Kategorie

Roszczenie o zawarcie umowy o pracę

Piotr Górny
Jeśli podczas rozmowy o pracę przyszły pracodawca szczegółowo uzgodni z kandydatem do pracy istotne warunki podjęcia zatrudnienia, to niedoszłemu pracownikowi przysługuje wobec pracodawcy roszczenie o zawarcie z nim umowy o pracę lub o odszkodowanie.

Przepisy Kodeksu pracy w odniesieniu do umowy o pracę nie zawierają regulacji dotyczących trybu jej zawarcia, rokowań, oferty, składania oświadczeń woli. Jednak ze względu na to, że umowa o pracę mimo swojej specyfiki jest zbliżona do umów prawa cywilnego, to w zakresie nieuregulowanym przepisami prawa pracy stosuje się do nich odpowiednio przepisy Kodeksu cywilnego (art. 300 k.p.).

Czy umowy o pracę z brakami formalnymi są ważne >>

Każda umowa (także umowa o pracę) zostaje zawarta w chwili złożenia przez strony zgodnych oświadczeń woli. Oświadczenia te, obejmujące istotne elementy danej umowy, mogą być złożone równocześnie (np. w toku negocjacji) albo kolejno jako oferta i później jej przyjęcie. Oświadczenie drugiej stronie woli zawarcia umowy jest ofertą, jeżeli to oświadczenie określa istotne postanowienia umowy (art. 66 k.c.).

Do istotnych elementów umowy o pracę należą:

  • rodzaj pracy,
  • miejsce wykonywania pracy,
  • wynagrodzenie za pracę odpowiadające rodzajowi pracy, ze wskazaniem składników wynagrodzenia,
  • wymiar czasu pracy,
  • termin rozpoczęcia pracy (art. 29 k.p.).

Umowa o pracę, dla jej ważnego i skutecznego zawarcia pod względem prawnym, nie wymaga formy pisemnej. A zatem ustne uzgodnienie ww. warunków między pracodawcą i pracownikiem powoduje powstanie stosunku pracy. Przepisy prawa pracy przewidują jedynie dla pracodawcy obowiązek ewentualnego potwierdzenia na piśmie ustaleń co do stron, rodzaju oraz warunków umowy (art. 29 § 2 k.p.). Jednak niewykonanie tego obowiązku przez pracodawcę nie ma wpływu na istnienie stosunku pracy.

Istota umowy przedwstępnej

Umowę przedwstępną zobowiązującą do późniejszego zawarcia umowy o pracę można zawrzeć na zasadzie cywilnej swobody umów. Oznacza to, że strony zawierające jakąkolwiek umowę cywilną (np. umowę przedwstępną) mogą ułożyć stosunek prawny według swojego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego (art. 353 k.c.). Umowę przedwstępną można również zawrzeć, stosując odpowiednio przepisy Kodeksu cywilnego do umów o pracę (art. 300 k.p.).

Oświadczenie o rozwiązaniu umowy o pracę >>

Reklama

Umowa przedwstępna (wskazana w art. 389 k.c.) polega na tym, że strony zobowiązują się do zawarcia w przyszłości tzw. umowy przyrzeczonej (czyli np. umowy o pracę), uzgadniając już w umowie przedwstępnej istotne postanowienia umowy przyrzeczonej. Cała procedura zawarcia takiej umowy wygląda następująco: przyszły pracownik z przyszłym pracodawcą zobowiązują się w umowie przedwstępnej do zawarcia, we wskazanym terminie, umowy o pracę o określonej przez strony treści.

Jak zauważył Sąd Najwyższy w wyroku z 10 września 1997 r., jeżeli w toku prowadzonych rozmów nie doszło między stronami do stanowczego uzgodnienia istotnych składników umowy o pracę i postanowień umowy przedwstępnej ani przyrzeczenia zatrudnienia powoda w zakładzie pracy, to pracownik nie może dochodzić zawarcia umowy przyrzeczonej (I PKN 243/97).

Gdy pracodawca nie dotrzymuje słowa

Kodeks cywilny przewiduje 2 alternatywne roszczenia w przypadku uchylania się przez pracodawcę od zawarcia przyrzeczonej w umowie przedwstępnej umowy o pracę.


Do żądań przysługujących pracownikowi względem pracodawcy należą roszczenia o:

  • zawarcie umowy przyrzeczonej (czyli obiecanej umowy o pracę),
  • odszkodowanie.

Jeżeli strony (przyszły pracodawca i przyszły pracownik) zawarły skuteczną umowę przedwstępną (czyli uzgodniły wszystkie istotne warunki przyszłej umowy o pracę oraz termin jej zawarcia), to każda z tych osób (stron umowy) może dochodzić przed sądem zawarcia umowy o pracę (czyli umowy przyrzeczonej).

Zawarcie umowy w takiej sytuacji następuje w drodze złożenia zgodnych oświadczeń woli:

  • powoda – przez złożenie pozwu,
  • pozwanego – prawomocne orzeczenie sądu zastępuje jego oświadczenie woli.

