REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Czy upał może być podstawą do zwolnienia od pracy z powodu siły wyższej? Jakie są obowiązki pracodawcy

Justyna Makowska-Tomalczyk
Justyna Makowska-Tomalczyk
Prawniczka, absolwentka prawa na Uniwersytecie Łódzkim, autorka specjalistycznych treści prawniczych. Od blisko dziesięciu lat w przystępny sposób tłumaczy zawiłości polskiego prawa, redaguje poradniki i FAQ, umowy, regulaminy.
upał, siła wyższa, prawo pracy, pracodawca, pracownik
Czy upał może być podstawą do zwolnienia od pracy z powodu siły wyższej? Jakie są obowiązki pracodawcy
Shutterstock

REKLAMA

REKLAMA

Ostatnie fale upałów w Polsce dają się we znaki wszystkim, także pracownikom. Wykonywanie pracy w takich warunkach jest niezwykle trudne i choć wiele osób chciałoby zwolnić się z tego obowiązku z powodu działania siły wyższej, to jednak przepisy kodeksu pracy szczegółowo określają zasady takiej nieobecności. Co może pracownik, a co powinien zapewnić mu pracodawca w upały?

Czym jest siła wyższa w polskim prawie?

Pojęcie siły wyższej definiowane jest w prawie jako nadzwyczajne i nieprzewidywalne zdarzenie zewnętrzne, którego nie da się przewidzieć mimo najwyższej staranności. Zdarzenie, noszące znamiona siły wyższej nie wynika ponadto z błędów, czy zaniedbań jakiegoś podmiotu. Dodatkowo jego skutki są trudne, a wręcz niemożliwe do zatrzymania.

REKLAMA

REKLAMA

Siłą wyższą będą zatem zdarzenia losowe, takie jak wypadki komunikacyjne, a także działania władz np. wprowadzenie stanu nadzwyczajnego, czy zamknięcie granic. W praktyce siła wyższa najczęściej sprowadza się do zjawisk przyrodniczych, takich jak powódź, gradobicie, silny wiatr lub huragan, bądź trzęsienie ziemi.

Siła wyższa w polskim porządku prawnym jest powodem m.in. wyłączenia odpowiedzialności cywilnej.

Zwolnienie od pracy z powodu siły wyższej a upały

Siła wyższa w prawie pracy stanowi uzasadnienie zwolnienia od pracy, które przysługuje pracownikowi w wymiarze dwóch dni albo 16 godzin w roku kalendarzowym. Czy za siłę wyższą, na którą może powołać się pracownik, chcący skorzystać z uprawnienia przewidzianego w art. 1481 k.p. można uznać upały?

REKLAMA

Wysokie temperatury co do zasady nie są traktowane jako siła wyższa, ale jako przewidywalne zjawisko atmosferyczne. Dodatkowo trzeba zaznaczyć, że możliwość zwolnienia od pracy w trybie art. 1481 k.p. uzależniona jest od siły wyższej, ale związanej wyłącznie ze sprawami rodzinnymi. Rozwiązanie to zostało bowiem wprowadzone do polskiego porządku prawnego w celu implementacji Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2019/1158 w sprawie równowagi pomiędzy życiem zawodowym a prywatnym rodziców i opiekunów.

Dalszy ciąg materiału pod wideo

Należy pamiętać, że prawo do zwolnienia od pracy pracownika powstaje, gdy jego natychmiastowa obecność jest niezbędna w pilnej sprawie rodzinnej spowodowanej chorobą lub wypadkiem. Te zaś są następstwem działania siły wyższej. Chodzi zatem o to, że wspomnianego zdarzenia, wymagającego obecności pracownika, nie dało się wcześniej przewidzieć ani nie można było mu zapobiec. Zatem siła wyższa niejako w pośredni sposób wpływa na możliwość zwolnienia.

Jak zwolnić się od pracy z powodu siły wyższej?

Zwolnienie od pracy z powodu siły wyższej wymaga złożenia przez pracownika wniosku, najpóźniej w dniu korzystania z tego zwolnienia. Ustawodawca nie określił szczególnych wymogów, które wniosek taki powinien spełniać, wskazując jedynie, że w pierwszym wniosku w danym roku kalendarzowym pracownik określa sposób wykorzystania zwolnienia (godzinowy lub dobowy). Co istotne, pracodawca pozbawiony został prawa do zdecydowania o tym, czy wniosek uwzględnić, czy odrzucić. Przepisy nakładają bowiem na niego obowiązek udzielenia zwolnienia.

Warto zwrócić także uwagę, że art. art. 1481 k.p. nie definiuje pojęcia członka rodziny, którego choroba lub wypadek uzasadniają zwolnienie. Tym samym może być nim zarówno małżonek, jak i każdy inny krewny, a także powinowaty.

Jakie obowiązki ciążą na pracodawcy w związku z upałami?

