Kategorie

Jak zarządzać działem księgowości

Sylwester Pietrzyk
SYLWESTER PIETRZYK Praktyk biznesu, trener zarządzania, właściciel ASPEKT HR – firmy szkoleniowej działającej od 2006 roku. Jest absolwentem Podyplomowych Studiów Zarządzania Zasobami Ludzkimi w Szkole Głównej Handlowej (2005). Ma doświadczenie w zarządzaniu jednostkami biznesowymi (sektor finansowy – spółka brytyjska notowana na giełdzie w Londynie), jako kierownik projektu, kierownik zespołu sprzedażowego, trener wewnętrzny, dyrektor zarządzający) oraz specjalista w Ministerstwie Finansów. Sylwester Pietrzyk posiada Międzynarodowy Certyfikat Trenera Zarządzania (2000). Uczestniczył w szkoleniach trenerskich w prowadzonych przez CTI w Londynie i In Dialogue w Kopenhadze (2017). Ma uprawnienia Asesora i Doradcy w procesach certyfikacji trenerów (2016). Od 1999 roku jest aktywnie działającym Członkiem Stowarzyszenia Trenerów i Konsultantów MATRIK, obecnie trenerem Szkoły Trenerów MATRIK w module Ewaluacja Szkoleń. Współpracował z TACK International UK jako akredytowany trener. Specjalizuje się w szkoleniach z zakresu Train the Trainer, zarządzania zespołami, zarządzania sprzedażą, , zarządzania wiedza, prowadzenia prezentacji i wystąpień publicznych. Przeprowadził ponad 2500 dni treningów i warsztatów w ponad 1000 organizacji, z których otrzymuje bardzo wysokie oceny. Ich uczestnicy mówią, że prowadzi zajęcia dynamicznie, w fantastycznej atmosferze i z dużą liczbą interesujących przykładów.
Jak zarządzać działem księgowości
Fotolia
Struktura pracy księgowych, oparta jest na współzależności z innymi działami. Ponadto poddanie odpowiedzialności prawnej, relacje z nie zawsze przychylnymi partnerami biznesowymi oraz element powtarzalności zadań, mogą powodować wypalenie zawodowe. Jak zarządzać pracownikami działu księgowego i przeciwdziałać rutynie?
Reklama

Dział księgowo-finansowy jest postrzegany przez pracowników innych komórek organizacji jako miejsce komfortowe, gdzie czas płynie wolniej, a nieliczne kontakty z zewnętrznymi, w większości roszczeniowymi, klientami czynią pracę tam wręcz idealną. Jednak pod tą pozornie cichą powierzchnią drzemią silne emocje, przeciwstawne interesy, presja czasu, jak również świadomość odpowiedzialności prawnej i finansowej za własne działania, często w sytuacji braku jednoznacznej interpretacji przepisów prawnych. Jak zarządzać pracownikami działu księgowego?

Kiedy bliżej przyjrzymy się charakterowi pracy działu księgowego, z łatwością dostrzeżemy liczne czynniki wywołujące stałe napięcie, a stąd już tylko krok do wypalenia zawodowego. Struktura pracy, oparta na współzależności z innymi działami, poddanie odpowiedzialności prawnej, relacje z nie zawsze przychylnymi partnerami biznesowymi, szczególnie w działaniach windykacyjnych, oraz pewien element powtarzalności zadań, stwarzają podatny grunt dla wyczerpania zarówno psychicznego, jak i emocjonalnego.

Rekomendowany produkt: Personel i Zarządzanie

Badania naukowe dowodzą, że istnieje pewna grupa ludzi szczególnie zagrożonych wypaleniem zawodowym. Są to osoby1:

● angażujące się w pracę całym sercem,

● mające wobec siebie duże oczekiwania,

● negujące własne granice obciążenia pracą,

● spychające na dalszy plan osobiste potrzeby i interesy,

● dobrowolne i chętnie podejmujące nowe obowiązki i zadania.

Wszystkie wymienione warunki zachodzą w przypadku działu księgowo-finansowego.

Specyfika pracy w dziale księgowym

W literaturze poświęconej zarządzaniu zespołem nie ma adnotacji, że wymienione wyżej zasady podlegają modyfikacjom ze względu na specyficzny charakter pracy danej grupy specjalistów.

