Kategorie

Wypalenie zawodowe - w jaki sposób mu zapobiegać?

Magdalena Trzepiota
Być może przeżywasz już objawy wypalenia – od dłuższego czasu odczuwasz silne zmęczenie (fizyczne i psychiczne), nadmiernie dystansujesz się od swoich obowiązków i osób, z którymi współpracujesz, nie układają się Twoje relacje zawodowe, nabierasz przeświadczenia, że nie jesteś kompetentnym pracownikiem, a do tego masz wrażenie, że jesteś sam ze swoimi problemami? Jeżeli tak, to warto zapoznać się z zamieszczonymi niżej wskazówkami.

To, czy wypalenie nam grozi i czy je obecnie przeżywamy, zależy od konfiguracji czynników osobistych (np. cechy, kompetencje, wartości) oraz środowiskowych (np. charakterystyka środowiska pracy, kultury organizacyjnej, stylu zarządzania). Dlatego jakiekolwiek zmiany w tych obszarach mogą powodować, że z usatysfakcjonowanych pracowników stajemy się osobami wypalonymi zawodowo. Z drugiej strony, możemy wykorzystywać tę zależność w inny sposób. Jeśli doświadczamy patologicznego stanu, możemy, wpływając na nasze umiejętności, wartości oraz otaczające nas środowisko, tę niekorzystną dla nas sytuację zmienić. Jesteśmy również w stanie utrzymać satysfakcjonujący nas psychologiczny „dobrostan”, pomimo różnych warunków zawodowych. Bez względu na to, czy problem wypalenia zawodowego jest jedynie zagrożeniem, czy realnym stanem Twojej psychiki, warto zwrócić uwagę na kilka kwestii w zakresie własnych umiejętności i realiów pracy.

Dbaj o rozwój zawodowy

Jednym z czynników przyczyniających się do pojawienia się wypalenia jest odczuwany brak możliwości rozwoju. Trudno dyskutować z decyzją o wstrzymaniu w związku z kryzysem budżetu na szkolenia. Ryzykownym wyzwaniem może być również próba zmiany postawy menedżera, który „hoduje” swoich pracowników niczym pieczarki (ciemno i chłodno), „podcinając ich, gdy tylko podrosną”. Co więc zrobić, gdy faktycznie stwierdzasz, że w pracy nie ma warunków do rozwoju? Po pierwsze, jeśli nie możesz w tej kwestii polegać na organizacji, zacznij liczyć na siebie. To nie menedżer czy dział personalny mają Ci dostarczać pomysłów na Twój własny rozwój. Musisz odpowiedzieć sobie na pytania: Co chcę robić za rok, za 5 czy 10 lat?, Czy mam do tego odpowiedni potencjał?, W jaki sposób to osiągnę?, W jaki sposób praca w tym miejscu przybliża mnie do celu?, Co mnie oddala od realizacji moich aspiracji?. Po drugie, zastanów się, co oprócz szkoleń i awansu może mieć dla Ciebie rozwojowy charakter. Być może będą to nowe zadania i projekty, szerszy zakres odpowiedzialności i decyzyjności, obserwacja ekspertów w danej dziedzinie, otrzymywanie informacji zwrotnej. Zastanów się, czy możesz uzyskać takie wsparcie w swoim obecnym miejscu pracy. Po trzecie, jeśli jesteś na początku kariery zawodowej lub chcesz zmienić jej bieg, postaw sobie konkretny cel (np. stanowisko, jakie chcę zająć). Poznaj realia działania w nowych warunkach zawodowych, a także określ „obszar akceptacji” dla niepowodzeń, porażek i błędów. Zastanów się, czy masz odpowiednie dyspozycje psychofizyczne do wykonania danej pracy i określ, jakie osobiste koszty możesz ponosić w związku z realizacją swojego celu. Miej zawsze w zanadrzu plan „B”, gdyby okazało się, że Twój główny plan nie może być wdrożony.

