Bez refundacji dla cukrzyków, a koszt leczenia to nawet kilkadziesiąt tysięcy złotych. Mamy odpowiedź z Ministerstwa Zdrowia

• Komentarze osób chorych na cukrzycę i korzystające z pompy
• Czy pompy insulinowe są refundowane przez NFZ?
• RPO pyta minister zdrowia Izabelę Leszczynę, czy planuje zmiany legislacyjne w zakresie refundacji pomp insulinowych
• MZ obecnie nie planuje poszerzenia populacji uprawnionej do refundacji pompy insulinowej
• Sprawa jest otwarta

Zgodnie z Konstytucją RP każdy ma prawo do ochrony zdrowia. Jak się jednak okazuje to zdrowie jest chronione w różnym stopniu w stosunku do różnych osób. Niestety sytuacja niektórych osób cierpiących na cukrzycę nie poprawi się w najbliższym czasie. Ministerstwo Zdrowia odpowiedziało, że nie planuje poszerzenia populacji uprawnionej do korzyści i refundacji związanych z cukrzycą. Chodzi o to, że na chwilę obecną brak refundacji pomp insulinowych dla osób po 26. roku życia chorujących na cukrzycę typu 1 oraz kryteriów systemu ciągłego monitorowania glikemii – CGM. Po ukończeniu 26. roku życia pacjenci, którzy chorują na cukrzycę muszą sami ponosić koszty kupna pompy, sięgające nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Jak się okazuje podawanie insuliny przy użyciu pompy zapewnia chorym bardzo dobre efekty i poprawę ich zdrowia. Wynika to z tego, że wyrównanie glikemii zdecydowanie zmniejsza ryzyko powikłań cukrzycowych, tj. retinopatii, stopy cukrzycowej, dysfunkcji nerek i układu krążenia. Niemniej jednak refundacja jest kierowana wyłącznie do pacjentów poniżej 26. roku życia. Czy to już dyskryminacja ze względu na wieku i stan zdrowia? Jak podkreśla MZ priorytetem systemu opieki zdrowotnej jest sprawiedliwe społecznie gospodarowanie publicznymi środkami przeznaczonymi na finansowanie świadczeń opieki zdrowotnej.

Komentarze osób chorych na cukrzycę i korzystające z pompy

Problem braku dofinansowania pompy insulinowej realnie istnieje, a aspekt finansowy jest naprawdę ważny. W komentarzach osób chorych na cukrzycę i korzystające z pompy umieszczonych w Internecie na różnych forach związanych ze zdrowiem, czytamy przykładowo (pisownia oryginalna):

• "Choruję na cukrzycę właściwie dość krótko bo zaledwie 38 lat. Chętnie bym spróbował jak wygląda leczenie z pompą insulinową. Niestety takie leczenie jest dla mnie nieosiągalne bo moja renta wynosi aż 744 zł miesięcznie. Pompa nie jest dla ubogich.".
• "Witam! Mój mąż choruje na cukrzycę typu 1 od 31 lat .Od 5 lat ma pompę insulinową i nasze życie od tej pory się zmieniło bardzo.jest osobą czynną zawodowo ,i nie zawsze pilnował posiłków w ciągu dnia przeważnie w pracy .Jego odcukrzenia były bardzo częste.obecnie zdarzają się sporadycznie.Mąż ma 46 lat czyli nie jest nastolatkiem ale potrafi regularnie zrobić rowerem trasę 50 km i nie powoduje to skutków ubocznych po wysiłku.Dzięki pompie i dowolności w przyjmowaniu posiłków utrzymuje super wagę ciała.Jest przykładem na to ,że pompa insulinowa nie jest tylko dla dzieci i ludzi młodych jak to kiedyś powiedział nam jeden diabetolog.Trafiliśmy do odpowiedniego lekarza i teraz mamy wszyscy inny komfort życia .My -bo ta choroba dotyczy najbliżej rodziny i wiedza wszystkich bliskich na temat tej choroby jest niezbędna. Minus jest taki ,że chorzy po 26 roku życie muszą sobie w 100 procentach pompe sfinansować. (...)."
• "Witam mój syn choruje 6 lat. W wieku 3 lat dostał pompę insulinową wygoda podawania insuliny ogromna,podawanie korekt czy bolusów na jedzenie.Koszty utrzymania pompy w moim przypadku były duże gdyż często uszkadzał wkłucia.Dziś czeka nas powrót do penów ponieważ od zestawów infuzyjnych zanikają mięśnie na pośladkach,brzuchu a także na nogach.Mimo rehabilitacji na efekty będziemy musieli poczekać.Uważam że pompy powinni nosić osoby które mają większą tkankę a nie szczupłe dzieci."

