Kategorie

Wypalenie zawodowe - w jaki sposób mu zapobiegać?

Magdalena Trzepiota
Być może przeżywasz już objawy wypalenia – od dłuższego czasu odczuwasz silne zmęczenie (fizyczne i psychiczne), nadmiernie dystansujesz się od swoich obowiązków i osób, z którymi współpracujesz, nie układają się Twoje relacje zawodowe, nabierasz przeświadczenia, że nie jesteś kompetentnym pracownikiem, a do tego masz wrażenie, że jesteś sam ze swoimi problemami? Jeżeli tak, to warto zapoznać się z zamieszczonymi niżej wskazówkami.

To, czy wypalenie nam grozi i czy je obecnie przeżywamy, zależy od konfiguracji czynników osobistych (np. cechy, kompetencje, wartości) oraz środowiskowych (np. charakterystyka środowiska pracy, kultury organizacyjnej, stylu zarządzania). Dlatego jakiekolwiek zmiany w tych obszarach mogą powodować, że z usatysfakcjonowanych pracowników stajemy się osobami wypalonymi zawodowo. Z drugiej strony, możemy wykorzystywać tę zależność w inny sposób. Jeśli doświadczamy patologicznego stanu, możemy, wpływając na nasze umiejętności, wartości oraz otaczające nas środowisko, tę niekorzystną dla nas sytuację zmienić. Jesteśmy również w stanie utrzymać satysfakcjonujący nas psychologiczny „dobrostan”, pomimo różnych warunków zawodowych. Bez względu na to, czy problem wypalenia zawodowego jest jedynie zagrożeniem, czy realnym stanem Twojej psychiki, warto zwrócić uwagę na kilka kwestii w zakresie własnych umiejętności i realiów pracy.

Dbaj o rozwój zawodowy

Jednym z czynników przyczyniających się do pojawienia się wypalenia jest odczuwany brak możliwości rozwoju. Trudno dyskutować z decyzją o wstrzymaniu w związku z kryzysem budżetu na szkolenia. Ryzykownym wyzwaniem może być również próba zmiany postawy menedżera, który „hoduje” swoich pracowników niczym pieczarki (ciemno i chłodno), „podcinając ich, gdy tylko podrosną”. Co więc zrobić, gdy faktycznie stwierdzasz, że w pracy nie ma warunków do rozwoju? Po pierwsze, jeśli nie możesz w tej kwestii polegać na organizacji, zacznij liczyć na siebie. To nie menedżer czy dział personalny mają Ci dostarczać pomysłów na Twój własny rozwój. Musisz odpowiedzieć sobie na pytania: Co chcę robić za rok, za 5 czy 10 lat?, Czy mam do tego odpowiedni potencjał?, W jaki sposób to osiągnę?, W jaki sposób praca w tym miejscu przybliża mnie do celu?, Co mnie oddala od realizacji moich aspiracji?. Po drugie, zastanów się, co oprócz szkoleń i awansu może mieć dla Ciebie rozwojowy charakter. Być może będą to nowe zadania i projekty, szerszy zakres odpowiedzialności i decyzyjności, obserwacja ekspertów w danej dziedzinie, otrzymywanie informacji zwrotnej. Zastanów się, czy możesz uzyskać takie wsparcie w swoim obecnym miejscu pracy. Po trzecie, jeśli jesteś na początku kariery zawodowej lub chcesz zmienić jej bieg, postaw sobie konkretny cel (np. stanowisko, jakie chcę zająć). Poznaj realia działania w nowych warunkach zawodowych, a także określ „obszar akceptacji” dla niepowodzeń, porażek i błędów. Zastanów się, czy masz odpowiednie dyspozycje psychofizyczne do wykonania danej pracy i określ, jakie osobiste koszty możesz ponosić w związku z realizacją swojego celu. Miej zawsze w zanadrzu plan „B”, gdyby okazało się, że Twój główny plan nie może być wdrożony.

