Kategorie

Choroba i inne nieobecności w trakcie miesiąca a wynagrodzenie

Dziennik Gazeta Prawna
Największy polski dziennik prawno-gospodarczy
Nowakowicz-Jankowiak Marta
Choroba i inne nieobecności w trakcie miesiąca a wynagrodzenie
fot. Fotolia
Pracownik może w jednym miesiącu być nieobecny z wielu powodów, np. z powodu choroby, urlopu okolicznościowego, wypoczynkowego. Wszystkie nieobecności muszą być prawidłowo rozliczone i wypłacone. Jak więc obliczyć wynagrodzenie, jeżeli pracownik w trakcie miesiąca miał różne nieobecności?

Problem

Pracownik w sierpniu 2016 r. był nieobecny z powodu choroby i za pierwszą część tej nieobecności ma prawo do wynagrodzenia, a za drugą do zasiłku. Ponadto korzystał w tym miesiącu z urlopu wypoczynkowego, okolicznościowego oraz bezpłatnego. Pracownik jest wynagradzany stałą stawką miesięczną. Jak obliczyć jego wynagrodzenie za sierpień 2016 r.?

Odpowiedź

Aby obliczyć wynagrodzenie pracownika, który w jednym miesiącu ma kilka różnych powodów nieobecności płatnych i niepłatnych, trzeba skorzystać z przepisów kilku ustaw i rozporządzeń. Wynagrodzenie za urlop wypoczynkowy reguluje rozporządzenie w sprawie szczegółowych zasad udzielania urlopu wypoczynkowego, ustalania i wypłacania wynagrodzenia za czas urlopu oraz ekwiwalentu pieniężnego za urlop (dalej: rozporządzenie urlopowe). Wynagrodzenie za urlop okolicznościowy jest uregulowane w rozporządzeniu w sprawie sposobu ustalania wynagrodzenia w okresie niewykonywania pracy oraz wynagrodzenia stanowiącego podstawę obliczania odszkodowań, odpraw, dodatków wyrównawczych do wynagrodzenia oraz innych należności przewidzianych w kodeksie pracy (dalej: rozporządzenie dot. niewykonywania pracy). W tym samym akcie prawnym znajdują się zasady ustalania pomniejszenia wynagrodzenia zasadniczego za czas urlopu bezpłatnego oraz czas nieobecności w związku ze zwolnieniem lekarskim. Sposób obliczania świadczeń z tytułu niezdolności do pracy jest uregulowany w ustawie o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (dalej: ustawa zasiłkowa). Nadrzędnym aktem jest zaś kodeks pracy (dalej: k.p.), który reguluje ogólnikowo kwestię wynagrodzenia za pracę, w tym za urlop oraz nieobecność z powodu choroby, a także kwestię potrąceń z wynagrodzenia za pracę.

Polecamy produkt: Umowy zlecenia i inne umowy cywilnoprawne od 1 stycznia 2017 r.

Dodatek za wypoczynek

Zgodnie z art. 80 k.p. wynagrodzenie przysługuje za pracę wykonaną. Jeśli pracownik jej nie wykonuje, wynagrodzenie może być mu wypłacone wyłącznie w przypadku, gdy przepisy prawa pracy tak stanowią. Tak jest m.in. w przypadku urlopu wypoczynkowego. Ustawodawca przewidział, że jest to płatne zwolnienie od pracy (art. 152 k.p.), a pracownik ma otrzymać takie wynagrodzenie, jakie by otrzymał, gdyby w tym czasie pracował – z doliczeniem składników zmiennych (np. nadgodzin wypłaconych w poprzednich miesiącach). Zatem przy ustalaniu wynagrodzenia za urlop wypoczynkowy pracownika wynagradzanego stałą stawką miesięczną nie ma potrzeby rozdzielania jego płacy zasadniczej na wynagrodzenie za pracę i wynagrodzenie za urlop. Obowiązkiem pracodawcy jest natomiast weryfikacja, czy w miesiącach poprzedzających miesiąc rozpoczęcia urlopu wypłacono dodatkowe, zmienne składniki wynagrodzenia. Jeśli tak, należy sprawdzić, czy składniki te nie są wyłączone z obliczeń (par. 6 rozporządzenia urlopowego), a następnie zsumować składniki wypłacone w ostatnich trzech miesiącach poprzedzających miesiąc rozpoczęcia urlopu i sumę tę podzielić przez liczbę godzin przepracowanych przez pracownika w tym okresie. Tak ustaloną kwotę należy pomnożyć przez liczbę godzin pracy, jakie pracownik przepracowałby w czasie urlopu wypoczynkowego w ramach normalnego czasu pracy, zgodnie z obowiązującym go rozkładem czasu pracy, gdyby w tym czasie nie korzystał z urlopu. [przykład 1] W razie znacznego wahania składników można dokonać obliczeń na podstawie sumy składników z 12 miesięcy.

