REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Przezorny zabezpieczony

Andrzej Maj

REKLAMA

Rozwój gospodarczy, konkurencja na rynku pracy spowodowały, że coraz częściej do zawarcia umowy o pracę lub umowy będącej jej pochodną dochodzi w wyniku negocjacji. Najczęściej strony chciałyby, aby wynegocjowane warunki zostały utrwalone jeszcze przed zawarciem umowy stanowczej. Umożliwia im to umowa przedwstępna.

Ze względu na specyfikę prawa pracy powstaje pytanie, czy wcześniejsze ustalenia są wiążące dla stron, czy też można się uchylić od ich wykonania i uwzględnienia w umowie o pracę lub w innej umowie prawa pracy. Kodeks pracy nie zawiera bowiem przepisów regulujących porozumienia przedumowne. Jednak zgodnie z treścią art. 300 Kodeksu pracy w sprawach nieunormowanych przepisami prawa pracy stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu cywilnego, jeśli nie są one sprzeczne z zasadami prawa pracy.

REKLAMA

Autopromocja

Umowa przedwstępna

Kodeks cywilny porozumienie przedumowne reguluje w art. 389 i 390 w formie umowy przedwstępnej. Jest to taka umowa, w której jedna ze stron lub obie strony zobowiązują się do zawarcia w przyszłości określonej umowy - umowy przyrzeczonej. Dopuszczalność zawarcia umowy przedwstępnej w stosunkach pracy znajduje potwierdzenie zarówno w orzecznictwie Sądu Najwyższego (postanowienie SN z 13 maja 1977 r., I PZ 23/77, OSP 1979/3/47), jak i w poglądach przedstawicieli doktryny (Kazimierz Jaśkowski, Eliza Maniewska, Kodeks pracy. Komentarz. Ustawy towarzyszące z orzecznictwem. Europejskie prawo pracy z orzecznictwem. T.I., str. 146, 810). Cechą charakterystyczną umowy przedwstępnej jest określenie w niej istotnych postanowień umowy przyrzeczonej, w szczególności przyszłej umowy o pracę. Do niedawna cechą charakterystyczną umowy przedwstępnej był także termin zawarcia umowy przyrzeczonej. Obecnie po zmianie Kodeksu cywilnego warunek ten został wyłączony. Strony mogą zamieścić w umowie przedwstępnej termin zawarcia przyrzeczonej umowy o pracę, lecz nie muszą. Jeżeli termin, w ciągu którego ma być zawarta przyrzeczona umowa o pracę, nie został oznaczony, umowa o pracę powinna być zawarta w odpowiednim terminie, wyznaczonym przez stronę uprawnioną do żądania zawarcia umowy o pracę. Jeżeli obie strony (zarówno przyszły pracodawca, jak i przyszły pracownik) są uprawnione do zawarcia umowy o pracę i każda z nich wyznaczyła inny termin, to strony wiąże termin wyznaczony przez stronę, która wcześniej złożyła stosowne oświadczenie wskazujące termin zawarcia umowy o pracę. Trzeba podkreślić, że jeżeli w ciągu roku od dnia zawarcia umowy przedwstępnej nie został wyznaczony termin zawarcia przyrzeczonej umowy, to żadna ze stron nie może żądać jej zawarcia.

Przy odmowie - roszczenie

Uregulowana w Kodeksie cywilnym umowa przedwstępna jest porozumieniem przedumownym umożliwiającym każdej ze stron skuteczne dochodzenie zawarcia umowy przyrzeczonej. W razie odmowy przez jedną ze stron zawarcia umowy przyrzeczonej, drugiej stronie przysługują dwa rodzaje roszczeń: roszczenie odszkodowawcze - o naprawienie szkody, którą druga strona poniosła, licząc na zawarcie umowy przyrzeczonej, oraz roszczenie o skutku silniejszym - o zawarcie umowy przyrzeczonej.