Ustalaj priorytety

Osoby narażone na wypalenie bądź też je przeżywające mogą mieć trudność z ustaleniem tego, co w ich pracy i życiu jest ważne. Kwestia nadawania priorytetów dotyczy zarówno codziennego ustalenia „listy zadań do wykonania”, jak i określania globalnie, co w życiu jest istotne, a co mało ważne. Pracę nad priorytetami zacznij od uświadomienia sobie swoich wartości: Co jest dla mnie ważne w pracy i w życiu osobistym? Która sfera jest istotniejsza – zawodowa czy prywatna? Z czego mogę zrezygnować w pierwszej kolejności – możliwości awansu, relacji ze znajomymi, założenia rodziny, kondycji fizycznej? Jak pogodzić realizację kilku wartości jednocześnie? Czy jest to możliwe? Patologiczny stan może być wywoływany i podtrzymywany poprzez uleganie pilności zadań, bez analizowania ich ważności. W wielu sytuacjach wydaje się nam, że coś jest bardzo istotne tylko dlatego, że za chwilę minie termin realizacji danego zdania czy obowiązku. Tak też gubimy się w gąszczu sprawozdań, raportów, opracowań, zestawień, e-maili „na wczoraj”, zapominając o naszych głównych celach zawodowych, np. rozwój własny i produktu, który sprzedajemy. Warto zastanowić się nad tym, z czego będziemy się „rozliczać” przed samymi sobą przed odejściem na emeryturę. Z liczby wysłanych e-maili czy innowacji, jakie wprowadziliśmy w pracy? Warto przeanalizować pod kątem pilności i ważności również działania w obszarze życia prywatnego. Ilekroć pilne zakupy, sprzątanie, urządzanie mieszkania stały się ważniejsze niż spotkanie z przyjaciółmi czy rodziną?


Kształć umiejętności społeczne

To, co często również „szwankuje” u osób wypalonych, to ich umiejętność odnajdywania się w różnych sytuacjach społecznych, w szczególności tych trudnych. To, co może pomagać, gdy chcemy wypaleniu zapobiegać lub przeciwdziałać pojawiającym się objawom, to kształcenie umiejętności komunikacyjnych, współpracy oraz asertywności i rozwiązywania konfliktów. Szczególnie ważne wydaje się wypracowywanie asertywnej postawy bazującej na przekonaniu o prawie do konstruktywnego wyrażania własnych opinii, wrażeń, myśli, oczekiwań czy potrzeb, przy jednoczesnym uznaniu, że inne osoby też mają do tego prawo. Wykształcenie takiego przekonania daje podstawy do nabywania konkretnych technik.

Regeneruj swoje siły

Jednym z głównych objawów wypalenia jest psychofizyczne wyczerpanie, a czynnikiem przyczyniającym się do pojawienia się tej patologii silnie obciążające warunki pracy. Stąd też istotne stają się działania, które mogą w pewnym stopniu zredukować napięcie i zmęczenie, jakie odczuwamy na skutek realizacji obowiązków zawodowych. Lista oddziaływań jest długa – sport, ćwiczenia oddechowe, relaksacja, medytacja, modlitwa. Warto dostosować formy regeneracji zasobów energetycznych do własnych predyspozycji i preferencji oraz poziomu wyczerpania. W przypadku skrajnie wyczerpanych osób ekstremalne formy wypoczynku mogą nie przynieść zamierzonych efektów. Pamiętać należy, że „praca na objawach” nie dotyka kwestii przyczyn wypalenia. Tak też aktywność fizyczna czy relaksacja nie rozwiążą problemu. Niemniej są nieocenionym wsparciem w sytuacji, gdy stwierdzamy, że nie możemy w żaden sposób zmienić obciążenia pracą. Zastanów się jednak, czy możesz w jakimś stopniu zmodyfikować warunki, w jakich realizujesz obowiązki zawodowe, tak by ponosić mniejsze koszty psychologiczne. Rozwiązania mogą dotyczyć organizacji czasu i miejsca pracy, np. elastyczny czas pracy, wydzielony czas na pracę indywidualną, czasowe ograniczenia dostępności telefonicznej i e-mailowej, zmiana miejsca wykonywania obowiązków, rotacyjne wykonywanie z pracownikami obciążających zadań.

