Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Zmiana czasu letniego na zimowy 2018

Donata Hermann-Marciniak
Specjalistka z zakresu Prawa Pracy. Absolwentka Studiów Podyplomowych Kadry i Płace na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Łódzkiego.
Kiedy zmiana czasu letniego na zimowy w 2018 r.
Kiedy zmiana czasu letniego na zimowy w 2018 r.
ShutterStock
Kiedy nastąpi zmiana czasu letniego na zimowy? W 2018 r. data ostatniej zmiany czasu to przełom 27 i 28 października. W jaki sposób rozliczać czas pracownika mającego nocną zmianę w tym dniu? Czy dodatkowa godzina pracy to praca w godzinach nadliczbowych? W jaki sposób rekompensować pracownikowi ten czas?

Zmiana czasu - październik 2018 r.

Zmiana czasu letniego na czas zimowy w 2018 r. w Polsce uregulowana jest przepisami Rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 3 listopada 2016 r. w sprawie wprowadzenia i odwołania czasu letniego środkowoeuropejskiego w latach 2017-2021 (Dziennik Ustaw rok 2016 poz. 1833).

Według wspomnianego rozporządzenia w tym roku zmiana czasu z letniego na zimowy nastąpi w niedzielę 28 października. Zmiana czasu oznacza przesunięcie wskazówek zegarów z godziny 3:00 na godzinę 2:00, co powoduje powstanie dodatkowej godziny do przepracowania.

Praca w nocy

Co istotne z punktu widzenia prawa pracy, zmiana czasu i ewentualne wątpliwości w kwestii rozliczenia czasu pracy dotyczą pracowników wykonujących pracę w porze nocnej.  Właśnie wtedy następuje przesunięcie wskazówek zegara.

W świetle art. 151(7) Kodeksu pracy pora nocna to 8 godzin między godzinami 21:00 a 7:00. Wyznaczone godziny, które określają porę nocną, powinny zostać wskazane w obowiązującym w zakładzie pracy regulaminie pracy. Pracodawca zatrudniający mniej niż 50 pracowników nie ma obowiązku tworzenia regulaminu, wówczas wyznaczenie godzin pory nocnej zamieszcza się w informacji o warunkach zatrudnienia.

Pracowników wykonujących pracę w nocy w okresie zmiany czasu dzielimy na dwie grupy.

  1. Pracownicy, których praca w nocy 28 października to praca planowa, zgodna z harmonogramem.
  2. Pracownicy, którzy z różnych powodów zostają wezwani do wykonywania pracy w nocy.

Należy podkreślić, że niezależnie od przyczyny wykonywania pracy w nocy 28 października, pracownikowi zawsze przysługuje prawo do wynagrodzenia za pracę wykonaną.

Wynagrodzenie za pracę wykonaną

Według art. 80 Kodeksu pracy wynagrodzenie przysługuje za pracę wykonaną. Oznacza to, że jeśli pracownicy w związku ze zmianą czasu z letniego na zimowy pracowali o godzinę dłużej, dodatkowa praca powinna zostać im zrekompensowana.

Pracownik zatrudniony w równoważnym systemie czasu pracy może świadczyć pracę do 12 godzin na dobę pracowniczą. W przypadku wykonywania prac polegających na dozorze urządzeń limit ten sięga do 16 godzin, a w razie pilnowania mienia lub przy ochronie osób, osiąga nawet 24 godziny w trakcie doby pracowniczej.

Polecamy: Dokumentacja kadrowa. Nowe zasady prowadzenia i przechowywania

Zmiana czasu z letniego na zimowy oznacza wykonywanie pracy o jedną godzinę dłużej w przypadku pracownika, który w dobie pracowniczej ma wykonywać pracę przez 12 godzin, 16 godzin lub 24 godziny. Oznacza to świadczenie pracy w godzinach nadliczbowych.