Ustalaj priorytety

Osoby narażone na wypalenie bądź też je przeżywające mogą mieć trudność z ustaleniem tego, co w ich pracy i życiu jest ważne. Kwestia nadawania priorytetów dotyczy zarówno codziennego ustalenia „listy zadań do wykonania”, jak i określania globalnie, co w życiu jest istotne, a co mało ważne. Pracę nad priorytetami zacznij od uświadomienia sobie swoich wartości: Co jest dla mnie ważne w pracy i w życiu osobistym? Która sfera jest istotniejsza – zawodowa czy prywatna? Z czego mogę zrezygnować w pierwszej kolejności – możliwości awansu, relacji ze znajomymi, założenia rodziny, kondycji fizycznej? Jak pogodzić realizację kilku wartości jednocześnie? Czy jest to możliwe? Patologiczny stan może być wywoływany i podtrzymywany poprzez uleganie pilności zadań, bez analizowania ich ważności. W wielu sytuacjach wydaje się nam, że coś jest bardzo istotne tylko dlatego, że za chwilę minie termin realizacji danego zdania czy obowiązku. Tak też gubimy się w gąszczu sprawozdań, raportów, opracowań, zestawień, e-maili „na wczoraj”, zapominając o naszych głównych celach zawodowych, np. rozwój własny i produktu, który sprzedajemy. Warto zastanowić się nad tym, z czego będziemy się „rozliczać” przed samymi sobą przed odejściem na emeryturę. Z liczby wysłanych e-maili czy innowacji, jakie wprowadziliśmy w pracy? Warto przeanalizować pod kątem pilności i ważności również działania w obszarze życia prywatnego. Ilekroć pilne zakupy, sprzątanie, urządzanie mieszkania stały się ważniejsze niż spotkanie z przyjaciółmi czy rodziną?


Kształć umiejętności społeczne

To, co często również „szwankuje” u osób wypalonych, to ich umiejętność odnajdywania się w różnych sytuacjach społecznych, w szczególności tych trudnych. To, co może pomagać, gdy chcemy wypaleniu zapobiegać lub przeciwdziałać pojawiającym się objawom, to kształcenie umiejętności komunikacyjnych, współpracy oraz asertywności i rozwiązywania konfliktów. Szczególnie ważne wydaje się wypracowywanie asertywnej postawy bazującej na przekonaniu o prawie do konstruktywnego wyrażania własnych opinii, wrażeń, myśli, oczekiwań czy potrzeb, przy jednoczesnym uznaniu, że inne osoby też mają do tego prawo. Wykształcenie takiego przekonania daje podstawy do nabywania konkretnych technik.

Regeneruj swoje siły

Jednym z głównych objawów wypalenia jest psychofizyczne wyczerpanie, a czynnikiem przyczyniającym się do pojawienia się tej patologii silnie obciążające warunki pracy. Stąd też istotne stają się działania, które mogą w pewnym stopniu zredukować napięcie i zmęczenie, jakie odczuwamy na skutek realizacji obowiązków zawodowych. Lista oddziaływań jest długa – sport, ćwiczenia oddechowe, relaksacja, medytacja, modlitwa. Warto dostosować formy regeneracji zasobów energetycznych do własnych predyspozycji i preferencji oraz poziomu wyczerpania. W przypadku skrajnie wyczerpanych osób ekstremalne formy wypoczynku mogą nie przynieść zamierzonych efektów. Pamiętać należy, że „praca na objawach” nie dotyka kwestii przyczyn wypalenia. Tak też aktywność fizyczna czy relaksacja nie rozwiążą problemu. Niemniej są nieocenionym wsparciem w sytuacji, gdy stwierdzamy, że nie możemy w żaden sposób zmienić obciążenia pracą. Zastanów się jednak, czy możesz w jakimś stopniu zmodyfikować warunki, w jakich realizujesz obowiązki zawodowe, tak by ponosić mniejsze koszty psychologiczne. Rozwiązania mogą dotyczyć organizacji czasu i miejsca pracy, np. elastyczny czas pracy, wydzielony czas na pracę indywidualną, czasowe ograniczenia dostępności telefonicznej i e-mailowej, zmiana miejsca wykonywania obowiązków, rotacyjne wykonywanie z pracownikami obciążających zadań.

Przełamuj rutynę

Nawet jeśli nie odczuwasz żadnych objawów wypalenia, zastanów się, na ile Twoja praca jest różnorodna i stymulująca. W sytuacji gdy identyfikujesz u siebie znudzenie wykonywanymi obowiązkami, przeanalizuj, co możesz robić inaczej? A może istnieją w Twojej firmie czy instytucji obszary wymagające usprawnień i innowacji? Zastanów się, w jakie nowe projekty czy zadania możesz się zaangażować. Jeśli w pracy nie odnajdujesz możliwości przełamania rutyny, warto określić, jakie działania pozazawodowe mogą zaspokoić Twoje zapotrzebowanie na stymulację.

