Kategorie

Zmiana czasu z letniego na zimowy a czas pracy pracownika

Donata Hermann-Marciniak
Specjalistka z zakresu Prawa Pracy. Absolwentka Studiów Podyplomowych Kadry i Płace na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Łódzkiego.
Zmiana czasu z letniego na zimowy a czas pracy pracownika
fot. Fotolia
Zmiana czasu letniego na zimowy powoduje pojawienie się cyklicznie powtarzających się wątpliwości, co do tego w jaki sposób rozliczać czas pracownika mającego nocną zmianę na przełomie 24/25 października. Czy w związku z powstaniem dodatkowej godziny do przepracowania, powstaje automatycznie praca w godzinach nadliczbowych? Jak rekompensować wystąpienie godziny nadliczbowej? Jak postąpić w odmiennej sytuacji - zmiany czasu zimowego na letni?

Zmiany czasu letniego i zimowego w Polsce są uregulowane przepisami rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z 5 stycznia 2012 r. w sprawie wprowadzenia i odwołania czasu letniego środkowoeuropejskiego w latach 2012–2016.

Zgodnie z rozporządzeniem, w 2015 roku, zmiana czasu z letniego na zimowy następuje w niedzielę 25 października. Zmiana czasu, która polega na przesunięciu wskazówek zegarów z godziny 3:00 na godzinę 2:00 powoduje powstanie dodatkowej godziny do przepracowania.

Rekomendowany produkt: INFORLEX.PL Kadry i Płace

Praca w nocy

Zmiana czasu i ewentualne wątpliwości w kwestii rozliczenia czasu pracy mogą dotyczyć pracowników, którzy wykonują pracę w porze nocnej, bo to właśnie w porze nocnej następuje przesunięcie wskazówek zegara.

Zgodnie z art. 1517 Kodeksu pracy, pora nocna obejmuje 8 godzin między godzinami: 21:00 a 7:00. Wyznaczone godziny określające porę nocną powinny zostać wskazane w obowiązującym w zakładzie pracy, regulaminie pracy lub w informacji o warunkach zatrudnienia jeśli pracodawca zatrudnia mniej niż 20 pracowników i nie ma obowiązku tworzenia regulaminu.

Pracowników pracujących w nocy w okresie zmiany czasu, można podzielić na dwie grupy.

Pierwsza grupa to pracownicy, których praca w nocy 25 października jest pracą planową, zgodną z harmonogramem.

Drugą grupą pracowników stanowią Ci, którzy z różnych powodów zostaną wezwani do wykonywania pracy w nocy.

Niezależnie od przyczyny wykonywania pracy w nocy 25 października, pracownikowi przysługuje prawo do wynagrodzenia za pracę wykonaną.

Wynagrodzenie za pracę wykonaną

Zgodnie z art. 80 Kodeksu pracy, wynagrodzenie przysługuje za pracę wykonaną. Jeśli pracownicy w związku ze zmianą czasu z letniego na zimowy wykonują pracę o godzinę dłużej to dodatkową pracę należy im zrekompensować.

Reklama

Pracownik, który jest zatrudniony w równoważnym systemie czasu pracy może świadczyć pracę do 12 godzin, przy pracach polegających na dozorze urządzeń do 16 godzin, a w przypadku pilnowania mienia lub przy ochronie osób, nawet do 24 godzin w trakcie doby pracowniczej.

Pracownik, który w dobie pracowniczej, w tym w trakcie nocy, ma wykonywać pracę przez 12 godzin, 16 godzin lub 24 godziny, w związku ze zmianą czasu, wykonuje ją o godzinę dłużej czyli w rzeczywistości świadczy pracę w godzinach nadliczbowych.

Za 13, 17 i 25 godzin pracy, pracodawca musi zapłacić pracownikowi „normalne” wynagrodzenie. Ponadto za 13,17 i 25 godzinę pracy czyli za każdą godzinę nadliczbową, pracodawca powinien wypłacić pracownikowi dodatek lub udzielić czasu wolnego.

Dołącz do nas na Facebooku!

W tym przypadku, praca wykonywana ponad liczbę godzin przewidzianą w harmonogramie czasu pracy, powoduje przekroczenie tzw. średniotygodniowej normy czasu pracy i konieczność wypłaty 100% dodatku do wynagrodzenia chyba, że pracownikowi zostanie udzielony czas wolny w zamian za pracę w godzinach nadliczbowych.

Należy pamiętać, że ustalenie czy nastąpiło przekroczenie przeciętnej tygodniowej normy czasu pracy można dokonać po zakończeniu okresu rozliczeniowego.