Przełamuj rutynę

Nawet jeśli nie odczuwasz żadnych objawów wypalenia, zastanów się, na ile Twoja praca jest różnorodna i stymulująca. W sytuacji gdy identyfikujesz u siebie znudzenie wykonywanymi obowiązkami, przeanalizuj, co możesz robić inaczej? A może istnieją w Twojej firmie czy instytucji obszary wymagające usprawnień i innowacji? Zastanów się, w jakie nowe projekty czy zadania możesz się zaangażować. Jeśli w pracy nie odnajdujesz możliwości przełamania rutyny, warto określić, jakie działania pozazawodowe mogą zaspokoić Twoje zapotrzebowanie na stymulację.

Pracuj nad poczuciem własnej skuteczności

Przeanalizuj swoje obszary rozwoju zawodowego, ale jednocześnie oceń, co stanowi Twoją mocną stronę. Poszukaj informacji zwrotnej na swój temat. Dowiedz się, jak oceniają Cię współpracownicy, przełożony, podwładni, a także osoby, z którymi pracujesz – klienci, uczniowie, pacjenci. Jeśli Twoja ocena kompetencji demobilizuje Cię do działania, staraj się dzielić „większe” cele na „podcele”. Każdy zrealizowany etap skreślaj ze swojej listy zadań do wykonania. Staraj się nagradzać za kolejne poczynione kroki, które zbliżają Cię do osiągnięcia celu.

Jak wdrażać zmiany?

Opisane wyżej przykłady działań, jakie może podejmować osoba wypalona lub pracownik, który chce redukować prawdopodobieństwo wystąpienia tego stanu, nie stanowią oczywiście pełnej listy. Warto je ponadto dostosowywać do konkretnej sytuacji – symptomów, jakie przejawia konkretna osoba, oraz patologicznych czynników, jakie na nas działają. „Walka” z wypaleniem wymaga gotowości do zmiany sposobu myślenia i działania oraz rozwoju. Bazuje na samoświadomości, dlatego tak ważna jest analiza własnych zasobów i ograniczeń. Podstawą jest również wzięcie odpowiedzialności za swój „dobrostan” i przejęcie inicjatywy w kształtowaniu zdrowych relacji z pracą.

Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Kadry

    Wypadki przy pracy - I kwartał 2021 [GUS]

    Wypadki przy pracy - GUS podał dane za I kwartał 2021 r. Czy liczba wypadków spadła w porównaniu do roku 2020?

    HR-owca portret własny 2021 [RAPORT]

    HR-owca portret własny 2021 - raport przedstawia jak HRowcy radzili sobie w pandemii, jakie mają zadania, wyzwania i motywacje. Jak oceniają swoją pracę?

    Płaca minimalna w Niemczech w 2021 i 2022 r.

    Płaca minimalna w Niemczech w 2021 i 2022 r. - ile wynosi Mindestlohn? Ile wynosi netto?

    Urlop rodzinny na opiekę nad rodzicami lub wnukami

    Urlop rodzinny - 12 miesięczny urlop na opiekę nad chorymi rodzicami bądź wnukami dla babci lub dziadka to nowa propozycja urlopu. Czy będzie wprowadzony do Kodeksu pracy?

    Składka zdrowotna - Nowy Ład

    Składka zdrowotna a Nowy Ład - jaka zmiana w naliczaniu składki na ubezpieczenie zdrowotne została przewidziana od 2022 r.?

    Kodeks pracy - zmiana definicji pracownika

    Kodeks pracy - zmiana definicji pracownika przewidziana jest w projekcie ustawy o zmianie ustawy kodeksowej. Jaka miałaby być nowa definicja pracownika?

    Jedna płaca minimalna dla całego kraju to złe rozwiązanie?

    Płaca minimalna - jedna kwota dla całego kraju to złe rozwiązanie? Przedsiębiorcy proponują wprowadzenie minimalnego wynagrodzenia za pracę na poziomie 50% średniej płacy w danym regionie.

    Turcja - umowa o zabezpieczeniu społecznym

    Turcja - umowa o zabezpieczeniu społecznym funkcjonuje od 1 czerwca 2021 r. Czego dotyczy? Kto na niej skorzysta?

    Składka zdrowotna 2021 – działalność gospodarcza

    Składka zdrowotna w 2021 r. a działalność gospodarcza - ile wynosi wysokość składki zdrowotnej? Jak Nowy Ład wpłynie na wysokość składki zdrowotnej?

