Kategorie

Uprawnienia dla pracownika-ojca

Donata Hermann-Marciniak
Specjalistka z zakresu Prawa Pracy. Absolwentka Studiów Podyplomowych Kadry i Płace na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Łódzkiego.
Uprawnienia dla pracownika-ojca
Uprawnienia dla pracownika-ojca
fot. Fotolia
Ojciec dziecka niezależnie od tego czy jest pracownikiem w rozumieniu przepisów Kodeksu pracy, czy też ubezpieczonym w myśl Ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa może skorzystać z wielu uprawnień związanych z narodzinami dziecka.

Należy odróżnić pojęcie urlopów przysługujących pracownikom, którzy są ojcami dziecka, a pojęciem przysługującego ubezpieczonym tatusiom – zasiłku macierzyńskiego.

Urlop macierzyński, urlop rodzicielski, urlop ojcowski, urlop okolicznościowy to uprawnienia przysługujące pracownikowi-ojcu dziecka. Pracownikiem jest osoba zatrudniona na podstawie umowy o pracę, na podstawie powołania, mianowania, wyboru oraz spółdzielczej umowy o pracę.

Natomiast zasiłek macierzyński za okres wspomnianych urlopów, przysługuje ubezpieczonemu-ojcu dziecka, który pozostaje w zatrudnieniu i podlega ubezpieczeniu chorobowemu. Ubezpieczonym jest, np. osoba pracująca na podstawie umowy cywilnoprawnej lub prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą.

Polecamy produkt: Rodzina 500+ (PDF)

Po 14 tygodniach urlopu macierzyńskiego

Pracownik-ojciec wychowujący dziecko, a także ubezpieczony-ojciec dziecka, który przerwie działalność zarobkową w celu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem, może skorzystać z urlopu macierzyńskiego i zasiłku macierzyńskiego przysługującego za okres odpowiadający okresowi urlopu macierzyńskiego w przypadku, w którym pracownica-matka dziecka lub ubezpieczona-matka dziecka po wykorzystaniu 14 tygodni tego urlopu (zasiłku macierzyńskiego) zrezygnuje z pozostałej części tego urlopu (zasiłku macierzyńskiego) i powróci do pracy.

Niezdolność do samodzielnej egzystencji matki dziecka

Pracownik-ojciec wychowujący dziecko, a także ubezpieczony-ojciec dziecka, który przerwie działalność zarobkową w celu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem, może skorzystać z urlopu macierzyńskiego i zasiłku macierzyńskiego przysługującego za okres odpowiadający okresowi urlopu macierzyńskiego w przypadku, w którym pracownica-matka dziecka lub ubezpieczona-matka dziecka legitymująca się orzeczeniem o niezdolności do samodzielnej egzystencji zrezygnuje z części urlopu macierzyńskiego (zasiłku macierzyńskiego).

Pracownica-matka lub ubezpieczona-matka dziecka legitymująca się orzeczeniem o niezdolności do samodzielnej egzystencji może zrezygnować z urlopu macierzyńskiego (zasiłku macierzyńskiego) po wykorzystaniu po porodzie co najmniej 8 tygodni urlopu macierzyńskiego (zasiłku macierzyńskiego). Po tym okresie, na wniosek pracownika-ojca dziecka lub ubezpieczonego-ojca dziecka może być mu udzielona pozostała cześć urlopu macierzyńskiego (zasiłku macierzyńskiego za okres odpowiadający części urlopu macierzyńskiego). Z pozostałej części urlopu macierzyńskiego (zasiłku macierzyńskiego) może również skorzystać pracownik-inny członek rodziny lub ubezpieczony-inny członek rodziny.

Polecamy produkt: Nowe prawa rodziców – zasiłki, urlopy, zwolnienia (książka)

Matka dziecka w szpitalu

Pracownikowi-ojcu i ubezpieczonemu-ojcu dziecka przysługuje część urlopu macierzyńskiego (zasiłku macierzyńskiego) w sytuacji, w której pracownica-matka lub ubezpieczona-matka dziecka przerwie korzystanie z części urlopu macierzyńskiego (zasiłku macierzyńskiego) po 8 tygodniach korzystania z tego urlopu (zasiłku macierzyńskiego)jeśli przebywa w szpitalu albo innym przedsiębiorstwie podmiotu leczniczego wykonującego działalność leczniczą w rodzaju stacjonarne i całodobowe świadczenia zdrowotne i ze względu na stan zdrowia nie może sprawować osobistej opieki nad dzieckiem.