Konsultanci oraz trenerzy prowadzący szkolenia często spotykają się z opinią pracowników księgowości mówiącą „u nas jest inaczej”. Stąd próba określenia specyfiki pracy w działach księgowo-finansowych.

Wiedza specjalistyczna

Reklama

Obszerna wiedza specjalistyczna pracowników z zakresu księgowości oraz prawa finansowo-podatkowego jest szczególnie istotna, ponieważ w związku z dynamicznie zmieniającymi się przepisami oraz ich indywidualną interpretacją przez urzędy skarbowe, ryzyko popełnienia błędu o znaczących konsekwencjach jest wysokie. Wiedza ta dotyczy nie tylko treści przepisów, lecz także ich zastosowania w praktyce. Dodatkowo wiedza ta musi być pełna, ma wręcz charakter 0/1. Zasada „czego nie wiem, to dowyglądam” w tym wypadku może mieć poważne konsekwencje.

Nieposiadanie odpowiednich kompetencji powoduje, że pracownik nie może samodzielnie funkcjonować i wymaga stałego nadzoru merytorycznego. Jeżeli w zespole jest kilku takich pracowników, jego efektywność może być niska, pomimo pełnej obsady kadrowej. Kierownik zarządzający takim zespołem może mieć związane ręce, ponieważ nie ma samodzielnych pracowników, którym może delegować zadania.

Dołącz do nas na Facebooku!

Zarządzanie wiedzą

Rozwój wiedzy specjalistycznej to kluczowy determinant działu finansowo-księgowego. Z jednej strony – transfer wiedzy następuje pomiędzy pracownikami, a z drugiej – pomiędzy kierownikami a zespołem. Wymaga to dużej wiedzy specjalistycznej ze strony kierownika. Brak tej wiedzy praktycznie wyklucza możliwość zarządzania zespołem księgowym. Sytuację często utrudnia fakt, że dorośli postrzegają się jako osoby dojrzałe, kompetentne, odpowiedzialne i świadomie podejmujące decyzje2.

W praktyce może to oznaczać, że osoby wysłane na wewnętrzne szkolenie mogą się poczuć urażone, że szkoli je młodsza stażem osoba, pomimo że posiada stosowną wiedzę. Będzie to skutkowało oporem i w konsekwencji niską skutecznością zajęć. Sytuacja, gdy kierownik prowadzi zajęcia, może być pretekstem do negowania nie tylko treści merytorycznych, lecz także stylu zarządzania prezentowanego przez szefa.

Ostatnia przeszkoda to niskie kompetencje szkoleniowe uczestników posiadających wysokie kompetencje w swojej specjalizacji. Mało dynamicznie prowadzone zajęcia w połączeniu z niewłaściwą pracą głosem zabiją najciekawszy temat.

Cechą firm zarządzanych w sposób partycypacyjny jest to, że zespoły i wydziały szkolą się same, wykorzystując wspólną wiedzę lub pozyskując wiedzę na zewnątrz. Pamiętajmy, aby wartością dodaną tego działania był fakt, że wspólne szkolenie silnie integruje zespół, sprzyja też dobrej atmosferze pracy, co jest jednym z silniejszych motywatorów3.

Samo przeprowadzenie szkolenia nie gwarantuje nam przyswojenia kompetencji, dlatego oczekuje się, aby kierownicy faktycznie sprawdzali kompetencje pracowników.

Formalizm i presja terminów

Jednym z charakterystycznych determinantów pracy w zespole finansowo-księgowym jest ściśle sformalizowany obieg dokumentów. Wynika to z kontaktów z zewnętrzną administracją skarbową – może ona zakwestionować dokument formalnie zgodny z przepisami, ale niezgodny ze zwyczajem jego wypełniania w danym urzędzie. Ponadto nawet najmniejsze uchybienie, czasem tak zwany błąd pisarski, może spowodować nieważność dokumentu, a w konsekwencji poważne problemy finansowo-prawne.