Czy skoro upał nie jest traktowany przez prawo pracy jako siła wyższa i przez to nie uzasadnia możliwości zwolnienia od pracy, oznacza to, że pracownik musi wykonywać pracę mimo ekstremalnie wysokiej temperatury? Nie, ustawodawca chroni bowiem pracowników przed pracą w upałach, nakładając na pracodawców szereg obowiązków. Co więcej, od 2027 roku będą oni musieli stosować nowe zasady, które mają zwiększyć komfort pracy.

Jakie są zatem obowiązki pracodawcy podczas upałów? Obecnie obowiązujące przepisy zakładają powinność podjęcia działań, których zadaniem jest poprawa pogarszających się ze względu na rosnącą temperaturę warunków pracy. Jednym ze sposobów jest zapewnienie napojów przez cały czas wykonywania pracy, gdy temperatura przekracza 28 st. C w przypadku pracy w pomieszczeniach, a w razie wykonywania jej w otwartej przestrzeni – 25 st. C. Rozwiązaniem może być także zapewnienie klimatyzacji w pomieszczeniu, wprowadzenie dodatkowych przerw w pracy, klimatyzowanych miejsce do odpoczynku, a nawet skrócenie czasu pracy.

Nowelizacja rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy w zakresie wysokich temperatur powodowanych czynnikami atmosferycznymi, która ma zacząć obowiązywać od 11 stycznia 2027 roku, zakłada zaś:

• zmianę maksymalnego limitu temperatury w miejscu pracy – 35 st. C w pomieszczeniach pracy, a 32 st. C przy pracach wykonywanych w otwartej przestrzeni, związanych z wysiłkiem fizycznym;

• obowiązek zapewnienia odpowiedniego rozwiązania technicznego obniżającego lub ograniczającego wzrost temperatury, gdy temperatura w pomieszczeniu przekroczy 28 st. C, a przy pracy w otwartej przestrzeni 25 st. C; w praktyce chodzi o klimatyzację, wentylatory, rolety, żaluzje itp.

Należy jednak zaznaczyć, że nie każda praca będzie objęta ograniczeniami maksymalnego limitu temperatury. Wyłączenie dotyczyć będzie m.in. prac wykonywanych podczas akcji ratowniczych, placówek ochrony zdrowia i całodobowej opieki, transportu i komunikacji, ochrony osób i mienia, gastronomii, hoteli, kultury, czy oświaty.

Źródło: INFOR

Oceń jakość naszego artykułu

Dziękujemy za Twoją ocenę!

Twoja opinia jest dla nas bardzo ważna

Powiedz nam, jak możemy poprawić artykuł.
Zaznacz określenie, które dotyczy przeczytanej treści:
Autopromocja

REKLAMA

QR Code

© Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

Uprawnienia rodzicielskie - QUIZ
certificate
Jak zdobyć Certyfikat:
  • Czytaj artykuły
  • Rozwiązuj testy
  • Zdobądź certyfikat
1/10
Ile tygodni urlopu macierzyńskiego można maksymalnie wykorzystać jeszcze przed porodem?
nie ma takiej możliwości
3
6
9 - tylko jeśli pracodawca wyrazi na to zgodę
Następne

REKLAMA

Kadry
Kiedy jesień utrudnia pracę na wysokości. Jakie są najczęstsze zagrożenia?

Jesień nie wprowadza nowych kategorii zagrożeń związanych z pracą na wysokości, ale w istotny sposób zmienia warunki, w których te zagrożenia występują. Wilgoć, mokre i zanieczyszczone powierzchnie, zalegające liście, ograniczona widoczność, silny wiatr oraz spadek temperatury mogą sprawić, że stanowisko, które latem było stosunkowo łatwe do bezpiecznego zorganizowania, jesienią wymaga dodatkowych działań. Z punktu widzenia bezpieczeństwa kluczowe znaczenie ma zatem nie tylko jakość sprzętu chroniącego przed upadkiem, lecz także właściwa ocena warunków środowiskowych, organizacja pracy i bieżące reagowanie na ich zmianę.

Płatności elektroniczne w portalu eZUS i aplikacji mZUS dla Płatnika

Zakład Ubezpieczeń Społecznych informuje, że w portalu eZUS, tak jak w aplikacji mobilnej mZUS dla Płatnika, można już opłacać należności z tytułu składek drogą elektroniczną. W przyszłości będzie można też opłacać składki BLIK-iem. Sprawdź, w jakich bankach można zrobić przelew!

Przykłady działań prewencyjnych pracodawcy dot. mobbingu, dyskryminacji oraz naruszania godności i innych dóbr osobistych pracowników

W związku z wejściem w życie nowych przepisów Kodeksu pracy dotyczących mobbingu, dyskryminacji oraz naruszania godności i innych dóbr osobistych pracowników pracodawcy mają konkretne obowiązki, które mają przeciwdziałać niepożądanym zjawiskom. Podajemy konkretne przykłady działań prewencyjnych.