Zgon pracownicy

Prawo do części urlopu macierzyńskiego (zasiłku macierzyńskiego) przysługuje pracownikowi-ojcu i ubezpieczonemu-ojcu dziecka w przypadku zgonu pracownicy-matki lub ubezpieczonej-matki dziecka.

Pozostała część urlopu macierzyńskiego (zasiłku macierzyńskiego) przysługuje ojcu dziecka po dniu następującym po dniu zgonu matki dziecka.

Matka dziecka umiera po wykorzystaniu 3 tygodni urlopu macierzyńskiego. Pracownik-ojciec dziecka może skorzystać z pozostałej części urlopu macierzyńskiego w wymiarze pozostałych 17 tygodni. Po zakończeniu urlopu macierzyńskiego, może złożyć do pracodawcy wniosek o udzielenie mu bezpośrednio po urlopie macierzyńskim, urlopu rodzicielskiego.

Zadaj pytanie na naszym FORUM!

Porzucenie dziecka przez matkę dziecka

Pracownikowi-ojcu i ubezpieczonemu-ojcu dziecka przysługuje część urlopu macierzyńskiego (zasiłku macierzyńskiego) w sytuacji, w której pracownica-matka lub ubezpieczona-matka dziecka porzuci dziecko. Jednak prawo do tego urlopu (zasiłku macierzyńskiego) przysługuje z okres przypadający po dniu porzucenia dziecka, nie wcześniej jednak niż po wykorzystaniu przez nią 8 tygodni urlopu macierzyńskiego (zasiłku macierzyńskiego).

Matka nieobjęta ubezpieczeniem

Prawo do urlopu macierzyńskiego, urlopu rodzicielskiego i zasiłku macierzyńskiego odpowiadającego okresowi urlopu macierzyńskiego i urlopu rodzicielskiego przysługuje pracownikowi-ojcu i ubezpieczonemu-ojcu dziecka wychowującemu dziecko także wtedy gdy:

- nastąpi zgon matki dziecka, nieobjętej ubezpieczeniem społecznym w razie choroby i macierzyństwa,

- matka dziecka, która porzuci dziecko jest nieobjęta tytułem do ubezpieczenia lub nieposiada tytułu do objęcia takim ubezpieczeniem,

- matka dziecka nie będąca pracownicą, nieobjęta ubezpieczeniem społecznym w razie choroby i macierzyństwa albo nieposiadająca tytułu do objęcia takim ubezpieczeniem legitymuje się orzeczeniem o niezdolności do samodzielnej egzystencji w przypadku gdy stan jej zdrowia uniemożliwia jej sprawowanie osobistej opieki nad dzieckiem.

Prawo do części urlopu macierzyńskiego (zasiłku macierzyńskiego odpowiadającego okresowi części urlopu macierzyńskiego) w wymienionych przypadkach, przysługuje pracownikowi-ojcu lub ubezpieczonemu-ojcu dziecka bezpośrednio po dniu zgonu matki dziecka, po dniu porzucenia dziecka przez matkę dziecka lub po dniu powstania niezdolności do samodzielnej egzystencji.

Kobieta-matka dziecka, nie jest nigdzie zatrudniona, rodzi dziecko ale nie korzysta z urlopu macierzyńskiego, ani z zasiłku macierzyńskiego. W 9 tygodniu życia dziecka umiera lub porzuca dziecko. Pracownik-ojciec dziecka może ubiegać się o pozostałą część urlopu macierzyńskiego i urlop rodzicielski w pełnym wymiarze.

Oczywiście pracownik-ojciec dziecka chcący skorzystać z takiego uprawnienia musi złożyć do pracodawcy stosowny wniosek.

Urlop rodzicielski

Zarówno matka – pracownica jak i ojciec – pracownik wychowujący osobistą opiekę nad dzieckiem mogą skorzystać z urlopu rodzicielskiego. Nawet jeśli pracownica – matka dziecka złoży do pracodawcy, w terminie 21 dni po porodzie wniosek o udzielenie jej bezpośrednio po urlopie macierzyńskim, urlopu rodzicielskiego  to nadal może się dzielić prawem do tego urlopu z pracownikiem-ojcem dziecka, pod warunkiem rezygnacji z urlopu rodzicielskiego w całości lub części (wniosek należy złożyć w terminie nie krótszym niż 21 dni przed przystąpieniem do pracy). Oczywiście w takim przypadku, pracownik-ojciec dziecka musi złożyć do swojego pracodawcy wniosek o udzielenie całości lub części urlopu rodzicielskiego (wniosek należy złożyć w terminie nie krótszym niż 21 dni przed rozpoczęciem korzystania z urlopu lub jego części).

