Uprawnienia pracownika niepełnosprawnego

Kim jest osoba niepełnosprawna?

1. Osoba niepełnosprawna, która posiada odpo­wiednie orzeczenie wydane przez organ do tego uprawniony lub która nie ma takiego orzeczenia, ale odczuwa ograniczenia sprawności w wykonywaniu podstawowych czynności dla swojego wieku.
2. Osoba trwale lub okresowo niezdolna do wypeł­niania ról społecznych z powodu stałego lub dłu­gotrwałego naruszenia sprawności organizmu, w szczególności powodującego niezdolność do pracy (art. 2 pkt 10 ustawy o rehabilitacji osób niepełnosprawnych).

Uprawnienia pracownika niepełnosprawnego

Osoby niepełnosprawne, bez względu na stopień schorzenia, nie mogą być zatrudniane w porze noc­nej i w godzinach nadliczbowych (z wyjątkiem osób zatrudnionych przy pilnowaniu oraz gdy, na wniosek osoby zatrudnionej, lekarz prowadzący badania profi­laktyczne pracowników lub w razie jego braku lekarz sprawujący opiekę nad tą osobą wyrazi na to zgodę).

Od 1 stycznia 2012 r. czas pracy pracowników nie­pełnosprawnych, bez względu na stopień schorze­nia, nie mógł przekraczać 8 godzin na dobę i 40 godzin tygodniowo. Istniały jednak pewne wyjąt­ki dotyczące norm czasu pracy pracowników nie­pełnosprawnych. Od 1 stycznia 2012 r. czas pracy osoby niepełnosprawnej zaliczonej do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności nie mógł przekraczać 7 godzin na dobę i 35 godzin tygodniowo, jeżeli lekarz przeprowadzający bada­nia profilaktyczne pracowników lub w razie jego braku lekarz sprawujący opiekę nad osobą nie­pełnosprawną wydał w odniesieniu do tej osoby zaświadczenie o celowości stosowania skróconej normy czasu pracy.

Rekomendowany produkt: Prawo Pracy i ZUS

Zatem pracownicy niepełno­sprawni w stopniu znacznym lub umiarkowanym mogli zostać skierowani na swoją prośbę przez pracodawcę na profilaktyczne badania lekarskie, w wyniku których lekarz mógł zalecić stosowa­nie wobec nich skróconej do 7 godzin na dobę i 35 godzin na tydzień normy czasu pracy. Koszty takich badań lekarskich ponosił pracodawca.

Ta obowiązująca od 1 stycznia 2012 r. regulacja dotycząca norm czasu pracy pracowników nie­pełnosprawnych została jednak zakwestionowana przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 13 czerw­ca 2013 r. (sygn. akt K 7/11) jako niezgodna z kon­stytucją. Zdaniem TK pracownicy niepełnosprawni w stopniu znacznym lub umiarkowanym powinni mieć krótsze normy czasu pracy bez konieczności uzyskiwania zaświadczenia lekarskiego pozwalają­cego na krótszą pracę. Na zmianę tych przepisów TK dał ustawodawcy 12 miesięcy. Miały one obo­wiązywać do 9 lipca 2014 r. W związku z tym Sejm uchwalił 10 czerwca br., a Senat przyjął 12 czerw­ca br. zmiany w zakresie czasu pracy pracowników niepełnosprawnych.

Pracowników niepełnospraw­nych w stopniu znacznym i umiarkowanym będzie obowiązywać norma dobowa wynosząca 7 godzin i norma tygodniowa wynosząca 35 godzin. W dniu oddania niniejszej publikacji do druku nowelizacja oczekiwała na podpis prezydenta. Każdemu pracownikowi niepełnosprawnemu przy­sługuje dodatkowe 15 minut przerwy na gimnasty­kę usprawniającą lub wypoczynek, wliczane do czasu pracy.

Pracownicy niepełnosprawni w stopniu umiarko­wanym i znacznym mają prawo do dodatkowych 10 dni urlopu wypoczynkowego. Przysługują one po przepracowaniu roku po dniu zaliczenia pracow­nika do jednego z tych stopni niepełnosprawności.

Pracownik niepełnosprawny a ubezpieczenie

Osoba niepełnosprawna wykonująca działalność gospodarczą może starać się w PFRON o refunda­cję składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe.

Niepełnosprawny rolnik lub rolnik zobowiązany do opłacania składek za niepełnosprawnego domowni­ka mogą ubiegać się w PFRON o refundację składek na ubezpieczenia społeczne rolników: wypadkowe, chorobowe, macierzyńskie oraz emerytalno-rentowe. Przez domownika rozumie się osobę bliską rolni­kowi, która:

• ukończyła 16 lat,
• pozostaje z rolnikiem we wspólnym gospodar­stwie domowym lub zamieszkuje na terenie jego gospodarstwa rolnego albo w bliskim sąsiedz­twie,
• stale pracuje w tym gospodarstwie rolnym i nie jest związana z rolnikiem stosunkiem pracy.

Stopień niepełnosprawności pracownika lub osoby prowadzącej pozarolniczą działalność gospodar­czą płatnik składek wykazuje w dokumentach zgło­szeniowych do ZUS. Niepełnosprawność określa 6. cyfra kodu tytułu ubezpieczenia w dokumencie zgłoszeniowym do ZUS. Stopień niepełnospraw­ności można zgłosić do ubezpieczeń wyłącznie na podstawie orzeczenia powiatowego, miejskie­go lub wojewódzkiego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności albo na podstawie orzecze­nia lekarza orzecznika ZUS.

Zadaj pytanie na FORUM