Kategorie

Prawo do urlopu – najważniejsze informacje o urlopach wypoczynkowych

Rafał Krzemiński
Prawo do urlopu - najważniejsze informacje o urlopach wypoczynkowych. /Fot. Fotolia
ShutterStock
Prawo do urlopu jest jednym z kluczowych uprawnień pracownika zagwarantowanych przez prawo pracy. Wiedza o tym, jakie prawa przysługują pracownikowi w związku z urlopem, może nam pomóc w pełni wykorzystać czas odpoczynku. Jakie są najważniejsze cechy urlopu wypoczynkowego?

Urlop wypoczynkowy

Urlop wypoczynkowy to coroczny, płatny i nieprzerwany okres odpoczynku od świadczenia pracy u danego pracodawcy. Służy regeneracji pracownika i nabraniu sił do dalszego wykonywania pracy. Prawo do urlopu zagwarantowane jest w najwyższym akcie prawnym – Konstytucji RP. Artykuł 66 ustawy zasadniczej stanowi, że pracownik ma prawo do określonych w ustawie dni wolnych od pracy i corocznych płatnych urlopów. Sposób nabywania i udzielania urlopów jest szczegółowo uregulowany w dziale siódmym Kodeksu pracy. Pracownik w razie sporu z pracodawcą może domagać się udzielenia mu urlopu przed sądem pracy.

Reklama

Prawo do urlopu wypoczynkowego przysługuje jedynie pracownikom zatrudnionym w ramach stosunku pracy. Nie ma znaczenia sposób jego powstania - może to być umowa o pracę, mianowanie, powołanie, wybór. Prawo pracy nie gwarantuje natomiast uprawnienia do urlopu osobom wykonującym umowy cywilnoprawne czy prowadzącym działalność gospodarczą.

Dla wzmocnienia instytucji urlopu wypoczynkowego Kodeks pracy w art. 172 gwarantuje, że za okres odpoczynku pracownik otrzyma wynagrodzenie, jaki otrzymałby, gdyby w tym czasie pracował. Ma to zapewnić pracownikowi spokojny odpoczynek i zabezpieczyć go finansowo.

Polecane przez redakcję: Urlopy wypoczynkowe dla pracowników - PDF

Urlop jest uprawnieniem osobistym i niezbywalnym. Oznacza to, że pracownik nie może się zrzec urlopu ani przekazać go innej osobie. Powinien być wykorzystany w naturze - ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop może być wypłacany tylko w drodze wyjątku.

Wynagrodzenie urlopowe

Odwołanie z urlopu powodujące przerwanie wypoczynku pracownika, podobnie jak przesunięcie terminu urlopu jest możliwe tylko w wyjątkowych przypadkach. Zasadniczo urlop powinien być udzielany w roku kalendarzowym, w którym pracownik nabył do niego prawo.

Zadaj pytanie na naszym FORUM

Pierwszy urlop

Pracownik, który podjął pracę po raz pierwszy, nabywa prawo do urlopu z upływem każdego przepracowanego miesiąca w wymiarze 1/12 urlopu przysługującego mu po przepracowaniu roku.
Miesiąc pracy należy liczyć:

  • z upływem ostatniego dnia miesiąca, gdy pracownik pozostaje w zatrudnieniu od pierwszego dnia danego miesiąca,
  • z upływem dnia w następnym miesiącu kalendarzowym, który datą poprzedza dzień nawiązania stosunku pracy, jeżeli do nawiązania stosunku pracy doszło w trakcie miesiąca kalendarzowego,
  • z upływem 30 dni, jeżeli pracownik u kolejnych pracodawców był zatrudniony krócej niż miesiąc kalendarzowy lub obrachunkowy.

Kiedy wziąć urlop w 2015 roku?

Reklama


Pracownik podjął pierwszą pracę 17 stycznia 2013 r. na czas określony do 31 marca 2013 r. w pełnym wymiarze czasu pracy. Następnie podjął kolejną pracę na pełny etat w tym samym roku kalendarzowym u innego pracodawcy – od 2 kwietnia 2013 roku. U pierwszego pracodawcy prawo do urlopu pracownik nabył z upływem 16 lutego oraz 16 marca. Praca w okresie od 17 do 31 marca (15 dni) nie uprawniała pracownika do urlopu u poprzedniego pracodawcy. 15-dniowy okres zatrudnienia zostanie doliczony do okresu zatrudnienia w kolejnym zakładzie pracy. Po przepracowaniu 15 dni u kolejnego pracodawcy pracownik nabędzie prawo do 1,66 lub 2,16 dnia urlopu (zależy, czy przysługuje mu wymiar 20, czy 26 dni urlopu). 

