Kategorie

Praca na etacie a prowadzenie działalności

Donata Hermann-Marciniak
Specjalistka z zakresu Prawa Pracy. Absolwentka Studiów Podyplomowych Kadry i Płace na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Łódzkiego.
Praca na etacie a prowadzenie działalności/ Fot. Fotolia
Zatrudnienie na podstawie umowy o pracę nie wyklucza jednoczesnego prowadzenia działalności gospodarczej. Pracownik po zakończeniu pracy etatowej może dysponować swoim czasem w dowolny sposób i może go poświęcić, np. na prowadzenie własnego biznesu. Należy pamiętać, że status pracownika i przedsiębiorcy oznacza wystąpienie tzw. zbiegu tytułów do ubezpieczeń.

Tytuł do ubezpieczeń

Zatrudnienie na tzw. etacie (w pełnym wymiarze czasu pracy) czyli posiadanie statusu pracownika w rozumieniu przepisów Kodeksu pracy, a zatem zatrudnienie na podstawie umowy o pracę, powołania, mianowania, wyboru lub spółdzielczej umowy o pracę stanowi tytuł do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych oraz ubezpieczenia zdrowotnego.

Zawarcie umowy o pracę nie wyklucza możliwości jednoczesnego prowadzenia działalności gospodarczej przez pracownika.

W świetle przepisów Ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, zatrudnienie na podstawie umowy o pracę oraz jednoczesne prowadzenie działalności gospodarczej jest zbiegiem tytułów do ubezpieczeń. W tym przypadku obowiązkowym tytułem do ubezpieczeń jest zatrudnienie na podstawie stosunku pracy.

Redakcja poleca: Umowy terminowe – jak zawierać i wypowiadać (książka)

W związku z wystąpieniem zbiegu do ubezpieczeń, składki na ubezpieczenie emerytalne i rentowe z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej stają się dobrowolne, co wyklucza możliwość opłacania składki na ubezpieczenie chorobowe i w konsekwencji z korzystania ze świadczeń z ubezpieczenia społecznego z tego tytułu. Dobrowolność polega na dokonaniu wyboru czy ubezpieczony chce odprowadzać na swój wniosek odpowiednie składki czy też rezygnuje z ich opłacania.

Prowadzenie działalności gospodarczej, mimo wystąpienia zbiegu do ubezpieczeń, jest tytułem do opłacania obowiązkowej składki na ubezpieczenie zdrowotne.

Podstawa wymiaru składek

Reklama

Wysokość podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne z tytułu umowy o pracę jest istotna w celu ustalenia czy ubezpieczenia emerytalne i rentowe z tytułu prowadzonej jednocześnie działalności gospodarczej są obowiązkowe, czy też nie.

Jeżeli podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne ze stosunku pracy w przeliczeniu na okres miesiąca jest niższa od kwoty minimalnego wynagrodzenia za pracę, ubezpieczenia emerytalne i rentowe z działalności gospodarczej są obowiązkowe. Przeliczenie podstawy wymiaru na okres miesiąca ma miejsce wtedy, gdy osoba rozpoczyna lub kończy pracę u danego pracodawcy w trakcie miesiąca albo nie przepracowała całego miesiąca np.: z powodu wystąpienia czasowej niezdolności do pracy.

W przypadku pracownika, którego podstawa wymiaru składek jest niższa niż minimalne wynagrodzenie, podleganie ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej jest obowiązkowe.

Niezmiennie, składka na ubezpieczenie chorobowe jest składką, która nie ma charakteru obowiązkowego w przypadku prowadzenia działalności gospodarczej.

Jeśli przedsiębiorca zdecyduje się na opłacanie składki na ubezpieczenie chorobowe, musi pamiętać o jej terminowym opłacaniu, gdyż zaniedbanie tej kwestii skutkuje wyłączeniem z podlegania ubezpieczeniu chorobowemu. Ponadto obowiązkowa dla przedsiębiorcy jest składka na ubezpieczenie zdrowotne, niezależnie od zawartego stosunku pracy i niezależnie od osiąganego z tego tytułu wynagrodzenia.

