REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Zatrudnienie członków zarządu spółek kapitałowych na podstawie aktu wyboru

Tomasz Duraj
doktor hab. nauk prawnych, ekspert z zakresu prawa pracy
Zatrudnienie członków zarządu spółek kapitałowych na podstawie aktu wyboru. /Fot. Fotolia
Zatrudnienie członków zarządu spółek kapitałowych na podstawie aktu wyboru. /Fot. Fotolia
Fotolia

REKLAMA

REKLAMA

Członków zarządu spółek kapitałowych można zatrudniać na podstawie aktu wyboru. Pozwala to na precyzyjne zharmonizowanie czasu trwania pracowniczego stosunku zatrudnienia z okresem piastowania funkcji w zarządzie spółki, co nie do końca jest możliwe w przypadku umowy o pracę.

Zatrudnienie członków zarządu spółek kapitałowych na podstawie aktu wyboru

O szerszym aniżeli tylko umowa o pracę zastosowaniu wobec członków zarządu spółek kapitałowych pracowniczych podstaw zatrudnienia przesądza sam ustawodawca w kodeksie spółek handlowych (ustawa z dnia 15 września 2000 r. – tj. Dz.U. z 2013 r., poz. 1030). W art. 203 § 1 (370 § 1) cytowanego aktu odwołuje się on bowiem do pojęcia stosunku pracy, inaczej niż miało to miejsce na gruncie poprzedniego Kodeksu handlowego, gdzie wprost wskazywano jedynie umowę o pracę jako źródło pracowniczego zatrudnienia tej kategorii osób zarządzających (art. 197 § 1 i 368 kh.).

Autopromocja

Do członków zarządu spółek kapitałowych spośród pozaumownych podstaw pracowniczego zatrudnienia wymienionych w art. 2 Kodeksu pracy (ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r., tj. Dz.U. z 1998 r., Nr 21, poz. 94 z późń. zm.) niewątpliwie będzie miał zastosowanie wybór w rozumieniu art. 73 i n. kp. Dopuszczalność wykorzystania tej formy zatrudnienia wobec omawianej kategorii osób zarządzających nie budzi żadnych wątpliwości ani w świetle przepisów Kodeksu spółek handlowych, ani w świetle obowiązującego ustawodawstwa pracy, zyskując w ten sposób powszechną akceptację zarówno w doktrynie prawa pracy, jak i w orzecznictwie sądowym (zob. np. wyrok SA w Rzeszowie z dnia 04.08.1994 r., III APr 8/94, OSA 1995, nr 1, poz. 8).

Zatrudnianie członków zarządu spółek kapitałowych na podstawie umowy o pracę na czas określony - zalety i wady

Obowiązek wykonywania pracy w charakterze pracownika

Należy jednak wyraźnie podkreślić, iż warunkiem koniecznym do zatrudnienia członków zarządu spółek kapitałowych na podstawie stosunku pracy z wyboru jest wypełnienie dyspozycji zawartej w art. 73 § 1 kp. Zgodnie z tym przepisem, nawiązanie stosunku pracy następuje na podstawie wyboru, jeżeli z wyboru wynika obowiązek wykonywania pracy w charakterze pracownika. Aby tego dokonać umowa lub statut spółki kapitałowej, poza doprecyzowaniem trybu i zasad wyboru członków zarządu wynikających z Kodeksu spółek handlowych, muszą zawierać wyraźne stwierdzenie, że z aktem wyboru, którego skutkiem jest powierzenie funkcji w zarządzie, łączy się obowiązek wykonywania pracy na rzecz spółki w charakterze pracownika. Jego brak w umowie lub statucie spółki powoduje, iż w wyniku aktu wyboru na stanowisko członka zarządu, dochodzi jedynie do powstania stosunku organizacyjnego pomiędzy członkiem zarządu a spółką, natomiast nie powoduje to jednoczesnego nawiązania stosunku pracy z wyboru.