Niezależnie od długości przepracowanego okresu w pierwszym roku kalendarzowym pracy w następnym roku pracownik nabywa prawo do kolejnego urlopu w pełnym wymiarze 20 lub 26 dni już z początkiem roku kalendarzowego.

Kiedy można odwołać pracownika z urlopu?


Pracownik podjął pierwszą pracę 17 grudnia 2012 r. Nie ma on prawa do urlopu za przepracowanie dni grudnia. Natomiast od 1 stycznia 2013 r.  pracownik nabył prawo do kolejnego urlopu wypoczynkowego w wymiarze 20 lub 26 dni za cały 2013 rok.

Kolejne urlopy wypoczynkowe

Pracownik nabywa prawo do kolejnych urlopów wypoczynkowych w każdym następnym roku kalendarzowym, w którym trwa stosunek pracy. 1 stycznia osoba pozostająca w zatrudnieniu nabywa urlop za cały nadchodzący rok z góry. Natomiast gdy pracownik rozpoczyna zatrudnienie w trakcie roku kalendarzowego, nabywa prawo do urlopu z dniem nawiązania stosunku pracy za cały rok z góry w wymiarze proporcjonalnym do końca roku lub do końca zatrudnienia, jeżeli umowa została zawarta na czas krótszy niż do końca roku kalendarzowego.

Jak prawidłowo wyliczyć wymiar urlopu przysługującego pracownikowi?

Wymiar urlopu

Wymiar urlopu regulowany jest przez art. 154 Kodeksu pracy. Wynosi on:

  • 20 dni – jeżeli pracownik jest zatrudniony krócej niż 10 lat,
  • 26 dni – jeżeli pracownik jest zatrudniony co najmniej 10 lat.

Jest to wymiar minimalny, poniżej którego pracodawca nie może zejść. Pracodawca może natomiast dowolnie zwiększyć wymiar urlopu pracownikom w umowie o pracę lub aktach wewnątrzzakładowych. Pracodawca powinien na piśmie poinformować pracownika o przysługującym mu wymiarze urlopu nie później niż w ciągu 7 dni od dnia zawarcia umowy o pracę.

Dłuższe urlopy wypoczynkowe - 35 dni urlopu

Źródło: Własne
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Kadry

    Tarcza a urząd pracy - do kiedy wnioski?

    Tarcza z urzędu pracy czyli dofinansowanie wynagrodzeń, pożyczka i dotacja 5000 zł - do kiedy można składać wnioski?

    Zezwolenie na pobyt czasowy i pracę - obowiązki cudzoziemca

    Zezwolenie na pobyt czasowy i pracę nazywane jest zezwoleniem jednolitym. Jakie obowiązki ma cudzoziemiec, który otrzymał takie zezwolenie?

    Minimalne wynagrodzenie 2022

    Minimalne wynagrodzenie za pracę w 2022 r. - ile płaca minimalna wyniesie brutto i netto?

    Płaca minimalna 2022

    Płaca minimalna w 2022 r. - strona związkowa proponuje wzrost minimalnego wynagrodzenia za pracę o 500 zł netto.

    Otrzymał wypowiedzenie w bombonierce!

    Wypowiedzenie umowy o pracę - pracownik otrzymał je w bombonierce! Czy taka forma uzasadnia prawo do przywrócenia do pracy?

    Pilotażowe szczepienia w zakładach pracy od 17 maja 2021 r.

    Szczepienia w zakładach pracy - pilotaż startuje 17 maja 2021 r. Pracodawcy mogą wspomóc proces szczepień.

    In vitro i prawo do ubezpieczenia społecznego – wyrok ETPCz

    Czy podjęcie przez pracownicę nowego zatrudnienia w trakcie procedury in vitro stanowi podstawę do odmowy ubezpieczenia społecznego?

    Kod wykonywanego zawodu w ZUS ZUA i ZUS ZZA

    Kod wykonywanego zawodu w dokumentach ZUS ZUA i ZUS ZZA to ważna zmiana, która wejdzie w życie 16 maja 2021 r. Na czym w praktyce będzie polegał nowy obowiązek?

