarantowane prawo do przerwy w pracy. Jednak nie dla każdego ma ona taką samą długość i nie każdy pracownik ma prawo do każdej przerwy, którą w przepisach przewidziano. Dla kogo przewidziano 15 minut na gimnastykę?

Firma daje pracownikowi dodatkowe wolne, by ten nie tracąc wynagrodzenia zrobił dodatkowe badania. Ten benefit się sprawdza

Brak czasu to ważny powód rezygnacji z badań profilaktycznych. Dostrzegają to pracodawcy, sta pojawił się nowy benefit. Pracownik dostaje dodatkowy czas wolny, jeśli wykorzysta go na wizytę w przychodni, nie traci wynagrodzenia.

O czym Polacy kłamią w CV? Rekruter może to zweryfikować

CV często kłamie. Kandydaci do pracy chcąc podnieść swoje szanse w otrzymaniu zatrudnienia, ubarwiają informacje na swój temat. Czego najczęściej dotyczą kłamstwa? Jak rekruter może je zweryfikować?

Nie możliwości pracy zdalnej, ale elastycznego czasu pracy oczekują teraz kandydaci do zatrudnienia

Jeszcze kilka lat temu możliwość pracy zdalnej kilka dni w tygodniu należała do najważniejszych oczekiwań pracowników. Dziś priorytety się zmieniają. Kandydaci do pracy za najbardziej przyjazny uważają model elastycznego czasu pracy. To takie rozwiązanie gdzie sami mogą decydować o miejscu i czasie pracy.

Czy protokół z kontroli PIP może zostać objęty tajemnicą?

Jawność działań Państwowej Inspekcji Pracy nie oznacza, że wszystkie informacje zawarte w protokole pokontrolnym mogą zostać ujawnione. Ustawa o PIP pozwala pracodawcy objąć ochroną te fragmenty dokumentacji, które zawierają tajemnicę przedsiębiorstwa.

Korekta płci to sformalizowany proces, a pracodawca nie może poddawać się emocjom

Korekta płci to wieloetapowy proces, który w zależności od okoliczności może trwać od kilku miesięcy do kilku lat. Składa się z etapów: psychologicznego, medycznego (terapia hormonalna, operacje) oraz prawnego i ma wpływ właściwie na każdy aspekt życia osoby, która go przechodzi. Jaka w tym procesie jest rola pracodawcy?

Brak czasu największym problemem rekruterów. Dzięki technologii stają się menadżerami relacji

Brak czasu to największy problemem rekruterów. Aż 59% respondentów podaje go jako bezpośrednią przyczynę nieudzielania informacji zwrotnej kandydatom. Dzięki technologii pracownicy rekrutujący mogą stać się menadżerami relacji.

Pracodawcy nie podają wynagrodzenia ze względu na chęć uzależnienia płacy od kompetencji kandydata. Brak zgody kierownictwa to druga przeszkoda

Największą słabością firm od lat jest jakość komunikacji w procesie rekrutacji. Szczególnie negatywnie kandydaci oceniają brak odzewu ze strony pracodawcy. Dodatkowo, nie podają wynagrodzenia w ogłoszeniach o pracę. Robią to ze względu na chęć uzależnienia płacy od kompetencji kandydata. Brak zgody kierownictwa to druga przeszkoda.

Kandydaci oczekują jasnej informacji o wynagrodzeniu na starcie. Liczba ofert pracy z widełkami wynagrodzeń rośnie

Kandydaci oczekują jasnej informacji o wynagrodzeniu już na starcie. Korzyści z tego wynikające zauważają również pracodawcy. Liczba ofert pracy z widełkami wynagrodzeń rośnie, a proces rekrutacyjny przyspiesza. Widełki stanowią filtr wpływający na skuteczność rekrutacji.

Pracownicy 50 plus będą stanowić większość zatrudnionych. Jak pracodawca powinien dbać o ich zdrowie?

Pracownicy 50 plus będą niedługo stanowili zdecydowaną większość zatrudnionych osób w Polsce. To efekt starzejącego się społeczeństwa. Pracodawcy powinni zacząć bardziej dbać o zdrowie fizyczne i psychiczne pracowników w średnim wieku. Oto kilka wskazówek zdrowotnych od lekarza dla pracowników i pracodawców.