Zarówno pracownik-ojciec dziecka jak i ubezpieczony-ojciec dziecka może korzystać z urlopu rodzicielskiego także wtedy gdy matka dziecka nie jest pracownicą i korzysta z zasiłku macierzyńskiego za okres odpowiadający okresowi urlopu macierzyńskiego i urlopu rodzicielskiego.

Urlop ojcowski

Pracownikowi-ojcu dziecka przysługuje prawo do urlopu ojcowskiego, trwającego 2 tygodnie, do zakończenia przez dziecko 24 miesięcy życia.

Urlop ojcowski może być udzielony w dwóch częściach, każda z części nie może być krótsza niż tydzień.

Oczywiście ubezpieczony-ojciec dziecka może skorzystać z zasiłku macierzyńskiego wypłacanego za czas urlopu określonego przepisami Kodeksu pracy jako okres urlopu ojcowskiego.

Urlop wychowawczy

Ojciec dziecka uprawniony do skorzystania z urlopu wychowawczego, czyli osoba będąca pracownikiem w rozumieniu przepisów Kodeksu pracy, legitymująca się co najmniej 6 miesięcznym stażem pracy, wychowująca dziecko może skorzystać z urlopu wychowawczego.

Urlop wychowawczy może trwać maksymalnie 36 miesięcy. Natomiast jeśli pracownik – rodzic lub opiekun dziecka sprawuje osobistą opiekę nad dzieckiem, którego stan zdrowia został potwierdzony orzeczeniem o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności, może on skorzystać z dodatkowych 36 miesięcy urlopu wychowawczego, jednak nie później niż do ukończenia przez dziecko 18 roku życia.

W mocy pozostaje przepis, który gwarantuje każdemu z rodziców lub opiekunów dziecka wyłączne prawo do jednego miesiąca urlopu wychowawczego.

Rodzice lub opiekunowie dziecka mogą jednocześnie korzystać z urlopu wychowawczego, jednak całkowity wymiar tego urlopu nie może przekroczyć 36/72 miesięcy.

Ponadto pracownik-ojciec dziecka może złożyć do pracodawcy pisemny wniosek o obniżenie wymiaru czasu pracy do wymiaru nie niższego niż połowa pełnego wymiaru czasu pracy, w okresie w którym mógłby z takiego urlopu korzystać. Pracownik powinien złożyć pisemny wniosek do pracodawcy w terminie co najmniej 21 dni przed rozpoczęciem wykonywania pracy w obniżonym wymiarze. Pracodawca jest zobowiązany uwzględnić wniosek pracownika.

Pracownik, który złoży do pracodawcy wniosek o udzielenie urlopu wychowawczego lub wniosek o obniżenie wymiaru czasu pracy jest chroniony przed rozwiązaniem lub wypowiedzeniem umowy o pracę.

Zwolnienie od pracy na podstawie art. 199 Kp

Na mocy art. 188 Kodeksu pracy, pracownik-ojciec może skorzystać ze zwolnienia od pracy, w związku ze sprawowaniem osobistej opieki nad dzieckiem do lat 14.

Zwolnienie to może być udzielone w wymiarze dwóch dni lub 16 godzin. O sposobie wykorzystania tego zwolnienia od pracy pracownik decyduje w pierwszym wniosku składanym do pracodawcy w danym roku kalendarzowym.

Jeżeli oboje rodzice lub opiekunowie są zatrudnieniu, z uprawnień określonych w art. 188 KP może skorzystać jedno z nich.

Zasiłek opiekuńczy

Zasiłek opiekuńczy przysługuje pracownikowi-ojcu i ubezpieczonemu ojcu dziecka, który zaprzestanie wykonywania pracy w związku z koniecznością sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem zdrowym do lat 8 lub dzieckiem chorym do lat 14.

Ponadto pracownikowi –ojcu i ubezpieczonemu-ojcu dziecka przysługuje dodatkowy zasiłek opiekuńczy w sytuacji, w której ubezpieczona-matka dziecka w okresie do 8 tygodni po porodzie przebywa w szpitalu albo w innym przedsiębiorstwie podmiotu leczniczego wykonującego działalność leczniczą w rodzaju stacjonarne i całodobowe świadczenia zdrowotne i nie może sprawować osobistej opieki nad dzieckiem ze względu na stan zdrowia.