Okolicznościowy to nie urlop

Nieco inaczej oblicza się wynagrodzenie za urlop okolicznościowy, gdyż jego wysokość regulują przepisy rozporządzenia dotyczące niewykonywania pracy (natomiast prawo do zwolnienia z tytułu różnych okoliczności, takich jak ślub, urodzenie się dziecka itp., zwane potocznie urlopem, choć nim nie jest, reguluje rozporządzenie ministra pracy i polityki socjalnej w sprawie usprawiedliwiania nieobecności w pracy oraz udzielania pracownikom zwolnień od pracy). Za urlop okolicznościowy będący zwolnieniem od pracy z zachowaniem prawa do wynagrodzenia należy wypłacić pracownikowi wynagrodzenie jak za urlop wypoczynkowy, z tą różnicą, że zmienne składniki wynagrodzenia ustala się z miesiąca, w którym pracownik korzysta ze zwolnienia od pracy. [przykład 2]

Skomplikowane chorobowe

Zasiłek i wynagrodzenie chorobowe ustala się według tej samej podstawy prawnej, czyli zgodnie z ustawą zasiłkową. Co do zasady podstawę wymiaru zasiłku ustala się z 12 miesięcy poprzedzających miesiąc zachorowania i stosuje się ją do obliczeń w kolejnych miesiącach choroby bez jej przeliczania, aż do czasu wystąpienia trzymiesięcznej przerwy między zwolnieniami lekarskimi. Jeśli pracownik nie przepracował 12 miesięcy – podstawę ustala się proporcjonalnie do liczby przepracowanych miesięcy. W ustawie zasiłkowej oraz w komentarzu do ustawy zapisano wiele wyłączeń oraz innych zasad służących prawidłowemu ustaleniu podstawy wymiaru zasiłku i samego zasiłku. Ich obszerność nie pozwala na szczegółowe omówienie w niniejszym opracowaniu. Warto jednak zaznaczyć, że wynagrodzenie chorobowe i zasiłek płaci się za każdy dzień niezdolności do pracy, włączając w to dni wolne od pracy. Jest to istotne do obliczenia potrącenia z wynagrodzenia za niewykonywanie pracy.

Reklama

Ponieważ w przepisach przewidziano wynagrodzenie za chorobę, to za ten sam okres pracownikowi nie można wypłacić wynagrodzenia za pracę, bo jej nie wykonywał. Również urlop bezpłatny pozostanie bez zapłaty, co wynika z jego charakteru. Natomiast w zasadzie nie ma konieczności pomniejszania płacy zasadniczej o wynagrodzenie za urlop wypoczynkowy oraz okolicznościowy (obliczane odrębnie), gdyż i tak nieobecności te mają być wynagradzane jak za pracę.

Pomniejszenie za niezdolność do pracy w związku z chorobą oblicza się, dzieląc płacę zasadniczą przez 30 bez względu na faktyczną liczbę dni miesiąca, którego pomniejszenie dotyczy, a następnie mnożąc wynik przez liczbę dni kalendarzowych zwolnienia lekarskiego. Otrzymany wynik odejmuje się od płacy zasadniczej określonej w umowie o pracę. [przykład 3] Natomiast aby obliczyć pomniejszenie w związku z urlopem bezpłatnym, należy płacę zasadniczą podzielić przez liczbę godzin przypadających do przepracowania w danym miesiącu i otrzymaną kwotę pomnożyć przez liczbę godzin nieobecności pracownika w związku z urlopem bezpłatnym. Otrzymany wynik odejmuje się od miesięcznego wynagrodzenia zasadniczego. [przykład 4]

Wszystko naraz

Pracownik może w jednym miesiącu być nieobecny z wielu powodów. Wszystkie nieobecności muszą zostać prawidłowo rozliczone i wypłacone, zatem lista płac może być długa. [przykład 5] Wówczas trzeba pamiętać o wszystkich składnikach, które są należne pracownikowi, oraz o sposobie ich dalszego rozliczenia, albowiem nie każdy składnik jest podstawą wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne, a ponadto są także składniki nieopodatkowane. Choć specjalistów od wynagrodzeń wyręczają programy płacowe, to fachowiec powinien wiedzieć, jak zdefiniować każdy składnik oraz jak go wyliczyć. Taka osoba odpowiada bowiem za prawidłowe naliczanie płac, które jest obowiązkiem pracodawcy, a za jego niedopełnienie ustawodawca przewidział karę grzywny od jednego do 30 tys. zł.ⒸⓅ

Prawidłowe naliczanie płac jest obowiązkiem pracodawcy, a za jego niedopełnienie ustawodawca przewidział karę grzywny od tysiąca do 30 tys. zł.

