Kategorie

Wątpliwości wokół 5-dniowego terminu konsultacji związkowej (art. 38 Kodeksu Pracy)

Wątpliwości wokół 5-dniowego terminu konsultacji związkowej (art. 38 Kodeksu Pracy). / fot. Shutterstock
Wątpliwości wokół 5-dniowego terminu konsultacji związkowej (art. 38 Kodeksu Pracy). / fot. Shutterstock
W jaki sposób powinno się liczyć termin 5 dni na dokonanie konsultacji z organizacją związkową? Czy dla zachowania tego terminu wystarczy nadanie przez organizację związkową pisma w placówce pocztowej w ostatnim dniu terminu? Kiedy pracodawca może skutecznie wypowiedzieć umowę o pracę? - Na te pytania odpowiadają prawnicy z kancelarii prawnej Rakoczy i Wroński.

5-dniowy termin na zgłoszenie zastrzeżenia do wypowiedzenia umowy o pracę przez organizację związkową - wątpliwości

Zgodnie z art. 38 par. 1 Kodeksu pracy, pracodawca zawiadamia na piśmie reprezentującą pracownika zakładową organizację związkową o zamiarze wypowiedzenia pracownikowi umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony, podając przyczynę uzasadniającą rozwiązanie umowy.

Zgodnie zaś z par. 2 zacytowanego wyżej przepisu, organizacja związkowa, która uzna wypowiedzenie za nieuzasadnione, może w ciągu 5 dni od otrzymania zawiadomienia zgłosić na piśmie pracodawcy umotywowane zastrzeżenia.

Jednak ten z pozoru czytelny przepis Kodeksu pracy w praktyce prowadzi do wielu pytań i wątpliwości:

  1. Jak liczyć termin 5 dni?
  2. Czy termin ten obejmuje dni kalendarzowe czy tylko robocze?
  3. Czy nadanie odpowiedzi organizacji związkowej w placówce pocztowej w ostatnim dniu terminu oznacza dochowanie przez organizację związkową przypisanego 5-dniowego terminu na zajęcie stanowiska w przedmiocie wypowiedzenia umowy o pracę?
  4. Kiedy pracodawca może zgodnie z powyższym przepisem wypowiedzieć pracownikowi umowę o pracę?

Polecamy: Kodeks pracy 2020 PREMIUM

Prawidłowe obliczanie terminu 5 dni

Reklama

W kwestii obliczania biegu 5-dniowego terminu konsultacji związkowej zastosowanie znajdą reguły ustanowione w art. 111 i 115 Kodeksu cywilnego na mocy odesłania z art. 300 Kodeksu Pracy. Zgodnie z treścią tych przepisów, termin 5-dniowego okresu kończy się z upływem ostatniego dnia przedmiotowego okresu, przy czym, co istotne, dnia, w którym pracodawca skutecznie przedstawił zawiadomienie o zamiarze wypowiedzenia pracownikowi umowy o pracę nie uwzględnia się przy obliczaniu tego terminu.

Reklama

Pracodawca zawiadomił organizację związkową o zamiarze rozwiązania umowy o pracę z pracownikiem w dniu 1 kwietnia 2020 r. (organizacja odebrała zawiadomienie w tym dniu i stało się ono skuteczne w tej dacie). Zatem termin 5-dniowego terminu liczymy od 2 kwietnia 2020 r. i upływa on w dniu  6 kwietnia 2020 r.

Wiemy już zatem, że dzień, w którym organizacja związkowa otrzymała zawiadomienie o zamiarze wypowiedzenia umowy o pracę, nie jest wliczany do biegu 5-dniowego terminu przewidzianego dla konsultacji związkowej. Pojawia się jednak pytanie czy termin ten zawiera dni robocze, czy może kalendarzowe? Przepis art. 38 KP nie daje odpowiedzi na to pytanie. Jednak wykładnia literalna nie daje podstaw do twierdzenia, że niedziele lub święta przedłużają wskazany termin, należy więc przyjąć, że chodzi o dni kalendarzowe. Ponadto Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 23 grudnia 1985 r. w sprawie o sygn. I PRN 105/85 wskazał, że „zakładowa organizacja związkowa, w myśl art. 38 § 2 KP, powinna mieć do swojej dyspozycji pełne 5 dni w celu zajęcia stanowiska co do zamierzonego wypowiedzenia. Dokonanie wypowiedzenia przez kierownika zakładu pracy może więc nastąpić najwcześniej następnego dnia po upływie ostatniego dnia 5-dniowego okresu zastrzeżonego w wymienionym przepisie dla związku zawodowego”.