Przekłada się to na silną presję czasu, co z kolei powoduje wzrost poziomu stresu pracowników i częstsze konflikty między nimi, szczególnie tam, gdzie pracownicy odbierają przydział zadań jako faworyzujący.

Konflikty z innymi działami

Praca w dziale księgowości postrzegana jest przez pracowników innych działów jako „hermetyczna”. Działy wykonawcze, operacyjne i produkcyjne łatwo znajdują przełożenie swojej pracy na efekty firmy. Rosnące słupki wzrostu produkcji, liczba wyprodukowanych komponentów, udana kampania marketingowa są materialne w przeciwieństwie do efektów działu księgowości. Taki brak informacji sprzyja negatywnemu postrzeganiu, stąd wypowiedzi typu: „siedzą w ciepłym biurze i piją herbatę, nic nie robią, przekładają papiery z biurka na biurko”.

Konfliktom sprzyja również sztywność zasad wynikająca z przepisów prawa, co skutkuje opiniami, że koleżanki i koledzy są mało elastyczni, wręcz się czepiają. Większość pracowników przyzwyczajona do bycia rozliczanym z efektu nie zwraca bowiem uwagi na formę, podczas gdy w dziale księgowym nie ma miejsca na odstępstwa od reguł.

Specyficzna izolacja od innych działów to także słabsza integracja z innymi pracownikami, ponieważ nie ma potrzeby w modelu biznesowym wchodzenia w interakcję. Dopiero wspólne celebrowanie wydarzeń w organizacji jest pretekstem do nawiązania bliższych relacji.

Sfeminizowany zespół a opieka nad dziećmi

Zespoły księgowe od dawna kojarzone są jako typowo kobiece. Może to wynikać ze specyfiki i charakteru pracy. Ponieważ role społeczne, jakie odgrywają kobiety (wychowanie dzieci), przekładają się na kolejny charakterystyczny element tego zespołu. Statystyki są jednoznaczne. Pomimo całego wsparcia legislacyjnego, mającego na celu odciążenie kobiet w ich obowiązkach, oraz danie możliwości mężczyznom zaopiekowania się swymi dziećmi, to kobiety zostają z chorymi latoroślami w domu. Przyczyny tego zjawiska są złożone – od czysto emocjonalnych, poprzez stereotypowo-kulturowe po prozaicznie finansowe (wyższe zarobki męża). W dużych miastach sytuację dodatkowo komplikuje migracja zarobkowa. Wiele młodych osób przenoszących się za pracą i zakładających rodziny jest pozbawione możliwości skorzystania z pomocy najbliższych przy opiece nad dziećmi. Dlatego przy chorobie dziecka tracimy pracownika. Dobrze sytuację obrazuje dość głośna ostatnio akcja w przedszkolach, które odmawiały przyjmowania dzieci z gorączką, jako potencjalnego źródła zakażenia dla dzieci zdrowych. To zdesperowani rodzice zostawiali chore dzieci, obawiając się reakcji pracodawcy na kolejne zwolnienie.

Zadaj pytanie na FORUM

Kierownicy zespołów księgowych zwracają uwagę, że sezon grypowy jest w stanie zdezorganizować pracę w dziale. Chodzi tu nie tylko o fakt, że tracimy pracownika, ale jego pracę muszą wykonywać pozostali członkowie zespołu. Po pewnym czasie wywołuje to duże napięcia, „dlaczego zostajemy za kogoś po godzinach”, „wykonujemy czyjąś pracę za te same pieniądze” etc.

Rozwiązaniem może tu być dbanie o to, by w zespole pracowały zarówno kobiety, jak i mężczyźni. Obecnie coraz więcej mężczyzn wybiera pracę w księgowości z tych samych powodów co wcześniej kobiety. Mowa tu o powtarzalności zadań, bezpieczeństwie zatrudnienia, braku presji celów ilościowych oraz trudnych kontaktów z klientem.

Brak czytelnych wskaźników oceny efektywności pracy

Ważnym specyficznym czynnikiem każdej pracy o charakterze administracyjnym jest trudność w zdefiniowaniu wskaźników i mierników efektywności. W księgowości tak samo nazywane działania mogą czasowo lub ilościowo być od siebie diametralnie różne.

