Kategorie

Czy za spóźnienia można nałożyć karę pieniężną i pomniejszyć wynagrodzenie pracownika

Marek Rotkiewicz
Marek Rotkiewicz
Pracownik często spóźnia się do pracy. Spóźnienia nie są duże (10–20 minut), ale stosunkowo regularne. Czy w związku z tym mogę nałożyć na tę osobę karę pieniężną i pomniejszyć jej wynagrodzenie?

 Za spóźnienia pracownika do pracy można pomniejszyć jego wynagrodzenie, gdyż wynagrodzenie przysługuje tylko za pracę wykonaną. Spóźnienia w pewnych przypadkach można uznać za opuszczenie pracy bez usprawiedliwienia, a zatem mogą być podstawą do nałożenia na pracownika kary pieniężnej. Przesłankami, którymi pracodawca powinien kierować się nakładając karę pieniężną, są rodzaj naruszenia obowiązków pracowniczych, stopień winy pracownika i jego dotychczasowy stosunek do pracy. Należy przyjąć, że kara pieniężna jest dopuszczalna jedynie przy dużych spóźnieniach. Od oceny pracodawcy zależy, czy spóźnienia opisane w pytaniu dają podstawę do nałożenia kary pieniężnej.

UZASADNIENIE

Wynagrodzenie przysługuje jedynie za pracę wykonaną. Odstępstwa od tej zasady muszą być wyraźnie przewidziane przez przepisy (np. przestój, okolicznościowe zwolnienia od pracy). W innych sytuacjach, tzn. niewymienionych w przepisach, w przypadku niewykonywania pracy pracownik nie zachowuje prawa do wynagrodzenia.

Każde spóźnienie, nawet nieznaczne, może więc powodować obniżenie wynagrodzenia pracownika.

Reklama

Jeśli pracownik się spóźnia, to nie wypełnia swoich zobowiązań wynikających ze stosunku pracy polegających na świadczeniu pracy na rzecz pracodawcy w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę. Tym samym nie powstaje obowiązek pracodawcy do wypłaty za ten okres wynagrodzenia. Pozbawienie danej osoby prawa do wynagrodzenia nie jest więc w tej sytuacji formą ukarania, a jedynie konsekwencją niewypełnienia przez nią wzajemnego zobowiązania.

W praktyce często nie stosuje się tej możliwości, zwłaszcza przy sporadycznych, nieznacznych spóźnieniach. Jednak w odniesieniu do regularnych spóźnień w rozpoczynaniu pracy obniżenie wynagrodzenia określonego stawką miesięczną jest w pełni uzasadnione i umożliwia:

  • zdyscyplinowanie pracownika – nawet jeśli wynagrodzenie „netto” otrzymane przez zatrudnioną osobę będzie nieznacznie niższe niż dotychczasowe, może spowodować zmianę postępowania; pracownicy wynagradzani stałą stawką miesięczną są przyzwyczajeni do otrzymywania określonej kwoty – niższa wypłata może być bardzo niemiłym zaskoczeniem;
  • zmniejszenie kosztów pracodawcy, brak opłacania nieprzepracowanego, czyli nieefektywnego czasu.

Czym innym od pozbawienia prawa do wynagrodzenia za czas nieprzepracowany jest kara porządkowa nakładana na pracownika za naruszenie obowiązków pracowniczych. Możliwość jej nałożenia wynika z uprawnienia pracodawcy do dyscyplinowania pracowników w sytuacjach, w których nie przestrzegają oni ustalonej organizacji i porządku pracy, przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisów przeciwpożarowych, a także przyjętego sposobu potwierdzania przybycia i obecności w pracy oraz usprawiedliwiania nieobecności w pracy. Jednak kary pieniężne mogą być nałożone tylko za naruszenie pewnych grup obowiązków, tj. za:

  • nieprzestrzeganie przepisów bhp i ppoż,
  • stawienie się do pracy w stanie nietrzeźwości lub spożywanie alkoholu w czasie pracy,
  • opuszczenie pracy bez usprawiedliwienia.

