Kategorie

Urlopy wypoczynkowe o szczególnym charakterze

Mariusz Pigulski
Urlopy wypoczynkowe o szczególnym charakterze. / Fot. Fotolia
Do urlopów wypoczynkowych o szczególnym charakterze zalicza się: urlop wypoczynkowy po urlopie macierzyńskim, urlop w okresie wypowiedzenia, urlop w okresie zwolnienia ze świadczenia pracy oraz urlop na żądanie. Co odróżnia wymienione typy urlopów od standardowego urlopu wypoczynkowego?

Urlop wypoczynkowy po urlopie macierzyńskim

Pracodawca ma obowiązek udzielenia na wniosek pracownicy należnego jej w danym roku kalendarzowym urlopu wypoczynkowego bezpośrednio po urlopie macierzyńskim. Sąd Najwyższy w wyroku z 20 sierpnia 2001 r. (sygn. akt I PKN 590/00, OSNP 2003/14/336) wyjaśnił, że: pracodawca nie jest związany wnioskiem pracownika zawierającym propozycję terminu udzielenia mu urlopu wypoczynkowego. Jest jednak związany takim wnioskiem pochodzącym od pracownicy, która urodziła lub ma urodzić dziecko i chciałaby skorzystać z urlopu wypoczynkowego bezpośrednio po urlopie macierzyńskim.

Reklama

To szczególne uprawnienie przysługuje także ojcu dziecka korzystającemu z urlopu macierzyńskiego. Nawet jeśli pracodawca wie o zamiarze skorzystania przez pracownicę z urlopu wychowawczego po macierzyńskim, nie stosuje zasady proporcjonalności urlopu wypoczynkowego i musi udzielić go w pełnym należnym wymiarze.

Urlopu wypoczynkowego trzeba również udzielić pracownicy lub pracownikowi bezpośrednio po dodatkowym urlopie macierzyńskim, urlopie ojcowskim, urlopie na warunkach urlopu macierzyńskiego i dodatkowym urlopie na warunkach urlopu macierzyńskiego oraz urlopie rodzicielskim.

Rekomendowany produkt: Serwis Prawno-Pracowniczy

Urlop w okresie wypowiedzenia

W okresie wypowiedzenia umowy o pracę pracownik jest zobowiązany wykorzystać przysługujący mu urlop, jeżeli w tym okresie pracodawca mu go udzieli. Nie jest tu ważne, która ze stron stosunku pracy wystąpiła z inicjatywą rozwiązania umowy o pracę, bez znaczenia jest również długość okresu wypowiedzenia.

W okresie wypowiedzenia mogą zostać wykorzystane nie tylko urlopy bieżące (w wymiarze proporcjonalnym do okresu przepracowanego w danym roku kalendarzowym), ale również urlopy zaległe.

Pracodawca udziela pracownikowi urlopu wypoczynkowego w okresie wypowiedzenia bez wniosku urlopowego, a nawet bez zgody zatrudnionego.

Rekomendowany produkt: 100 pytań o urlopy wypoczynkowe + CD

Termin, w którym pracodawca uzyskuje uprawnienie do przymusowego wysłania pracownika na urlop wypoczynkowy, rozpoczyna swój bieg od chwili złożenia oświadczenia woli o wypowiedzeniu umowy o pracę. Zatrudniona osoba może więc zostać zobligowana do wykorzystania urlopu już następnego dnia po złożeniu (przez pracodawcę lub niego samego) dokumentu wypowiadającego umowę o pracę (wyrok Sądu Najwyższego z 26 kwietnia 2011 r., sygn. akt II PK 302/10, patrz: www.ekspert3.inforlex.pl).

Porozmawiaj o tym na FORUM

Reklama

Przepisy nie dają natomiast możliwości skierowania na urlop pracownika w czasie wypowiedzenia warunków pracy lub płacy w trybie art. 42 k.p. Jeśli jednak pracownik odmawia przyjęcia zaproponowanych nowych warunków zatrudnienia, umowa o pracę ulega rozwiązaniu z upływem okresu wypowiedzenia. W konsekwencji wypowiedzenie zmieniające przekształca się w definitywne i wówczas pracodawca ma prawo wymusić na pracowniku skorzystanie z przysługującego mu urlopu.

