Kategorie

Prawo do urlopu – najważniejsze informacje o urlopach wypoczynkowych

Rafał Krzemiński
Prawo do urlopu - najważniejsze informacje o urlopach wypoczynkowych. /Fot. Fotolia
Prawo do urlopu - najważniejsze informacje o urlopach wypoczynkowych. /Fot. Fotolia
ShutterStock
Prawo do urlopu jest jednym z kluczowych uprawnień pracownika zagwarantowanych przez prawo pracy. Wiedza o tym, jakie prawa przysługują pracownikowi w związku z urlopem, może nam pomóc w pełni wykorzystać czas odpoczynku. Jakie są najważniejsze cechy urlopu wypoczynkowego?

Urlop wypoczynkowy

Urlop wypoczynkowy to coroczny, płatny i nieprzerwany okres odpoczynku od świadczenia pracy u danego pracodawcy. Służy regeneracji pracownika i nabraniu sił do dalszego wykonywania pracy. Prawo do urlopu zagwarantowane jest w najwyższym akcie prawnym – Konstytucji RP. Artykuł 66 ustawy zasadniczej stanowi, że pracownik ma prawo do określonych w ustawie dni wolnych od pracy i corocznych płatnych urlopów. Sposób nabywania i udzielania urlopów jest szczegółowo uregulowany w dziale siódmym Kodeksu pracy. Pracownik w razie sporu z pracodawcą może domagać się udzielenia mu urlopu przed sądem pracy.

Prawo do urlopu wypoczynkowego przysługuje jedynie pracownikom zatrudnionym w ramach stosunku pracy. Nie ma znaczenia sposób jego powstania - może to być umowa o pracę, mianowanie, powołanie, wybór. Prawo pracy nie gwarantuje natomiast uprawnienia do urlopu osobom wykonującym umowy cywilnoprawne czy prowadzącym działalność gospodarczą.

Dla wzmocnienia instytucji urlopu wypoczynkowego Kodeks pracy w art. 172 gwarantuje, że za okres odpoczynku pracownik otrzyma wynagrodzenie, jaki otrzymałby, gdyby w tym czasie pracował. Ma to zapewnić pracownikowi spokojny odpoczynek i zabezpieczyć go finansowo.

Polecane przez redakcję: Urlopy wypoczynkowe dla pracowników - PDF

Urlop jest uprawnieniem osobistym i niezbywalnym. Oznacza to, że pracownik nie może się zrzec urlopu ani przekazać go innej osobie. Powinien być wykorzystany w naturze - ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop może być wypłacany tylko w drodze wyjątku.

Wynagrodzenie urlopowe

Odwołanie z urlopu powodujące przerwanie wypoczynku pracownika, podobnie jak przesunięcie terminu urlopu jest możliwe tylko w wyjątkowych przypadkach. Zasadniczo urlop powinien być udzielany w roku kalendarzowym, w którym pracownik nabył do niego prawo.

Zadaj pytanie na naszym FORUM

Pierwszy urlop

Pracownik, który podjął pracę po raz pierwszy, nabywa prawo do urlopu z upływem każdego przepracowanego miesiąca w wymiarze 1/12 urlopu przysługującego mu po przepracowaniu roku.
Miesiąc pracy należy liczyć:

  • z upływem ostatniego dnia miesiąca, gdy pracownik pozostaje w zatrudnieniu od pierwszego dnia danego miesiąca,
  • z upływem dnia w następnym miesiącu kalendarzowym, który datą poprzedza dzień nawiązania stosunku pracy, jeżeli do nawiązania stosunku pracy doszło w trakcie miesiąca kalendarzowego,
  • z upływem 30 dni, jeżeli pracownik u kolejnych pracodawców był zatrudniony krócej niż miesiąc kalendarzowy lub obrachunkowy.

Kiedy wziąć urlop w 2015 roku?


Pracownik podjął pierwszą pracę 17 stycznia 2013 r. na czas określony do 31 marca 2013 r. w pełnym wymiarze czasu pracy. Następnie podjął kolejną pracę na pełny etat w tym samym roku kalendarzowym u innego pracodawcy – od 2 kwietnia 2013 roku. U pierwszego pracodawcy prawo do urlopu pracownik nabył z upływem 16 lutego oraz 16 marca. Praca w okresie od 17 do 31 marca (15 dni) nie uprawniała pracownika do urlopu u poprzedniego pracodawcy. 15-dniowy okres zatrudnienia zostanie doliczony do okresu zatrudnienia w kolejnym zakładzie pracy. Po przepracowaniu 15 dni u kolejnego pracodawcy pracownik nabędzie prawo do 1,66 lub 2,16 dnia urlopu (zależy, czy przysługuje mu wymiar 20, czy 26 dni urlopu). 