Sztuczna inteligencja i prawo. Nowe narzędzia OLX Praca wspierają kandydatów do pracy i pomagają pracodawcom

Stres rekrutacyjny dotyka aż 86 proc. pracowników biurowych zmieniających pracę, a obawy przed AI są największe wśród najmłodszych. OLX Praca wdrożył w czerwcu narzędzia oparte na sztucznej inteligencji, wspierające kandydatów w procesie rekrutacji. W tle są ważne wymogi prawne.

Widełki wynagrodzenia w ofertach pracy. Niejawna stawka to nie dyskrecja, tylko sygnał ostrzegawczy [WYWIAD]

Publikuj widełki wynagrodzenia w ofertach pracy. W niektórych branżach to od dawna standard, a w innych zaczyna być standardem. Dziś niejawna stawka to już nie dyskrecja, tylko sygnał ostrzegawczy. Pracownicy nie chcą tracić czasu na rekrutację, w której podczas rozmowy dowiedzą się o rażącej dysproporcji w zarobkach oczekiwanych i proponowanych.

Osoby po 55. roku życia obowiązuje inna zasada zapisu do PPK

Wiek ma znaczenie przy zapisaniu się do PPK - osobę zatrudnioną, która ukończyła 55 lat, ale nie ma jeszcze 70 lat, można „zapisać” do PPK tylko na jej wniosek. Natomiast po „zapisaniu” do PPK może ona gromadzić nowe środki w tym programie bez względu na wiek. Oto przykłady.

Szef może kontaktować się z chorym pracownikiem. Musi jednak przestrzegać określonych zasad

Czy każdy kontakt pracodawcy z chorym pracownikiem to nękanie? Czy można zadzwonić i poprosić o informacje o sprawach służbowych? Takie sytuacje w większości przypadków nie stanowią problemu, ale czasami mogą stać się również źródłem dużych problemów. To, jak się potoczą najczęściej jest uzależnione od tego, jakie relacje łączą pracodawcę i pracownika.

Pracodawca może zwolnić pracownika, który często choruje. Sądy są zgodne – celem stosunku pracy nie jest utrzymywanie pracownika

Media donoszą, że kończy się czas rynku pracy pracownika. Wraz z tym końcem coraz częściej wspomina się o tym, że celem stosunku pracy nie jest wyłącznie dbanie o dobro i komfort pracownika, a świadczenie pracy, która choć ma być odpowiednio wynagradzana, to ma też umożliwiać pracodawcy prowadzenie działalności na wolnym rynku. Od funkcji ochronnej prawa pracy nie należy wymagać, że zapewni źródło utrzymania osobie niezdolnej do świadczenia pracy.

Pracownicy są niesprawiedliwie oceniani przez AI. Co pracodawca musi zmienić, aby unikać błędów?

Pracownicy są niesprawiedliwie oceniani przez AI w toku procesu rekrutacyjnego. Zaczynają tworzyć CV pod kątem kompetencji faworyzowanych przez sztuczną inteligencję. W konsekwencji pracodawcy ciężko ocenić faktyczne zdolności przyszłego pracownika. Co trzeba zmienić, aby uniknąć błędów?

Pracujemy 3 godziny tygodniowo dłużej niż przeciętnie w UE. Wszystko przez dojazdy do pracy

Polacy należą do najbardziej zapracowanych narodów Unii. Pracujemy prawie 3 godziny tygodniowo dłużej niż przeciętnie w UE. Rocznie daje to prawie 150 godzin — niemal dodatkowy miesiąc pracy. To trochę tak, jakby dla przeciętnego pracującego w Polsce rok miał nie 12, ale 13 miesięcy. A gdy doliczyć dojazdy, robi się z tego swoista „czternastka”. Tylko że nie trafia ona na konto, tylko znika w korkach, autobusach i pociągach.

Odprawa emerytalna, odprawa rentowa. Komu przysługuje i od czego zależy jej wysokość?