Sądownie zawarta umowa o pracę jest ważna. Jej rozwiązanie wymaga zastosowania jednego z trybów określonych w Kodeksie pracy (rozwiązanie umowy za wypowiedzeniem lub bez wypowiedzenia) albo porozumienia stron.

Jeżeli strona uprawniona nie chce dochodzić zawarcia umowy przyrzeczonej, może domagać się od strony, która uchyla się od jej zawarcia, odszkodowania. Odszkodowanie to przysługuje w wysokości tzw. ujemnego interesu umownego, który służy pokryciu szkody będącej skutkiem niezawarcia umowy przyrzeczonej.

Kiedy ZUS może uznać umowę o pracę za pozorną >>

Reklama

Odszkodowanie w takiej sytuacji nie stanowi równowartości wynagrodzenia, które miałby otrzymywać pracownik, gdyby zawarto z nim obiecaną umowę o pracę. Może jedynie stanowić równowartość wynagrodzenia, które pracownik utracił u poprzedniego pracodawcy w związku z tym, że rozwiązał z nim poprzednią umowę. Ponadto szkoda może obejmować ewentualne wydatki poniesione w związku z przygotowaniem umowy przedwstępnej i przygotowaniem się do wykonywania umowy przyrzeczonej, takich jak: koszty porad, dojazdów na spotkania, wstępnego przeszkolenia – jeżeli miało miejsce, zarobku utraconego podczas prowadzenia negocjacji albo korzyści, które zostałyby uzyskane wskutek przyjęcia innej, faktycznie odrzuconej oferty itp. (wyroki SN z: 5 czerwca 2007 r., I PK 356/06; 6 stycznia 2009 r., I PK 117/08).

Tego rodzaju proces może mieć miejsce, gdy strony zawarły umowę przedwstępną, a więc jednoznacznie zobowiązały się, że w późniejszym terminie podpiszą umowę o pracę, czyli dokonają odrębnej czynności prawnej.

Ustna umowa o pracę

Zupełnie inna sytuacja ma miejsce, gdy strony ustnie uzgadniają warunki umowy o pracę i nie uzależniają istnienia zatrudnienia od późniejszego zawarcia pisemnej umowy o pracę. Innymi słowy zatrudnienie na konkretnie ustalonych warunkach następuje „tu i teraz”, czyli w momencie zakończenia uzgodnienia warunków ustnej umowy o pracę. Jeżeli następnie któraś ze stron zakwestionuje zawarcie umowy, dochodzenie roszczeń może nastąpić podczas procesu o ustalenie istnienia stosunku pracy lub o wynagrodzenie.

Terminy dotyczące rozwiązywania umów o pracę >>

Przy zawieraniu umowy pisemnej może wystąpić sekwencja 2 umów: przedwstępnej i przyrzeczonej. Natomiast w przypadku ustnie uzgadnianej umowy o pracę jest jedna umowa (ustna umowa o pracę) i ewentualny spór co do tego, czy ta umowa faktycznie została zawarta czy nie.

Istotne jest, że to powód musi udowodnić, że zawarł ustną umowę o pracę (uzgodnił z drugą stroną wszystkie istotne warunki umowy o pracę). W takiej sytuacji wyrok sądu albo potwierdza istniejący stan rzeczy (ustalenie istnienia stosunku pracy), albo rozstrzyga o skutkach zawartej umowy (zasądza należne wynagrodzenie).

Podstawa prawna:

Orzecznictwo:

  • wyrok SN z 10 września 1997 r. (I PKN 243/97, OSNP 1998/12/357),
  • wyrok SN z 5 czerwca 2007 r. (I PK 356/06, OSNP 2008/13–14/1930),
  • wyrok SN z 6 stycznia 2009 r. (I PK 117/08, OSNP 2010/13–14/157).
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    "Blaski i cienie PPK" - niezależne badanie naukowe

    PPK - jakie są opinie o programie? Poznaj wyniki niezależnego badania naukowego "Blaski i cienie PPK".

    Tata wybiera urlop ojcowski

    Urlop ojcowski to urlop najczęściej wykorzystywany przez ojców urlop po narodzinach dziecka. Najrzadziej korzystają z urlopu rodzicielskiego.

    Monitoring poczty elektronicznej pracownika a przepisy

    Monitoring poczty elektronicznej pracownika - jakie są przepisy prawne? Czy to nie narusza dóbr osobistych pracownika?

    Zasiłek macierzyński i opiekuńczy - będzie okres wyczekiwania?

    Okres wyczekiwania przy zasiłku macierzyńskim i opiekuńczym? To propozycja ZUS mająca zapobiegać nadużyciom.

    Zwolnienie z ZUS - do kiedy wniosek?

    Zwolnienie z ZUS - do kiedy można złożyć wniosek o zwolnienie ze składek za grudzień 2020, styczeń, luty, marzec i kwiecień 2021 r. z tarczy 9.0?

    Pracownik niepełnosprawny – jakie prawa?