Dodatkowy zasiłek opiekuńczy przysługuje również wtedy gdy ubezpieczona-matka dziecka porzuciła dziecko lub nie może sprawować osobistej opieki nad dzieckiem w okresie do upływu 8 tygodni od dnia narodzin dziecka.

Dodatkowy zasiłek opiekuńczy przysługuje w wymiarze dodatkowych 8 tygodni czyli 54 dni.

Urlop okolicznościowy

Pracodawca jest zobowiązany zwolnić pracownika od wykonywania pracy na czas obejmujący dwa dni w przypadku narodzin dziecka pracownika.

Aby skorzystać z tego uprawnienia, pracownik-ojciec musi złożyć do pracodawcy stosowny wniosek o udzielenie dni zwolnienia.

Przepisy prawa nie określają w jakim terminie powinno zostać wykorzystane zwolnienie od pracy, potocznie nazywane urlopem okolicznościowym. Zwolnienie od pracy przewidziane przepisami rozporządzenia jest ściśle związane z wystąpieniem konkretnej okoliczności uzasadniającej skorzystanie przez pracownika z tego uprawnienia. Właściwe wydaje się wykorzystanie tego ”urlopu” w terminie zbliżonym wystąpieniu danej okoliczności.

Podstawa prawna:

- Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz.U.2014.1502 j.t.)

- Ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz.U.2014.159 j.t)

-  Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 15 maja 1996 r. w sprawie sposobu usprawiedliwiania nieobecności w pracy oraz udzielania pracownikom zwolnień od pracy (Dz.U.2014.1632).

Dołącz do nas na Facebooku!

Chcesz dowiedzieć się więcej, sięgnij po naszą publikację
Umowy o pracę – zawieranie i rozwiązywanie
Umowy o pracę – zawieranie i rozwiązywanie
Tylko teraz
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Lata pracy a urlop

    Lata pracy a urlop - staż pracy ma znaczenie. Ile dni urlopu przysługuje w pierwszej pracy, a jaki jest wymiar urlopu po pierwszym roku pracy i w późniejszych latach? Sprawdź.

    Czy kwarantanna przerywa urlop?

    Czy kwarantanna przerywa urlop wypoczynkowy? Co na to Kodeks pracy? Czy można pracować na kwarantannie?

    Wypłata wynagrodzenia za pracę po ustaniu zatrudnienia

    Wypłata wynagrodzenia za pracę po ustaniu zatrudnienia to obwiązek pracodawcy. Kiedy wypłaca się ekwiwalent za urlop, odprawę i odszkodowanie? Co w przypadku śmierci pracownika lub pracodawcy?

    Dofinansowanie pensji z tarczy - zmiany w rozliczaniu

    Dofinansowanie pensji pracowników z tarczy antykryzysowej trzeba rozliczyć. Co się zmieni? Pracodawca zwróci środki pobrane na jednego pracownika, a nie wszystkie dopłaty.

    Potrącenie zaległości ZUS z emerytury od 2022 r.

    Potrącenie zaległości składkowych z emerytury i renty będzie możliwe od 2022 r. ZUS odliczy składkę zdrowotną, podatek i należności składkowe nieopłacone w terminie. Do jakiej wysokości? Co z zasiłkami?

    Niemcy: niezaszczepieni bez rekompensaty za czas kwarantanny

    Niezaszczepieni nie otrzymają rekompensaty za czas kwarantanny. Nowe przepisy w Niemczech zaczną obowiązywać od 1 listopada 2021 r.

    Praca zdalna a work-life balance

    Praca zdalna a work-life balance - za dużo work i za mało life? Z badania "Candidate Pulse" wynika, ze praca zdalna zachwiała balansem między życiem prywatnym i zawodowym. Pracownicy odczuwają również więcej presji ze strony pracodawców.

    Pracodawca sprawdzi certyfikat covid [VIDEO]

    Pracodawca sprawdzi certyfikat covid? Najpewniej tak, ale na zasadzie dobrowolności. Co to oznacza? Na to i inne pytania odpowiada Stanisław Szwed, wiceminister pracy, polityki społecznej i rodziny.

    Obniżenie wieku emerytalnego jako fatalna decyzja [VIDEO]

    Obniżenie wieku emerytalnego było fatalną decyzją. Ekonomiści negatywnie oceniają niższy i zróżnicowany dla kobiet i mężczyzn wiek emerytalny w Polsce.

