| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Kadry > Ubezpieczenia społeczne > Ubezpieczenia zdrowotne > Jak w praktyce rozliczać składki na ubezpieczenie zdrowotne

Jak w praktyce rozliczać składki na ubezpieczenie zdrowotne

Ustawa zasiłkowa reguluje kto jest objęty obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym oraz zasady opłacania i finansowania składek na NFZ. Przy obliczaniu podstawy wymiaru składki zdrowotnej obowiązuje kilka zasad, o których należy pamiętać.

PRZYKŁAD 7

Każdy rodzaj działalności z obciążeniem

Osoba prowadzi pozarolniczą działalność na podstawie wpisu do ewidencji. Jest też wspólnikiem spółki cywilnej. Składkę na ubezpieczenie zdrowotne opłaca od każdej z tych działalności. ©?

PRZYKŁAD 8

Dwie spółki i dwie składki

Osoba jest wspólnikiem w dwóch spółkach jawnych. Zobowiązana jest do opłacania dwóch składek na ubezpieczenie zdrowotne, gdyż uzyskuje przychody z dwóch spółek tego samego rodzaju. ©?

ZASADA 8

Składka zdrowotna jest finansowana ze środków ubezpieczonego lub z budżetu państwa. Zależy to od tytułu do ubezpieczenia. Osoba prowadząca pozarolniczą działalność opłaca składki samodzielnie; w przypadku pracowników, zleceniobiorców czy członków rad nadzorczych składki pobiera płatnik. Z kolei osobom przebywającym na urlopach wychowawczych składki zdrowotne pokrywa budżet państwa (za pośrednictwem ZUS), przy czym w przypadku zbiegu tytułów do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego składka finansowana z budżetu państwa jest opłacana tylko wtedy, gdy nie ma innego tytułu do objęcia obowiązkiem tego ubezpieczenia. W takim przypadku ubezpieczony ma obowiązek poinformować płatnika składek o opłacaniu składek z innego tytułu do objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem na NFZ. przykład 9

PRZYKŁAD 9

Czasami opłaca budżet

Pracownica przebywa na urlopie wychowawczym. Poinformowała pracodawcę, który udzielił jej tego urlopu, że od 1 czerwca 2016 r. podejmie pracę na umowę-zlecenie w innej firmie. Do końca maja 2016 r. składkę zdrowotną finansuje budżet państwa, a od 1 czerwca, gdy osoba będzie podlegała ubezpieczeniu zdrowotnemu z umowy-zlecenia, zleceniodawca będzie potrącał jej składkę z wynagrodzenia. ©?

ZASADA 9

Składka na ubezpieczenie zdrowotne podlega odliczeniu od podatku dochodowego od osób fizycznych – na zasadach określonych w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych (dalej: ustawa o PIT). Osoby prowadzące pozarolniczą działalność opłacające podatek w innej formie niż zaliczkowo mogą odliczać składki od ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych czy karty podatkowej na zasadach określonych w ustawie z 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (t.j. Dz.U. nr 144 poz. 930 ze zm.).

Według przepisów ustawy o PIT podatek dochodowy, obliczony według stawek progresywnych lub liniowy w pierwszej kolejności ulega obniżeniu o kwotę:

1) składki na ubezpieczenie zdrowotne, o której mowa w ustawie zdrowotnej:

a) opłaconej w roku podatkowym bezpośrednio przez podatnika zgodnie z tymi przepisami,

b) pobranej w roku podatkowym przez płatnika zgodnie z tymi przepisami

– obniżenie nie dotyczy składek, których podstawę wymiaru stanowi dochód (przychód) zwolniony od podatku na podstawie ustawy oraz składek, których podstawę wymiaru stanowi dochód, od którego na podstawie przepisów ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku;

2) składki zapłaconej w roku podatkowym ze środków podatnika na obowiązkowe ubezpieczenie zdrowotne podatnika lub osób z nim współpracujących, zgodnie z przepisami dotyczącymi obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego panującymi w innym niż Polska państwie członkowskim UE lub w innym państwie należącym do EOG, lub w Konfederacji Szwajcarskiej (tu z zastrzeżeniem art. 27b ust. 4 ustawy o PIT).