    Pracownik niepełnosprawny - jakie prawa przyznaje Kodeks pracy i ustawa o rehabilitacji zawodowej? Jaki jest wymiar czasu pracy i urlopu?

    Elektroniczne wypowiedzenie umowy o pracę - jak przechowywać?

    Elektroniczne wypowiedzenie umowy o pracę polega na złożeniu oświadczenia woli w postaci elektronicznej i opatrzeniu go kwalifikowanym podpisem elektronicznym. Jak je przechowywać?

    Czas wolny za nadgodziny a odpoczynek tygodniowy

    Czas wolny za nadgodziny może zostać zaliczony do 35-godzinnego odpoczynku tygodniowego. To stanowisko MRPiT z dnia 5 maja 2021 r.

    PIP kontroluje małe budowy

    Kontrole PIP - mała budowa to miejsce, gdzie najczęściej w budownictwie występują wypadki przy pracy. PIP rozpoczęła więc akcję "Kontrole na małych budowach".

    Przeciętne wynagrodzenie 2021

    Przeciętne wynagrodzenie w 2021 r. wzrosło o 10% w stosunku do roku poprzedniego. Ile wynosi?

    Amerykański pracodawca wymarzony dla Polaków

    Amerykański pracodawca jest pracodawcą wymarzonym dla Polaków. Najchętniej pracowaliby dla korporacji z zagranicznym kapitałem, przede wszystkim z USA.

    Praca na magazynie - ile zarabia pracownik i kierownik magazynu

    Praca na magazynie - jakie są zarobki? Ile zarabia pracownik, a ile kierownik magazynu?

    Pandemia lekcją dla HR-owców

    Pandemia jest dla HR-owców lekcją, która wpłynie na przyszłość tego zawodu

    Stawka godzinowa 2022 – netto, zlecenie

    Stawka godzinowa 2022 i umowa zlecenie – kwota netto i brutto? Ile wynosi minimalne wynagrodzenie na umowach cywilnoprawnych, a ile na umowie o pracę?

    Elektroniczny system kadrowy na praca.gov.pl - nowa ustawa

    Elektroniczny system kadrowy na praca.gov.pl to ułatwienie dla mikroprzedsiębiorcy, rolnika i osoby fizycznej. Za pomocą systemu będzie można zawrzeć umowę o pracę i zlecenia. Automatycznie dokona zgłoszenia do ZUS i KAS, wyliczy wynagrodzenie, składki, podatki i rozliczy urlopy.

    Podwyżka minimalnego wynagrodzenia 2022 a inne świadczenia

    Podwyżka minimalnego wynagrodzenia w 2022 r. wpłynie na wysokość innych świadczeń, np. odprawy, odszkodowania, wynagrodzenia za czas gotowości do pracy i przestój, dodatek za pracę w nocy. Ile wyniosą?

    Praca w upały - zalecenia GIP

    Praca w upały - GIP wydał zalecenia dla pracodawców w związku z wysokimi temperaturami. Jakie obowiązki bhp mają pracodawcy względem pracowników?

    Staż z urzędu pracy 2021 - wynagrodzenie, urlop, L4, ciąża

    Staż z urzędu pracy odbywa osoba bezrobotna. Jakie wynagrodzenie za staż należy się w 2021 r.? Czy stażysta ma prawo do L4 i urlopu? Co w przypadku ciąży?

    Umowa o pomocy przy zbiorach - KRUS 2021

    Umowa o pomocy przy zbiorach w 2021 r. - rolnicy ubezpieczeni w KRUS mogą podpisywać umowy cywilnoprawne na pomoc przy zbiorach. Jaka jest stawka godzinowa?

    Strategia Demograficzna 2040 - zmiany w Kodeksie pracy

    Strategia Demograficzna 2040 przewiduje duże zmiany w Kodeksie pracy. Rodzice będą chronieni przed zwolnieniem i zapewnia się im elastyczną pracę.

    Urlop rodzicielski - rewolucyjne zmiany w 2022 r.

    Urlop rodzicielski - do 2 sierpnia 2022 r. wejdą w życie rewolucyjne zmiany w urlopach rodzicielskich dla ojców. Co się zmieni?

    Bonusy i dni wolne dla zaszczepionych pracowników - PIP

    Bonusy i dni wolne dla zaszczepionych pracowników - co na to PIP? Czy to zgodne z Kodeksem pracy?

    Sygnalista - nowe przepisy od grudnia 2021 r.

    Sygnalista - nowe przepisy implementujące dyrektywę unijną mają wejść w życie w grudniu 2021 r. Kto to sygnalista? Jaki będzie system zgłaszania nieprawidłowości w zakładzie pracy?

    Pracownicy fizyczni w czasie pandemii [RAPORT]

    Pracownicy fizyczni - jak wpłynęła na nich pandemia COVID-19? Zapoznaj się z wynikami raportu "Kariera okiem fachowca".

    Ilu Polaków pracuje po 60. roku życia?

    Praca po 60. roku życia - ilu Polaków nadal pracuje po ukończeniu 60 lat?