BEZPŁATNY WZÓR: Wzór umowy o pracę z członkiem zarządu spółki kapitałowej

Dalszy ciąg materiału pod wideo

Zalety stosunku pracy z wyboru

Pomimo tego, iż w praktyce omawiana forma zatrudnienia pracowniczego jest stosunkowo rzadko wykorzystywana wobec członków zarządu spółek kapitałowych, w literaturze przedmiotu słusznie podkreśla się jej daleko idące dostosowanie do specyfiki tej kategorii osób zarządzających. Swoistości jakie charakteryzują stosunek pracy z wyboru w zakresie jego nawiązania i rozwiązania pozwalają bowiem na precyzyjne zharmonizowanie czasu trwania pracowniczego stosunku zatrudnienia z okresem piastowania funkcji w zarządzie spółki, co nie do końca jest możliwe w przypadku umowy o pracę.

Wykorzystanie tej formy zatrudnienia pracowniczego członków zarządu powoduje, iż z reguły z chwilą dokonania wyboru danej osoby do zarządu spółki kapitałowej – według reguł określonych przepisami Kodeksu spółek handlowych oraz prawem wewnętrznym spółki – dochodzi jednocześnie do nawiązania z tą osoba stosunku pracy, zgodnie z art. 73 kp. Oczywiście uchwała właściwego organu o wyborze danej osoby na stanowisko członka zarządu spółki może stanowić o późniejszym terminie nawiązania stosunku pracy z wyboru niż data podjęcia uchwały o powierzeniu stanowiska w zarządzie. Zwrócił na to uwagę SN w wyroku z dnia 4 grudnia 1979 r. ( I PR 93/79, OSNCP 1980, nr 6, poz. 122).

Zadaj pytanie: FORUM

Wygaśnięcie mandatu i rozwiązanie stosunku pracy

Co ważniejsze jednak, omawiana podstawa zatrudnienia pozwala na to, aby ustanie członkostwa w zarządzie spółki, które następuje z chwilą wygaśnięcia mandatu członka zarządu, skutkowało natychmiastowym rozwiązaniem jego stosunku pracy. Wynika to z art. 73 § 2 kp., gdzie wprost wskazuje się, iż stosunek pracy z wyboru rozwiązuje się z chwilą wygaśnięcia mandatu, co jest jedynym zdarzeniem powodującym ustanie takiego stosunku pracy. Z kolei zaś mandat członka zarządu spółki kapitałowej - zgodnie z art. 202 (369) ksh. - wygasa bądź to z dniem odbycia zgromadzenia wspólników (walnego zgromadzenia akcjonariuszy) zatwierdzającego sprawozdanie finansowe za dany rok obrotowy pełnienia funkcji członka zarządu, bądź też może to nastąpić wcześniej, wskutek śmierci danej osoby, rezygnacji lub jej odwołania ze składu zarządu.

Oznacza to, iż w przypadku członka zarządu zatrudnionego na podstawie wyboru, utrata zajmowanego stanowiska – co zasadniczo może nastąpić „w każdym czasie” w myśl art. 203 § 2 (370 § 2) ksh. – będzie skutkowała równoczesnym rozwiązaniem jego stosunku pracy. Z oczywistych względów powyższe unormowanie jest korzystne przede wszystkim dla spółki, w mniejszym zaś zakresie dla odwołanego członka zarządu, któremu – co do zasady – nie przysługuje ochrona prawa pracy przed rozwiązaniem stosunku pracy. Wyjątki od tej reguły przewidują niektóre przepisy wprowadzające ochronę szczególną przed rozwiązaniem stosunku pracy bez względu na jego rodzaj. Dotyczy to m. in. pracowników sprawujących mandat posła, senatora czy radnego.