PRZYKŁAD 1

Urlop wypoczynkowy

Pracownik w sierpniu 2016 r. korzystał z urlopu wypoczynkowego w wymiarze 2 dni, czyli 16 godzin. Tabela poniżej zawiera informację o wysokości składników wynagrodzenia zmiennego wypłaconych w miesiącach poprzedzających. Wynagrodzenie jest wypłacane do 10. następnego miesiąca. Jak obliczyć średnią do wynagrodzenia ze zmiennych składników?

Wynagrodzenie za miesiąc

Liczba godzin przepracowanych

Data wypłaty

Suma zmiennych składników

czerwiec 2016

176 + 8 nadgodzin

07.07.2016

225 zł

maj 2016

120 godzin (pozostałe – urlop)

09.06.2016

0 zł

kwiecień 2016

168 + 12 nadgodzin

09.05.2016

353,57 zł

Razem

484 godziny

578,57 zł

W trzech poprzedzających miesiącach wypłacono łącznie 578,57 zł. Średnio za jedną godzinę jest to 1,20 zł. Ustalając wynagrodzenie za 2 dni urlopu wypoczynkowego w sierpniu należy doliczyć 1,20 zł x 16 godzin, czyli 19,20 zł.

PRZYKŁAD 2

Zwolnienie okolicznościowe

Pracownik w sierpniu 2016 r. korzystał ze zwolnienia w związku ze ślubem syna. Jak obliczyć wynagrodzenie za dzień nieobecności, jeśli w sierpniu 2016 r. miał 16 godzin nadliczbowych, za które otrzyma 450 zł?

Z uwagi na różne nieobecności przepracował w sierpniu tylko 80 godzin.

Zmienne składniki w miesiącu wystąpienia urlopu okolicznościowego to 450 zł, które należy podzielić przez liczbę godzin przepracowanych w sierpniu, czyli 80. Otrzymaną kwotę należy pomnożyć przez liczbę godzin nieobecności w związku z urlopem okolicznościowym, czyli 8. Dodatkowe wynagrodzenie z tytułu tej nieobecności wyniesie 45 zł (450 zł : 80 godz. x 8 godz.).

PRZYKŁAD 3

Dni choroby

Pracownik był nieobecny od 1 do 12 sierpnia w związku z chorobą. Jego stałe wynagrodzenie wynosi 3300 zł brutto. Ile powinno się odliczyć za dni choroby?

Płacę zasadniczą należy podzielić przez 30, a następnie pomnożyć przez dni nieobecności. Otrzymany wynik będzie pomniejszeniem za niewykonywanie pracy w związku ze zwolnieniem lekarskim.

3300 zł : 30 dni x 12 dni zwolnienia = 1320 zł.

PRZYKŁAD 4

Bezpłatny czas wolny

Pracownikowi udzielono na jego wniosek jednego dnia urlopu bezpłatnego w sierpniu 2016 r. O ile należy zmniejszyć jego płacę zasadniczą (3300 zł brutto) w związku z tą nieobecnością?

Płacę zasadniczą należy podzielić przez liczbę godzin przypadających w danym miesiącu do przepracowania, a następnie pomnożyć przez liczbę godzin nieobecności. Wynik to pomniejszenie za urlop bezpłatny.

3300 zł : 176 godz. x 8 godz. urlopu okolicznościowego = 150 zł.

PRZYKŁAD 5

Obliczenie wynagrodzenia

Reklama

Pracownik od 1 do 12 sierpnia 2016 r. był na zwolnieniu lekarskim, z czego za pierwsze 3 dni należy mu się wynagrodzenie chorobowe w wysokości 285,90 zł, a za pozostałe 9 dni zasiłek chorobowy w wysokości 854,20 zł. 26 sierpnia skorzystał z urlopu okolicznościowego, za który ustalono dodatek w wysokości 45 zł (jak w przykładzie 2). W dniach 29–30 sierpnia korzystał z urlopu wypoczynkowego, za który ustalono dodatek w wysokości 19,20 zł (jak w przykładzie 1). 31 sierpnia był na urlopie bezpłatnym. Dodatkowo przepracował 16 godzin ponad dobową normę, za które powinien otrzymać 450 zł brutto wynagrodzenia wraz z dodatkiem. Płaca zasadnicza pracownika to 3300 zł. Jak ustalić jego wynagrodzenie brutto?