Za wyznaczanie celów, planowanie i organizowanie pracy odpowiedzialność ponosi kierownik działu, on też powinien określić wskaźniki oceny. Jedną z możliwości jest zdefiniowanie kryteriów oceny charakterystycznych dla pracy w dziale księgowości.

Mogą to być:

● terminowość wykonania zadań,

●  „czystość” zapisów na kontach,

● ewentualne krytyczne incydenty,

● zaangażowanie pracownika i gotowość na rozwój,

● współpraca w zespole.

Kryteria te są specyficzne dla działu księgowego. Do skutecznej oceny brakuje nam jeszcze skali. Warto posłużyć się tu pięciostopniową skalą opisaną przez dr. G. Filipowicza „Zarządzanie kompetencjami zawodowymi” PWE 2004 (zobacz przykład).

Jak przeciwdziałać rutynie?

Wszystkie opisane czynniki pokazują, jak wiele zagrożeń może się pojawić w zarządzaniu działem księgowym. Jeżeli je zsumujemy, mogą one tworzyć silnie demotywujące środowisko pracy, a stąd już tylko krok do wypalenia zawodowego lub wysokiej rotacji pracowników.

Jesteśmy świadomi, że jeden z najsilniejszych motywatorów pozafinansowych, jaki działa na nas w organizacjach, to atmosfera pracy. Wpływa ona znacząco na sposób postrzegania atrakcyjności naszej pracy. Możemy ją porównać do zjawiska dobrostanu definiowanego przez WHO jako subiektywna ocena stanu zdrowia, nie tylko związana z jego wymiarem, lecz także z takimi doznaniami, jak samoocena czy poczucie przynależności społecznej, kształtowanymi w procesie uczestnictwa w życiu społecznym4.

Dobrostan ludzi jest wyznaczany przede wszystkim przez jakość ich społecznych relacji.

W myśl zasady, że lepiej zapobiegać negatywnym zjawiskom niż usuwać ich skutki, warto:

● Świadomie modelować aspiracje pracowników od pierwszego kontaktu z działem podczas rekrutacji.

● Stosować przemyślane programy adaptacyjne dla nowych pracowników.

● Kłaść nacisk na rozwój kompetencji zarówno samodzielny, jak i poprzez szkolenia zewnętrzne.

● Starać się rotować pracowników pomiędzy zadaniami.

● Wprowadzać elementy partycypacji w zarządzaniu zespołem.

● Stale monitorować poziom wykonywanych zadań i regularnie udzielać informacji zwrotnej.

● Być świadomym reagowania ludzi na zmianę, wspierać ich w jej przechodzeniu.

● Brać udział w szkoleniach zewnętrznych dla kierowników, aby skutecznie inspirować zespół.

● Wprowadzać elastyczne godziny pracy jako motywator.

● Angażować doświadczonych pracowników w indywidualne szkolenia nowych osób.

Przykład

Oceniana kompetencja: terminowość wykonania zadania

A. Każdorazowo przekracza oczekiwania (pracownik każdorazowo oddaje zleconą pracę przed wyznaczonym terminem).

B. Zgodne z oczekiwanym standardem (pracownik każdorazowo oddaje zleconą pracę w wyznaczonym terminie) (oczekiwany poziom kompetencji).

C. Pracownik popełnia drobne pomyłki i samodzielnie je usuwa (czasami oddaje zleconą pracę po wyznaczonym terminie, jednak nie na tyle późno, aby nie mógł samodzielnie uzupełnić braków w czasie rezerwowym).

D. Pracownik często się myli i wymaga wsparcia (pracownik oddaje pracę po czasie i wymaga pomocy osób trzecich w jej wykonaniu).

E. Pracownik nie działa samodzielnie (każdorazowo nie jest w stanie wykonać samodzielnie zadań w wyznaczonych terminach).

Przykładowe kryteria i skala ocen powinny być systematycznie stosowane jako element systemu oceny okresowej pracownika (SOOP).

Szkolenie indywidualne bywa czasem nazywane w języku angielskim sitting with Nellie (siedzenie z Nellie). Polega na tym, że nowicjusz siada z doświadczonym pracownikiem i obserwuje wykonywane przez niego czynności. Po okresie obserwacji dostaje własny sprzęt i musi radzić sobie samodzielnie5.