Pojęcia „opuszczenie pracy bez usprawiedliwienia” nie można odnosić jedynie do całodziennej nieobecności. Jest to pojęcie szersze i dotyczy każdego opuszczenia pracy bez istnienia podstaw umożliwiających uznanie tego działania za usprawiedliwione. Gdyby miało to dotyczyć tylko pełnych dni roboczych nieobecności, ustawodawca posłużyłby się innym określeniem. Ograniczenia możliwości nałożenia kary pieniężnej jedynie do pełnych dni nieobecności nie można wywodzić także z zasady, że kara pieniężna za jedno przekroczenie, jak i za każdy dzień nieusprawiedliwionej nieobecności, nie może być wyższa od jednodniowego wynagrodzenia pracownika. Zostały tutaj stworzone pewne granice, które jednak nie oznaczają, że tylko przy nieusprawiedliwionej nieobecności całodniowej można nałożyć na pracownika karę finansową.

PRZYKŁAD

Reklama

Pracownik zgodnie z rozkładem czasu pracy (równoważny czas pracy) miał w danym dniu przepracować 12 godzin, lecz spóźnił się do pracy 6 godzin. Jeśli przyjęlibyśmy, że jedynie całodzienna nieobecność pozwala na nałożenie kary pieniężnej, w tym przypadku byłoby to niemożliwe. Mamy tu jednak do czynienia z poważnym naruszeniem dyscypliny pracy. A takie poważne naruszenia zostały właśnie uznane przez ustawodawcę za umożliwiające finansowe ukaranie pracownika.

Mimo że nie praktykuje się tego, za spóźnienia można zatem nałożyć na pracownika także karę pieniężną, oczywiście adekwatną do wymiaru spóźnień. Przesłankami, którymi powinien kierować się pracodawca, są rodzaj naruszenia obowiązków pracowniczych, stopień winy pracownika i jego dotychczasowy stosunek do pracy. Powinniśmy przyjąć, że kara pieniężna jest dopuszczalna jedynie przy dużych i częstych spóźnieniach. Opisane w pytaniu nie należą do dużych spóźnień. Pracodawca nakładając karę pieniężną musi liczyć się z tym, że od nałożonej kary pracownik może wnieść sprzeciw do pracodawcy w ciągu 7 dni od dnia zawiadomienia go o ukaraniu. Następnie, w ciągu 14 dni od zawiadomienia go o odrzuceniu tego sprzeciwu przez pracodawcę, pracownik może wystąpić do sądu pracy o uchylenie zastosowanej wobec niego kary.

Podstawa prawna

  • art. 80, art. 108 i art. 111–112 Kodeksu pracy.
Chcesz dowiedzieć się więcej, sięgnij po naszą publikację
Czas pracy 2021. Planowanie, rozliczanie i ewidencja
Czas pracy 2021. Planowanie, rozliczanie i ewidencja
Tylko teraz
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Ile wynosi najniższa krajowa?

    Najniższa krajowa w 2021 i 2022 r. - ile wynosi brutto i netto? Jaka jest stawka godzinowa? Oto kalkulator wynagrodzeń.

    Praca zdalna w Kodeksie pracy - zmiany w projekcie

    Praca zdalna w Kodeksie pracy - jest nowa wersja projektu nowelizacji. Co się zmieni?

    Rejestracja w urzędzie pracy a umowa zlecenie, dzieło, działalność

    Rejestracja w urzędzie pracy - czy bezrobotny może wykonywać pracę na podstawie umowy zlecenia, umowy o dzieło lub prowadzić działalność nierejestrowaną?

    Prezeska, prawniczka, psycholożka - kobiety o feminatywach

    Feminatywy - jakim językiem pisane są oferty pracy? Jak kobiety oceniają żeńskie nazwy stanowisk, np. prezeska, prawniczka, psycholożka? Oto wyniki badania.

    Zezwolenie na pracę sezonową dla cudzoziemca - jak uzyskać [PORADNIK]

    Zezwolenie na pracę sezonową dla cudzoziemca. Od 1 stycznia 2018 roku obowiązują nowe regulacje prawne dotyczące cudzoziemców świadczących prace sezonową. O zezwolenie typu S, czyli na pracę sezonową, mogą ubiegać się pracodawcy, którzy planują zatrudnić obcokrajowców do pracy w rolnictwie, ogrodnictwie lub turystyce.

    Błędy w umowie o pracę - jak je poprawić?

    Błędy w umowie o pracę w zakresie wynagrodzenia i innych świadczeń - jak je poprawić?