Polecamy: Ustawa zasiłkowa 2016 z komentarzem (PDF)

Świadczenia z tytułu rodzicielstwa

Reklama

Prawo do świadczeń z tytułu rodzicielstwa ma tylko ten przedsiębiorca, który opłaca składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe obowiązkowo i zadeklaruje chęć opłacania składki na ubezpieczenie chorobowe. Ubezpieczenia emerytalne i rentowe są dla przedsiębiorcy obowiązkowe wtedy gdy nie ma innych tytułów do ubezpieczeń. Pracownik, który chciałby skorzystać ze świadczeń z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa musi pamiętać, że będą one przysługiwały z tytułu zawartej umowy o pracę na pełen etat. Nie będą natomiast przysługiwały z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej.

W związku z tym, że zawarta umowa o pracę jest tytułem do obowiązkowych ubezpieczeń, w tym składki na ubezpieczenie chorobowe, nie jest możliwe opłacanie kolejnej składki na ubezpieczenie chorobowe z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, co w konsekwencji powoduje, że nie ma możliwości pobierania podwójnego zasiłku chorobowego czy zasiłku macierzyńskiego.

Urlop wychowawczy a prowadzenie działalności gospodarczej

Urlop wychowawczy przysługuje pracownikowi sprawującemu osobistą opiekę nad dzieckiem, legitymującemu się, co najmniej 6 miesięcznym stażem pracy. Pracownik podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym, opłacanym przez ZUS z budżetu państwa wtedy gdy nie posiada innego tytułu rodzącego obowiązek ubezpieczeń społecznych.

W związku z tym, że pracownik przebywający na urlopie wychowawczym jednocześnie prowadzi działalność gospodarczą, zatem posiada inny tytuł rodzący obowiązek ubezpieczeń społecznych, podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym oraz ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Ponadto przedsiębiorca może na swój wniosek przystąpić do ubezpieczenia chorobowego.

Jeśli kobieta w trakcie przebywania na urlopie wychowawczym urodzi dziecko to przysługuje jej zasiłek macierzyński z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę oraz z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej pod warunkiem, że zdecydował się w odpowiednim terminie na przystąpienie do ubezpieczenia chorobowego.

Objęcie dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym następuje od dnia wskazanego we wniosku o objęcie tym ubezpieczeniem, nie wcześniej jednak niż od dnia, w którym wniosek został zgłoszony. Jednak jeśli zgłoszenie do ubezpieczeń społecznych zostanie dokonane w terminie 7 dni od daty powstania obowiązku ubezpieczenia, objęcie dobrowolnie ubezpieczeniem chorobowym następuje również od dnia wskazanego we wniosku.

Zasiłek macierzyński dla przedsiębiorcy

Zasiłek macierzyński przysługuje ubezpieczonej, która w okresie ubezpieczenia chorobowego albo w okresie urlopu wychowawczego urodziła dziecko.

Prawo do zasiłku macierzyńskiego przysługuje również:

– ubezpieczonym, którzy przyjęli na wychowanie dziecko w wieku do 7 roku życia, a w przypadku dziecka, wobec którego podjęto decyzję o odroczeniu obowiązku szkolnego - do 10 roku życia, i wystąpili do sądu opiekuńczego w sprawie jego przysposobienia;

– ubezpieczonym, którzy przyjęli na wychowanie w ramach rodziny zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej zawodowej, dziecko w wieku do 7 roku życia, a w przypadku dziecka, wobec którego podjęto decyzję o odroczeniu obowiązku szkolnego - do 10 roku życia.

Zasiłek macierzyński przysługuje bez okresu wyczekiwania co oznacza, że ubezpieczony przedsiębiorca prawo do zasiłku macierzyńskiego uzyskuje nie po 90 dniach nieprzerwanego ubezpieczenia chorobowego, ale od pierwszego dnia podlegania ubezpieczeniu chorobowemu.

Przedsiębiorca, który podlega ubezpieczeniu chorobowemu uzyskuje prawo do zasiłku macierzyńskiego za okres ustalony przepisami Kodeksu pracy jako okres:

- urlopu macierzyńskiego,

- urlopu macierzyńskiego na warunkach urlopu macierzyńskiego,

- urlopu rodzicielskiego,

- urlopu ojcowskiego.