Prawo do odprawy emerytalnej lub rentowej mają osoby zatrudnione na podstawie umowy o pracę, powołania, mianowania, a także wyboru. Pracownik tylko raz otrzyma to świadczenie. Wysokość odprawy z tytułu przejścia na emeryturę lub rentę nie jest uzależniona od okresu zatrudnienia u danego pracodawcy.

Mediacja w sprawach o mobbing. Rozwiązanie konfliktu czy elegancka iluzja sprawiedliwości?

Mediacja uchodzi za szybki i skuteczny sposób rozwiązywania sporów w miejscu pracy. Czy jednak sprawdza się również tam, gdzie problemem nie jest zwykły konflikt, lecz mobbing? W relacji naznaczonej presją i nierównowagą stron granica między realnym rozwiązaniem a pozorem sprawiedliwości bywa wyjątkowo cienka.

Pogoda jest kiepska i warto zmienić plan na urlop? Uważaj, możesz mieć z tym problem. Nie decydujesz w tej sprawie sam

Czy termin raz zaplanowanego urlopu wypoczynkowego można zmienić? To zależy od kilku okoliczności. W jednych zakładach pracy nie ma z tym problemów, a w innych niezbędne jest spełnienie warunków wynikających z przepisów.

W 2026 r. pracownikom brakuje kompetencji do rewolucyjnych zmian w firmach

W 2026 r. pracownikom brakuje kompetencji do rewolucyjnych zmian w firmach. Tylko 25% pracodawców twierdzi, że posiada odpowiednią kadrę do rozwoju firmy na miarę postępu technologicznego. Jakich kompetencji brakuje na rynku pracy?

Czy pracownik musi podpisać wypowiedzenie? Sprawdź, co zrobi pracodawca

Otrzymanie wypowiedzenia z pracy to potężny stres. Wielu pracowników w przypływie emocji uważa, że jeśli nie podpisze dokumentu, zwolnienie będzie nieważne. Czy odmowa przyjęcia pisma od pracodawcy rzeczywiście może uratować etat? Wyjaśniamy, jak przepisy prawa pracy regulują tę kwestię i jakie błędy najczęściej popełniają zatrudnieni.

Czy warto zostać sprzedawcą na stacji benzynowej? Ile można zarobić?

Do obowiązków sprzedawców na stacjach benzynowych należy sprzedaż paliwa, smarów i innych artykułów motoryzacyjnych. Zajmują się także takimi usługami, jak tankowanie, czyszczenie i smarowanie, a także mogą wykonywać drobne naprawy pojazdów. Ile zarabia sprzedawca na stacji paliw?

Jak często pracujemy w weekendy? Coraz rzadziej

Coraz mniej osób pracuje w weekendy, od 2015 r. w Polsce udział takich osób zmniejszył się prawie o połowę i wynosi obecnie 8 proc. - wynika z danych Polskiego Instytutu Ekonomicznego (PIE). To trzeci najniższy wynik w Unii Europejskiej.

Wynagrodzenia kobiet i mężczyzn oraz jawność wynagrodzeń. MRPiPS opublikowało nowy projekt ustawy i obowiązki dla pracodawców. Zmiany od 2027 r. [Projekt z 29 kwietnia 2026 r.]

4 maja 2026 r. na stronach RCL pojawił się nowy projekt ustawy o wzmocnieniu stosowania prawa do jednakowego wynagrodzenia mężczyzn i kobiet za jednakową pracę lub za pracę o jednakowej wartości (nr z wykazu UC 127). Opublikowano także projekt rozporządzenia MRPiPS ws. szczegółowych informacji o wskaźnikach zawartych w sprawozdaniu dotyczącym luki płacowej między pracownikami płci żeńskiej i męskiej, sposobu i wzoru ich obliczania.

Polacy nie angażują się w pracę. Jeden z najgorszych wyników w Europie

Choć wielu Polaków deklaruje zadowolenie z życia, ich zaangażowanie w pracę należy do najniższych w Europie. Najnowsze raporty Polskiego Instytutu Ekonomicznego (PIE) pokazują rosnący dystans między pracownikami a firmami – problemem są m.in. słaba komunikacja, brak poczucia sensu i ograniczony wpływ na organizację. Eksperci wskazują, że to nie kryzys dobrostanu, lecz relacji w miejscu pracy.