Dalszy ciąg materiału pod wideo

Nie wszystkie roszczenia wymienione w Kodeksie cywilnym mogą być dochodzone na gruncie prawa pracy. Otóż zgodnie z art. 10 i 11 Kodeksu pracy (a także art. 65 ust. 1 Konstytucji RP) roszczenie o skutku silniejszym w odniesieniu do umowy o pracę, a zatem o zawarcie przyrzeczonej umowy o pracę, przysługiwałoby tylko przyszłemu pracownikowi, nie przysługiwałoby natomiast przyszłemu pracodawcy (por. Kazimierz Jaśkowski, Eliza Maniewska, Kodeks pracy. Komentarz. Ustawy towarzyszące z orzecznictwem. Europejskie prawo pracy z orzecznictwem. T.I., str. 146, 810). Przepisy te statuują bowiem w polskim systemie prawnym zasadę wolności zatrudnienia (pracy). W konsekwencji, zmuszenie kogoś do zawarcia i wykonywania umowy o pracę, której wykonywać nie chce, nie wydaje się możliwe.

Niedoszły pracodawca w razie odmowy przez pracownika zawarcia przyrzeczonej umowy o pracę mógłby zatem jedynie domagać się od niego odszkodowania za szkodę, którą poniósł, licząc na zawarcie umowy. Odszkodowania w innym zakresie może domagać się tylko wówczas, gdy określono tenże zakres w umowie przedwstępnej.

Istotne doprecyzowanie

Umowa przedwstępna powinna zawierać wszystkie istotne składniki przyrzeczonej umowy o pracę, w szczególności wymienione w art. 29 par. 1 Kodeksu pracy. A zatem umowa przedwstępna powinna zawierać zobowiązanie do zawarcia konkretnej umowy (np. na czas określony, nieokreślony) oraz warunki pracy i płacy. Powinna określać rodzaj pracy, którą miałby świadczyć pracownik, miejsce jej świadczenia, wynagrodzenie, wymiar czasu pracy. Z uwagi na charakter umowy przedwstępnej i treść art. 389 Kodeksu cywilnego przedwstępna umowa o pracę nie musi zawierać daty, w której miałaby być zawarta. Może budzić wątpliwości, czy do skuteczności umowy przedwstępnej konieczne jest wskazanie terminu rozpoczęcia pracy.

Wobec braku konieczności wskazania terminu zawarcia przyrzeczonej umowy o pracę, trudno wymagać od stron wskazania terminu rozpoczęcia pracy, skoro nie wiadomo, kiedy w ogóle umowa o pracę musi być zawarta. Z drugiej strony cechą chrakterystyczną umowy przedwstępnej na podstawie której można by się domagać zawarcia umowy przyrzeczonej, jest takie jej sformułowanie, by wyrok sądu orzekający obowiązek zawarcia umowy przyrzeczonej, był wykonalny. Jeżeli w umowie przedwstępnej nie zapisano terminu, od którego pracownik miałby rozpocząć pracę, można by zarzucać, że sąd w wyroku uwzględniającym powództwo nie może samodzielnie (bez uprzedniej zgodnej woli stron wynikającej z umowy) wskazać tego terminu. Aby uniknąć tego rodzaju wątpliwości, strony mogłyby w umowie przedwstępnej termin rozpoczęcia pracy określić w ten spsób, iż byłby on liczony od dnia zawarcia przyrzeczonej umowy o pracę.

Inne formy umów

REKLAMA

Umowa przedwstępna jest jedną (ale nie jedyną) z występujących w obrocie prawnym form przygotowania umowy stanowczej. W obrocie gospodarczym stosuje się umowy zawierające pokrewne instytucje prawne, np. list intencyjny, umowę ramową, umowę o negocjacje, umowę opcyjną. Umowy te nie są jednak zdefiniowane w polskim prawie. Ich dopuszczalność wywodzi się z zasady swobody umów określonej w art. 3531 Kodeksu cywilnego, a w stosunkach pracy znajduje podstawę w wyżej przywołanym art. 300 Kodeksu pracy, przy czym, formułując postanowienia tych umów, należy mieć na uwadze specyfikę i przedmiot regulacji prawa pracy, a w szczególności należy pamiętać, że nie mogą być one sprzeczne z zasadami prawa pracy.

Do stosunków pracodawca (przyszły pracodawca) - pracownik (przyszły pracownik) zastosowanie miałyby list intencyjny i umowa ramowa jako inne niż umowa przedwstępna formy porozumienia przedumownego.

List intencyjny

Typowy list intencyjny różni się od umowy przedwstępnej głównie tym, że nie wynika z niego zobowiązanie stron do zawarcia umowy stanowczej. List intencyjny w istocie oznacza rozpoczęcie rokowań, które powinny być prowadzone w dobrej wierze. Prawo nie określa, jakie warunki musi spełniać list intencyjny, toteż strony mogą dowolnie ukształtować jego treść, przestrzegając jednak warunku niesprzeczności z zasadami prawa pracy. Jeżeli jednak list intencyjny będzie zawierał elementy charakterystyczne dla umowy przedwstępnej i zostanie zaakceptowany przez drugą stronę, to niezależnie od nazwy dokumentu porozumienia będzie umową przedwstępną i będzie powodować skutki prawne przewidziane dla umowy przedwstępnej.