    Rozwiązanie umowy za porozumieniem stron - wzór

    Rozwiązanie umowy za porozumieniem stron - pobierz wzór druku. Jak rozwiązać umowę zgodnie z art. 30 § 1 pkt 1 Kodeksu pracy? W jakiej formie dokonać porozumienia?

    Czy można zwolnić pracownika z powodu braku szczepienia?

    Zwolnienie niezaszczepionego pracownika - czy prawo pracy pozwala na rozwiązanie umowy z pracownikiem, który nie zaszczepił się przeciwko COVID-19?

    Kiedy pracownik ponosi odpowiedzialność materialną?

    Odpowiedzialność materialna pracownika - pracownik ponosi odpowiedzialność na zasadach ogólnych i za mienie powierzone w ramach dodatkowej umowy.

    Składki KRUS III kwartał 2021

    Składki KRUS w III kwartale 2021 r. - ile wynoszą rolnicze składki wypadkowe, chorobowe i macierzyńskie?

    Wyższe podwyżki dla służby zdrowia od 1 lipca 2021 r.

    Wyższe podwyżki dla służby zdrowia od 1 lipca 2021 r. - takie rozwiązanie proponuje Senat. Sprawdź, ile wzrośnie wynagrodzenie lekarzy, pielęgniarek, położnych i innych pracowników medycznych.

    Ile osób w Polsce pracuje zdalnie? [GUS]

    Praca zdalna - ile osób w Polsce pracuje zdalnie? Gdzie najwięcej osób pracuje z domu?

    Płaca minimalna - średnie wynagrodzenie w powiecie

    Płaca minimalna będzie zależała od powiatu? Proponuje się, aby wysokość minimalnego wynagrodzenia za pracę wynosiła tyle, ile średnie wynagrodzenie w powiecie.

    Świadczenie rehabilitacyjne - ile wynosi w 2021 r.?

    Świadczenie rehabilitacyjne - ile wynosi w III kwartale 2021 r.? Znamy nowy wskaźnik waloryzacji podstawy wymiaru zasiłku chorobowego.

    Powrót do pracy stacjonarnej czy praca zdalna?

    Powrót do pracy stacjonarnej - czy Polacy chcą wracać do biur? Czy praca zdalna zostanie? Jakie wyzwania stoją przed pracodawcami i pracownikami?

    12 czerwca - Dzień Sprzeciwu Wobec Pracy Dzieci

    Dzień Sprzeciwu Wobec Pracy Dzieci przypada na 12 czerwca. Pandemia COVID-19 wpłynęła negatywnie na to zjawisko.

    Umowa o zabezpieczeniu społecznym z Turcją już funkcjonuje

    Umowa o zabezpieczeniu społecznym z Turcją funkcjonuje od 1 czerwca 2021 r. Jakie kwestie reguluje?

    Odszkodowanie z tytułu wypadku przy pracy - wszystko, co musisz wiedzieć

    Jednorazowe odszkodowanie z tytułu wypadku przy pracy - komu i kiedy przysługuje? Kto je wypłaca? Jak odwołać się od decyzji ZUS?

    PPK: stan oszczędności można sprawdzać na bieżąco

    PPK - stan oszczędności na swoim rachunku w PPK można sprawdzać na bieżąco. Jak to zrobić?

    Nowy Ład – kalkulator wynagrodzeń 2022

    Nowy Ład - kalkulator wynagrodzeń w 2022 r. pozwala obliczyć wysokość wynagrodzeń dla umów o pracę. Jak Nowy Ład wpływa na wysokość płacy minimalnej w 2022 r.? Wyższa kwota wolna od podatku powoduje brak podatku przy minimalnym wynagrodzeniu za pracę. Ile wyniesie najniższa krajowa?

    Minimalne wynagrodzenie pielęgniarek i położnych od lipca 2021 r.

    Minimalne wynagrodzenie pielęgniarek i położnych od lipca 2021 r. - to rozwiązanie dla wszystkich medyków. Co ze wzrostem wynagrodzeń do 2027 r.?

    Przedłużenie kadencji organów związków zawodowych

    Przedłużenie kadencji organów statutowych związków zawodowych, organizacji przedsiębiorców i społecznych inspektorów pracy przewiduje projekt nowelizacji ustawy covidowej.