Czy pracodawca może odmówić urlopu na żądanie i czy może odwołać z urlopu na żądanie?

• Jak działa urlop na żądanie?
• Czy biorąc urlop na żądanie trzeba podać powód?
• Czy urlop na żądanie jest płatny w 100%?
• Urlop na żądnie 2025 r. Czy urlop na żądanie jest częścią urlopu wypoczynkowego?
• Czy może pracodawca odmówić urlopu na żądanie?
• Kiedy pracodawca może odmówić udzielenia urlopu na żądanie?
• Kiedy powiadomić pracodawcę o urlopie na żądanie?
• Jak powiadomić pracodawcę o urlopie na żądanie?
• Czy prawo do urlopu na żądnie mają pracownicy zatrudnieni na ½ czy ¼ etatu?
• Czy urlop na żądanie powinien być wykorzystany jednorazowo czy w częściach?
• Czy pracownik sam udziela sobie urlopu na żądanie?
• Zaczekaj na decyzję pracodawcy – zanim pójdziesz na urlop na żądanie!
• Czy pracodawca może odwołać pracownika z urlopu na żądanie?

W II kwartale 2025 r. nie są planowane zmiany w zakresie urlopu na żądanie. Na ten moment nie zmienią się zasady udzielania urlopu na żądanie i wydaje się w 2026 r. Kodeks pracy też nie zmieni brzmienia przepisów co do urlopu na żądanie.

Jak działa urlop na żądanie?

Urlop na żądanie działa tak, że służy zapewnieniu zwolnienia od pracy mi.in. w nagłych sytuacjach osobistych pracownika. Jest to też potocznie zwane: "kacowe". Łączny wymiar urlopu wykorzystanego przez pracownika nie może przekroczyć w roku kalendarzowym 4 dni, niezależnie od liczby pracodawców, z którymi pracownik pozostaje w danym roku w kolejnych stosunkach pracy. Uprawnienie do urlopu na żądanie przysługuje w każdym roku kalendarzowym, powstaje wraz z nabyciem prawa do kolejnego urlopu wypoczynkowego i powstaje również w odniesieniu do pracownika podejmującego pracę po raz pierwszy.

Czy biorąc urlop na żądanie trzeba podać powód?

Nie, biorąc urlop na żądanie, nie trzeba podawać powodu.

Czy urlop na żądanie jest płatny w 100%?

Tak, urlop na żądanie jest 100% płatny.

Urlop na żądnie 2025 r. Czy urlop na żądanie jest częścią urlopu wypoczynkowego?

Tak, gdyż urlop na żądanie nie jest dodatkowym urlopem pracownika, zwiększającym wymiar urlopu wypoczynkowego. Urlop ten stanowi część urlopu wypoczynkowego. Wymiar urlopu na żądnie nie został uzależniony od wymiaru przysługującego pracownikowi urlopu wypoczynkowego. Tak więc zarówno pracownik, który ma prawo do urlopu w wymiarze 20 dni, jak i pracownik, który ma prawo do 26 dni urlopu, ma takie samo prawo do urlopu na żądanie, w wymiarze 4 dni rocznie.

Czy może pracodawca odmówić urlopu na żądanie?

Tak, pracodawca może odmówić udzielenia urlopu na żądanie w 2025 r. Generalnie, pracodawca jest obowiązany udzielić na żądanie pracownika i w terminie przez niego wskazanym urlopu na żądanie, w każdym roku kalendarzowym. Jednak pamiętaj, że obowiązek udzielenia urlopu na żądanie nie jest bezwzględny! Pracodawca, pomimo wydawałoby się jednoznacznego brzmienia przepisów może odmówić udzielenia urlopu na żądanie, jeśli nieobecność pracownika zaszkodziłaby interesom zakładu pracy (wyr. SN z 2.10.2009 r., II PK 123/09). Odmowę udzielenia urlopu na żądanie pracownika mogą uzasadniać szczególne też okoliczności, które powodują, że zasługujący na ochronę interes pracodawcy wymaga obecności pracownika w miejscu pracy.

Kiedy pracodawca może odmówić udzielenia urlopu na żądanie?

W wyroku z dnia 15 listopada 2006 r., I PK 128/06, Sąd Najwyższy stanął na stanowisku, iż pracodawca w zasadzie powinien udzielić pracownikowi urlopu na żądanie oraz że brak jest podstaw dla zastosowania do tego urlopu przepisów dotyczących przesunięcia terminu urlopu na żądanie oraz odwołania z urlopu (art. 164 § 2 k.p. i 167 § 1 k.p.), gdyż sprzeciwia się temu charakter takiego urlopu. Jest to szczególny przywilej pracownika przyznany przez przepisy rangi ustawowej. W sytuacjach wyjątkowych należy jednak dopuścić możliwość nieuwzględnienia przez pracodawcę wniosku o udzielenie urlopu na żądanie z powołaniem się na nadużycie przez pracownika prawa podmiotowego (art. 8 k.p.). W wyroku tym Sąd Najwyższy zauważył też, że pracodawca wyjątkowo może odmówić udzielenia pracownikowi urlopu na żądanie, jeżeli zachodziłaby sytuacja, której nie można byłoby pogodzić z zasadą dbałości o dobro i mienie pracodawcy (art. 100 § 2 pkt 4 k.p.).