Uprawnienie o charakterze gwarancyjnym

Ustawodawca przewidział jednak dla pracownika, z którym rozwiązano stosunek pracy z wyboru pewne szczególne uprawnienia o charakterze gwarancyjnym. Osoba, która w związku z wyborem do zarządu spółki kapitałowej pozostawała na urlopie bezpłatnym u innego pracodawcy zatrudniającego ją w chwili wyboru, ma prawo – na mocy art. 74 kp. – do powrotu na stanowisko zajmowane poprzednio lub równorzędne pod względem wynagrodzenia, jeżeli zgłosi swój powrót w ciągu siedmiu dni od rozwiązania stosunku pracy z wyboru. Gdy chodzi zaś o pozostałych członków zarządu, z którymi doszło do rozwiązania stosunku pracy z wyboru, spółka ma obowiązek wypłacenia im odprawy w wysokości jednomiesięcznego wynagrodzenia (art. 75 kp.). Oczywiście strony stosunku pracy korzystniej mogą uregulować kwestię wysokości tej odprawy.

Umowa o pracę z członkiem zarządu - zasady reprezentacji spółki

Rozwiązanie stosunku pracy z wyboru

Na gruncie obowiązującego stanu prawnego powstaje jednak zasadnicza wątpliwość co do tego, czy unormowania zawarte w art. 73-75 kp., a dotyczące rozwiązania stosunku pracy z wyboru, mają charakter wyczerpujący i samodzielny, czy też ewentualnie istnieje możliwość odpowiedniego wykorzystania przepisów regulujących rozwiązanie umowy o pracę. W nauce prawa ukształtował się pogląd, iż brak wyraźnego odesłania do przepisów o rozwiązaniu umów o pracę, odpowiadającego treści art. 69 kp., wyklucza możliwość ich odpowiedniego stosowania do ustania stosunku pracy z wyboru. Oznacza to, iż stosunek pracy z wyboru nie może ulec rozwiązaniu ani za wypowiedzeniem, ani bez wypowiedzenia czy też za porozumieniem stron. Do takiego stanowiska przychylił się także Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 4 grudnia 1979 r. wskazując, iż art. 73 § 2 kp. w sposób wyczerpujący i samodzielny reguluje kwestie rozwiązania stosunku pracy z wyboru. Sąd ten wychodząc z powyższego założenia, odmówił pracownikom, z którymi w sposób niezgodny z prawem rozwiązano stosunek pracy z wyboru, prawa do dochodzenia roszczeń, jakie przysługują w razie wadliwego rozwiązania umowy o pracę.

W latach dziewięćdziesiątych Sąd Najwyższy zmienił jednak dotychczasową linię orzecznictwa, w kierunku przyznania tej grupie pracowników – w sytuacji ich niezgodnego z prawem odwołania – roszczeń właściwych dla umownego stosunku pracy. W uchwale z dnia 8 grudnia 1995 r. (I PZP 50/94, OSNAPiUS 1995, nr 10, poz.120) Sąd Najwyższy uznał, że zatrudnionemu na podstawie wyboru członkowi zarządu gminy, odwołanemu z zajmowanego stanowiska z naruszeniem przepisów ustawowych oraz postanowień statutu gminy, przysługują roszczenia przewidziane w art. 56 i 59 kp., co oznacza, iż może on domagać się zarówno odszkodowania, jak i przywrócenia do pracy.

Podobnie wypowiedział się SN w uzasadnieniu uchwały z dnia 27.01.1995 r. (I PZP 57/94, OSNAPiUS 1995, nr 14, poz.169) - por. też postanowienie NSA z dnia 30.01.1992 r. (II SA 3/91, Wspólnota 1991, nr 15, s. 14). Możliwość dochodzenia powyższych żądań została oparta na założeniu, iż stosunek pracy z wyboru wykazuje wiele cech wspólnych z umową o pracę na czas określony (zob. wyrok SA w Poznaniu z dnia 30.08.1995 r., III AUr 271/95, PP 1996, nr 5, s. 40), a do oceny jego natychmiastowego rozwiązania wraz z wygaśnięciem mandatu należy stosować przepisy Kodeksu pracy przewidujące uprawnienia pracownika w razie niezgodnego z prawem rozwiązania przez pracodawcę bez wypowiedzenia umowy o pracę na czas określony. Trzeba jednak pamiętać, że zaprezentowane tutaj stanowisko Sądu Najwyższego dotyczy jedynie specyficznej kategorii pracowników samorządowych, do których zgodnie z art. 43 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych (tj. Dz.U. z 2014 r., poz. 1202) mają w sprawach nieuregulowanych odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu pracy, a ich spory ze stosunku pracy podlegają właściwości sądu pracy.