Z powodu konieczności ograniczenia kosztów, spółka z o.o. w marcu 2015 r. wypowiedziała pracownikowi zatrudnionemu od 12 lat w ramach umowy na czas nieokreślony warunki płacy, proponując znacznie niższą płacę zasadniczą. W piśmie wypowiadającym zawarto informację o prawie pracownika do złożenia oświadczenia o odmowie przyjęcia nowych warunków przed upływem połowy okresu dokonanego wypowiedzenia, tj. do dnia 15 maja br. oraz że w razie odmowy umowa o pracę rozwiąże się z dniem 30 czerwca 2015 r., czyli z upływem okresu wypowiedzenia wynoszącego 3 miesiące. Pracownik pod koniec kwietnia 2015 r. odmówił przyjęcia nowych warunków pracy, co skutkowało przekształceniem się wypowiedzenia zmieniającego w wypowiedzenie definitywne. W takim przypadku spółka po fakcie niezgodzenia się podwładnego na nową pensję zyskała prawo do wysłania go na urlop wypoczynkowy.

Urlop w okresie zwolnienia ze świadczenia pracy

Niekiedy zdarza się, że firma po wypowiedzeniu umowy o pracę zwalnia pracownika z obowiązku świadczenia pracy. Pracodawcy decydujący się na takie rozwiązanie powinni szczególną uwagę zwrócić na kwestie związane z urlopem wypoczynkowym. Trzeba wszakże pamiętać, że brak konieczności wykonywania obowiązków służbowych nie może być utożsamiany z wykorzystywaniem przez pracownika urlopu wypoczynkowego. Jeśli zaś urlop nie zostanie „skonsumowany” w naturze, pracownik musi otrzymać w zamian pieniężny ekwiwalent.

Zwolnienie z obowiązku świadczenia pracy

Zwolnienia z obowiązku świadczenia pracy nie należy traktować jako wykorzystywanie urlopu przez pracownika.

Jak stwierdził Sąd Najwyższy w wyroku z 26 kwietnia 2011 r. (sygn. akt II PK 302/10, www.ekspert3.inforlex.pl), zwolnienie z obowiązku świadczenia pracy w okresie wypowiedzenia umowy o pracę może być wynikiem porozumienia, do którego doszło między pracodawcą a pracownikiem. W takiej sytuacji mamy do czynienia z zawarciem dodatkowej umowy między stronami stosunku pracy, odnoszącej się do kwestii praw i obowiązków stron w czasie wypowiedzenia. Gdy w takiej umowie nie umieszczono zapisów przymuszających podwładnego do korzystania z urlopu wypoczynkowego w okresie zwolnienia z obowiązku świadczenia pracy, to podmiot zatrudniający nie może pracownika zobowiązać do wykorzystania urlopu w tym okresie.

Uzasadniając ww. pogląd, SN podkreślił, że skoro pracodawca wcześniej zawarł z zatrudnionym porozumienie (choćby dorozumiane) co do zwolnienia go z obowiązku wykonywania pracy w okresie wypowiedzenia stosunku pracy, to do uchylenia tego porozumienia niezbędne jest uzyskanie zgody zwalnianej osoby. Dopiero wyrażenie takiej zgody (choćby w sposób dorozumiany) pozwala wysłać pracownika będącego na wypowiedzeniu na urlop bieżący i zaległy. W omawianym wyroku zaznaczono, że wspomniana zgoda musi być jednoznaczna i nie budzić wątpliwości co do rezygnacji przez zwalnianą osobę z uzgodnionego wcześniej zwolnienia z obowiązku wykonywania pracy w okresie wypowiedzenia na rzecz udzielenia mu w okresie tym dni urlopowych. Wszakże, gdy pracodawca nie będzie w stanie wykazać, że zgodę taką uzyskał, będzie niestety zmuszony do wypłacenia ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy.