Należy jednak pamiętać, iż zgodnie z powołanym wyżej art. 115 Kodeksu cywilnego, jeżeli mamy do czynienia z sytuacją, w której koniec terminu do wykonania czynności przypada w dzień uznany ustawowo za wolny od pracy lub na sobotę, termin upływa następnego dnia, który nie jest dniem wolnym od pracy ani sobotą.


Pracodawca zawiadomił organizację związkową o zamiarze rozwiązania umowy o pracę z pracownikiem w dniu 6 kwietnia 2020 r. (organizacja odebrała zawiadomienie w tym dniu i stało się ono skuteczne w tej dacie). Zatem termin 5-dniowego terminu liczymy od 7 kwietnia 2020 r. i powinien on  upłynąć w dniu 11 kwietnia 2020 r. Jednak 11 kwietnia 2020 r to sobota, zatem termin upłynie w następnym dniu, który nie jest dniem wolnym od pracy ani sobotą. Kolejny dzień to niedziela 12 kwietnia 2020 r.(dzień wolny od pracy). Termin upływa zatem dopiero w poniedziałek 13 kwietnia 2020 r.

Czy dla zachowania terminu 5 dni wystarczy nadanie przez organizację związkową pisma w placówce pocztowej w ostatnim dniu tego terminu?

Kolejne z postawionych na początku niniejszych rozważań pytanie, dotyczące dopuszczenia możliwości nadania odpowiedzi organizacji związkowej w placówce pocztowej w ostatnim dniu terminu, które powodowałoby dochowanie przez organizację związkową przypisanego 5-dniowego terminu na zajęcie stanowiska w przedmiocie wypowiedzenia umowy o pracę, wydaje się najbardziej zaskakujące. Zdziwienie budzi również fakt, iż zagadnienie to nie zostało wyjaśnione zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie. Tymczasem, wbrew pozorom, pracodawcy mogą spotkać się z interpretacją dopuszczającą takie rozwiązanie. Poniżej znajduje się krótki opis sprawy poruszającej to zagadnienie.

Pracodawca zawiadomił organizację związkową o zamiarze rozwiązania z pracownikiem umowy o pracę w dniu 14 grudnia 2018 r. (w tym samym dniu organizacja związkowa potwierdziła odbiór pisma - została skutecznie zawiadomiona). Zgodnie z przedstawionymi wyżej zasadami obliczania terminów, z dniem 19 grudnia 2018 r. upłynął 5-dniowy termin przewidziany dla organizacji związkowej na zajęcie stanowiska w przedmiocie rozwiązania umowy o pracę. Pracodawca do tego czasu nie otrzymał stanowiska organizacji związkowej, wobec czego w dniu 20 grudnia 2018 r. rozwiązał z pracownikiem umowę o pracę. Pracownik odwołał się od tego wypowiedzenia do sądu pracy, a jako jeden z powołanych zarzutów uzasadniających jego roszczenie przedstawił niedochowanie przez pracodawcę wymaganego trybu konsultacji związkowej zarzucając, że broniąca go organizacja związkowa nadała wieczorem w dniu 19 grudnia 2018 r. (w ostatnim dniu terminu) na poczcie list zawierający jej stanowisko w sprawie. W wydanym wyroku sąd I instancji przyznał powodowi rację w tym zakresie, wskazując bez większych wyjaśnień oraz bez powołania jakiejkolwiek podstawy prawnej takiego rozstrzygnięcia, że organizacja związkowa nadając list w placówce pocztowej w ostatnim dniu terminu zmieściła się w przepisanym 5-dniowym terminie wynikającym z art. 38 Kodeksu pracy.