Reklama

Przepisy prawa pracy nie opisują wprost przedstawionej sytuacji. Rozważania na temat tego w jaki sposób rozliczyć czas pracy pracownika pracującego w nocnej zmianie, 25 października 2015, opierają się na ogólnych zasadach i konkretnych przepisach Kodeksu pracy, zgodnie z którymi wynagrodzenie przysługuje za pracę wykonaną, a za pracę w godzinach nadliczbowych pracownikowi przysługuje czas wolny lub stosowny dodatek do wynagrodzenia.

Ponadto za wszystkie godziny wykonywane w porze nocnej, pracownik powinien otrzymać dodatek nocny, który przysługuje w wysokości 20% stawki godzinowej wynikającej z minimalnego wynagrodzenia za pracę.

W zakładzie pracy, pora nocna została wyznaczona w godzinach od 21:00 do 5:00. Pracownik ma zaplanowane wykonywanie pracy w nocy z 24 na 25 października 2015 r.; jest to dla niego „normalny” dzień, a właściwie noc pracy. W związku z tym, że pora nocna zakończyła się wraz z wybiciem godziny 5:00, a nastąpiło wypracowanie godziny nadliczbowej w związku ze zmianą czasu z zimowego na letni, za ostatnią godzinę pracy, pracownikowi przysługuje 50% dodatek z tytułu przekroczenia dobowej 8-godzinnej normy czasu pracy. Ponadto pracownikowi przysługuje 20% dodatek za pracę wykonywaną w porze nocnej, ale już tylko za 8, a nie 9 wypracowanych godzin.

Praca w dniu wolnym od pracy

Może zdarzyć się tak, że w związku ze szczególnymi potrzebami pracodawcy, pracownik zostanie wezwany do wykonywania pracy, poza podstawowym czasem pracy. Praca w nadgodzinach dopuszczalna jest również w sytuacji gdy zachodzi konieczność prowadzenia akcji ratunkowej w celu ochrony życia lub zdrowia ludzkiego, ochrony mienia lub środowiska albo usunięcia awarii.

Zgodnie z art. 151 3 Kodeksu pracy, pracownikowi, który wykonywał pracę w dniu wolnym od pracy wynikającym z rozkładu czasu pracy w przeciętnie pięciodniowym tygodniu pracy, przysługuje w zamian inny dzień wolny od pracy, który powinien być udzielony do końca okresu rozliczeniowego, w terminie uzgodnionym z pracownikiem.

Jeśli udzielenie czasu wolnego za przepracowane nadgodziny następuje na wniosek pracownika, to oddanie czasu wolnego następuje w proporcji 1:1. Jeśli to pracodawca udziela czasu wolnego, bez wniosku pracownika, to czas ten musi być udzielony najpóźniej do końca okresu rozliczeniowego w wymiarze o połowę wyższym niż liczba przepracowanych godzin nadliczbowych.

Bezwzględne w tym przypadku jest udzielenie pracownikowi dnia wolnego.

Nie mniej jednak, jeśli pracodawca nie będzie miał realnej możliwości oddania pracownikowi dnia wolnego, powoduje to przekroczenie średniotygodniowej normy czasu pracy i konieczną staje się wypłata takiemu pracownikowi, poza normalnym wynagrodzeniem za pracę również 100%  dodatku. Pracodawca, który nie udzieli pracownikowi dnia wolnego w zamian za pracę w dniu wolnym z tytułu przeciętnie 5-dniowego tygodnia pracy, naraża się na karę grzywny w przypadku kontroli Państwowej Inspekcji Pracy. Takie działanie pracodawcy jest działaniem przeciwko prawo pracownika.

Zadaj pytanie na FORUM

Kto nie może pracować w godzinach nadliczbowych

Czas pracy osób pracujących w nocy, nie może przekraczać 8 godzin na dobę, jeśli wykonuje prace szczególnie niebezpieczne albo związane z dużym wysiłkiem fizycznym lub umysłowym. Jeśli pracodawca zatrudnia takich pracowników, musi pamiętać o bezwzględnym zakazie wykonywania przez nich pracy w godzinach nadliczbowych; nie może planować takim pracownikom pracy w terminie zmiany czasu z letniego na zimowy.

Pracownikiem pracującym w nocy, jest pracownik, którego rozkład czasu pracy obejmuje w każdej dobie co najmniej 3 godziny pracy w porze nocnej lub którego co najmniej ¼ czasu pracy w okresie rozliczeniowym przypada na porę nocną.

Podobnie będzie w sytuacji pracownika - rodzica, który sprawuje osobistą opiekę nad dzieckiem do lat 4. Bez gody pracownika – pracodawcy nie wolno zatrudniać pracownika w godzinach nadliczbowych. Pracownic w ciąży w ogóle nie można zatrudniać w wymiarze przekraczającym 8 godzin na dobę.