Roszczenia odwołanego członka zarządu wynikające ze stosunku pracy

Brak analogicznego unormowania w ustawowych przepisach dotyczących członków zarządu spółek kapitałowych może budzić wątpliwości co do ewentualnego przyznania tej kategorii osób zarządzających – w sytuacji wadliwego odwołania ze stanowiska – roszczeń, jakie przysługują w razie niezgodnego z prawem rozwiązania umowy o pracę. Uważam, iż zasada uprzywilejowania pracowników obowiązująca w ustawodawstwie pracy oraz pewne podobieństwa, jakie zachodzą pomiędzy stosunkiem pracy z wyboru i umową o pracę na czas określony mogłyby co najwyżej uzasadniać przyznanie członkowi zarządu zatrudnionemu na podstawie wyboru roszczenia o odszkodowanie. Takie bowiem roszczenie przysługuje członkowi zarządu, z którym wadliwie rozwiązano bez wypowiedzenia umowę na czas określony.

Niezależnie od tego, członkowie zarządu, których odwołanie nastąpiło z naruszeniem prawa, wskutek czego doszło do rozwiązania stosunku pracy z wyboru, mogą temu przeciwdziałać przy wykorzystaniu środków przewidzianych w Kodeksie spółek handlowych. Przykładowo, członek zarządu będący jednocześnie wspólnikiem spółki z o.o. może zaskarżyć uchwałę zgromadzenia wspólników o jego odwołaniu podjętą sprzecznie z umową spółki w drodze powództwa wytoczonego przeciwko spółce o uchylenie uchwały na zasadach określonych w art. 249-251 ksh. W przypadku zaś, gdy uchwała ta była sprzeczna z ksh, byłemu członkowi zarządu – wspólnikowi przysługuje prawo do wytoczenia przeciwko spółce powództwa o stwierdzenie nieważności tej uchwały (art. 252 ksh) - por. też wyroki SN, które zapadły jeszcze na gruncie Kodeksu handlowego, np.: wyrok SN z dnia 11.01.2002 r., IV CKN 1503/00, OSNC 2002, nr 11, poz. 136; wyrok SN z dnia 20.05.1988 r., II CR 119/88, OSNCP 1989, nr 5,poz. 86.

Przywrócenie do pracy członka zarządu

Autopromocja

REKLAMA

Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie - zapraszamy do subskrybcji naszego newslettera
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Pokaż:

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Uprawnienia rodzicielskie
    certificate
    Jak zdobyć Certyfikat:
    • Czytaj artykuły
    • Rozwiązuj testy
    • Zdobądź certyfikat
    1/10
    Ile tygodni urlopu macierzyńskiego można maksymalnie wykorzystać jeszcze przed porodem?
    nie ma takiej możliwości
    3
    6
    9 - tylko jeśli pracodawca wyrazi na to zgodę
    Następne
    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail
    Okazjonalna praca zdalna. Pracodawca nie zapewni narzędzi pracy ani nie poniesie kosztów

    Okazjonalna praca zdalna może być wykonywana na wniosek pracownika. Przepisy regulują ten rodzaj pracy zdalnej w sposób specyficzny. W szczególności zakres obowiązków, jakie obciążają pracodawcę jest węższy niż w pozostałych przypadkach pracy zdalnej. 

    Czas pracy pracowników zarządzających zakładem pracy - bez wynagrodzenia i dodatku za pracę w godzinach nadliczbowych. Czy zawsze?

    Czas pracy pracowników zarządzających zakładem pracy w pewnych aspektach jest inaczej regulowany przez Kodeks pracy. Pracownikom tym nie przysługuje prawo do rekompensaty za pracę w godzinach nadliczbowych. Są jednak sytuacje, gdy pracownik zarządzający taką rekompensatę otrzyma.