Rozstrzygnięcie to było zaskakujące, gdyż nie miało uzasadnienia w obowiązujących przepisach prawa. Wydaje się, że sąd I instancji w sposób nieuzasadniony zastosował regulację z art. 165 par. 2 Kodeksu postępowania cywilnego, odnoszącą się do terminów procesowych. Tymczasem pismo organizacji związkowej zawierające stanowisko tej organizacji w zakresie rozwiązania umowy o pracę z pracownikiem nie jest pismem procesowym, nie jest wnoszone do sądu ani żadnego organu Państwowego, nie jest związane z żadną czynnością procesową. Nie ma zatem uzasadnienia dla stosowania tak szerokiej ochrony działań organizacji związkowej w stosunku do pracodawcy. Dopuszczalność zastosowania przepisów procesowych dotyczących zachowania terminu poprzez wniesienie przez organizację związkową pisma zawierającego jej stanowisko wobec rozwiązania umowy o pracę z pracownikiem poprzez nadanie go w ostatnim dniu terminu w placówce pocztowej powodowałoby niczym nieuzasadniony stan niepewności dla pracodawcy oczekującego na odpowiedź organizacji związkowej przez bliżej nieokreślony czas. Natomiast zarówno przepis art. 38 Kodeksu pracy jak i wypracowane na jego tle orzecznictwo wskazuje wyraźnie, że organizacja związkowa ma 5 dni na zgłoszenie pracodawcy umotywowanych zastrzeżeń, a po tym czasie (po piątym dniu wyczekiwania) pracodawca wobec niezajęcia przez organizację związkową stanowiska w wyznaczonym terminie może wręczyć pracownikowi oświadczenie o rozwiązaniu umowy o pracę.

Konsekwencją wydanego wyroku było wniesienie przez pozwanego apelacji. Pomijając inne wątki przedstawionej sprawy, sąd II instancji w zakresie zachowania terminu konsultacji związkowej wskazał, że „brak jest podstaw prawnych zastosowania przepisów Kodeksu procedury cywilnej i przyjęcia – tak jak uczynił to Sąd Rejonowy, że decydować ma data stempla pocztowego. Jak wynika bowiem z art. 61 § 1 k.c. zdanie 1 w związku z art. 300 k.p. oświadczenie woli, które ma być złożone innej osobie, jest złożone z chwilą, gdy doszło do niej w taki sposób, że mogła zapoznać się z jego treścią. Skoro zatem zakładowa organizacja związkowa w myśl art. 38 § 2 k.p. miała 5 dni na zgłoszenie pozwanej umotywowanych zastrzeżeń do wypowiedzenia liczonych od otrzymania zawiadomienia 14 grudnia 2018 r., to winna tego dokonać do 19 grudnia 2018 r., czego nie uczyniła, choć do tego czasu pozwana miała zapoznać się z ich treścią” (z uzasadnienia niepublikowanego wyroku Sądu Okręgowego w Katowicach, sygn. akt XI Pa 154/20).

Jak wynika z powyższego wyroku sąd II instancji stwierdził, iż nie ma podstaw prawnych aby przyjąć, że nadanie listu w placówce pocztowej w ostatni dniu terminu przez organizację związkową powoduje skuteczne złożenie oświadczenia woli. Oświadczenie to musi najpóźniej w piątym dniu terminu zostać złożone pracodawcy.

Kiedy zatem, zgodnie z art. 38 Kodeksu pracy pracodawca może dokonać skutecznego wypowiedzenia umowy o pracę pracownikowi?