    Co pandemia uświadomiła menadżerom? [VIDEO]

    Pandemia a zarządzanie - co kryzys wywołany pandemią uświadomił menadżerom? Okazało się, że kapitał ludzki jest niezwykle ważny. Duże znaczenie ma także zdolność do szybkich zmian.

    Kodeks pracy art. 30

    Kodeks pracy w art. 30 wylicza sposoby rozwiązania umowy o pracę: porozumienie stron, wypowiedzenie, dyscyplinarka i upływ czasu.

    Kontroferta dla pracownika - co to jest?

    Kontroferta dla pracownika - co to jest i w jakim celu się ją stosuje? Czy warto przyjąć kontrofertę?

    Jesienna rekrutacja w logistyce - jak zachęcić do pracy w firmie?

    Startuje jesienna rekrutacja w logistyce. Jakich pracowników brakuje? Jak zachęcić do pracy w danej firmie? Co przyciąga pracowników?

    Kontrole PIP na małych budowach 2021 - wyniki

    Kontrole PIP na małych budowach zostały wzmożone w 2021 r. Z danych statystycznych wynika, że to właśnie na małych budowach jest najwięcej wypadków przy pracy. Jakie są wyniki kontroli PIP?

    Praca sezonowa - prawa cudzoziemców przez cały rok

    Praca sezonowa - prawa cudzoziemców nie są sezonowe. Przypomina o tym PIP w kampanii "Prawa przez cały rok". Jak zatrudnić cudzoziemca na podstawie zezwolenia na pracę sezonową? Czym jest umowa o pomocy przy zbiorach?

    Europejskie Porozumienie dotyczące aktywnego starzenia się

    Europejskie Porozumienie podpisane w 2017 r. dotyczy aktywnego starzenia się i podejścia międzypokoleniowego w pracy. Realizując je, w Polsce powstało "Porozumienie strony pracowników oraz strony pracodawców RDS na rzecz aktywnego starzenia". Wypracowano w nim szereg rozwiązań na rzecz aktywnego starzenia się.

    Kiedy zmiana czasu na zimowy w 2021?

    Kiedy jest zmiana czasu na zimowy w 2021 r.? Czy ostatni raz przestawiamy zegarki jesienią? Jak zmiana czasu wpływa na czas pracy w nocy?

    Wypłata wynagrodzenia za pracę w sobotę, niedzielę

    Wypłata wynagrodzenia za pracę to podstawowy obowiązek pracodawcy. Co w przypadku, gdy dzień wypłaty wynagrodzenia wypada w sobotę lub niedzielę?

    Jak niemieccy pracodawcy przygotowują się na 4 falę covid?

    4 fala covid przewidywana jest na jesień 2021 r. Statystyki wskazują na tendencję wzrostową zakażeń. Jak niemieccy pracodawcy przygotowują się na ten trudny czas?

    Weryfikacja szczepień pracowników - projekt

    Weryfikacja szczepień pracowników - trwają prace nad projektem nowych przepisów. Czy pracodawcy będą mogli sprawdzić fakt zaszczepienia się przeciw COVID-19 przez pracowników?

    Umowa o dzieło - ZUS, zgłoszenie

    Umowa o dzieło - zgłoszenie do ZUS jest obowiązkowe od 2021 r. Jaki jest termin na zgłoszenie? Kto musi zgłosić umowę do ZUS?

    Zmiany w ubezpieczeniach społecznych od 18 września 2021 r.

    Najnowsze zmiany w ubezpieczeniach społecznych weszły w życie 18 września 2021 r. Sprawdź, co się zmieni.

    Wypalenie zawodowe podstawą zwolnienia lekarskiego od 2022 r.

    Wypalenie zawodowe od 2022 r. będzie podstawą do otrzymania zwolnienia lekarskiego (l4). Czym jest wypalenie? Jakie są objawy? Jak przeciwdziałać?

    Przeniesienie urlopu na kolejną umowę - wzór porozumienia

    Przeniesienie urlopu wypoczynkowego na kolejną umowę o pracę może nastąpić na mocy porozumienia stron. Jak je prawidłowo sporządzić? Oto wzór porozumienia.

    Ostatnie dni na wniosek o zwolnienie z ZUS!

    Wniosek o zwolnienie z ZUS - sklepiki szkolne i piloci muzealnych wycieczek mają ostatnie dni na ubieganie się o zwolnienie z obowiązku opłacania składek ZUS.