Nie można zapomnieć o młodocianych, których obowiązuje bezwzględny zakaz zatrudniania w godzinach nadliczbowych oraz w porze nocnej.

Jeśli pracodawca zatrudnia osoby niepełnosprawne, musi pamiętać o tym, że nie wolno zatrudniać ich w porze nocnej ani w godzinach nadliczbowych. Ponadto czas pracy osoby niepełnosprawnej o umiarkowanym lub znacznym stopniu niepełnosprawności wynosi 7 godzin na dobę i 35 godzin tygodniowo chyba, że taki pracownik otrzyma zaświadczenie od lekarza o możliwość wykonywania pracy w wymiarze 8 godzin na dobę.

Pracownicy mogą wykonywać prace w porze nocnej i w godzinach nadliczbowych tylko i wyłącznie w dwóch przypadkach:

- pracownik niepełnosprawny jest zatrudniony przy pilnowaniu,

- na wniosek osoby zatrudnionej, lekarz przeprowadzający badania profilaktyczne pracowników lub w razie jego braku lekarz sprawujący opiekę nad tą osobą wyrazi na to zgodę.

Zmiana czasu z zimowego na letni

Pracownik, który wykonuje pracę w nocy, w trakcie której następuje zmiana czasu z zimowego na letni, nie wypracowuje przewidzianego wymiaru czasu pracy, ponieważ czas jego pracy zostaje skrócony o jedną godzinę.

Dzieję się to bez winy pracownika, który jest gotowy świadczyć pracę w tym dniu ale ze względu na zmianę czasu nie ma możliwości wypracowania dobowego wymiaru czasu pracy. Za niewypracowaną godzinę, pracownikowi przysługuje prawo do wynagrodzenia przestojowego.

Zgodnie z art. 81 Kodeksu pracy, pracownikowi przysługuje wynagrodzenie wynikające z jego osobistego zaszeregowania, określonego stawką godzinową lub miesięczną, a tylko w sytuacji gdy składnik ten nie został wyodrębniony przy określaniu warunków wynagradzania, przysługuje mu wynagrodzenie w wysokości 60% wynagrodzenia, jeśli pracownik nie wykonywał pracy, był gotowy do jej świadczenia ale doznał przeszkód z przyczyn dotyczących pracodawcy.

Podsumowując, pracownik który nie przepracował pełnego wymiaru czasu pracy, w związku ze zmianą czasu zimowego na letni, zachowuje prawo do pełnego miesięcznego wynagrodzenia.

Podstawa prawna:

- Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz.U.2014.1502 j.t.)

- Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U.2011.127.721 j.t.)

- Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów  z dnia 5 stycznia 2012 r. w sprawie wprowadzenia i odwołania czasu letniego środkowoeuropejskiego w latach 2012-2016 (Dz. U. 2012.33)

Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Stawka godzinowa 2022 – netto, zlecenie

    Stawka godzinowa 2022 i umowa zlecenie – kwota netto i brutto? Ile wynosi minimalne wynagrodzenie na umowach cywilnoprawnych, a ile na umowie o pracę?

    Elektroniczny system kadrowy na praca.gov.pl - nowa ustawa

    Elektroniczny system kadrowy na praca.gov.pl to ułatwienie dla mikroprzedsiębiorcy, rolnika i osoby fizycznej. Za pomocą systemu będzie można zawrzeć umowę o pracę i zlecenia. Automatycznie dokona zgłoszenia do ZUS i KAS, wyliczy wynagrodzenie, składki, podatki i rozliczy urlopy.

    Podwyżka minimalnego wynagrodzenia 2022 a inne świadczenia

    Podwyżka minimalnego wynagrodzenia w 2022 r. wpłynie na wysokość innych świadczeń, np. odprawy, odszkodowania, wynagrodzenia za czas gotowości do pracy i przestój, dodatek za pracę w nocy. Ile wyniosą?

    Praca w upały - zalecenia GIP

    Praca w upały - GIP wydał zalecenia dla pracodawców w związku z wysokimi temperaturami. Jakie obowiązki bhp mają pracodawcy względem pracowników?

    Staż z urzędu pracy 2021 - wynagrodzenie, urlop, L4, ciąża

    Staż z urzędu pracy odbywa osoba bezrobotna. Jakie wynagrodzenie za staż należy się w 2021 r.? Czy stażysta ma prawo do L4 i urlopu? Co w przypadku ciąży?

    Umowa o pomocy przy zbiorach - KRUS 2021

    Umowa o pomocy przy zbiorach w 2021 r. - rolnicy ubezpieczeni w KRUS mogą podpisywać umowy cywilnoprawne na pomoc przy zbiorach. Jaka jest stawka godzinowa?