Krok 1. Od płacy zasadniczej należy odjąć pomniejszenia za niewykonywanie pracy w związku z chorobą (jak w przykładzie 3) oraz za niewykonywanie pracy w związku z urlopem bezpłatnym (przykład 4).

Wobec powyższego płaca zasadnicza za sierpień 2016 r. wyniesie: 3300 zł – 1320 zł – 150 zł = 1830 zł brutto.

Krok 2. Pozostałe składniki wynagrodzenia, jakie należy doliczyć do płacy zasadniczej brutto to:

– dodatek z tytułu urlopu okolicznościowego – 45 zł,

– dodatek z tytułu urlopu wypoczynkowego – 19,20 zł.

– wynagrodzenie z dodatkiem za nadgodziny – 450 zł.

Wynagrodzenie razem brutto – 2344,20 zł.

Dodatkowo za okres przebywania na zwolnieniu lekarskim należy wypłacić także:

– wynagrodzenie chorobowe brutto – 285,90 zł,

zasiłek chorobowy brutto – 854,20 zł. ⒸⓅ

Podstawa prawna

- Rozporządzenie ministra pracy i polityki socjalnej z 8 stycznia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad udzielania urlopu wypoczynkowego, ustalania i wypłacania wynagrodzenia za czas urlopu oraz ekwiwalentu pieniężnego za urlop (Dz.U. nr 2, poz. 14 ze zm.).

- Rozporządzenie ministra pracy i polityki socjalnej z 29 maja 1996 r. w sprawie sposobu ustalania wynagrodzenia w okresie niewykonywania pracy oraz wynagrodzenia stanowiącego podstawę obliczania odszkodowań, odpraw, dodatków wyrównawczych do wynagrodzenia oraz innych należności przewidzianych w kodeksie pracy (Dz.U. nr 62, poz. 289 ze zm.).

- Rozporządzenie ministra pracy i polityki socjalnej z 15 maja 1996 r. w sprawie usprawiedliwiania nieobecności w pracy oraz udzielania pracownikom zwolnień od pracy (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 1632).

- Ustawa z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 372 ze zm.).

- Ustawa z 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 1502 ze zm.).

Dołącz do nas na Facebooku!

Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Kadry

    Płaca minimalna w Niemczech w 2021 i 2022 r.

    Płaca minimalna w Niemczech w 2021 i 2022 r. - ile wynosi Mindestlohn? Ile wynosi netto?

    Urlop rodzinny na opiekę nad rodzicami lub wnukami

    Urlop rodzinny - 12 miesięczny urlop na opiekę nad chorymi rodzicami bądź wnukami dla babci lub dziadka to nowa propozycja urlopu. Czy będzie wprowadzony do Kodeksu pracy?

    Składka zdrowotna - Nowy Ład

    Składka zdrowotna a Nowy Ład - jaka zmiana w naliczaniu składki na ubezpieczenie zdrowotne została przewidziana od 2022 r.?

    Kodeks pracy - zmiana definicji pracownika

    Kodeks pracy - zmiana definicji pracownika przewidziana jest w projekcie ustawy o zmianie ustawy kodeksowej. Jaka miałaby być nowa definicja pracownika?

    Jedna płaca minimalna dla całego kraju to złe rozwiązanie?

    Płaca minimalna - jedna kwota dla całego kraju to złe rozwiązanie? Przedsiębiorcy proponują wprowadzenie minimalnego wynagrodzenia za pracę na poziomie 50% średniej płacy w danym regionie.

    Turcja - umowa o zabezpieczeniu społecznym

    Turcja - umowa o zabezpieczeniu społecznym funkcjonuje od 1 czerwca 2021 r. Czego dotyczy? Kto na niej skorzysta?

    Składka zdrowotna 2021 – działalność gospodarcza

    Składka zdrowotna w 2021 r. a działalność gospodarcza - ile wynosi wysokość składki zdrowotnej? Jak Nowy Ład wpłynie na wysokość składki zdrowotnej?

    Rozwiązanie umowy za porozumieniem stron - wzór

    Rozwiązanie umowy za porozumieniem stron - pobierz wzór druku. Jak rozwiązać umowę zgodnie z art. 30 § 1 pkt 1 Kodeksu pracy? W jakiej formie dokonać porozumienia?