Niezależnie od długości przepracowanego okresu w pierwszym roku kalendarzowym pracy w następnym roku pracownik nabywa prawo do kolejnego urlopu w pełnym wymiarze 20 lub 26 dni już z początkiem roku kalendarzowego.

Kiedy można odwołać pracownika z urlopu?


Pracownik podjął pierwszą pracę 17 grudnia 2012 r. Nie ma on prawa do urlopu za przepracowanie dni grudnia. Natomiast od 1 stycznia 2013 r.  pracownik nabył prawo do kolejnego urlopu wypoczynkowego w wymiarze 20 lub 26 dni za cały 2013 rok.

Kolejne urlopy wypoczynkowe

Pracownik nabywa prawo do kolejnych urlopów wypoczynkowych w każdym następnym roku kalendarzowym, w którym trwa stosunek pracy. 1 stycznia osoba pozostająca w zatrudnieniu nabywa urlop za cały nadchodzący rok z góry. Natomiast gdy pracownik rozpoczyna zatrudnienie w trakcie roku kalendarzowego, nabywa prawo do urlopu z dniem nawiązania stosunku pracy za cały rok z góry w wymiarze proporcjonalnym do końca roku lub do końca zatrudnienia, jeżeli umowa została zawarta na czas krótszy niż do końca roku kalendarzowego.

Jak prawidłowo wyliczyć wymiar urlopu przysługującego pracownikowi?

Wymiar urlopu

Wymiar urlopu regulowany jest przez art. 154 Kodeksu pracy. Wynosi on:

  • 20 dni – jeżeli pracownik jest zatrudniony krócej niż 10 lat,
  • 26 dni – jeżeli pracownik jest zatrudniony co najmniej 10 lat.

Jest to wymiar minimalny, poniżej którego pracodawca nie może zejść. Pracodawca może natomiast dowolnie zwiększyć wymiar urlopu pracownikom w umowie o pracę lub aktach wewnątrzzakładowych. Pracodawca powinien na piśmie poinformować pracownika o przysługującym mu wymiarze urlopu nie później niż w ciągu 7 dni od dnia zawarcia umowy o pracę.

Dłuższe urlopy wypoczynkowe - 35 dni urlopu

Chcesz dowiedzieć się więcej, sięgnij po naszą publikację
Umowy o pracę – zawieranie i rozwiązywanie
Umowy o pracę – zawieranie i rozwiązywanie
Tylko teraz
Źródło: Własne
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Potrącenie zaległości ZUS z emerytury od 2022 r.

    Potrącenie zaległości składkowych z emerytury, renty i zasiłku będzie możliwe od 2022 r. ZUS odliczy składkę zdrowotną, podatek i należności składkowe nieopłacone w terminie. Do jakiej wysokości?

    Niemcy: niezaszczepieni bez rekompensaty za czas kwarantanny

    Niezaszczepieni nie otrzymają rekompensaty za czas kwarantanny. Nowe przepisy w Niemczech zaczną obowiązywać od 1 listopada 2021 r.

    Praca zdalna a work-life balance

    Praca zdalna a work-life balance - za dużo work i za mało life? Z badania "Candidate Pulse" wynika, ze praca zdalna zachwiała balansem między życiem prywatnym i zawodowym. Pracownicy odczuwają również więcej presji ze strony pracodawców.

    Pracodawca sprawdzi certyfikat covid [VIDEO]

    Pracodawca sprawdzi certyfikat covid? Najpewniej tak, ale na zasadzie dobrowolności. Co to oznacza? Na to i inne pytania odpowiada Stanisław Szwed, wiceminister pracy, polityki społecznej i rodziny.

    Obniżenie wieku emerytalnego jako fatalna decyzja [VIDEO]

    Obniżenie wieku emerytalnego było fatalną decyzją. Ekonomiści negatywnie oceniają niższy i zróżnicowany dla kobiet i mężczyzn wiek emerytalny w Polsce.

    Co pandemia uświadomiła menadżerom? [VIDEO]

    Pandemia a zarządzanie - co kryzys wywołany pandemią uświadomił menadżerom? Okazało się, że kapitał ludzki jest niezwykle ważny. Duże znaczenie ma także zdolność do szybkich zmian.

    Kodeks pracy art. 30

    Kodeks pracy w art. 30 wylicza sposoby rozwiązania umowy o pracę: porozumienie stron, wypowiedzenie, dyscyplinarka i upływ czasu.

    Kontroferta dla pracownika - co to jest?

    Kontroferta dla pracownika - co to jest i w jakim celu się ją stosuje? Czy warto przyjąć kontrofertę?