    Pracodawcy nie chcą pracy zdalnej [BADANIE]

    Praca zdalna nie jest dla pracodawców najlepszym rozwiązaniem. Prawie wszyscy chcą powrotu do biur. Wprowadzą elastyczne godziny rozpoczęcia i zakończenia pracy.

    Udzielanie zaległego urlopu wypoczynkowego - ustawa o covid-19

    Zaległy urlop wypoczynkowy - jak udzielić zgodnie z ustawą o COVID-19?

    Urząd pracy pomoże zmienić pracę

    Urząd pracy pomoże zmienić pracę i kwalifikacje pracownika. Obecnie skupia się na zatrudnianiu bezrobotnych. Rząd chce rozszerzyć jego kompetencje.

    Utrata pracy i finanse - obawy pracowników

    Utrata pracy i finanse to główne zmartwienia polskich pracowników. Ratują ich jednak deficyty kadrowe.

    Ukąszenie kleszcza a wypadek przy pracy - obowiązki pracodawcy

    Ukąszenie kleszcza - czy to może być wypadek przy pracy? Czy pracodawca zatrudniający pracowników do pracy na świeżym powietrzu ma obowiązek zabezpieczenia ich przed kleszczami?

    Sygnalista w firmie od 17 grudnia 2021 r. - co z ustawą?

    Sygnalista w firmie musi być wdrożony od 17 grudnia 2021 r. Polska musi implementować przepisy unijne do 16 grudnia tego roku. Co z ustawą o sygnalistach?

    Urlop wypoczynkowy - kalkulator

    Urlop wypoczynkowy - kalkulator wymiaru urlopu wypoczynkowego pozwala wyliczyć, ile dni urlopu przysługuje pracownikowi.

    Piloci wycieczek i przewodnicy turystyczni - zwolnienie z ZUS

    Piloci wycieczek i przewodnicy turystyczni mogą składać wnioski o zwolnienie z ZUS za lipiec, sierpień i wrzesień 2020 r. Do kiedy? Jakie warunki należy spełnić?

    Sklepiki szkolne - Tarcza Antykryzysowa

    Sklepiki szkolne - Tarcza Antykryzysowa przyznaje postojowe i zwolnienie z ZUS. Jakie kody PKD? Jakie warunki należy spełnić? Do kiedy złożyć wniosek?

    Sklepiki szkolne, piloci wycieczek i przewodnicy - wsparcie z ZUS

    Sklepiki szkolne, piloci wycieczek i przewodnicy - wsparcie z ZUS otrzymują wsparcie z ZUS. Mogą liczyć na postojowe i zwolnienie z opłacania składek. Do kiedy można składać wnioski?

    Minimalna płaca w 2022 r. brutto netto

    Minimalna płaca w 2022 r. wyniesie 3000 zł brutto. Ile to netto?

    Emerytura brutto netto - kalkulator

    Emerytura brutto - ile to netto? Kalkulator emerytalny pozwala ustalić wysokość emerytury. Oblicz.

    Ochrona przedemerytalna - ile lat?

    Ochrona przedemerytalna - ile lat trwa ochrona przed zwolnieniem? Od ilu lat pracownika zaczyna obowiązywać pracodawcę?

    Strategia Demograficzna 2040 - ocena Konfederacji Lewiatan

    Strategia Demograficzna 2040 jest zbyt ogólna i nie odpowiada współczesnym trendom związanym z rodziną. Jak ocenia ją Konfederacja Lewiatan?

    Zwolnienie lekarskie musi wskazywać aktualny adres pobytu

    Zwolnienie lekarskie musi wskazywać aktualny adres pobytu. Czy trzeba poinformować ZUS o zmianie miejsca pobytu?

    Zmiana dostawcy PPK wymaga konsultacji z załogą

    Zmiana dostawcy PPK wymaga konsultacji z załogą czyli z zakładową organizacją związkową lub inną reprezentacją osób zatrudnionych.

    Emerytura bez podatku – tabela

    Emerytura bez podatku - tabela z kwotą netto w 2021 r. i po zmianach w 2022 r. wskazuje, ile emeryt otrzyma na rękę po podwyżce.

    Pracownik oczekuje elastyczności zatrudnienia

    Elastyczność zatrudnienia - tego oczekuje pracownik od miejsca pracy.

    Pracownicy ocenili sytuację w zakładach pracy [BADANIE]

    Sytuacja w zakładach pracy została oceniona przez pracowników. Jakie są wyniki badania CBOS?