Zatrudniasz osobę z niepełnosprawnością ruchową? Sprawdź, jak przygotować stanowisko pracy

Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 884, 1102, dalej jako: ustawa) reguluje najważniejsze kwestie dotyczące wsparcia osób z niepełnosprawnościami w Polsce. Ustawa określa prawa, obowiązki zatrudnionych i zatrudniających jak i procedury odbywające się przed różnymi organami. Jeśli zatrudniasz osobę z niepełnosprawnością ruchową lub jesteś osobą z taką niepełnosprawnością warto wiedzieć, jak powinno być przygotowane stanowisko pracy.

REKLAMA

Aż o 66% rośnie zapotrzebowanie na pracowników tymczasowych przed Black Friday i świętami. Pracodawcy muszą walczyć o kandydatów

Koniec roku to dla wielu branż najbardziej intensywny okres. W wielu organizacjach zapotrzebowanie na pracowników tymczasowych przed Black Friday i świętami rośnie aż o 66%. To czas, kiedy pracodawcy muszą walczyć o kandydatów. Jak to robić?

Kodeksowe zmiany w mobbingu 2026-2027. Jak stworzyć skuteczny system antymobbingowy w firmie? Formalna procedura już nie wystarczy

Kodeksowe zmiany w mobbingu weszły w życie 5 listopada 2026 r., ale część obowiązków należy spełnić do 5 maja 2027 r. W nowym porządku prawnym sama formalna procedura już nie wystarczy. Przyjęte rozwiązania muszą rzeczywiście funkcjonować w organizacji. Jak zatem stworzyć skuteczny system antymobbingowy w firmie?

Do 16 listopada 2026 r. na kontach w PPK pojawi się wpłata powitalna od państwa. W jeden miesiąc do programu dołączyło ponad 53 tys. osób

Popularność oszczędzania w PPK rośnie. Tylko w jeden miesiąc, w październiku, do programu dołączyło ponad 53 tys. osób. Do dnia 16 listopada 2026 r. na kontach pojawi się wpłata powitalna w wysokości 250 zł.

Muszę odebrać dziecko z przedszkola lub ze szkoły - czy pracodawca to rozumie? Ponad 6,5 mln pracowników w Polsce opiekuje się dziećmi do 15. roku życia

Muszę odebrać dziecko z przedszkola lub ze szkoły - czy pracodawca rozumie rodziców? Z danych GUS wynika, że ponad 6,5 mln pracowników w Polsce opiekuje się dziećmi do 15. roku życia, a nagłe sytuacje wymagające obecności mamy lub taty to konieczność przerwania pracy, nawet najbardziej wymagających projektów.

REKLAMA

Ważna granica 6 miesięcy zatrudnienia pracownika tymczasowego. Wówczas pracodawca musi umożliwić wykorzystanie urlopu, także na żądanie

Zasady udzielania urlopu wypoczynkowego pracownika tymczasowego są odmienne od generalnych reguł prawa pracy. Ważna jest tutaj granica 6 miesięcy zatrudnienia. Od tego momentu pracodawca musi umożliwić wykorzystanie urlopu, także 4 dni na żądanie pracownika. Co pracodawca powinien ustalić z agencją pracy tymczasowej? Kto udziela dni wolnych, a kto wypłaca ekwiwalent?

Zanim przyjdzie PIP. Kim jest społeczny inspektor pracy i jakie ma uprawnienia?

Społeczna inspekcja pracy kontroluje przestrzeganie całego prawa pracy, ze szczególnym uwzględnieniem przepisów bhp. Choć podlega zakładowym organizacjom związkowym, a nie pracodawcy, to dzięki stałej obecności w zakładzie społeczny inspektor pracy może wykryć zagrożenia i uchybienia, zanim zrobi to inspektor PIP. Wyjaśniamy, jakie uprawnienia ma społeczna inspekcja pracy (SIP), czym różni się od Państwowej Inspekcji Pracy i czego pracodawca może od niej oczekiwać.

Zapisz się na newsletter
Kodeks pracy, urlopy, wynagrodzenia, świadczenia pracownicze. Bądź na bieżąco ze zmianami z zakresu prawa pracy. Zapisz się na nasz newsletter.
Zaznacz wymagane zgody
loading
Zapisując się na newsletter wyrażasz zgodę na otrzymywanie treści reklam również podmiotów trzecich
Administratorem danych osobowych jest INFOR PL S.A. Dane są przetwarzane w celu wysyłki newslettera. Po więcej informacji kliknij tutaj.
success

Potwierdź zapis

Sprawdź maila, żeby potwierdzić swój zapis na newsletter. Jeśli nie widzisz wiadomości, sprawdź folder SPAM w swojej skrzynce.

failure

Coś poszło nie tak

REKLAMA