Oznacza to, że pobrana/zapłacona z dochodu ubezpieczonego składka zdrowotna w wysokości 9 proc. podlega odliczeniu od podatku, ale nie w całości. Ograniczenie do 7,75 proc. powoduje, że 1,25 proc. składki nie jest w żaden sposób rekompensowane. Ponadto odliczeniu nie podlega składka ustalona od podstawy wymiaru, którą stanowi przychód zwolniony z podatku PIT. W praktyce dotyczy to sytuacji, gdy dane świadczenie lub należność są oskładkowane, a podlegają zwolnieniu z podatku. Warto dodać, że odliczeniu od dochodu także nie podlegają składki społeczne, naliczone od podstawy wymiaru stanowiącej przychód wolny od podatku dochodowego. przykład 10

PRZYKŁAD 10

Zwolnienie tylko z PIT ©?

Pracownica otrzymała dofinansowanie do kolonii nieletniego dziecka w wysokości 400 zł. Firma nie posiada zakładowego funduszu świadczeń socjalnych ani innego funduszu socjalno-bytowego. Kolonie organizuje szkoła dziecka. Wynagrodzenie pracownicy wynosi 2200 zł. Dopłata do wypoczynku dziecka pracownicy jest zwolniona z podatku dochodowego, gdyż nie przekracza kwoty 760 zł na rok, tj. limitu zwolnienia z art. 21 ust. 1 pkt 78 ustawy o PIT. Natomiast podlega w pełni oskładkowaniu, gdyż nie pochodzi z ZFŚS.

Elementy

Kwota

Sposób wyliczenia

Przychód

2600 zł

2200 zł + 400 zł

Składki na ubezpieczenia społeczne

356,46 zł

Podstawa wymiaru – 2600 zł

2600 zł x 9,76 proc. = 253,76 zł

2600 zł x 1,5 proc. = 39 zł

2600 zł x 2,45 proc. = 63,70 zł

Składka na ubezpieczenie zdrowotne

– należna ZUS

– odliczana od podatku

201,92 zł

147,12 zł

Podstawa wymiaru składki należnej do ZUS– 2243,54 zł (2600 zł – 356,46 zł)

2243,54 zł x 9 proc. = 201,92 zł

[(2200 zł – 13,71 proc.)] x 7,75 proc. = 147,12 zł*

Zaliczka na podatek dochodowy

128 zł

Przychód do opodatkowania – 2200 zł

– podstawa opodatkowania po zaokrągleniu – 1787 zł

[2200 zł (przychód) – 111,25 zł – 301,62 zł* (składki społeczne ustalone od przychodu opodatkowanego – 2200 zł x 13,71 proc.)] = 1787,13 zł

– zaliczka do US – 128 zł

(1787 zł x 18 proc.) – 46,33 zł = 275,33 zł (zaliczka na podatek) – 147,12 zł (składka zdrowotna) = 128,21 zł

Kwota do wypłaty

1913,62 zł

2600 zł – (356,46 zł – 201,92 zł – 128 zł)

* składka zdrowotna do odliczenia ustalona wyłącznie od przychodu opodatkowanego

ZASADA 10

W przypadku gdy składka na ubezpieczenie zdrowotne obliczona przez płatnika (pracodawcę, zleceniodawcę) jest wyższa od zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych obliczonej przez tego płatnika zgodnie z przepisami ustawy o PIT, składkę naliczoną za poszczególne miesiące obniża się do wysokości tej zaliczki. Nie zawsze więc obliczona przez płatnika składka zdrowotna w ustawowej wysokości i od prawidłowej podstawy wymiaru faktycznie jest przekazywana do ZUS. W niektórych przypadkach wpływ na kwotę składki należnej ma zaliczka na podatek. Zależy to od poziomu dochodu ubezpieczonego. Przykładowo, jeśli dochód pracownika jest na tyle niski, że nie wywołuje obowiązku podatkowego, składka zdrowotna ulega obniżeniu do 0 zł, gdyż tyle wynosi zaliczka PIT.

W razie nieobliczania zaliczki na podatek dochodowy przez płatnika od przychodów stanowiących podstawę wymiaru składki, zgodnie z przepisami ustawy o PIT, składkę obliczoną za poszczególne miesiące obniża się do wysokości 0 zł. Dotyczy to pracowników oddelegowanych za granicę, którzy przestali być polskimi rezydentami podatkowymi, ale nadal podlegają w Polsce ubezpieczeniu zdrowotnemu. przykład 11

Zadaj pytanie na FORUM KADRY!