• Awaria lub sytuacja kryzysowa: Kiedy nagła awaria lub kryzys wymaga specjalistycznej wiedzy lub umiejętności konkretnego pracownika.
• Prace terminowe: Kiedy pracodawca ma do wykonania zadanie o krytycznym terminie, którego wykonanie bez udziału danego pracownika jest niemożliwe.
• Braki kadrowe: W przypadkach, gdy nagłe braki personelu (np. spowodowane chorobą innych pracowników) uniemożliwiają normalne funkcjonowanie firmy. Wszyscy pracownicy określonego zakładu pracy lub jego wyodrębnionej części albo znacząca ich część, wystąpili o udzielenie im urlopu na żądanie tego samego dnia.
• Sytuacje nieprzewidziane: Kiedy dochodzi do nieprzewidzianych sytuacji wymagających natychmiastowej reakcji i obecności pracownika, np. klęska żywiołowa, powódź, grad czy inne zdarzenia zw. z siłą wyższą.

Kiedy powiadomić pracodawcę o urlopie na żądanie?

Pracownik zgłasza żądanie udzielenia urlopu najpóźniej w dniu rozpoczęcia urlopu. Zgłoszenie wniosku o udzielenie urlopu na żądanie może nastąpić w okresie poprzedzającym termin rozpoczęcia tego urlopu, a także w dniu rozpoczęcia korzystania z urlopu. Z przepisów nie wynika czy żądanie takie powinno być zgłoszone na początku dnia, czy też pracownik może wyrazić chęć skorzystania z urlopu na żądanie pod koniec dnia pracy. Zdaniem SN pracownik, który składa wniosek o udzielenie urlopu na żądanie, powinien dokonać tej czynności najpóźniej pierwszego dnia wypoczynku, przed rozpoczęciem swojego dnia pracy (wyr. SN z 15.11.2006 r.). Nie może być tak, że pracownik nie stawia się do pracy i nie informuje o tym przełożonego przez cały dzień. Takie niespodziewane absencje pracowników uniemożliwiałyby prawidłową organizację pracy. Pracownik powinien więc zgłosić zamiar wykorzystania urlopu na żądanie niezwłocznie, najlepiej przed swoją roboczą dniówką, a ostatecznie w pierwszej godzinie od rozpoczęcia się jego pracy.

Jak powiadomić pracodawcę o urlopie na żądanie?

O urlopie na żądanie pracodawcę można powiadomić dowolnie. Ustawodawca nie sprecyzował formy składania wniosku urlopu na żądanie. Przepisy KP nie wymagają szczególnej formy dla złożenia "żądania" udzielenia urlopu na żądanie. Może więc być ono złożone:

• pisemnie (z wykorzystaniem wzoru przygotowanego przez pracodawcę lub sformułowane samodzielnie przez pracownika);
• ustnie;
• faksem;
• telefonicznie;
• pocztą internetową;
• listem poleconym lub kurierem.

Czy prawo do urlopu na żądnie mają pracownicy zatrudnieni na ½ czy ¼ etatu?

Prawo do urlopu na żądnie mają pracownicy, którzy nabyli prawo do urlopu w wymiarze ułamkowym lub proporcjonalnie ograniczonym.

Czy urlop na żądanie powinien być wykorzystany jednorazowo czy w częściach?

Przepisy nie określają, w jakich częściach ma być wykorzystywany urlop na żądanie pracownika. Pracownik może zatem żądać udzielenia go w pojedynczych dniach, jak i w dłuższym wymiarze, nawet czterodniowym.

Czy pracownik sam udziela sobie urlopu na żądanie?

W orzecznictwie SN utrwaliło się stanowisko uwzględniające funkcję organizatorską prawa pracy, polegającą na zapewnieniu poprzez normy prawne prawidłowego procesu organizacji pracy, zgodnie z którą pracownik nie może udzielić "sobie samemu" urlopu na żądanie (zob. wyr. SN z 26.1.2005 r., II PK 197/04; wyr. SN z 7.2.2008 r., II PK 162/07).

Zaczekaj na decyzję pracodawcy – zanim pójdziesz na urlop na żądanie!

Pracownik nie może rozpocząć korzystania z urlopu na żądanie bez decyzji pracodawcy o udzielenia mu urlopu. Rozpoczęcie urlopu na żądanie przed udzieleniem go przez pracodawcę może być uznane za nieusprawiedliwioną nieobecność w pracy, będącą ciężkim naruszeniem podstawowych obowiązków pracowniczych. Samo zawiadomienie pracodawcy o zamiarze wykorzystania urlopu nie jest podstawą do zwolnienia pracownika z obowiązku świadczenia pracy, a zatem rozpoczęcie korzystania z urlopu bez oczekiwania na decyzję pracodawcy nie usprawiedliwia nieobecności w pracy, wobec czego jest naruszeniem obowiązków pracowniczych, w szczególności obowiązku przestrzegania czasu pracy ustalonego w zakładzie pracy.

Czy pracodawca może odwołać pracownika z urlopu na żądanie?

Tak, pracodawca może odwołać pracownika z urlopu na żądanie. Zgodnie z treścią art. 167 k.p. pracownik może zostać odwołany z urlopu tylko wtedy, gdy jego obecności w zakładzie wymagają okoliczności nieprzewidziane w chwili rozpoczynania urlopu. Oznacza to tym samym, iż odwołanie z urlopu na żądanie może nastąpić jedynie w sytuacji, gdy wystąpią szczególne potrzeby pracodawcy, które pojawiły się już po udzieleniu pracownikowi urlopu. Powyższe stanowisko potwierdził Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 26 stycznia 2005 r., II PK 197/04, wskazując, iż może zaistnieć sytuacja, gdy we wskazanym przez pracownika terminie wystąpi spowodowana ważnymi przyczynami potrzeba jego obecności w zakładzie pracy. Skoro bowiem pracodawca może odwołać pracownika z urlopu z powodu wystąpienia nieprzewidzianych okoliczności, może także w razie zaistnienia takich okoliczności sprzeciwić się wykorzystaniu urlopu na żądanie i zażądać obecności pracownika w pracy.