Czy pompy insulinowe są refundowane przez NFZ?

Tak, pompy insulinowe są refundowane przez NFZ, ale nie dla wszystkich. Jak czytamy na stronie rządowej wskazania do refundacji NFZ zakupu osobistej pompy insulinowej dla chorych na cukrzycę dzieci, młodzieży i młodych dorosłych poniżej 26. roku życia są następujące:

• „Efekt o brzasku” u chorych na cukrzycę typu 1 po zakończonym okresie remisji.
• Częste hipoglikemie u chorych na cukrzycę typu 1 po zakończonym okresie remisji: epizod ciężkiej hipoglikemii częściej niż 1 w roku; epizody hipoglikemii < 70 mg/dl, niewymagające pomocy innej osoby ≥ 4 na tydzień.
• Brak możliwości osiągnięcia docelowej wartości hemoglobiny glikowanej (HbA1c) bez częstych epizodów hipoglikemii, tj. ≥ 4 na tydzień.
• Zaburzenie odczuwania typowych objawów hipoglikemii.
• Utrzymujące się podwyższone wartości HbA1c > 6,5%, ale < 9,0%, mimo intensyfikacji leczenia u pacjenta dobrze wyedukowanego w zakresie zasad intensywnej czynnościowej insulinoterapii, współpracującego z zespołem diabetologicznym oraz przestrzegającego zasad samokontroli (≥ 6 pomiary glikemii/dobę).
• Osoby pracujące w trybie zmianowym, których aktywność zawodowa jest nieregularna, albo odbywające częste podróże ze zmianą strefy czasowej, z wartością HbA1c < 9,0%.
• Osoby uprawiające sport wyczynowo lub regularnie podejmujące wysiłek fizyczny o dużej intensywności, z wartością HbA1c < 8,5%.
• Dzieci do 10. roku życia chore na cukrzycę typu 1.
• Kontynuacja wcześniejszego leczenia z zastosowaniem osobistej pompy insulinowej pod warunkiem braku przeciwwskazań (np. awaria pompy insulinowej).

W szczególnych przypadkach decyzję o refundacji pompy insulinowej może podjąć konsultant wojewódzki w dziedzinie diabetologii po zapoznaniu się z dokumentacją chorego i zasięgnięciu opinii leczącego lekarza diabetologa (m.in. na temat chorób towarzyszących, terapii kortykosteroidami).

RPO pyta minister zdrowia Izabelę Leszczynę, czy planuje zmiany legislacyjne w zakresie refundacji pomp insulinowych