    Kompetencje cyfrowe - tego wymagają pracodawcy [RAPORT]

    Kompetencje cyfrowe - tego przede wszystkim wymagają pracodawcy. Cyfryzacja rynku pracy to trend przyspieszony przez epidemię koronawirusa. Jak nową rzeczywistość oceniają pracownicy? Na to pytanie odpowiada raport "Cyfrowa ewolucja kariery".

    Dwie umowy o pracę - składki ZUS

    Dwie umowy o pracę - co na to prawo? Składki ZUS opłaca się od jednej czy dwóch umów?

    Poważne zachorowanie - oszczędności PPK mogą pomóc

    Poważne zachorowanie - co to jest w rozumieniu ustawy o PPK? Jak oszczędności PPK mogą pomóc, gdy uczestnik PPK, jego małżonek lub dziecko zachoruje?

    Badanie trzeźwości pracownika - nowe przepisy

    Badanie trzeźwości pracownika alkomatem - nowe przepisy przyznają pracodawcy prawo do prewencyjnych, wyrywkowych kontroli alkomatem.

    Badanie trzeźwości pracownika 2021

    Badanie trzeźwości pracownika - w 2021 r. powstał projekt ustawy umożliwiający pracodawcy przeprowadzanie wyrywkowych kontroli trzeźwości pracownika.

    Praca dla informatyka 2021 - zarobki i praca zdalna [ANALIZA]

    Praca dla informatyka w 2021 r. - liczba ofert pracy dla informatyków wciąż rośnie. Dla pracowników z branży IT liczą się zarobki i praca zdalna. Analiza przedstawia obecną sytuację informatyków na rynku pracy.

    Godziny pracy 2021

    Godziny pracy 2021 - ile godzin pracy i dni wolnych od pracy wypada w poszczególnych miesiącach? Jak obliczyć godziny pracy?

    Długotrwałe niewykonywanie obowiązków - wypowiedzenie umowy

    Wypowiedzenie umowy - czy długotrwałe niewykonywanie części obowiązków pracownika uzasadnia rozwiązanie umowy za wypowiedzeniem?

    Rozliczanie czasu pracy zdalnej

    Czas pracy zdalnej to dosyć kłopotliwe zagadnienie. Jak ewidencjonować i kontrolować pracownika na home office? W jaki sposób rozliczać nadgodziny i wprowadzić zadaniowy czas pracy?

    Rynek pracy w czasie pandemii a szara strefa w rolnictwie

    Rynek pracy w czasie pandemii - czy część pracowników zasiliła szarą strefę w rolnictwie? Poniżej znajduje się analiza.

    Najwięcej ubezpieczonych cudzoziemców w historii - kwiecień 2021

    Cudzoziemcy pobili rekord - w kwietniu 2021 r. jest najwięcej ubezpieczonych w Polsce obcokrajowców w historii. Jak przedstawiają się liczby?

    Zmiany w ubezpieczeniach społecznych 2022

    Zmiany w ubezpieczeniach społecznych wejdą w życie 1 stycznia 2022 r. Co się zmieni? Nowe emerytury i renty będą wypłacane tylko na konto. Rozwiąże się problem emerytur czerwcowych. Zmienią się zasady pobierania zasiłków.

    Brexit a ubezpieczenia i rozliczenia podatkowe pracowników

    Brexit - jakie są skutki w zakresie ubezpieczeń społecznych i rozliczeń podatkowych pracowników? Wszystko o zaświadczeniu A1.

    Odpis na ZFŚS na emerytów i rencistów - byłych pracowników

    Odpis na ZFŚS na emerytów i rencistów będących byłymi pracownikami - jak obliczyć? Jak ustalić status tych osób i wysokość zwiększenia?

    Ostatni dzień na wdrożenie PPK!

    PPK - 10 maja 2021 r. to ostatni dzień na wdrożenie PPK czyli zawarcie umowy o prowadzenie PPK z wybraną instytucją finansową.

    Praca zdalna - przepisy prawne

    Praca zdalna - przepisy prawne regulujące home office znajdują się w ustawie covidowej. Kodeks pracy wciąż nie zawiera przepisów dotyczących pracy zdalnej.

    Bezrobocie w kwietniu 2021 r.

    Bezrobocie - w kwietniu 2021 r. w Polsce odnotowano spadek bezrobocia. Gdzie jest najwyższe bezrobocie, a gdzie najniższe?