Za wszystkie przepracowane w tym dniu godziny pracy pracodawca musi zapłacić pracownikowi uzgodnione wynagrodzenie. Co więcej, za 13. 17. i 25. godzinę pracy (za każdą godzinę nadliczbową) pracodawca wypłaca pracownikowi dodatek lub udziela czasu wolnego.

W omawianej sytuacji praca wykonywana ponadliczbowo, powoduje przekroczenie tzw. średnio tygodniowej normy czasu pracy, co powoduje konieczność wypłaty 100% dodatku do wynagrodzenia, chyba że pracownikowi zostanie udzielony czas wolny w zamian za pracę w godzinach nadliczbowych.

Warto zaznaczyć, że ustalenia czy nastąpiło przekroczenie przeciętnej tygodniowej normy czasu pracy można dokonać po zakończeniu okresu rozliczeniowego.

Brak konkretnej regulacji

Czas pracy w nocy, kiedy zmieniany jest czas z letniego na zimowy, budzi wątpliwości z tego względu, że prawo pracy nie reguluje omawianego problemu wprost. Określenie sposobu rozliczania czasu pracy pracownika pracującego na nocnej zmianie 28 października 2018 r. opiera się więc na ogólnych zasadach i konkretnych przepisach Kodeksu pracy, które nakazują wypłatę wynagrodzenia za pracę wykonaną, a za pracę w godzinach nadliczbowych przyznanie czasu wolnego lub stosownego dodatku do wynagrodzenia.

Ponadto za wszystkie godziny pracy w porze nocnej, pracownik otrzymuje dodatek nocny (20% stawki godzinowej wynikającej z minimalnego wynagrodzenia za pracę).

W zakładzie pracy pora nocna została wyznaczona w godzinach 21:00 - 5:00. Harmonogram pracy przewiduje pracę pracownika w nocy z 27 na 28 października 2018 r. (to dla niego normalny dzień pracy). Pora nocna zakończyła się o godz. 5:00, a pracownik w związku ze zmianą czasu wypracował godzinę nadliczbową. Za ostatnią godzinę pracy pracownikowi przysługuje 100% dodatek z tytułu przekroczenia dobowej 8-godzinnej normy czasu pracy w związku z tym, że pracownik wykonywał tę pracę w nocy. Co więcej przysługuje mu 20% dodatek za pracę wykonywaną w porze nocnej za wszystkie 9 przepracowanych godzin w porze nocnej.

Uwaga!

Jeżeli pracodawca nie wyznaczył w zakładzie 8-godzinnej pory nocnej pomiędzy godzinami 21:00 a 7:00, to pracownikom pracującym na nocnej zmianie ma obowiązek wypłacać dodatki nocne za wszystkie 10 godzin przypadających w tym przedziale czasowym. Natomiast jeżeli 8-godzinna zakładowa pora nocna została ustalona, wymienione dodatki przysługują tylko za godziny przepracowane w jej granicach.

Praca w dniu wolnym od pracy

Czasami w związku ze szczególnymi potrzebami pracodawca może wezwać pracownika do pracy poza podstawowym czasem pracy. Przepisy prawa przewidują również pracę w  godzinach nadliczbowych w sytuacji, gdy zachodzi konieczność prowadzenia akcji ratunkowej w celu ochrony życia lub zdrowia ludzkiego, ochrony mienia lub środowiska albo usunięcia awarii.

Zgodnie z art. 151 (3) Kodeksu pracy, pracownikowi, który wykonywał pracę w dniu wolnym od pracy wynikającym z rozkładu czasu pracy w przeciętnie pięciodniowym tygodniu pracy, przysługuje w zamian inny dzień wolny od pracy, który powinien być udzielony do końca okresu rozliczeniowego, w terminie uzgodnionym z pracownikiem.

Udzielenie czasu wolnego za nadgodziny, które następuje na wniosek pracownika, powoduje oddanie czasu wolnego w proporcji 1:1. Natomiast jeśli to pracodawca bez wniosku pracownika udziela czasu wolnego, czas ten musi być udzielony najpóźniej do końca okresu rozliczeniowego w wymiarze o połowę wyższym niż liczba przepracowanych godzin nadliczbowych. Udzielenie pracownikowi dnia wolnego jest w tym przypadku bezwzględne.

Gdyby jednak pracodawca nie miał możliwości oddania pracownikowi dnia wolnego, następuje przekroczenie średnio tygodniowej normy czasu pracy. Wówczas poza normalnym wynagrodzeniem za pracę pracodawca wypłaca mu również 100% dodatku.

Pracodawcy, który nie udzielił pracownikowi dnia wolnego w zamian za pracę w dniu wolnym z tytułu przeciętnie 5-dniowego tygodnia pracy, w przypadku kontroli Państwowej Inspekcji Pracy grozi kara grzywny. Jest to bowiem działanie przeciwko prawom pracownika.

Kto nie może pracować w godzinach nadliczbowych

Jeśli pracownik wykonuje prace w nocy  i są to prace szczególnie niebezpieczne albo związane z dużym wysiłkiem fizycznym lub umysłowym, jego czas pracy nie może przekraczać 8 godzin na dobę. Pracodawca zatrudniający takich pracowników musi pamiętać o bezwzględnym zakazie wykonywania przez nich pracy w godzinach nadliczbowych. Nie może planować takim pracownikom pracy w dniu zmiany czasu z letniego na zimowy.

Warto podkreślić, że pracownikiem pracującym w nocy, jest pracownik, którego rozkład czasu pracy obejmuje w każdej dobie co najmniej 3 godziny pracy w porze nocnej lub którego co najmniej ¼ czasu pracy w okresie rozliczeniowym przypada na porę nocną.

Podobna sytuacja dotyczy pracownika będącego rodzicem sprawującym osobistą opiekę nad dzieckiem do lat 4. Pracodawca może zatrudnić takiego pracownika w godzinach nadliczbowych, ale tylko za zgodą pracownika. Natomiast pracownic w ciąży w ogóle nie można zatrudniać w wymiarze przekraczającym 8 godzin na dobę.

Nie można pominąć młodocianych, których obowiązuje bezwzględny zakaz zatrudniania w godzinach nadliczbowych oraz w porze nocnej.

Podobna sytuacja dotyczy niepełnosprawnych. Pracodawca nie może zatrudniać ich w porze nocnej ani w godzinach nadliczbowych. Warto zaznaczyć, że czas pracy osoby niepełnosprawnej o umiarkowanym lub znacznym stopniu niepełnosprawności wynosi 7 godzin na dobę i 35 godzin tygodniowo. Wyjątkiem jest sytuacja, gdy pracownik otrzyma zaświadczenie od lekarza o możliwości wykonywania pracy w wymiarze 8 godzin na dobę.

Pracownicy niepełnosprawni mogą wykonywać pracę w porze nocnej i w godzinach nadliczbowych tylko i wyłącznie w dwóch przypadkach:

  1.  pracownik niepełnosprawny zatrudniony jest przy pilnowaniu,
  2. na wniosek osoby zatrudnionej, lekarz przeprowadzający badania profilaktyczne pracowników lub w razie jego braku lekarz sprawujący opiekę nad tą osobą wyraża na to zgodę.

Podstawa prawna:

Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 3 listopada 2016 r. w sprawie wprowadzenia i odwołania czasu letniego środkowoeuropejskiego w latach 2017-2021 (Dziennik Ustaw rok 2016 poz. 1833)

Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dziennik Ustaw rok 2018 poz. 917)