    Jesienna rekrutacja w logistyce - jak zachęcić do pracy w firmie?

    Startuje jesienna rekrutacja w logistyce. Jakich pracowników brakuje? Jak zachęcić do pracy w danej firmie? Co przyciąga pracowników?

    Kontrole PIP na małych budowach 2021 - wyniki

    Kontrole PIP na małych budowach zostały wzmożone w 2021 r. Z danych statystycznych wynika, że to właśnie na małych budowach jest najwięcej wypadków przy pracy. Jakie są wyniki kontroli PIP?

    Praca sezonowa - prawa cudzoziemców przez cały rok

    Praca sezonowa - prawa cudzoziemców nie są sezonowe. Przypomina o tym PIP w kampanii "Prawa przez cały rok". Jak zatrudnić cudzoziemca na podstawie zezwolenia na pracę sezonową? Czym jest umowa o pomocy przy zbiorach?

    Europejskie Porozumienie dotyczące aktywnego starzenia się

    Europejskie Porozumienie podpisane w 2017 r. dotyczy aktywnego starzenia się i podejścia międzypokoleniowego w pracy. Realizując je, w Polsce powstało "Porozumienie strony pracowników oraz strony pracodawców RDS na rzecz aktywnego starzenia". Wypracowano w nim szereg rozwiązań na rzecz aktywnego starzenia się.

    Kiedy zmiana czasu na zimowy w 2021?

    Kiedy jest zmiana czasu na zimowy w 2021 r.? Czy ostatni raz przestawiamy zegarki jesienią? Jak zmiana czasu wpływa na czas pracy w nocy?

    Wypłata wynagrodzenia za pracę w sobotę, niedzielę

    Wypłata wynagrodzenia za pracę to podstawowy obowiązek pracodawcy. Co w przypadku, gdy dzień wypłaty wynagrodzenia wypada w sobotę lub niedzielę?

    Jak niemieccy pracodawcy przygotowują się na 4 falę covid?

    4 fala covid przewidywana jest na jesień 2021 r. Statystyki wskazują na tendencję wzrostową zakażeń. Jak niemieccy pracodawcy przygotowują się na ten trudny czas?

    Weryfikacja szczepień pracowników - projekt

    Weryfikacja szczepień pracowników - trwają prace nad projektem nowych przepisów. Czy pracodawcy będą mogli sprawdzić fakt zaszczepienia się przeciw COVID-19 przez pracowników?

    Umowa o dzieło - ZUS, zgłoszenie

    Umowa o dzieło - zgłoszenie do ZUS jest obowiązkowe od 2021 r. Jaki jest termin na zgłoszenie? Kto musi zgłosić umowę do ZUS?

    Zmiany w ubezpieczeniach społecznych od 18 września 2021 r.

    Najnowsze zmiany w ubezpieczeniach społecznych weszły w życie 18 września 2021 r. Sprawdź, co się zmieni.

    Wypalenie zawodowe podstawą zwolnienia lekarskiego od 2022 r.

    Wypalenie zawodowe od 2022 r. będzie podstawą do otrzymania zwolnienia lekarskiego (l4). Czym jest wypalenie? Jakie są objawy? Jak przeciwdziałać?

    Przeniesienie urlopu na kolejną umowę - wzór porozumienia

    Przeniesienie urlopu wypoczynkowego na kolejną umowę o pracę może nastąpić na mocy porozumienia stron. Jak je prawidłowo sporządzić? Oto wzór porozumienia.

    Ostatnie dni na wniosek o zwolnienie z ZUS!

    Wniosek o zwolnienie z ZUS - sklepiki szkolne i piloci muzealnych wycieczek mają ostatnie dni na ubieganie się o zwolnienie z obowiązku opłacania składek ZUS.

    Podwyższona kwota wolna od potrąceń - covid

    Podwyższona kwota wolna od potrąceń została przewidziana w tarczy na czas pandemii COVID-19. Kogo dotyczy? Ile wynosi?

    Usprawiedliwienie nieobecności w pracy - szczepienie

    Usprawiedliwienie nieobecności w pracy z powodu szczepienia - kiedy jest możliwe? Czy szczepienie dziecka uzasadnia zwolnienie od pracy?

    Kobiety najwięcej ucierpiały na pandemii

    Kobiety najwięcej straciły w czasie pandemii. To one częściej były zwalniane. Spadł na nie ciężar opieki nad dziećmi i pracy jednocześnie. Jak wpłynęło to na ich zdrowie?

    Płace rosną, bo firmy walczą o pracowników

    Płace rosną wszędzie. Wszystkie kody PKD odnotowały w sierpniu 2021 r. podwyżki wynagrodzeń. Firmy walczą w ten sposób o pracowników.