Umowa zlecenia, Mobbing

RPO skrytykował rządowy projekt nowelizacji Kodeksu pracy w zakresie ochrony przed dyskryminacją i mobbingiem. Minimalne zadośćuczynienie za dyskryminację to jedno minimalne wynagrodzenie (w tym roku to 4806 zł), ale za mobbing – już sześciokrotność (28 836 zł). RPO wskazuje też błędy w definicjach: dyskryminacja wielokrotna, molestowanie seksualne za wąskie. Jakie są problemy tej nowelizacji?

Miejmy nadzieję, że jeszcze w tym roku wejdą w życie znowelizowane przepisy kodeksu pracy dotyczące skuteczniejszej ochrony pracowników przed mobbingiem, dyskryminacją i innymi formami przemocy w miejscu pracy. Nowe przepisy mają wdrożyć prostszą i bardziej transparentną definicję mobbingu, ujednolicają formy nękania, wprowadzają tzw. "model racjonalnej ofiary", zgodnie z którym ocena zachowania będzie dokonywana nie tylko z perspektywy subiektywnych odczuć pracownika, lecz także przy uwzględnieniu obiektywnych okoliczności sprawy. Podwyższeniu ulegnie minimalne zadośćuczynienie za mobbing i wprowadzona zostanie lepsza ochrona przed działaniami odwetowymi. Miało miejsce już I czytanie w Sejmie - czas na kolejny ruch.

Szykuje się naprawdę spora zmiana w Kodeksie Pracy (oczywiście na korzyść pracowników). Chodzi o doprecyzowanie przepisów i nałożenie dodatkowych obowiązków na pracodawców, no i oczywiście zaostrzenie zasad odpowiedzialności. Jedną z ciekawszych regulacji jest dyskryminacja przez skojarzenie oraz dyskryminacja przez założenie. Na czym polegają i czy w praktyce będzie łatwo to uprawdopodobnić pracownikom?

Rada Ministrów przyjęła projekt nowelizacji Kodeksu pracy przygotowany w Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, który upraszcza definicję mobbingu, wzmacnia ochronę pracowników przed działaniami niepożądanymi w miejscu pracy i jednocześnie zabezpiecza przed fałszywymi oskarżeniami. Projekt przewiduje także znacząco wyższe rekompensaty dla ofiar mobbingu i trafi teraz do Sejmu.

Pewnie większość Społeczeństwa ma już świadomość prawną co do limitowania umów o pracę na czas określony. Okazuje się jednak, że w pewnych specyficznych warunkach prawnych istnieją też ograniczenia, co do czasu na jaki jest zawierana umowa cywilnoprawna, w szczególności umowa zlecenia. To nie jest tak (wbrew powszechnemu przekonaniu), że tzw. umowy śmieciowe pozbawione są całkowicie ochronnych prawnej a zleceniobiorca jest zawsze na przegranej pozycji. Zatem: na zleceniu można być tylko 18 miesięcy: kiedy, kto i w jakich warunkach?

Wraz ze wzrostem minimalnego wynagrodzenia za pracę w 2026 r. wzrastają również od 1 stycznia 2026 r. różne inne świadczenia, w tym np. odszkodowanie dla pracowników, które nie może być niższe niż właśnie minimalna krajowa na 2026 r., tj. 4806 zł. Za co i kiedy wypłata?  

W ostatnim czasie RPO zajął się interesującą sprawą pracownicy Sądu Rejonowego, która zgłosiła do Ministerstwa Sprawiedliwości podejrzenie mobbingu ze strony sędzi. Sprawa zakończyła się prawomocnym orzeczeniem zobowiązującym pozwaną (pracownicę) do publicznych przeprosin sędzi. Rzecznik Praw Obywatelskich złożył skargę nadzwyczajną, wskazując, że wyrok i jego wykonanie naruszają podstawowe zasady ochrony praw obywatelskich oraz zniechęcają pracowników do korzystania z mechanizmów przeciwdziałania mobbingowi.

Szykuje się reforma Państwowej Inspekcji Pracy: co będzie oznaczała dla pracowników i pracodawców? Na ten moment wiadomo, że rozwiązania mają na celu zapobieganie obchodzeniu prawa i zapewnienie pracownikom realnej ochrony. Reforma ma dwa główne wymiary: organizacyjny – zmiana struktury PIP, wdrożenie narzędzi cyfrowych i standardów kontroli zdalnych; społeczny – budowanie nowego wizerunku inspekcji jako partnera pracowników, a nie instytucji represyjnej. "Główny Inspektor Pracy w rozmowie z money.pl przekonuje, że szykowana na przyszły rok reforma rządowa nie wywoła masowego przekształcania nieprawidłowo zawartych umów w etaty. – Jeżeli ktoś chce zawrzeć umowę doraźną, krótką, jest emerytem, to dlaczego go uszczęśliwiać etatem? – pyta Marcin Stanecki.".

Według badań aż 90% pracowników spotyka się w pracy z mobbingiem. Mimo obowiązku nałożonego w Kodeksie pracy, zwalczanie mobbingu jest bardzo trudne. Przed mobbingiem nie chronią także nspektorzy pracy, ponieważ nie dysponują żadnymi władczymi narzędziami. Trwają prace nad zmianą definicji mobbingu i związanymi z tym obowiązkami pracodawców.

Nie można zastępować umów o pracę umowami zlecenia. Mimo to zdarza się, że pracodawcy zastępują umowy o pracę umowami zlecenia lub traktują je jak uzupełnienie stosunku pracy, co może być potraktowane jako próba obejścia prawa. Za takie praktyki grozi kara grzywny do 30 tys. zł.