Ponadto Sąd Najwyższy w wyroku z 4 marca 2009 r. (sygn. akt II PK 202/08) wyraził pogląd, że jednostronne, bezpodstawne zwolnienie podwładnego z obowiązku świadczenia pracy w okresie trwającego stosunku pracy może być przez pracodawcę w każdym czasie odwołane przez wezwanie pracownika do podjęcia i wykonywania pracy. W takiej sytuacji pracownik jest zobligowany do stawienia się w pracy, a w razie udzielenia mu urlopu wypoczynkowego do wybrania dni urlopowych na zasadach określonych w art. 1671 k.p.

Czy pracodawca może odmówić udzielenia urlopu na żądanie?

Urlop na żądanie

W każdym roku kalendarzowym pracownik ma prawo do 4 dni tzw. urlopu na żądanie. Urlop ten nie jest urlopem dodatkowym, lecz częścią urlopu wypoczynkowego, która przysługuje pracownikowi w ramach wymiaru podstawowego, tj. odpowiednio 20 lub 26 dni. Warunkiem skorzystania z tego urlopu jest zgłoszenie pracodawcy żądania jego udzielenia. Sposób poinformowania określa pracodawca, np. w regulaminie pracy (telefonicznie, elektronicznie, przesyłką kurierską, za pośrednictwem innej osoby itp.) najpóźniej w dniu jego rozpoczęcia. Przy czym, jak wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z 15 listopada 2006 r. (sygn. akt I PK 128/06, OSNP 2007/23-24/346), zgłoszenie powinno nastąpić przed rozpoczęciem dnia pracy. Mimo że taki wymóg wydaje się uzasadniony choćby koniecznością zapewnienia właściwej organizacji procesu pracy, to regulacje kodeksowe nie wskazują, w jakim dokładnie momencie dnia roboczego należy wystąpić o urlop na żądanie. W praktyce wskazane jest jednak, aby nastąpiło to przed rozpoczęciem pracy, chyba że pracodawca w regulaminie dopuścił usprawiedliwianie np. do końca dnia pracy.

Urlop na żądanie jest częścią przysługującego pracownikowi urlopu wypoczynkowego.

Korzystanie z urlopu na żądanie nie wymaga spełnienia żadnych dodatkowych przesłanek, a pracownik nie jest zobowiązany do podawania pracodawcy uzasadnienia potrzeby wykorzystania tego urlopu.

Pracownik nie musi podawać pracodawcy przyczyn, które uzasadniają potrzebę wykorzystania urlopu na żądanie.

Nie jest dopuszczalne udzielanie pracownikowi urlopu wypoczynkowego na żądanie, w sytuacji kiedy w danym dniu pracy rozpoczął on już czynności służbowe. Naruszałoby to kodeksowe reguły dotyczące urlopu, zgodnie z którymi urlopu (w tym tego na żądanie) co do zasady udziela się na cały dzień roboczy. Urlopu w wymiarze godzinowym odpowiadającym części dobowego wymiaru czasu pracy można udzielić jedynie w przypadku, gdy część urlopu pozostała do wykorzystania jest niższa niż pełny dobowy wymiar czasu pracy pracownika w dniu, na który ma być udzielony urlop.

Urlop na żądanie - termin zgłoszenia

Terminów wykorzystania urlopu na żądanie nie planuje się z wyprzedzeniem. Pracownik może wykorzystać go jednorazowo, np. 4 dni pod rząd, albo w pojedynczych dniach w dowolnych odstępach czasu. W przypadku niewykorzystania wszystkich lub części dni urlopu na żądanie przysługujących w danym roku kalendarzowym, urlop ten w roku następnym przekształca się w zwykły zaległy urlop.