    4-dniowy tydzień pracy - badanie opinii polskich pracodawców

    4-dniowy tydzień pracy dla niektórych pracodawców jest niewykonalny ze względu na specyfikę branży. Sprawdź, którzy pracodawcy rozważają 4-dniowy tydzień pracy dla swoich pracowników.

    PFRON dofinansuje nawet 85% ceny zakupu samochodu. Masz pytania? Zadzwoń do PFRON!

    Od 1 marca 2024 r. od godz. 10.00 można składać wnioski o dofinansowanie ze środków PFRON do ceny zakupu samochodu osobowego. Pracownicy PFRON udzielą odpowiedzi na pytania zainteresowanych. Przedstawiamy listę numerów telefonów do Oddziałów PFRON.

    REKLAMA

    Wyższe emerytury, renty, dodatki z KRUS już od 1 marca 2024 r.

    Już od jutra, 1 marca 2024 roku, emerytury i renty z KRUS będą wyższe. Podwyżka dotknie również takich świadczeń KRUS: najniższa emerytura, emerytura matczyna, świadczenie dla sołtysa, świadczenia uzupełniające dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji, świadczenia wyrównawcze dla działaczy opozycji antykomunistycznej i osób represjonowanych z powodów politycznych oraz dodatki do emerytur np. dodatek pielęgnacyjny.

    Ponad 15160 tys. osób pracowało w Polsce we wrześniu 2023 r. GUS podał dane

    Według stanu na ostatni dzień września 2023 r. 15160,3 tys. osób pracowało w gospodarce narodowej. Było to o 58,1 tys. osób więcej niż w sierpniu 2023 r. Średnia wieku pracujących wyniosła – jak w poprzednich miesiącach – 42,6 roku, a mediana wieku – 42,0 lata. Dane dotyczące średniej wieku i mediany wieku pracujących były podobne dla kobiet jak i mężczyzn. Główny Urząd Statystyczny opublikował raport dotyczący sytuacji na rynku pracy we wrześniu 2023 r. 

    Bezrobocie będzie wzrastać tylko sezonowo. Wskaźnik Rynku Pracy poszedł w górę

    Wskaźnik Rynku Pracy wzrósł w lutym 2024 r. do 67,7 pkt. z 67,5 pkt. w stosunku do stycznia. Wskaźnik ten informuje, jak wielkość bezrobocia będzie zmieniała się w przyszłości. Stopa bezrobocia wzrosła w styczniu 2024 r. do 5,4 proc., miesiąc wcześniej była o 0,3 pkt. proc. niższa. Zdaniem ekspertów Biura Inwestycji i Ekonomicznych Cykli wzrost bezrobocia ma charakter sezonowy.

    Od 1 marca 2024 r. wynagrodzenie pracowników młodocianych wyniesie od 527,83 zł do 754,04 zł

    Od 1 marca 2024 r. wzrasta wynagrodzenie pracowników młodocianych odbywających naukę zawodu oraz przyuczanych do wykonywania określonej pracy. Wysokość ich wynagrodzenia wyniesie od 527,83 zł do 754,04 zł.

    REKLAMA

    Uwaga! 3065,16 zł – tyle od 1 marca 2024 r. pracodawca wpłaci co miesiąc na PFRON za pracownika

    Od 1 marca 2024 r. wzrasta wysokość miesięcznej wpłaty na PFRON. Pracodawcy wpłacą 3065,16 zł składki za pracownika.

    Niezależni konsultanci cenią sobie możliwość wyboru miejsca pracy i stawkę godzinową. Na brak ofert pracy nie narzekają

    Aż 80 proc. niezależnych konsultantów nie jest skłonnych zrezygnować ze swojej niezależności na poczet zatrudnienia w pełnym wymiarze godzinowym, również w czasach niepewności gospodarczej i wysokich stóp procentowych.

    REKLAMA