Obecnie obowiązujące przepisy dotyczące mobbingu w miejscu pracy funkcjonują od 21 lat. W 2025 r. będą trwały prace nad zmianą przepisów i wprowadzeniem nowych obowiązków pracodawców w celu zwiększenia ochrony pracowników. Pracodawcy będą musieli m.in. określić zasady przeciwdziałania mobbingowi. Planowana jest również podwyżka minimalnego progu zadośćuczynienia za mobbing.

Rząd pracuje nad projektem nowelizacji Kodeksu pracy. Zmiany będą dotyczyć kwestii związanych z występowaniem różnych form przemocy w miejscu pracy.

Od 2026 r. zmienią się zasady ustalania stażu pracy. W projekcie nowelizacji Kodeksu pracy, przygotowywanej przez MRPiPS, do okresu zatrudnienia wliczane będą nie tylko okresy świadczenia pracy na podstawie umów o pracę, ale także okresy wykonywania umów zlecenia czy prowadzenia działalności pozarolniczej. Również okresy służby będą wliczane do okresu pracy.

MRPiPS poinformowało, że przygotowało już projekt nowelizacji ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Nowe przepisy przewidują objęcie obowiązkowymi ubezpieczeniami społecznymi wszystkich umów cywilnoprawnych, w tym umów-zleceń i o dzieło. Potrzebny czas na wdrożenie tej zmiany szacuję na trzy–sześć miesięcy – zapowiada Sławomir Wasielewski, członek zarządu odpowiedzialny za Pion IT w ZUS.

1 lipca 2024 r. zmieni się minimalna stawka godzinowa należna za każdą godzinę wykonywania zlecenia. Ustalając wynagrodzenie za zlecenie wyrażone w stawce godzinowej należy pamiętać, aby nie było niższe od stawki minimalnej.

Nie jest dopuszczalne zastąpienie umowy o pracę umową cywilnoprawną przy zachowaniu warunków wykonywania pracy. Jest to omijanie prawa, stąd też sądy mogą nawet ustalić, że jeżeli między zleceniobiorcą a zleceniodawcą było zawartych kilka umów zlecenia, a w istocie była to praca w rozumieniu Kodeksu pracy, to pierwsza z tych umów zlecenia będzie w istocie umową na okres próbny, a następne na czas określony i nieokreślony - w zależności od okresu ich trwania.

Mobbing to pojęcie, które w Kodeksie pracy pojawiło się 20 lat temu. Przepisy o mobbingu nakazują pracodawcy, żeby przeciwdziałał temu zjawisku. Pracownikowi, który doznał mobbingu przepisy przyznają prawo do odszkodowania, a w niektórych przypadkach – także do zadośćuczynienia za doznaną krzywdę. Mobbing uprawnia także pracownika do rozwiązania umowy o pracę.

Wynagrodzenie zleceniobiorcy podlega ochronie przed egzekucją komorniczą podobnie jak wynagrodzenie pracownika. Przepisy Kodeksu pracy regulujące granice potrąceń i kwoty wolne stosuje się także do wynagrodzenia z tytułu umowy zlecenia. Jakie warunki należy spełnić, żeby komornik zostawił środki niezbędne do egzystencji?

Poniżej opis konkretnej sytuacji czytelnika i odpowiedzi na sporne zagadnienia. Czy można iść do sądu pracy z roszczeniem o ustalenie godziwego wynagrodzenia? Czym jest godziwe wynagrodzenie? Czy minimalne wynagrodzenie to godziwe wynagrodzenie? Czym jest mobbing? 

Przemoc seksualna w miejscu pracy to poważne naruszenie praw pracowniczych oraz zagrożenie ich zdrowiu i bezpieczeństwu. Jest to problem o rosnącym znaczeniu, który wymaga szczególnej uwagi ze strony pracodawców i społeczeństwa. 

Zatrudniamy w naszej firmie na umowę zlecenia 23-letniego studenta, który 9 czerwca 2023 r. zdał egzamin licencjacki, a od 1 października 2023 r. rozpoczyna studia drugiego stopnia (magisterskie). Czy w okresie wakacji wspomniany zleceniobiorca w dalszym ciągu nie będzie podlegał ubezpieczeniom społecznym i zdrowotnemu?

Choć obowiązującą formą zatrudnienia w polskim prawie jest umowa o pracę, to wiele firm preferuje umowy cywilnoprawne: umowę o dzieło oraz umowę zlecenie. Szczególnie popularna jest ta ostatnia - to opłacalne rozwiązanie dla uczniów i studentów do 26. roku życia. Czy warto pracować na umowie zlecenie? Jakie są wady oraz zalety tej formy zatrudnienia?

Jak wygląda ubezpieczenie zdrowotne bezrobotnego? Co należy wiedzieć w zakresie umowy zlecenia a ubezpieczenia zdrowotnego? Ile wynosi składka zdrowotna na ubezpieczenie zdrowotne? Co ze składką zdrowotną emeryta? Jak sprawdzić, czy jest się ubezpieczonym? Ubezpieczenie zdrowotne za granicą - jakie zasady? Zgłoszenie członka rodziny do ubezpieczenia zdrowotnego. Poniżej najważniejsze zagadnienia związane z ubezpieczeniem zdrowotnym.

Filmowcy domagają się minimalnego czasu odpoczynku w ramach zawartych umów cywilnoprawnych. Czy mają do tego prawo? Sprawa trafiła do Ministerstwa Rodziny i Polityki Społecznej i Rzecznika Praw Obywatelskich. 

Wprowadzenie pełnego oskładkowania umów zleceń było dyskutowane od wielu lat. W I kwartale 2023 roku planowane jest wprowadzenie rewolucyjnych zmian dotyczących umów cywilnoprawnych. Co może się zmienić i czy ktoś skorzysta na tych zmianach? Sprawdź.