Wypowiedzenie dokonane przez pracodawcę może nastąpić najwcześniej dnia następnego po upływie ostatniego dnia 5-dniowego okresu zastrzeżonego w art. 38 Kodeksu pracy dla zarządu zakładowej organizacji związkowej, przy uwzględnieniu opisanych powyżej zasad obliczania tego terminu. Wypowiedzenie przez pracodawcę umowy podczas biegu 5-dniowego terminu, który pozostaje do dyspozycji przedstawicielstwa pracowniczego, stanowi naruszenie art. 38 Kodeksu pracy. Zgodnie bowiem z tezą VIII  uchwały Sądu Najwyższego z 19 maja 1978 r., sygn. V PZP 6/77  „wypowiedzenie umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony dokonane przez zakład pracy wcześniej niż po 5 dniach od otrzymania przez związek zawodowy pisemnego zawiadomienia kierownika zakładu pracy o zamiarze wypowiedzenia pracownikowi umowy o pracę narusza tryb określony w art. 38 KP, chyba że przed upływem tego okresu przedstawicielstwo pracownicze złoży kierownikowi zakładu pracy oświadczenie, że nie zgłasza zastrzeżeń do zamierzonego wypowiedzenia”.

Należy także mieć na uwadze, iż zgodnie ze stanowiskiem Sądu Najwyższego wyrażonym w wyroku z dnia 19 czerwca 1975 r, w sprawie o sygn. I PZP 10/75, naruszenia trybu konsultacji związkowej określonej w art. 38 Kodeksu pracy nie konwaliduje okoliczność, że zakładowa organizacja związkowa po wypowiedzeniu umowy o pracę pracownikowi nie zgłasza zastrzeżeń w przedmiocie wypowiedzenia.

Jeżeli natomiast zakładowa organizacja związkowa nie wypowie się na temat przedstawionej sprawy w terminie 5 dni, pracodawca może podjąć decyzję o wypowiedzeniu umowy o pracę. Wyczerpany bowiem zostaje tryb konsultacji określony w art. 38 Kodeksu Pracy. Warto także podkreślić, że brak odpowiedzi nie powoduje powstania domniemania wyrażenia pozytywnej opinii związku zawodowego w przedmiocie wypowiedzenia umowy o pracę, a jedynie oznacza brak skorzystania przez organizację związkową ze swojego uprawnienia w tej sprawie. 

Poszerzaj swoją wiedzę, czytając naszą publikację
Karta Nauczyciela. Komentarz (PDF)
Karta Nauczyciela. Komentarz (PDF)
Tylko teraz
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Emerytura brutto netto - kalkulator

    Emerytura brutto - ile to netto? Kalkulator emerytalny pozwala ustalić wysokość emerytury. Oblicz.

    Ochrona przedemerytalna - ile lat?

    Ochrona przedemerytalna - ile lat trwa ochrona przed zwolnieniem? Od ilu lat pracownika zaczyna obowiązywać pracodawcę?

    Strategia Demograficzna 2040 - ocena Konfederacji Lewiatan

    Strategia Demograficzna 2040 jest zbyt ogólna i nie odpowiada współczesnym trendom związanym z rodziną. Jak ocenia ją Konfederacja Lewiatan?

    Zwolnienie lekarskie musi wskazywać aktualny adres pobytu

    Zwolnienie lekarskie musi wskazywać aktualny adres pobytu. Czy trzeba poinformować ZUS o zmianie miejsca pobytu?

    Zmiana dostawcy PPK wymaga konsultacji z załogą

    Zmiana dostawcy PPK wymaga konsultacji z załogą czyli z zakładową organizacją związkową lub inną reprezentacją osób zatrudnionych.

    Emerytura bez podatku – tabela

    Emerytura bez podatku - tabela z kwotą netto w 2021 r. i po zmianach w 2022 r. wskazuje, ile emeryt otrzyma na rękę po podwyżce.

    Pracownik oczekuje elastyczności zatrudnienia

    Elastyczność zatrudnienia - tego oczekuje pracownik od miejsca pracy.

    Pracownicy ocenili sytuację w zakładach pracy [BADANIE]

    Sytuacja w zakładach pracy została oceniona przez pracowników. Jakie są wyniki badania CBOS?

    Kasy zapomogowo-pożyczkowe u pracodawców - projekt ustawy

    Kasy zapomogowo-pożyczkowe u pracodawców - komisje sejmowe pozytywnie zaopiniowały projekt ustawy. Projekt reguluje zasady tworzenia, organizowania i działania kas w zakładach pracy.