Pracownik ma prawo do 4 dni urlopu na żądanie w roku kalendarzowym niezależnie od liczby pracodawców, u których był zatrudniony w danym roku. Z tego powodu zakłady pracy muszą odrębnie ewidencjować ten szczególny urlop. Informację o wykorzystaniu urlopu na żądanie należy podać pracownikowi w świadectwie pracy.

Należy przyjąć, że pracodawca w wyjątkowej sytuacji może odmówić pracownikowi udzielenia urlopu na żądanie. Potwierdził to Sąd Najwyższy w wyrokach z 16 września 2008 r. (sygn. akt II PK 26/08, OSNP 2010/3-4/36) oraz z 28 października 2009 r. (sygn. akt II PK 123/09, OSNP 2011/11-12/148, patrz: www.ekspert3.inforlex.pl), w których podkreślił, że obowiązek udzielenia urlopu na żądanie nie jest bezwzględny. Zakład może odmówić żądaniu pracownika ze względu na szczególne okoliczności, przemawiające za tym, że jego zasługujący na ochronę istotny interes wymaga obecności pracownika w pracy. Jeżeli wymagają tego szczególne okoliczności, które nie były znane w dniu rozpoczynania urlopu, oraz obecność pracownika w pracy jest konieczna, pracodawca może odwołać go z urlopu na żądanie.

Czy urlop na żądanie musi być wykorzystany do końca września?

Źródło: Serwis Prawno-Pracowniczy
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Stawka godzinowa 2022 – netto, zlecenie

    Stawka godzinowa 2022 i umowa zlecenie – kwota netto i brutto? Ile wynosi minimalne wynagrodzenie na umowach cywilnoprawnych, a ile na umowie o pracę?

    Elektroniczny system kadrowy na praca.gov.pl - nowa ustawa

    Elektroniczny system kadrowy na praca.gov.pl to ułatwienie dla mikroprzedsiębiorcy, rolnika i osoby fizycznej. Za pomocą systemu będzie można zawrzeć umowę o pracę i zlecenia. Automatycznie dokona zgłoszenia do ZUS i KAS, wyliczy wynagrodzenie, składki, podatki i rozliczy urlopy.

    Podwyżka minimalnego wynagrodzenia 2022 a inne świadczenia

    Podwyżka minimalnego wynagrodzenia w 2022 r. wpłynie na wysokość innych świadczeń, np. odprawy, odszkodowania, wynagrodzenia za czas gotowości do pracy i przestój, dodatek za pracę w nocy. Ile wyniosą?

    Praca w upały - zalecenia GIP

    Praca w upały - GIP wydał zalecenia dla pracodawców w związku z wysokimi temperaturami. Jakie obowiązki bhp mają pracodawcy względem pracowników?

    Staż z urzędu pracy 2021 - wynagrodzenie, urlop, L4, ciąża

    Staż z urzędu pracy odbywa osoba bezrobotna. Jakie wynagrodzenie za staż należy się w 2021 r.? Czy stażysta ma prawo do L4 i urlopu? Co w przypadku ciąży?

    Umowa o pomocy przy zbiorach - KRUS 2021

    Umowa o pomocy przy zbiorach w 2021 r. - rolnicy ubezpieczeni w KRUS mogą podpisywać umowy cywilnoprawne na pomoc przy zbiorach. Jaka jest stawka godzinowa?

    Strategia Demograficzna 2040 - zmiany w Kodeksie pracy

    Strategia Demograficzna 2040 przewiduje duże zmiany w Kodeksie pracy. Rodzice będą chronieni przed zwolnieniem i zapewnia się im elastyczną pracę.

    Urlop rodzicielski - rewolucyjne zmiany w 2022 r.

    Urlop rodzicielski - do 2 sierpnia 2022 r. wejdą w życie rewolucyjne zmiany w urlopach rodzicielskich dla ojców. Co się zmieni?

    Bonusy i dni wolne dla zaszczepionych pracowników - PIP

    Bonusy i dni wolne dla zaszczepionych pracowników - co na to PIP? Czy to zgodne z Kodeksem pracy?