W przypadku, w którym pracownica zatrudniona na cały etat, na podstawie umowy o pracę, prowadzi działalność gospodarczą i w trakcie zatrudnienia urodzi dziecko nabywa prawo do wypłaty zasiłku macierzyńskiego z tytułu zawartego stosunku pracy. Pracownica nie może domagać się wypłaty zasiłku macierzyńskiego z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, ponieważ nie opłaca z tego tytułu składki na ubezpieczenie chorobowe.

Zasiłek chorobowy

Osoba prowadząca działalność gospodarczą podlegająca ubezpieczeniu chorobowemu, ma prawo do świadczeń z ubezpieczenia w razie choroby i macierzyństwa, np. zasiłku chorobowego, zasiłku opiekuńczego. Przedsiębiorca, który stanie się niezdolny do pracy wskutek choroby, po upływie 90 dniowego okresu wyczekiwania, może skorzystać z zasiłku chorobowego.

Pracownikowi, który choruje po raz pierwszy w danym roku kalendarzowym przysługuje prawo do 33 dni wynagrodzenia chorobowego wypłacanego ze strony pracodawcy. Pracownikowi, który ukończył 50 rok życia, przysługuje 14 dni wynagrodzenia chorobowego w przypadku niezdolności do pracy z powodu choroby w roku kalendarzowego następującym po osiągnięciu 50 roku życia.

Oczywiście jeśli niezdolność do pracy trwa dłużej niż 33/14 dni to pracownik nabywa prawo do zasiłku chorobowego odpowiednio od 34/15 dnia niezdolności do pracy.

Natomiast w przypadku jednoczesnego pozostawania w stosunku pracy (zatrudnienia na pełen etat) i prowadzenia działalności gospodarczej, składka na ubezpieczenie chorobowe wypłacana jest z tytułu obowiązującej umowy o pracę, zatem przedsiębiorcy nie przysługuje kolejny zasiłek chorobowy.

Zasiłek a urlop macierzyński

Przedsiębiorcza mama, która prowadzi własną działalność gospodarczą nie ma prawa do urlopu macierzyńskiego, który jest przywilejem osoby zatrudnionej na tzw. etacie, nabywa jednak prawo do zasiłku macierzyńskiego i może nadal w trakcie pobierania zasiłku macierzyńskiego prowadzić działalność gospodarczą.

Zasiłek macierzyński przysługuje ubezpieczonej, która w okresie ubezpieczenia chorobowego albo w okresie urlopu wychowawczego urodziła dziecko. Otrzymanie zasiłku macierzyńskiego, prowadząc działalność gospodarczą jest uzależnione od opłacania składki na dobrowolne ubezpieczenie chorobowe.

Uzyskanie prawa do zasiłku macierzyńskiego nie oznacza konieczności zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej. Ubezpieczony traci prawo do zasiłku, jeżeli w okresie pobierania zasiłku wykonuje pracę zarobkową ale mowa tutaj o zasiłku chorobowym, rehabilitacyjnym lub opiekuńczym.

Osoby, prowadzące pozarolniczą działalność oraz osoby z nimi współpracujące spełniające jednocześnie warunki do objęcia obowiązkowo ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi z tytułu pobierania zasiłku macierzyńskiego, podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowemu z tytułu pobierania zasiłku macierzyńskiego lub zasiłku w wysokości zasiłku macierzyńskiego. Mogą one jednak dobrowolnie, na swój wniosek, być objęte ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi także z pozostałych, wszystkich lub wybranych, tytułów, a wiec również z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Składki na ubezpieczenie emerytalne i rentowe osób pobierających zasiłek macierzyński albo zasiłek w wysokości macierzyńskiego finansuje w całości budżet państwa za pośrednictwem zakładu pracy.

Osoba, która w trakcie pobierania zasiłku macierzyńskiego prowadzi działalność gospodarczą nie ma obowiązku opłacania z tytułu działalności składek na ubezpieczenie społeczne. W trakcie pobierania zasiłku macierzyńskiego przedsiębiorca opłaca tylko składkę zdrowotną.

Jeśli natomiast przedsiębiorca na okres pobierania zasiłku zdecyduje się działalność zawiesić, wówczas nie będzie płacić ani składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe ani składek zdrowotnych. Należy podkreślić, iż zawieszenie działalności nie powoduje utraty prawa do zasiłku pod warunkiem, że nastąpiło po porodzie.