Umowa ramowa

Umowę ramową z reguły stosuje się w sytuacji, gdy strony w przyszłości przewidują zawarcie wielu umów.

W stosunkach pracy zazwyczaj dochodzi do zawarcia jednej umowy, tj. umowy o pracę, w związku z czym instytucja umowy ramowej miałaby ograniczone zastosowanie w prawie pracy. Jednakże coraz częściej wraz z umową o pracę strony zawierają również inne kontrakty. Dotyczy to w szczególności umów z osobami, które mają zająć stanowiska kierownicze w zakładzie pracy lub którym zostaną udostępnione wiadomości o szczególnej doniosłości dla pracodawcy. Z takimi osobami często zawierane są także umowy o zakazie działalności konkurencyjnej, które są umowami prawa pracy. W odniesieniu do takich kontraktów strony mogą zawrzeć umowę ramową, która określałaby warunki umów stanowczych, ramy, w jakich zawierać się będą przyszłe umowy wiążące pracownika i pracodawcę, a także zobowiązanie do podjęcia starań w celu zawierania tych umów. Także tutaj należy pamiętać, że jeżeli umowa ramowa zawiera elementy chrakterystyczne dla umowy przedwstępnej, to niezależnie od nazwy będzie umową przedwstępną i będzie powodować skutki prawne przewidziane dla niej, zarówno w odniesieniu do umowy o pracę, jak i do umowy o zakazie działalności konkurencyjnej.

Zalety stosowania porozumień przedumownych są oczywiste. Przyszły pracownik, a także pracodawca zyskują przede wszystkim pewność, że w przyszłości dojdzie między nimi do współpracy. Umowy przedwstępne niewątpliwie porządkują sam proces negocjacji między stronami, co ma szczególne znaczenie przy złożonych kontraktach pracowniczych, w szczególności gdy strony w ramach stosunku pracy przewidują zawarcie kilku umów.

UWAGA

Bardzo ważną informacją dotyczacą każdej umowy (nie tylko przedwstępnej) jest długość terminu, kiedy można dochodzić uprawnień (roszczeń) przysługujących z tytułu zawarcia tej umowy. W odniesieniu do umowy przedwstępnej termin przedawnienia roszczeń jest krótszy od terminów ogólnych i wynosi rok od dnia, w którym przyrzeczona umowa miała być zawarta. W razie oddalenia przez sąd żądania zawarcia umowy przyrzeczonej (co miałoby miejsce w razie zgłoszenia takiego żądania przez niedoszłego pracodawcę) roszczenia z umowy przedwstępnej przedawniają się - w myśl art. 390 par. 3 kodeksu cywilnego - z upływem roku od dnia uprawomocnienia się wyroku.

UWAGA

Ponieważ umowa o zakazie działaności konkurencyjnej jest pochodną umowy o pracę, nie sposób domagać się zawarcia umowy o zakazie konkurencji, w sytuacji gdy nie doszło do zawarcia umowy o pracę.

Andrzej Maj

Autor jest radcą prawnym w kancelarii prawniczej D. Dobkowski Sp. k., stowarzyszonej z KPMG w Polsce. Specjalizuje się w doradztwie prawnym z zakresu prawa pracy, prawa cywilnego i gospodarczego oraz w prowadzeniu procesów sądowych.

Kontakt: personel@infor.pl

Autopromocja

REKLAMA

Źródło: INFOR

Oceń jakość naszego artykułu

Dziękujemy za Twoją ocenę!

Twoja opinia jest dla nas bardzo ważna

Powiedz nam, jak możemy poprawić artykuł.
Zaznacz określenie, które dotyczy przeczytanej treści:

REKLAMA

QR Code

© Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

Uprawnienia rodzicielskie
certificate
Jak zdobyć Certyfikat:
  • Czytaj artykuły
  • Rozwiązuj testy
  • Zdobądź certyfikat
1/10
Ile tygodni urlopu macierzyńskiego można maksymalnie wykorzystać jeszcze przed porodem?
nie ma takiej możliwości
3
6
9 - tylko jeśli pracodawca wyrazi na to zgodę
Następne
Kadry
Zapisz się na newsletter
Zobacz przykładowy newsletter
Zapisz się
Wpisz poprawny e-mail
Przynajmniej 4650 zł płacy minimalnej w 2025 roku (postulat wszystkich związkowców). Czy rząd ustąpi?

Na posiedzeniu w dniu 15 lipca 2024 r. Radzie Dialogu Społecznego nie udało się wypracować wspólnego stanowiska w sprawie propozycji wzrostu minimalnego wynagrodzenia za pracę w 2025 r. To oznacza, że rząd do 15 września ma czas na podjęcie ostatecznej decyzji w tej sprawie.

Zmiany w raportach ZUS RPA i ZUS RIA. Będą nowe kody tytułu ubezpieczenia

Zmienią się wzory imiennego raportu miesięcznego o przychodach ubezpieczonego/okresach pracy nauczycielskiej – o symbolu ZUS RPA oraz wzoru raportu informacyjnego – o symbolu ZUS RIA. Pojawią się też nowe kody tytułu ubezpieczenia. Trwają prace nad nowelizacją przepisów.

Będzie zmiana wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę. Ile wyniosą świadczenia zależne od płacy minimalnej?

Minimalne wynagrodzenie za pracę zmieni się od 1 stycznia 2025 r. Wraz z minimalną płacą zmieni się także wysokość świadczeń powiązanych z minimalnym wynagrodzeniem. Jakie to świadczenia? Ile wyniosą?

Odpowiedzialność pracodawcy za pogorszenie stanu zdrowia pracowników w czasie upału. Jaka jest, czy polisa ochroni

Jeżeli pracownik zasłabnie lub dozna udaru słonecznego lub cieplnego w czasie pracy, pracodawca naraża się na ewentualne roszczenie z żądaniem wypłaty odszkodowania. Przed tego rodzaju finansowymi konsekwencjami upałów firmy mogą się ubezpieczyć. Słuzy do tego polisa OC pracodawcy.

REKLAMA

Zmiana pracy nie zawsze jest możliwa. Co robić?

Dlaczego pracownicy niezadowoleni z pracy wciąż w niej tkwią? Zmiana pracy nie zawsze jest możliwa. Co można zrobić, aby podnieść swoją atrakcyjność na rynku pracy? Jak rozwijać kompetencje i szkolić się u dotychczasowego pracodawcy? Dlaczego tak mało pracowników decyduje się na rozmowę o podwyżce wynagrodzenia? Oto wskazówki eksperta rynku pracy, Mateusza Żydka.

Świadczenie urlopowe w szkołach. Czy powinno uwzględniać kryterium socjalne?

Do 31 sierpnia 2024 r. nauczyciele powinni otrzymać świadczenia urlopowe. Świadczenie, wypłacane wszystkim nauczycielom, jest finansowane ze środków zakładowego funduszu świadczeń socjalnych. Czy powinny uwzględniać kryterium socjalne?

Nauczycielskie świadczenie kompensacyjne. Więcej osób uzyska prawo do świadczenia

1 września 2024 r. więcej osób uzyska prawo do nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego. Jakie warunki należy spełniać, żeby nabyć prawo do tego świadczenia?

Wcześniejsze emerytury dla nauczycieli. Kto ma prawo do nowej emerytury? Kiedy można złożyć wniosek?

1 września 2024 r. wejdą w życie zmiany przepisów Karty Nauczyciela. Więcej osób będzie mogło skorzystać z wcześniejszej emerytury dla nauczycieli. Kiedy można złożyć wniosek o wcześniejszą emeryturę?

REKLAMA

Czy 14 lipca to niedziela handlowa?

Czy w lipcu jest jakaś niedziela handlowa? Czy w tym miesiącu możemy zaplanować zakupy na niedzielę? 

Zmiana zasad obliczania stażu pracy. Jak to wpłynie na uprawnienia pracownika [przykłady]

Na podstawie stażu pracy ustalane są przysługujące pracownikowi uprawnienia, takie jak wymiar urlopu wypoczynkowego czy okres wypowiedzenia. Jeżeli do stażu pracy będą wliczane także inne okresy, np. prowadzenia działalności gospodarczej czy świadczenia pracy na podstawie umowy zlecenia, sposób ustalania uprawnień pracowniczych radykalnie się zmieni.

REKLAMA