Podsumowanie

Oprócz wymienionych zagrożeń w dziale księgowości oraz metod przeciwdziałania im, pamiętajmy, że przed wypaleniem najlepiej chroni nas równowaga pomiędzy satysfakcjonującym życiem prywatnym a inspirującą sferą zawodową. Podobnie bycie szczęśliwym nie jest nam dane na własność, lecz jest naszą umiejętnością.

Sylwester Pietrzyk

Trener biznesu, uzyskał Międzynarodowy Certyfikat Trenera Zarządzania Thames Valley University, absolwent Podyplomowych Studiów Zarządzania Zasobami Ludzkimi w SGH. Członek Stowarzyszenia MATRIK od 1999 r., wykładowca w Szkole Trenerów MATRIK w module Ewaluacja szkoleń. Specjalizuje się w szkoleniach trenerskich, z kierowania zespołem i kompetencji miękkich. Współautor „Vademecum Trenera II”, oraz wielu publikacji i artykułów. Właściciel firmy szkoleniowej ASPEKT HR.

spietrzyk@trenerbiznesu.com.pl

Przypisy

1 S. Litzke, H. Schuh, Stres mobbing i wypalenie zawodowe, GWP, Gdańsk 2007, s. 169.

2 W. Szymczak, Vademecum trenera II, Koncepcja nauczania osób dorosłych, Kraków 2012, s. 105.

3 R. Stocki, P. Prokopowicz. G. Żmuda, Pełna partycypacja w zarządzaniu, Kraków 2008, s. 141.

4 E. Gołębiowska „Zarządzanie dobrostanem społecznym w dobie zmian geograficznych”, Zarządzanie – nowe perspektywy w dobie zmian demograficznych, t. XV, zeszyt 111, cz. 1, s. 35, red. dr Ewa Gołębiowska.

5 L. Rae, Planowanie i projektowanie szkoleń, Kraków 2001, s. 100.

Źródło: Personel i Zarządzanie
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    "Blaski i cienie PPK" - niezależne badanie naukowe

    PPK - jakie są opinie o programie? Poznaj wyniki niezależnego badania naukowego "Blaski i cienie PPK".

    Tata wybiera urlop ojcowski

    Urlop ojcowski to urlop najczęściej wykorzystywany przez ojców urlop po narodzinach dziecka. Najrzadziej korzystają z urlopu rodzicielskiego.

    Monitoring poczty elektronicznej pracownika a przepisy

    Monitoring poczty elektronicznej pracownika - jakie są przepisy prawne? Czy to nie narusza dóbr osobistych pracownika?

    Zasiłek macierzyński i opiekuńczy - będzie okres wyczekiwania?

    Okres wyczekiwania przy zasiłku macierzyńskim i opiekuńczym? To propozycja ZUS mająca zapobiegać nadużyciom.

    Zwolnienie z ZUS - do kiedy wniosek?

    Zwolnienie z ZUS - do kiedy można złożyć wniosek o zwolnienie ze składek za grudzień 2020, styczeń, luty, marzec i kwiecień 2021 r. z tarczy 9.0?

    Pracownik niepełnosprawny – jakie prawa?

    Pracownik niepełnosprawny - jakie prawa przyznaje Kodeks pracy i ustawa o rehabilitacji zawodowej? Jaki jest wymiar czasu pracy i urlopu?

    Elektroniczne wypowiedzenie umowy o pracę - jak przechowywać?

    Elektroniczne wypowiedzenie umowy o pracę polega na złożeniu oświadczenia woli w postaci elektronicznej i opatrzeniu go kwalifikowanym podpisem elektronicznym. Jak je przechowywać?

    Czas wolny za nadgodziny a odpoczynek tygodniowy

    Czas wolny za nadgodziny może zostać zaliczony do 35-godzinnego odpoczynku tygodniowego. To stanowisko MRPiT z dnia 5 maja 2021 r.

    PIP kontroluje małe budowy

    Kontrole PIP - mała budowa to miejsce, gdzie najczęściej w budownictwie występują wypadki przy pracy. PIP rozpoczęła więc akcję "Kontrole na małych budowach".