Rzecznik Praw Obywatelskich zajął się sprawą osób chorujących na cukrzycę. Chodzi już o osoby dorosłe, które ukończyły 26. rok życia. Jak wskazuje sam RPO do biura Rzecznika Praw Obywatelskich wpływają skargi zaniepokojonych rodziców pacjentów oraz ich bliskich dotyczące braku refundacji pomp insulinowych dla osób po 26. roku życia chorujących na cukrzycę typu 1 oraz kryteriów systemu ciągłego monitorowania glikemii – CGM. Rzecznikowi nie pozostało nic innego jak zaangażować się w sprawę. Wniósł pismo do Ministerstwa Zdrowia z prośbą o wyjaśnienie. Rzecznik zapytał też czy Ministerstwo Zdrowia planuje zmiany legislacyjne w tej materii. Jak czytamy na stronie RPO: "Brak refundacji dla dorosłych pacjentów może prowadzić do nierówności w dostępie do nowoczesnych metod leczenia, czego skutkiem może być pogorszenie stanu zdrowia i zwiększone ryzyko powikłań. Oznacza to, że po osiągnięciu 26. roku życia pacjenci nierzadko są zmuszeni do rezygnacji z terapii pompą insulinową lub systemem CGM ze względu na wysokie koszty - a to stanowi zagrożenie dla ich zdrowia i życia. Skarżący w pismach do Rzecznika podkreślają, że niezbędne jest wydłużenie okresu refundacji pomp insulinowych oraz systemów CGM oraz objęcie nią dorosłych pacjentów, aby zapewnić im ciągłość leczenia na najwyższym poziomie. Za niezbędne uznają także ułatwienie dostępu do nowoczesnych technologii medycznych dla wszystkich pacjentów z cukrzycą typu 1, niezależnie od wieku, co przyczyni się do poprawy jakości ich życia i zmniejszenia ryzyka powikłań.".

MZ obecnie nie planuje poszerzenia populacji uprawnionej do refundacji pompy insulinowej

W dniu 1 kwietnia 2025 r. RPO opublikował wpis i odpowiedź od Ministerstwa Zdrowia, która wskazuje, że MZ obecnie nie planuje poszerzenia populacji uprawnionej do tych świadczeń o osoby powyżej 26. roku życia. Decyzję podjęto po wnikliwej analizie, wobec braku dowodów naukowych na wyższą skuteczność i bezpieczeństwo leczenia przy użyciu pomp insulinowych. W przeważającej liczbie badań naukowych insulinoterapia przy użyciu pompy insulinowej charakteryzuje się porównywalną skutecznością i bezpieczeństwem do insulinoterapii metodą wielokrotnych wstrzyknięć. W odpowiedzi czytamy, że Ministerstwo Zdrowia obecnie nie planuje wprowadzenia zmian w warunkach realizacji świadczeń: „Leczenie insuliną z zastosowaniem pompy insulinowej: Założenie pompy insulinowej” oraz „System Ciągłego Monitorowania Glikemii w czasie rzeczywistym (CGM-RT) u dzieci i młodzieży do 26 roku życia z cukrzycą typu 1 leczonych za pomocą pompy insulinowej” określonych na podstawie rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 6 listopada 2013 r. w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu ambulatoryjnej opieki specjalistycznej (Dz.U. z 2016 r. poz. 357, z późn. zm.), polegających na poszerzeniu populacji uprawnionej do korzystania z tych świadczeń o osoby powyżej 26. roku życia. Decyzja ta została podjęta po wnikliwej analizie sprawy, w oparciu o brak dowodów naukowych na wyższą skuteczność i bezpieczeństwo leczenia przy użyciu pomp insulinowych. W przeważającej liczbie badań naukowych insulinoterapia przy użyciu pompy insulinowej charakteryzuje się porównywalną skutecznością i bezpieczeństwem do insulinoterapii metodą wielokrotnych wstrzyknięć.".

Sprawa jest otwarta

Ministerstwo Zdrowia podkreśla: w przypadku pojawienia się nowych, silnych dowodów naukowych, kwestia rozszerzenia warunków realizacji świadczeń „Leczenie insuliną z zastosowaniem pompy insulinowej: Założenie pompy insulinowej” oraz „System Ciągłego Monitorowania Glikemii w czasie rzeczywistym (CGM-RT) u dzieci i młodzieży do 26 roku życia z cukrzycą typu 1 leczonych za pomocą pompy insulinowej” zostanie ponownie przeanalizowana w celu wyodrębnienia grupy pacjentów w populacji powyżej 26. roku życia, która ze względów efektywności klinicznej i kosztowej, powinna zostać zakwalifikowana do korzystania z przedmiotowych świadczeń.