    Strategia Demograficzna 2040 - zmiany w Kodeksie pracy

    Strategia Demograficzna 2040 przewiduje duże zmiany w Kodeksie pracy. Rodzice będą chronieni przed zwolnieniem i zapewnia się im elastyczną pracę.

    Urlop rodzicielski - rewolucyjne zmiany w 2022 r.

    Urlop rodzicielski - do 2 sierpnia 2022 r. wejdą w życie rewolucyjne zmiany w urlopach rodzicielskich dla ojców. Co się zmieni?

    Bonusy i dni wolne dla zaszczepionych pracowników - PIP

    Bonusy i dni wolne dla zaszczepionych pracowników - co na to PIP? Czy to zgodne z Kodeksem pracy?

    Sygnalista - nowe przepisy od grudnia 2021 r.

    Sygnalista - nowe przepisy implementujące dyrektywę unijną mają wejść w życie w grudniu 2021 r. Kto to sygnalista? Jaki będzie system zgłaszania nieprawidłowości w zakładzie pracy?

    Pracownicy fizyczni w czasie pandemii [RAPORT]

    Pracownicy fizyczni - jak wpłynęła na nich pandemia COVID-19? Zapoznaj się z wynikami raportu "Kariera okiem fachowca".

    Ilu Polaków pracuje po 60. roku życia?

    Praca po 60. roku życia - ilu Polaków nadal pracuje po ukończeniu 60 lat?

    Minimalne wynagrodzenie w 2022 r. netto

    Minimalne wynagrodzenie w 2022 r. wyniesie 3000 zł brutto. Ile to netto?

    Ustawa dezubekizacyjna - Trybunał Konstytucyjny

    Ustawa dezubekizacyjna - Trybunał Konstytucyjny orzekł, że obniżenie renty inwalidzkiej byłym funkcjonariuszom służb bezpieczeństwa PRL jest zgodne z konstytucją.

    Minimalna płaca w 2022 r. - 3000 zł brutto

    Minimalna płaca w 2022 r. - 3000 zł brutto to propozycja rządu. Minimalna stawka godzinowa wyniesie 19,50 zł brutto.

    Waloryzacja środków na kontach i subkontach ZUS 2021

    Waloryzacja środków zgromadzonych na kontach i subkontach w ZUS odbywa się corocznie w czerwcu. W 2021 r. wyniosła 5,41%. O ile zwiększył się stan kont przyszłych emerytów?

    System kadrowo-płacowy - od czego zależy cena?

    System kadrowo-płacowy a cena - od czego zależy, ile kosztuje?

    Konkurs "HR OF CHANGE" – 18 czerwca poznamy zwycięzców!

    Konkurs "HR OF CHANGE" - już 18 czerwca ogłoszeni zostaną zwycięzcy! Kto otrzyma nagrodę w kategoriach: szkolenia i rozwój, zarządzanie zmianą, HR Business Partnering?

    Niepełny etat a praca ponadwymiarowa - jak wynagradzać?

    Niepełny etat a praca ponadwymiarowa - jak wynagradzać pracownika zatrudnionego na część etatu za pracę w godzinach ponadwymiarowych?

    Dodatek wyrównawczy do wynagrodzenia - jak obliczyć?

    Dodatek wyrównawczy do wynagrodzenia - jakie są zasady jego przyznawania? Jak obliczyć wysokość dodatku wyrównawczego?

    Transfer oszczędności PPK - pracodawca może pomóc

    Transfer oszczędności PPK - pracodawca może pomóc pracownikowi (uczestnikowi PPK) w przeniesieniu oszczędności między rachunkami PPK. Ustawa o PPK określa dwie takie sytuacje.

    Zatrudnienie Brytyjczyka po brexicie

    Zatrudnienie Brytyjczyka po brexicie - jak brexit wpłynął na zatrudnienie pracownika z Wielkiej Brytanii w Polsce? Co z dokumentami? Jakich formalności trzeba dokonać?

    Nadanie statusu płatnika składek - wyrok TK (K 15/16)

    Wyrok Trybunału Konstytucyjnego o sygn. akt K 15/16 - czy TK uznał wniosek o nadanie statusu płatnika składek pracodawcy, którego pracownik wykonuje na jego rzecz pracę w ramach umowy cywilnoprawnej zawartej z osobą trzecią?

    Zadaniowy czas pracy a praca zdalna

    Zadaniowy czas pracy a praca zdalna - jak wprowadzić? Jak ewidencjonować i kontrolować czas pracy zdalnej w systemie zadaniowym?

    Dlaczego pracodawcy płacą Ukraińcom więcej niż Polakom?

    Pracodawcy chcą płacić Ukraińcom więcej niż Polakom? Dlaczego?