    Pracownicy PIP z dodatkowym urlopem wypoczynkowym

    Dodatkowy urlop wypoczynkowy zostanie przyznany niektórym pracownikom PIP. Ile dni?

    Emerytury czerwcowe od 2009 do 2019 r. - ponowne przeliczenie

    Emerytury czerwcowe od 2009 do 2019 r. będą ponownie przeliczone. Takie rozwiązanie przewiduje nowelizacja ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

    Państwowy egzamin na maszynistę od 2023 r. - projekt

    Państwowy egzamin na maszynistę od 2023 r. przewiduje projekt nowelizacji ustawy o transporcie kolejowym. Co się zmieni?

    Szczepienia pracowników przeciwko COVID-19 - stanowisko PIP

    Szczepienia pracowników przeciwko COVID-19 są celowe i zasadne, lecz mają charakter dobrowolny. To oficjalne stanowisko PIP na temat szczepień pracowników.

    Pracownik niepełnosprawny - zwolnienie lekarskie, czas pracy

    Pracownik niepełnosprawny - jakie ma uprawnienia? Jakie są zasady przebywania na zwolnieniu lekarskim? Jaki jest wymiar czasu pracy pracownika niepełnosprawnego? Co z urlopem wypoczynkowym?

    5 korzyści z audytu wynagrodzeń

    Audyt wynagrodzeń przynosi liczne korzyści. Poniższy artykuł omawia 5 najważniejszych z nich.

    Badania do celów sanitarno-epidemiologicznych

    Badania sanitarno-epidemiologiczne to dodatkowa weryfikacja zdrowotna wymagana do pracy, przy wykonywaniu której istnieje możliwość przeniesienia zakażenia lub choroby zakaźnej na inne osoby.

    Reforma rynku pracy w Polsce

    Reforma rynku pracy w Polsce jest częścią Krajowego Planu Odbudowy. Jakie zmiany zakłada nowy model polityki zatrudnienia?

    Zakaz noszenia hidżabu w miejscu pracy - wyrok TSUE

    Hidżab w miejscu pracy - pod pewnymi warunkami można wprowadzić zakaz noszenia hidżabu w pracy. Tak zdecydował TSUE w swoim wyroku. Krytykuje go Prezydent Turcji.

    Ile osób odbiera telefony służbowe na urlopie?

    Telefon służbowy na urlopie? Ile osób odbiera je podczas urlopowego wypoczynku?

    Przeciętne wynagrodzenie i zatrudnienie - czerwiec i II kwartał 2021

    Przeciętne wynagrodzenie i zatrudnienie - ile wyniosło w czerwcu i II kwartale 2021 r.? GUS podaje kwoty.

    Niedziela handlowa - sierpień 2021

    Niedziela handlowa - sierpień 2021 ma aż 5 niedziel. Czy 1 sierpnia, 8 sierpnia, 15 sierpnia, 22 sierpnia lub 29 sierpnia to niedziela handlowa? Kiedy jest najbliższa niedziela handlowa?

    Nowy pracownik zdalny - jak mu pomóc?

    Nowy pracownik zdalny może mieć wiele trudności z wdrożeniem się do pracy w nowej firmie. Jak mu pomóc?

    Zapisanie nowego pracownika do PPK - 90 dni zatrudnienia

    Zapisanie nowego pracownika do PPK wymaga 90 dni zatrudnienia. Co wlicza się do tego okresu według ustawy o PPK?

    Praca podczas upałów – zalecenia PIP

    Praca podczas upałów - jakie są zalecenie PIP? Po pierwsze, pracodawca zapewnia zimne napoje. Po drugie, wentylację i klimatyzację w pomieszczeniach pracy. PIP zaleca także skracanie czasu pracy.

    Wyższe zarobki i 4 dni pracy w tygodniu w gastronomii - Niemcy

    Wyższe zarobki i 4 dni pracy w tygodniu to rozwiązanie dla sektora gastronomii w Niemczech. Czy to pomoże na niedobory kadrowe?