Inne uprawnienia

Warto pamiętać, że uprawnienia wynikające z przepisów Kodeksu pracy są uprawnieniami dotyczącymi osób zatrudnionych na podstawie Kodeksu pracy, a zatem osób zatrudnionych na podstawie umowy o pracę, powołania, mianowania, wyboru oraz spółdzielczej umowy o pracę.

Przedsiębiorca nie nabywa prawa do urlopu wypoczynkowego, urlopu okolicznościowego, urlopu bezpłatnego.

Przedsiębiorcy nie przysługuje prawo do urlopu macierzyńskiego, jednak na podstawie ustawy o świadczeniach z tytułu choroby i macierzyństwa przedsiębiorcy może przysługiwać zasiłek macierzyński za okres ustalony przepisami Kodeksu pracy jako okres urlopu macierzyńskiego.

Osoba prowadząca działalność gospodarczą nie może skorzystać z urlopu wychowawczego.

Jednak jeśli zdecyduje się zawiesić prowadzoną działalność gospodarczą w celu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem, przy założeniu, że prowadzenie działalności i opłacanie składek z tego tytułu trwało co najmniej 6 miesięcy, składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe będą opłacane z budżetu państwa.

Zadaj pytanie na naszym FORUM!

Podstawa prawna:

- Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz.U.2014.1502);

- Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U.2015.121);

- Ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz.U.2014.159).

Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Kadry

    Minimalna płaca w 2022 r. - 3000 zł brutto

    Minimalna płaca w 2022 r. - 3000 zł brutto to propozycja rządu. Minimalna stawka godzinowa wyniesie 19,50 zł brutto.

    Waloryzacja środków na kontach i subkontach ZUS 2021

    Waloryzacja środków zgromadzonych na kontach i subkontach w ZUS odbywa się corocznie w czerwcu. W 2021 r. wyniosła 5,41%. O ile zwiększył się stan kont przyszłych emerytów?

    System kadrowo-płacowy - od czego zależy cena?

    System kadrowo-płacowy a cena - od czego zależy, ile kosztuje?

    Konkurs "HR OF CHANGE" – 18 czerwca poznamy zwycięzców!

    Konkurs "HR OF CHANGE" - już 18 czerwca ogłoszeni zostaną zwycięzcy! Kto otrzyma nagrodę w kategoriach: szkolenia i rozwój, zarządzanie zmianą, HR Business Partnering?

    Niepełny etat a praca ponadwymiarowa - jak wynagradzać?

    Niepełny etat a praca ponadwymiarowa - jak wynagradzać pracownika zatrudnionego na część etatu za pracę w godzinach ponadwymiarowych?

    Dodatek wyrównawczy do wynagrodzenia - jak obliczyć?

    Dodatek wyrównawczy do wynagrodzenia - jakie są zasady jego przyznawania? Jak obliczyć wysokość dodatku wyrównawczego?

    Transfer oszczędności PPK - pracodawca może pomóc

    Transfer oszczędności PPK - pracodawca może pomóc pracownikowi (uczestnikowi PPK) w przeniesieniu oszczędności między rachunkami PPK. Ustawa o PPK określa dwie takie sytuacje.

    Zatrudnienie Brytyjczyka po brexicie

    Zatrudnienie Brytyjczyka po brexicie - jak brexit wpłynął na zatrudnienie pracownika z Wielkiej Brytanii w Polsce? Co z dokumentami? Jakich formalności trzeba dokonać?

    Nadanie statusu płatnika składek - wyrok TK (K 15/16)

    Wyrok Trybunału Konstytucyjnego o sygn. akt K 15/16 - czy TK uznał wniosek o nadanie statusu płatnika składek pracodawcy, którego pracownik wykonuje na jego rzecz pracę w ramach umowy cywilnoprawnej zawartej z osobą trzecią?

    Zadaniowy czas pracy a praca zdalna

    Zadaniowy czas pracy a praca zdalna - jak wprowadzić? Jak ewidencjonować i kontrolować czas pracy zdalnej w systemie zadaniowym?

    Dlaczego pracodawcy płacą Ukraińcom więcej niż Polakom?