PRZYKŁAD 11

Ubezpieczony nie jest rezydentem podatkowym ©?

Pracownik zatrudniony w niepełnym wymiarze czasu pracy z wynagrodzeniem 780 zł:

1. Płaca zasadnicza

780 zł

2. Składki na ubezpieczenia społeczne (1 x 13,71 proc.)

106,94 zł

3. Podstawa wymiaru składki zdrowotnej (1 – 2)

673,06 zł

4. Składka zdrowotna:

a) wyliczona (3 x 9 proc.)

b) – należna do ZUS

c) – do odliczenia od podatku dochodowego (3 x 7,75 proc.)

60,58 zł

54,83 zł (patrz wiersz 8a)

52,16 zł

5. Przychód

780 zł

6. Koszty uzyskania przychodów

111,25 zł

7. Podstawa opodatkowania – po zaokrągleniu (1 – 2 – 6)

562 zł

8. Zaliczka na podatek:

a) – obliczona (7 x 18 proc.) – 46,33 zł

b) – należna do urzędu skarbowego po zaokrągleniu (8a – 4c)

54,83 zł

3 zł

9. Kwota do wypłaty (1 – 2 – 4b – 8b)

615,23 zł

W przypadku gdy pracownik otrzymuje od pracodawcy – płatnika zasiłków zarówno wynagrodzenie za przepracowaną część miesiąca, jak i zasiłek, a więc dwa różne rodzaje przychodów, to składki od przychodu ze stosunku pracy powinny być obliczone odrębnie. Zasiłki nie podlegają bowiem w ogóle oskładkowaniu, a to znaczy, że nie można takiego przychodu brać pod uwagę przy ustalaniu, czy przysługuje obniżenie kwoty składki zdrowotnej należnej do ZUS. Składkę od wynagrodzenia należy obliczyć według ogólnego wzoru i następnie sprawdzić, czy jest ona wyższa od zaliczki na podatek obliczonej wyłącznie od wynagrodzenia. Jeżeli składka zdrowotna jest wyższa od tak obliczonej zaliczki podatkowej, to składkę tę obniża się do wysokości zaliczki. Natomiast oddzielnie należy obliczyć zaliczkę od samego zasiłku – tak stwierdził SN w uchwale z 2 lutego 2016 r., sygn. III UZP 18/15 (pisaliśmy o tym szerzej w DGP nr 53 z 17 marca 2016 r.).

U pracownika wykonującego dla pracodawcy dodatkowe zlecenie lub umowę o dzieło również dokonuje się obniżenia składki zdrowotnej do poziomu zaliczki, jednakże należy w tym przypadku pamiętać, że choć podstawę wymiaru do składek stanowi łączny przychód z obu umów, to zaliczki podatkowe oblicza się osobno – od dochodu ze stosunku pracy i z działalności wykonywanej osobiście (dla celów podatkowych są to dwa osobne źródła przychodów). Zatem składkę zdrowotną ustaloną od przychodu z etatu porównuje się z zaliczką obliczoną od dochodu z tego źródła. Jeśli składka przewyższa zaliczkę, podlega stosownemu obniżeniu. W przypadku umów-zleceń praktycznie nie występuje sytuacja, kiedy składka jest wyższa niż zaliczka (czasami przy 50-proc. kosztach uzyskania przychodów).

Zobacz serwis: Ubezpieczenia wypadkowe

Składki zdrowotnej nie obniża się, gdy:

- zleceniobiorca lub członek rady nadzorczej uzyskał przychód opodatkowany podatkiem zryczałtowanym (kwota należności określona w umowie zawartej z osobą niebędącą pracownikiem płatnika nie przekracza 200 zł),

- mamy do czynienia z przychodem, od którego płatnik nie oblicza zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych na podstawie art. 32 ust. 6 ustawy o PIT (dotyczy pracowników delegowanych do pracy za granicę). ©?

Autorzy tekstu:

Patryk Słowik

Izabela Nowacka

Dołącz do nas na Facebooku!

reklama

Narzędzia kadrowego

POLECANE

PRAWO PRACY DLA RODZICÓW

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

WYDARZENIA

Eksperci portalu infor.pl

Spółki z Górnej Półki

Blog o spółce z o.o. i S.A.

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »