9 tygodni urlopu tylko dla ojca. Dzięki nowemu prawu coraz więcej mężczyzn wybiera dziecko zamiast pracy

• 9 tygodni urlopu tylko dla ojca
• 9 tygodni urlopu rodzicielskiego dla ojca - Kodeks pracy
• Rodzice mogą być w tym samym czasie na urlopie
• Urlop rodzicielski - do kiedy?
• Ojcowie korzystają z 9 tygodni dodatkowego urlopu rodzicielskiego
• Urlopy dla ojców

9 tygodni urlopu tylko dla ojca

Stosunkowo niedawno, ponieważ od 2 kwietnia 2023 r. weszły w życie przepisy wydłużające urlop rodzicielski. Od ponad 2 lat obowiązują więc dodatkowe 9 dni urlopu. Nie jest to stricte urlop dla ojców, lecz dla każdego z rodziców. Oznacza to, że rodzic, który wykorzysta 32 tygodnie urlopu urlopu z 41 tygodni przysługujących przy urodzeniu jednego dziecka, nie może skorzystać z dodatkowych 9 tygodni. Zawsze bowiem 9 tygodni jest zarezerwowanych wyłącznie dla drugiego z rodziców. Tym samym przepisy prawne zachęcają do opieki nad dzieckiem drugą osobę. W Polsce zwykle to kobiety poświęcają karierę zawodową na rzecz wychowywania dzieci, dlatego mówi się, że dodatkowe 9 dni urlopu to uprawnienia dla ojca. De facto tak właśnie jest.

9 tygodni urlopu rodzicielskiego dla ojca - Kodeks pracy

Urlop rodzicielski uregulowany jest w art. 182^1a Kodeksu pracy. Pracownicy będący rodzicami dziecka mają prawo do urlopu rodzicielskiego w celu sprawowania opieki nad dzieckiem w wymiarze do 41 tygodni w przypadku urodzenia jednego dziecka bądź 43 tygodni w przypadku ciąży mnogiej. Natomiast rodzice posiadający zaświadczenie, o którym mowa w art. 4 ust. 3 ustawy o wsparciu kobiet w ciąży i rodzin „Za życiem”, mają prawo do urlopu rodzicielskiego w celu sprawowania opieki nad tym dzieckiem w wymiarze do 65 tygodni (art. 180 § 1 pkt 1), a nawet 67 tygodni (art. 180 § 1 pkt 2–5).

Podane wymiary urlopu przysługują łącznie obojgu rodzicom dziecka. To znaczy, że rodzice mogą podzielić się na przykład w taki sposób, że matka wykorzystuje 21 tygodni urlopu i ojciec 20 tygodni urlopu (urodzenie jednego dziecka). Jednak przy tym podziale należy pamiętać o jednej prostej zasadzie - zawsze 9 tygodni przysługuje drugiemu z rodziców. Tych 9 tygodni nie można się zrzec na rzecz drugiego z rodziców.

Rodzice mogą być w tym samym czasie na urlopie

Co więcej, Kodeks pracy pozwala na jednoczesne przebywanie na urlopie rodzicielskim przez matkę i ojca dziecka. Wymiar urlopu wykorzystuje im się wówczas podwójnie. Na przykład rodzice zawnioskowali o urlop rodzicielski w wymiarze 15 tygodni od maja 2026 r. Łącznie wykorzystają więc 30 tygodni urlopu. Pozostanie im 11 tygodni do wykorzystania. Mogą, ale nie muszą wykorzystać pełnego wymiar urlopu rodzicielskiego. Skorzystanie z pełnego wymiaru to oczywiście prawo, a nie obowiązek rodziców.

Urlop rodzicielski - do kiedy?

Urlop rodzicielski można wykorzystać jednorazowo (jedna osoba maksymalnie 32 tygodnie) albo w częściach. Prawo przewiduje limit 5 części. Wszystkie powinny być udzielone na okres do zakończenia roku kalendarzowego, w którym dziecko kończy 6 rok życia. O liczbie częsci urlopu przesądza liczba wniosków. Udziela się go na wniosek w postaci papierowej lub elektronicznej składany przez pracownika w terminie nie krótszym niż 21 dni przed rozpoczęciem korzystania z urlopu. Do wniosku dołącza się dokumenty określone w przepisach wydanych na podstawie art. 186^8a Kodeksu pracy. Pracodawca jest obowiązany uwzględnić wniosek pracownika. Warto również zaznaczyć, że można w każdym czasie zrezygnować z korzystania z urlopu i powrócić do pracy. Potrzeba jest do tego tylko zgoda pracodawcy.

Ojcowie korzystają z 9 tygodni dodatkowego urlopu rodzicielskiego

Ostatnie statystyki ZUS pokazują, że dzięki nowym przepisom ojcowie coraz częściej korzystają z urlopu rodzicielskiego. Mimo wszystko pozostają w zdecydowanej mniejszości w porównaniu do kobiet. Podane dane wskazujące, że na 188 tys. osób pobierających zasiłek macierzyński na urlopie rodzicielskim w okresie styczeń - kwiecień 2026 r., aż 87% to kobiety. Widać jednak wyraźnie jak po wejściu w życie dodatkowych 9 tygodni urlopu rodzicielskiego z przeznaczeniem dla drugiego z rodziców wzrosła liczba wykorzystywania tego rodzaju urlopu przez mężczyzn. Przeszkodą w decydowaniu się na korzystanie z urlopu jest jego niższa odpłatność. Za te 9 tygodni ojcowie otrzymują zasiłek macierzyński w wysokości 70% podstawy wymiaru. Jak widać, dla większości pracujących panów jest to zbyt mało. Z drugiej strony przy stałym wynagrodzeniu miesięcznym jest to 70% pensji za 9 tygodni spędzonych z własnym dzieckiem. Każdy musi samodzielnie zdecydować.

Urlopy dla ojców

Warto znać swoje prawa i z nich korzystać. Oprócz omówionego urlopu rodzicielskiego, mężczyźni mają również prawo do urlopu ojcowskiego. To urlop przysługujący wyłącznie ojcom. Nie mogą się jego zrzec i przekazać matce dziecka. Wymiar urlopu ojcowskiego to 2 tygodnie (art.182³ Kodeksu pracy) i są one płatne 100%. Często panowie wnioskują o ten urlop zaraz po porodzie, by wspomóc matkę dziecka w najtrudniejszym momencie połogu. Jednak maksymalny termin wykorzystania tego urlopu to ukończenie przez dziecko 12 miesiąca życia albo upływ 12 miesięcy od dnia uprawomocnienia się postanowienia orzekającego przysposobienie dziecka i nie dłużej niż do ukończenia przez dziecko 14 roku życia. Urlop ojcowski można wykorzystać jednorazowo albo w dwóch częściach po 7 dni. Składa się w tym celu wniosek w postaci papierowej lub elektronicznej składany przez pracownika w terminie nie krótszym niż 7 dni przed rozpoczęciem korzystania z urlopu. Pracodawca musi zaakceptować wniosek pracownika.