W 2026 r. firmy rekrutują według doświadczenia, a nie dyplomu

Z badania wynika, że w 2026 r. firmy rekrutują i będą zatrudniać pracowników według doświadczenia, a nie dyplomu. Gdzie najważniejsza jest praktyka, a gdzie jeszcze pracodawcy patrzą na wykształcenie?

AI w rekrutacji dyskryminuje niektórych pracowników - poważne kontrowersje. Ryzyko prawne i biznesowe

Okazuje się, że korzystanie z AI w rekrutacji budzi poważne kontrowersje, które wciąż narastają. Sztuczna inteligencja dyskryminuje niektórych pracowników - w USA firma musiała zapłacić 365 tys. USD grupie kandydatów, których podania zostały odrzucone ze względu na ich wiek. Pracodawcy muszą liczyć się z ryzykiem prawnym i biznesowym.

Benefity pracownicze a art. 16 Kodeksu Pracy. Czy pracownik może mieć roszczenie o korzyści pozapłacowe?

Wiele pracowników myśli, że tzw. benefity - korzyści pozapłacowe, należą się bezwzględnie. Okazuje się jednak, że przepis art. 16 Kodeksu Pracy zawiera jedno sformułowanie, które całkowicie zmienia perspektywę. Czy zatem pracownik może mieć roszczenie o korzyści pozapłacowe? Z analizy przepisów wynika ciekawy wniosek, podobnie jak z raportu dot. benefitów o charakterze żywnościowym, na który decyduje się coraz więcej pracodawców.

Czy AI wyprze zawód doradcy zawodowego? Już teraz tworzy CV i wybiera oferty pracy dopasowane do kandydata

Czy AI wyprze zawód doradcy zawodowego? Sprawdza się w tej roli doskonale. Już teraz tworzy profesjonalne CV i wybiera oferty pracy dopasowane do kandydata. Proces rekrutacji zmienia się na dobre dzięki sztucznej inteligencji.

Polacy muszą czekać 33 dni na zatrudnienie

Polacy muszą czekać 33 dni na zatrudnienie. Procesy rekrutacyjne skróciły się w stosunku do poprzedniego roku o 2 dni. Najpewniej jest to wynik włączenia do procesu selekcji kandydatów sztucznej inteligencji. Okazuje się jednak, że mimo przyspieszenia procedury, pracownicy są mniej zadowoleni. Jakie można wyciągnąć wnioski?

AI nie podejmuje decyzji, więc kto naprawdę decyduje?

Większość organizacji wierzy, że wdraża sztuczną inteligencję. W rzeczywistości wdraża coś znacznie bardziej niebezpiecznego: brak decyzji. Skoro AI nie podejmuje decyzji to kto naprawdę decyduje?

Działy HR zalewa fala zbyt idealnych CV wygenerowanych przez AI. Praca w dobie sztucznej inteligencji

Działy HR zalewa fala zbyt idealnych CV, wygenerowanych przez AI. Jak wygląda rynek pracy w dobie sztucznej inteligencji? Jakie 3 najciekawsze zjawiska można zaobserwować? Z jakimi wyzwaniami przychodzi zmierzyć się kadrom w 2026 roku?

Wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie, III AUa 1247/24. To będzie przełom dla pracowników i pracodawców: tokeny w zamian za podwyżkę

Wraz z rozwojem technologii, rozwijają się też stosunki społeczno-gospodarcze. Cyfryzacja i tokenizacja dotarła i do stosunku pracy. Już wcale nie takie oczywiste jest to, że dodatkowe świadczenia pracownicze mogą mieć formę tylko pieniężną, benefitów czy deputatów. We współczesnych realiach prym mogą wieść tokeny. I tutaj z odpowiedzią na wiele prawno-pracowniczych wątpliwości przychodzi nam wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie, III AUa 1247/24 - bardzo świeży i aktualny bo z 19 lutego 2025 r. Już da się słyszeć głosy, że to będzie przełom dla pracowników i pracodawców, tokeny w zamian za podwyżkę - to jest novum. Zaprezentowana przez sąd wykładnia daje ugruntowanie dla programów motywacyjnych dla pracowników opartych na technologii blockchain.