    Sygnalista - nowe przepisy od grudnia 2021 r.

    Sygnalista - nowe przepisy implementujące dyrektywę unijną mają wejść w życie w grudniu 2021 r. Kto to sygnalista? Jaki będzie system zgłaszania nieprawidłowości w zakładzie pracy?

    Pracownicy fizyczni w czasie pandemii [RAPORT]

    Pracownicy fizyczni - jak wpłynęła na nich pandemia COVID-19? Zapoznaj się z wynikami raportu "Kariera okiem fachowca".

    Ilu Polaków pracuje po 60. roku życia?

    Praca po 60. roku życia - ilu Polaków nadal pracuje po ukończeniu 60 lat?

    Minimalne wynagrodzenie w 2022 r. netto

    Minimalne wynagrodzenie w 2022 r. wyniesie 3000 zł brutto. Ile to netto?

    Ustawa dezubekizacyjna - Trybunał Konstytucyjny

    Ustawa dezubekizacyjna - Trybunał Konstytucyjny orzekł, że obniżenie renty inwalidzkiej byłym funkcjonariuszom służb bezpieczeństwa PRL jest zgodne z konstytucją.

    Minimalna płaca w 2022 r. - 3000 zł brutto

    Minimalna płaca w 2022 r. - 3000 zł brutto to propozycja rządu. Minimalna stawka godzinowa wyniesie 19,50 zł brutto.

    Waloryzacja środków na kontach i subkontach ZUS 2021

    Waloryzacja środków zgromadzonych na kontach i subkontach w ZUS odbywa się corocznie w czerwcu. W 2021 r. wyniosła 5,41%. O ile zwiększył się stan kont przyszłych emerytów?

    System kadrowo-płacowy - od czego zależy cena?

    System kadrowo-płacowy a cena - od czego zależy, ile kosztuje?

    Konkurs "HR OF CHANGE" – 18 czerwca poznamy zwycięzców!

    Konkurs "HR OF CHANGE" - już 18 czerwca ogłoszeni zostaną zwycięzcy! Kto otrzyma nagrodę w kategoriach: szkolenia i rozwój, zarządzanie zmianą, HR Business Partnering?

    Niepełny etat a praca ponadwymiarowa - jak wynagradzać?

    Niepełny etat a praca ponadwymiarowa - jak wynagradzać pracownika zatrudnionego na część etatu za pracę w godzinach ponadwymiarowych?

    Dodatek wyrównawczy do wynagrodzenia - jak obliczyć?

    Dodatek wyrównawczy do wynagrodzenia - jakie są zasady jego przyznawania? Jak obliczyć wysokość dodatku wyrównawczego?

    Transfer oszczędności PPK - pracodawca może pomóc

    Transfer oszczędności PPK - pracodawca może pomóc pracownikowi (uczestnikowi PPK) w przeniesieniu oszczędności między rachunkami PPK. Ustawa o PPK określa dwie takie sytuacje.

    Zatrudnienie Brytyjczyka po brexicie

    Zatrudnienie Brytyjczyka po brexicie - jak brexit wpłynął na zatrudnienie pracownika z Wielkiej Brytanii w Polsce? Co z dokumentami? Jakich formalności trzeba dokonać?

    Nadanie statusu płatnika składek - wyrok TK (K 15/16)

    Wyrok Trybunału Konstytucyjnego o sygn. akt K 15/16 - czy TK uznał wniosek o nadanie statusu płatnika składek pracodawcy, którego pracownik wykonuje na jego rzecz pracę w ramach umowy cywilnoprawnej zawartej z osobą trzecią?

    Zadaniowy czas pracy a praca zdalna

    Zadaniowy czas pracy a praca zdalna - jak wprowadzić? Jak ewidencjonować i kontrolować czas pracy zdalnej w systemie zadaniowym?

    Dlaczego pracodawcy płacą Ukraińcom więcej niż Polakom?

    Pracodawcy chcą płacić Ukraińcom więcej niż Polakom? Dlaczego?