    Przeciętne wynagrodzenie 2021

    Przeciętne wynagrodzenie w 2021 r. wzrosło o 10% w stosunku do roku poprzedniego. Ile wynosi?

    Amerykański pracodawca wymarzony dla Polaków

    Amerykański pracodawca jest pracodawcą wymarzonym dla Polaków. Najchętniej pracowaliby dla korporacji z zagranicznym kapitałem, przede wszystkim z USA.

    Praca na magazynie - ile zarabia pracownik i kierownik magazynu

    Praca na magazynie - jakie są zarobki? Ile zarabia pracownik, a ile kierownik magazynu?

    Pandemia lekcją dla HR-owców

    Pandemia jest dla HR-owców lekcją, która wpłynie na przyszłość tego zawodu

    Stawka godzinowa 2022 – netto, zlecenie

    Stawka godzinowa 2022 i umowa zlecenie – kwota netto i brutto? Ile wynosi minimalne wynagrodzenie na umowach cywilnoprawnych, a ile na umowie o pracę?

    Elektroniczny system kadrowy na praca.gov.pl - nowa ustawa

    Elektroniczny system kadrowy na praca.gov.pl to ułatwienie dla mikroprzedsiębiorcy, rolnika i osoby fizycznej. Za pomocą systemu będzie można zawrzeć umowę o pracę i zlecenia. Automatycznie dokona zgłoszenia do ZUS i KAS, wyliczy wynagrodzenie, składki, podatki i rozliczy urlopy.

    Podwyżka minimalnego wynagrodzenia 2022 a inne świadczenia

    Podwyżka minimalnego wynagrodzenia w 2022 r. wpłynie na wysokość innych świadczeń, np. odprawy, odszkodowania, wynagrodzenia za czas gotowości do pracy i przestój, dodatek za pracę w nocy. Ile wyniosą?

    Praca w upały - zalecenia GIP

    Praca w upały - GIP wydał zalecenia dla pracodawców w związku z wysokimi temperaturami. Jakie obowiązki bhp mają pracodawcy względem pracowników?

    Staż z urzędu pracy 2021 - wynagrodzenie, urlop, L4, ciąża

    Staż z urzędu pracy odbywa osoba bezrobotna. Jakie wynagrodzenie za staż należy się w 2021 r.? Czy stażysta ma prawo do L4 i urlopu? Co w przypadku ciąży?

    Umowa o pomocy przy zbiorach - KRUS 2021

    Umowa o pomocy przy zbiorach w 2021 r. - rolnicy ubezpieczeni w KRUS mogą podpisywać umowy cywilnoprawne na pomoc przy zbiorach. Jaka jest stawka godzinowa?

    Strategia Demograficzna 2040 - zmiany w Kodeksie pracy

    Strategia Demograficzna 2040 przewiduje duże zmiany w Kodeksie pracy. Rodzice będą chronieni przed zwolnieniem i zapewnia się im elastyczną pracę.

    Urlop rodzicielski - rewolucyjne zmiany w 2022 r.

    Urlop rodzicielski - do 2 sierpnia 2022 r. wejdą w życie rewolucyjne zmiany w urlopach rodzicielskich dla ojców. Co się zmieni?

    Bonusy i dni wolne dla zaszczepionych pracowników - PIP

    Bonusy i dni wolne dla zaszczepionych pracowników - co na to PIP? Czy to zgodne z Kodeksem pracy?

    Sygnalista - nowe przepisy od grudnia 2021 r.

    Sygnalista - nowe przepisy implementujące dyrektywę unijną mają wejść w życie w grudniu 2021 r. Kto to sygnalista? Jaki będzie system zgłaszania nieprawidłowości w zakładzie pracy?

    Pracownicy fizyczni w czasie pandemii [RAPORT]

    Pracownicy fizyczni - jak wpłynęła na nich pandemia COVID-19? Zapoznaj się z wynikami raportu "Kariera okiem fachowca".

    Ilu Polaków pracuje po 60. roku życia?

    Praca po 60. roku życia - ilu Polaków nadal pracuje po ukończeniu 60 lat?