    Czy można zwolnić pracownika z powodu braku szczepienia?

    Zwolnienie niezaszczepionego pracownika - czy prawo pracy pozwala na rozwiązanie umowy z pracownikiem, który nie zaszczepił się przeciwko COVID-19?

    Kiedy pracownik ponosi odpowiedzialność materialną?

    Odpowiedzialność materialna pracownika - pracownik ponosi odpowiedzialność na zasadach ogólnych i za mienie powierzone w ramach dodatkowej umowy.

    Składki KRUS III kwartał 2021

    Składki KRUS w III kwartale 2021 r. - ile wynoszą rolnicze składki wypadkowe, chorobowe i macierzyńskie?

    Wyższe podwyżki dla służby zdrowia od 1 lipca 2021 r.

    Wyższe podwyżki dla służby zdrowia od 1 lipca 2021 r. - takie rozwiązanie proponuje Senat. Sprawdź, ile wzrośnie wynagrodzenie lekarzy, pielęgniarek, położnych i innych pracowników medycznych.

    Ile osób w Polsce pracuje zdalnie? [GUS]

    Praca zdalna - ile osób w Polsce pracuje zdalnie? Gdzie najwięcej osób pracuje z domu?

    Płaca minimalna - średnie wynagrodzenie w powiecie

    Płaca minimalna będzie zależała od powiatu? Proponuje się, aby wysokość minimalnego wynagrodzenia za pracę wynosiła tyle, ile średnie wynagrodzenie w powiecie.

    Świadczenie rehabilitacyjne - ile wynosi w 2021 r.?

    Świadczenie rehabilitacyjne - ile wynosi w III kwartale 2021 r.? Znamy nowy wskaźnik waloryzacji podstawy wymiaru zasiłku chorobowego.

    Powrót do pracy stacjonarnej czy praca zdalna?

    Powrót do pracy stacjonarnej - czy Polacy chcą wracać do biur? Czy praca zdalna zostanie? Jakie wyzwania stoją przed pracodawcami i pracownikami?

    12 czerwca - Dzień Sprzeciwu Wobec Pracy Dzieci

    Dzień Sprzeciwu Wobec Pracy Dzieci przypada na 12 czerwca. Pandemia COVID-19 wpłynęła negatywnie na to zjawisko.

    Umowa o zabezpieczeniu społecznym z Turcją już funkcjonuje

    Umowa o zabezpieczeniu społecznym z Turcją funkcjonuje od 1 czerwca 2021 r. Jakie kwestie reguluje?

    Odszkodowanie z tytułu wypadku przy pracy - wszystko, co musisz wiedzieć

    Jednorazowe odszkodowanie z tytułu wypadku przy pracy - komu i kiedy przysługuje? Kto je wypłaca? Jak odwołać się od decyzji ZUS?

    PPK: stan oszczędności można sprawdzać na bieżąco

    PPK - stan oszczędności na swoim rachunku w PPK można sprawdzać na bieżąco. Jak to zrobić?

    Nowy Ład – kalkulator wynagrodzeń 2022

    Nowy Ład - kalkulator wynagrodzeń w 2022 r. pozwala obliczyć wysokość wynagrodzeń dla umów o pracę. Jak Nowy Ład wpływa na wysokość płacy minimalnej w 2022 r.? Wyższa kwota wolna od podatku powoduje brak podatku przy minimalnym wynagrodzeniu za pracę. Ile wyniesie najniższa krajowa?

    Minimalne wynagrodzenie pielęgniarek i położnych od lipca 2021 r.

    Minimalne wynagrodzenie pielęgniarek i położnych od lipca 2021 r. - to rozwiązanie dla wszystkich medyków. Co ze wzrostem wynagrodzeń do 2027 r.?

    Przedłużenie kadencji organów związków zawodowych

    Przedłużenie kadencji organów statutowych związków zawodowych, organizacji przedsiębiorców i społecznych inspektorów pracy przewiduje projekt nowelizacji ustawy covidowej.

    Bezrobocie w maju 2021 r. najniższe w UE

    Bezrobocie w maju 2021 r. - ile wyniosła szacowana stopa bezrobocia rejestrowanego? Czy Polska ma najniższe bezrobocie w UE?

    Doradca podatkowy - zarobki 2021

    Doradca podatkowy - jakie są zarobki w 2021 r.? Gdzie zarabia się najlepiej? Jak zrobić szybką karierę w podatkach? Oto kilka wskazówek.