Przegląd najskuteczniejszych szkoleń HR dla firm. Na jakie kompetencje warto postawić w tym roku?

W środowisku, w którym zmiana stała się codziennością, dział HR nie może już pełnić roli wyłącznie administracyjnej. To właśnie tam zapadają decyzje, które decydują o sile zespołów, jakości rekrutacji i sprawności wdrażania nowych osób.

Elastyczny czas pracy dla rodziców. Kiedy pracodawca musi się zgodzić?

Na mocy nowelizacji Kodeksu pracy z 2023 r. do zestawu uprawnień przysługujących pracującym rodzicom dodano nowe rozwiązanie. To już 2 lata odkąd istnieje regulacja, ale wciąż są rodzice, będący pracownikami, którzy nie są świadomi swoich podstawowych praw w miejscu, związanych z rodzicielstwem. Co ciekawe, w gruncie rzeczy regulacja nie odnosi się tylko do rodziców, ponieważ chodzi o pracownika opiekującego się dzieckiem.

Kiedy pracodawca nie może obniżyć wynagrodzenia. W tych sytuacjach masz pełne prawo do pensji

Nie każda niższa wypłata jest zgodna z prawem. Choć przepisy przewidują sytuacje, w których wynagrodzenie może zostać obniżone, istnieje też wiele przypadków, gdy pracodawca nie ma takiego prawa. W praktyce to właśnie brak wiedzy powoduje, że pracownicy godzą się na niższą pensję, mimo że przepisy jasno ich chronią.

Jawność wynagrodzeń obejmuje składniki niepieniężne, premie i dodatki. Pracodawcy muszą o tym pamiętać już na etapie rekrutacji

5 nowych zasad obowiązuje pracodawców w 2026 r. Dotyczą jawności wynagrodzeń i stanowisk w rekrutacji. Czy obejmuje składniki niepieniężne, premie, dodatki? Jawne wynagrodzenie oznacza pełną informację, a nie tylko stawkę podstawową. Co więcej, informacja o wynagrodzeniu musi być możliwa do udokumentowania, a moment jej przekazania wpływa na legalność procesu. Nowością jest także neutralność ogłoszeń o pracę. Jak ją zachować?

Rozliczanie nadgodzin u pracownika zatrudnionego na część etatu. Poradnik dla pracodawców

Zatrudnianie pracowników na część etatu to dla wielu firm klucz do elastyczności. Jednak rozliczanie ich czasu pracy budzi znacznie więcej kontrowersji niż w przypadku pracowników pełnoetatowych. Kluczowym wyzwaniem jest prawidłowe ustalenie momentu, w którym pracownikowi zaczyna przysługiwać dodatek za nadgodziny. Błędne zapisy lub ich brak w umowie o pracę mogą narazić pracodawcę na roszczenia ze strony pracowników lub problemy w razie kontroli przez PIP.

Niewidzialny problem polskich firm. 7 na 10 pracowników czuje się niedocenianych

Docenianie staje się dziś jednym z najbardziej niedoszacowanych obszarów zarządzania – taki wniosek można wysnuć na podstawie wyników najnowszej edycji badania realizowanego co roku przez Enpulse i Nais. W raporcie „Czy czujesz się doceniany? 2026” czytamy, że aż 71 proc. Polaków nie czuje się zauważanych w pracy – to najwyższy wynik w historii badania. Tomasz Szklarski z Enpulse wskazuje, że pracownik niedoceniony to koszt dla organizacji, a w obecnej sytuacji gospodarczej firmy nie mogą sobie na to pozwolić.

Nabór Polaków do pracy w instytucjach Unii Europejskiej. Ile zarabiają unijni urzędnicy?

Do 10 marca trwa nabór do pracy na stanowiskach administratorów w instytucjach unijnych. Nabór nie wymaga wcześniejszego doświadczenia zawodowego. Instytucje UE oferują konkurencyjne wynagrodzenie, które różni się w zależności od stopnia i funkcji. Jakie to są kwoty?

REKLAMA