Chcesz dowiedzieć się więcej, sięgnij po naszą publikację
Czas pracy 2021. Planowanie, rozliczanie i ewidencja (PDF)
Czas pracy 2021. Planowanie, rozliczanie i ewidencja (PDF)
Tylko teraz
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail
    Umowy o dzieło - jakie statystyki?
    Umowy o dzieło od stycznia do września 2021 r. zgłosiło 60,7 tys. podmiotów. Tak wynika z danych Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.
    Grudzień 2021 - godziny pracy, dni wolne
    Grudzień 2021 - godziny pracy i dni wolne od pracy czyli jaka jest norma godzin. Sprawdź kalendarz grudnia 2021 roku. W tym miesiącu pracodawca musi oddać dodatkowy dzień wolny za święto wypadające w sobotę 25 grudnia.
    4 sposoby na osiągnięcie dobrostanu w czasie pandemii
    Jak osiągnąć dobrostan w czasie pandemii? Oto 4 sposoby pomagające w zachowaniu well-beingu w dobie niepewności.
    Nielegalne zatrudnienie - Polski Ład
    Nielegalne zatrudnienie - czym jest? W takich przypadkach Polski Ład nakłada całkowitą odpowiedzialność na pracodawcę. Jakie są konsekwencje nielegalnego zatrudnienia?
    Utrata zdolności do wykonywania pracy - wypowiedzenie umowy
    Utrata zdolności do wykonywania pracy orzeczona przez lekarza medycyny pracy w wyniku badań kontrolnych to przyczyna uzasadniająca wypowiedzenie umowy o pracę. Kiedy pracownik musi przenieść pracownika na inne stanowisko? Co z wynagrodzeniem za czas wypowiedzenia?
    Składka zdrowotna 2022 - działalność gospodarcza, zmiany
    Składka zdrowotna 2022 - jakie zmiany dla działalności gospodarczej wprowadza Polski Ład? Jak obliczyć podstawę wymiaru składki? Ile wynosi składka zdrowotna przy podatku liniowym? Jakie będą nowe zasady rozliczania?
    Planner kadrowo-płacowy na grudzień 2021 r.
    Planner kadrowo-płacowy na grudzień 2021 r. zawiera wszystkie obowiązki działu kadr i płac. Jaki jest wymiar czasu pracy w grudniu? Ile wynosi dodatek nocny?
    Konkurs "Pracownik Roku" - nabór do końca marca 2022 r.
    Rusza konkurs "Pracownik Roku" IV edycja. Nabór trwa od 22 listopada 2021 r. do końca marca 2022 r. Tegoroczne hasło konkursu brzmi: Solidarni w trudnych czasach pandemii. Patronat medialny nad wydarzeniem objął portal Infor.pl.
    Zasiłek opiekuńczy ZUS na dziecko - wszystko co musisz wiedzieć
    Zasiłek opiekuńczy z ZUS można otrzymać na dziecko chore, zdrowe do 8. roku życia, na izolacji lub kwarantannie. Przysługuje również, gdy dochodzi do nieprzewidzianego zamknięcia szkoły, przedszkola czy żłobka.
    Wypalenie zawodowe na L4 od 2022 r. [WYWIAD]
    Wypalenie zawodowe na L4 będzie możliwe od 2022 roku. Jakie są objawy? Jaki test ocenia, czy doszło do wypalenia zawodowego? Jak leczyć wypalonego pracownika? Czy L4 na wypalenia zawodowe to furtka do nadużyć? Na te pytania odpowiada Angelika Blicharz - Head of People & Culture, uPacjenta.
    Nowe przepisy bhp w czasie pandemii - ocena
    Nowe przepisy bhp wprowadzane w czasie pandemii były potrzebne, zrozumiałe i łatwe w interpretacji. Minusem jest to, że pojawiały się zbyt późno. Jak bhp-owcy oceniają nowe regulacje związane z bezpieczeństwem pracy?
    4-dniowy tydzień pracy - 3 warianty
    4-dniowy tydzień pracy to pomysł na zwiększenie produktywności pracowników i budowanie równowagi między życiem prywatnym i życiem zawodowym. Oto 3 warianty czterodniowego tygodnia pracy. Który wybierają pracownicy?