    Pracodawcy chcą płacić Ukraińcom więcej niż Polakom? Dlaczego?

    Umowy o pracę i zlecenia zawierane online na praca.gov.pl

    Umowy o pracę i zlecenia zawierane online. Ministerstwo Rozwoju, Pracy i Technologii przygotowuje projekt ustawy o zawieraniu i rozliczaniu umów w sposób elektroniczny przez niektórych pracodawców. Ustawa ta ma pozwolić mikroprzedsiębiorcom, rolnikom, a także osobom fizycznym, zatrudniającym pracowników, czy zleceniobiorców, na zawieranie umów o pracę i umów zlecenia według gotowych szablonów na portalu praca.gov.pl. Ten nowy sposób zawierania ww. umów ma być dodatkową opcją dla wspomnianych pracodawców i zleceniodawców. Zawsze będzie można zatrudnić pracownika czy zleceniobiorcę w tradycyjny sposób. Projekt ten ma zostać przyjęty przez Radę Ministrów w III kwartale 2021 r.

    Wypadki przy pracy - I kwartał 2021 [GUS]

    Wypadki przy pracy - GUS podał dane za I kwartał 2021 r. Czy liczba wypadków spadła w porównaniu do roku 2020?

    HR-owca portret własny 2021 [RAPORT]

    HR-owca portret własny 2021 - raport przedstawia jak HRowcy radzili sobie w pandemii, jakie mają zadania, wyzwania i motywacje. Jak oceniają swoją pracę?

    Płaca minimalna w Niemczech w 2021 i 2022 r.

    Płaca minimalna w Niemczech w 2021 i 2022 r. - ile wynosi Mindestlohn? Ile wynosi netto?

    Urlop rodzinny na opiekę nad rodzicami lub wnukami

    Urlop rodzinny - 12 miesięczny urlop na opiekę nad chorymi rodzicami bądź wnukami dla babci lub dziadka to nowa propozycja urlopu. Czy będzie wprowadzony do Kodeksu pracy?

    Składka zdrowotna - Nowy Ład

    Składka zdrowotna a Nowy Ład - jaka zmiana w naliczaniu składki na ubezpieczenie zdrowotne została przewidziana od 2022 r.?

    Kodeks pracy - zmiana definicji pracownika

    Kodeks pracy - zmiana definicji pracownika przewidziana jest w projekcie ustawy o zmianie ustawy kodeksowej. Jaka miałaby być nowa definicja pracownika?

    Jedna płaca minimalna dla całego kraju to złe rozwiązanie?

    Płaca minimalna - jedna kwota dla całego kraju to złe rozwiązanie? Przedsiębiorcy proponują wprowadzenie minimalnego wynagrodzenia za pracę na poziomie 50% średniej płacy w danym regionie.

    Turcja - umowa o zabezpieczeniu społecznym

    Turcja - umowa o zabezpieczeniu społecznym funkcjonuje od 1 czerwca 2021 r. Czego dotyczy? Kto na niej skorzysta?

    Składka zdrowotna 2021 – działalność gospodarcza

    Składka zdrowotna w 2021 r. a działalność gospodarcza - ile wynosi wysokość składki zdrowotnej? Jak Nowy Ład wpłynie na wysokość składki zdrowotnej?

    Rozwiązanie umowy za porozumieniem stron - wzór

    Rozwiązanie umowy za porozumieniem stron - pobierz wzór druku. Jak rozwiązać umowę zgodnie z art. 30 § 1 pkt 1 Kodeksu pracy? W jakiej formie dokonać porozumienia?

    Czy można zwolnić pracownika z powodu braku szczepienia?

    Zwolnienie niezaszczepionego pracownika - czy prawo pracy pozwala na rozwiązanie umowy z pracownikiem, który nie zaszczepił się przeciwko COVID-19?

    Kiedy pracownik ponosi odpowiedzialność materialną?

    Odpowiedzialność materialna pracownika - pracownik ponosi odpowiedzialność na zasadach ogólnych i za mienie powierzone w ramach dodatkowej umowy.

    Składki KRUS III kwartał 2021

    Składki KRUS w III kwartale 2021 r. - ile wynoszą rolnicze składki wypadkowe, chorobowe i macierzyńskie?