Pracuj nad poczuciem własnej skuteczności

Przeanalizuj swoje obszary rozwoju zawodowego, ale jednocześnie oceń, co stanowi Twoją mocną stronę. Poszukaj informacji zwrotnej na swój temat. Dowiedz się, jak oceniają Cię współpracownicy, przełożony, podwładni, a także osoby, z którymi pracujesz – klienci, uczniowie, pacjenci. Jeśli Twoja ocena kompetencji demobilizuje Cię do działania, staraj się dzielić „większe” cele na „podcele”. Każdy zrealizowany etap skreślaj ze swojej listy zadań do wykonania. Staraj się nagradzać za kolejne poczynione kroki, które zbliżają Cię do osiągnięcia celu.

Jak wdrażać zmiany?

Opisane wyżej przykłady działań, jakie może podejmować osoba wypalona lub pracownik, który chce redukować prawdopodobieństwo wystąpienia tego stanu, nie stanowią oczywiście pełnej listy. Warto je ponadto dostosowywać do konkretnej sytuacji – symptomów, jakie przejawia konkretna osoba, oraz patologicznych czynników, jakie na nas działają. „Walka” z wypaleniem wymaga gotowości do zmiany sposobu myślenia i działania oraz rozwoju. Bazuje na samoświadomości, dlatego tak ważna jest analiza własnych zasobów i ograniczeń. Podstawą jest również wzięcie odpowiedzialności za swój „dobrostan” i przejęcie inicjatywy w kształtowaniu zdrowych relacji z pracą.

Więcej na ten temat przeczytasz w naszej publikacji
Komplet: Kodeks pracy 2021 + Dokumentacja kadrowa 2021
Komplet: Kodeks pracy 2021 + Dokumentacja kadrowa 2021
Tylko teraz
148,20 zł
228,00
Przejdź do sklepu
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Wzrost minimalnego wynagrodzenia - czy trzeba zmieniać umowę o pracę?

    Wzrost minimalnego wynagrodzenia - czy trzeba zmieniać umowę o pracę? Co roku rośnie kwota minimalnego wynagrodzenia za pracę (tzw. najniższej krajowej, płacy minimalnej) i minimalnej stawki godzinowej. Już dziś wiadomo, że minimalne wynagrodzenie wzrośnie w 2022 r. do 3010 zł brutto (w 2021 roku wynosi 2800 zł). Pracownicy i pracodawcy mają wątpliwości, czy z uwagi na wzrost płacy minimalnej od nowego roku trzeba zmienić postanowienia wszystkich umów o pracę, które obecnie opiewają na kwotę niższą niż 3010 zł? Czy można nie zmieniać umów a np. uzupełniać wynagrodzenie za pracę, premią do wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę? Co może zrobić pracownik, jeżeli pracodawca nie wypłaca mu minimalnego wynagrodzenia? Wyjaśnień w tym zakresie udzieliła Państwowa Inspekcja Pracy.

    Jak zapewnić bezpieczeństwo pracownikom zdalnym?

    Bezpieczeństwo pracowników zdalnych może stanowić duże wyzwanie. To w domu zdarza się najwięcej wypadków. Za co odpowiada pracodawca? Jakie są przepisy BHP?

    Potwierdzenie danych w ZUS - instrukcja

    Potwierdzenie danych w ZUS można otrzymać przez PUE ZUS. Jak samodzielnie utworzyć dokument? Oto instrukcja jak zrobić to krok po kroku.

    Potwierdzenie z PUE ZUS pobierze także świadczeniobiorca

    Elektroniczne Potwierdzenie z PUE ZUS pobierze teraz także świadczeniobiorca, np. potwierdzenie prawa do emerytury, renty, zasiłku.

    Od wypłat z PPK zazwyczaj nie pobiera się podatku Belki

    Wypłaty z PPK - uczestnik PPK może w każdym czasie skorzystać ze swoich środków. W niektórych przypadkach wiąże się to jednak z obowiązkiem zapłaty 19% zryczałtowanego podatku dochodowego (tzw. podatku Belki).

    Potrzeby pracowników - wnioski z pandemii

    Potrzeby pracowników różnią się w zależności od rodzaju pracowników: fizycznych i biurowych. Jakie wnioski można wyciągnąć z pandemii COVID-19?

    Nadgodziny średniotygodniowe Polaków - pandemia

    Nadgodziny średniotygodniowe Polaków w czasie pandemii wzrosły. Statystyczny pracownik ma w tygodniu 5,5 godziny nadgodzin.

    Narzędzia do identyfikacji talentów - 3 zalety

    Narzędzia do identyfikacji talentów pozwalają zwiększyć potencjał firmy. Jakie są 3 główne zalety tego typu narzędzi?

    Odprawa z tytułu zwolnienia z pracy w pandemii - wątpliwości

    Odprawa z tytułu zwolnienia z pracy w czasie pandemii została uregulowana przepisami ustawy covidowej. Czy nowy limit wysokości odpraw odnosi się do wszystkich świadczeń? Jakie wątpliwości budzą nowe przepisy?

    Nowe święto państwowe w Polsce od 2021 r.

    Nowe święto państwowe w Polsce od 2021 r. ustanawia Prezydent RP. Święto będzie w grudniu. Czy oznacza to kolejny dzień wolny od pracy?

    Niebieska Karta UE - będą zmiany

    Niebieska Karta UE dotyczy zatrudniania cudzoziemców spoza UE. Odbywa się na innych zasadach niż obywateli państw członkowskich UE. Europarlament przyjął przepisy ułatwiające zatrudnianie obcokrajowców.

    Jak najniższa krajowa rosła od 2015 do 2022 r.?

    Najniższa krajowa w 2015 r. wynosiła 1750 zł brutto. W 2022 r. będzie to 3010 zł brutto. Najniższa krajowa wzrosła o 1260 zł.

    Dzień próbny w pracy - płatny czy nie?

    Dzień próbny w pracy a wynagrodzenie - czy jest płatny? Co na to prawo? W celu sprawdzenia pracownika należałoby podpisać umowę na okres próbny.

    PIT-2 a ukończenie 26 roku życia - kiedy złożyć?

    PIT-2 a ukończenie 26 roku życia - kiedy należy złożyć oświadczenie? Co z podwyższonymi kosztami przychodu?

    ZUS ERO - emerytura z datą wsteczną

    ZUS ERO to wniosek o emeryturę z datą wsteczną. Podstawą przyznania lub przeliczenia emerytury z datą wcześniejszą są przepisy covidowe. Dla kogo jest ten wniosek?

    Odprawa emerytalna - wysokość, warunki

    Jaka jest wysokość odprawy emerytalnej? Jakie warunki należy spełnić, aby ją otrzymać? Czy odprowadza się od niej podatek i składki ZUS? Kiedy wypłacić odprawę?

    Jakie są składniki wynagrodzenia za pracę?

    Składniki wynagrodzenia za pracę to przede wszystkim wynagrodzenie zasadnicze i dodatki. Czym premia różni się od nagrody?

    PPK: od 2022 r. stan oszczędności na mojeppk.pl

    PPK - od 2022 r. stan oszczędności będzie można sprawdzić na mojeppk.pl. Do jakich danych będzie miał dostęp każdy uczestnik PPK?

    Płaca minimalna 2022 - jest decyzja rządu

    Płaca minimalna w 2022 r. wzrośnie o 210 zł. Ile wyniesie płaca minimalna 2022? Jest już ostateczna decyzja rządu.

    Praca zdalna a migracje zarobkowe

    Jak praca zdalna wpływa na migracje zarobkowe? Czy na pewno jest ich teraz mniej? Oto wyniki badania.

    Urlop okolicznościowy - śmierć ojca

    Urlop okolicznościowy - śmierć ojca to okoliczność uprawniająca pracownika do wolnego od pracy. Ile dni przysługuje? Jaki jest termin ich wykorzystania?

    Praca zdalna a kolejne fale pandemii [RAPORT]

    Praca zdalna zyskiwała na popularności wraz z nastaniem kolejnych fal pandemii COVID-19. Sprawdź, jaki wpływ na pracę miały fale koronawirusa w Polsce i Unii Europejskiej.

    Co pracownicy mówią o pracodawcach w sieci?

    Pracownik i pracodawca - jak wyglądają stosunki z szefem? Co można przeczytać na ten temat w Internecie? Okazuje się, że najważniejsze jest dobre rozstanie.

    Urodzeni w latach 1984-1994 chcą całkowitej pracy zdalnej

    Całkowita praca zdalna najwięcej zwolenników ma wśród pracowników urodzonych w latach 1984-1994.

    Niemcy: odszkodowanie za kwarantannę tylko dla zaszczepionych

    Odszkodowanie za czas kwarantanny będzie przyznawane tylko zaszczepionym pracownikom? Taki projekt nowych przepisów powstał w Niemczech.