    Dobrowolne ubezpieczenia społeczne - ważne zmiany 2022
    Dobrowolne ubezpieczenia społeczne czekają ważne zmiany od 2022 roku. Jakie skutki będzie miało nieopłacenie składek w terminie?
    E-wizyta w ZUS - jakie sprawy?
    E-wizyta w ZUS - jakie sprawy można załatwić w ZUS bez wychodzenia z domu? Jak umówić wideorozmowę?
    Zasiłek opiekuńczy na dziecko - zamknięta klasa
    Zasiłek opiekuńczy na dziecko przysługuje także, gdy z powodu covid zamknięta jest klasa lub grupa przedszkolna. Dziecko nie musi więc być na kwarantannie.
    Praca na czarno i wypłata pod stołem - co zmieni Polski Ład?
    Praca na czarno i wypłata pod stołem to procedery, z którymi rząd chce walczyć. Jakie zmiany przewiduje Polski Ład? Co w 2022 r. skontroluje PIP?
    7 stycznia 2022 - czy to dzień wolny od pracy?
    7 stycznia 2022 roku - czy to dzień wolny od pracy? Dnia 6 stycznia (czwartek) wypada Święto Trzech Króli i mamy wolne. Czy piątek jest również wolny?
    Służba bhp - praca i zarobki w czasie pandemii
    Służba bhp w czasie pandemii ma dużo więcej pracy. Czy dodatkowe obowiązki bhp-owców wpłynęły na ich zarobki? Ile w 2021 roku zarabia służba bhp?
    Pomysły na prezenty dla pracowników
    Prezenty dla pracowników na święta mogą być bardzo różne, ale powinny być dopasowane do potrzeb załogi. Oto pomysły na upominki od pracodawcy.
    Łatwiej o zwolnienie z powodu długotrwałych chorób od 2022 r.
    Zwolnienie pracownika z powodu długotrwałych chorób będzie łatwiejsze od 2022 r. To konsekwencja zmian w liczeniu okresów zasiłkowych.
    Zawód pilot samolotu [WYWIAD]
    Zawód pilot samolotu to często praca marzeń. Jak zostać pilotem? Jakie są nastroje w lotnictwie w czasie pandemii? Jak reguluje się czas pracy i zarobki pilota? Co jest najważniejsze, a co najpiękniejsze w pracy pilota? Na te i inne pytania odpowiada doświadczony pilot i prezes Grupy Bartolini Air - Bartłomiej Walas.
    Praca dla par z Ukrainy - logistyka
    Praca dla par z Ukrainy znajdzie się w polskiej logistyce. Przed Świętami Bożego Narodzenia rekrutacje są wzmożone. Powstają oferty dla ukraińskich duetów.
    Można wycofać środki z PPK i oszczędzać dalej
    Wycofanie środków z PPK nie uniemożliwia dalszego oszczędzania w programie. Zwrot środków i rezygnacja z dalszego oszczędzania w PPK to dwie różne czynności.
    Hybrydowy model pracy to przyszłość
    Hybrydowy model pracy to przyszłość firm. Pracodawcy powinni dostosować biura do potrzeb pracowników. Czym są elastyczne biura?
    Powrót do biura po długiej pracy zdalnej. Co wynika z przepisów, co radzą eksperci? [Wywiad]
    Praca zdalna, praca hybrydowa, praca stacjonarna. Mimo, że pandemia jeszcze nie odpuszcza a 4. jej fala jest coraz groźniejsza, to wiele firm myśli o powrocie swoich pracowników do mniej zdalnego a bardziej stacjonarnego modelu pracy biurowej. Jak przekonać pracownika do powrotu do pracy stacjonarnej po długim okresie pracy zdalnej? Czy pracownik ma prawo odmówić wykonywania swojej pracy w biurze? Wielu pracodawców rozważa model hybrydowy pracy biurowej. Jak najlepiej zorganizować i uregulować taką pracę? Na te tematy rozmawiamy z Grzegorzem Orłowskim, radcą prawnym.