REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Czy pracownik musi zawsze wykonywać polecenia pracodawcy

Ryszard Sadlik
Ryszard Sadlik

REKLAMA

Wykonywanie poleceń przełożonych należy do obowiązków każdego pracownika. Jednak władza pracodawcy wydawania poleceń pracownikom nie ma charakteru absolutnego, gdyż zakres podporządkowania pracowników ogranicza się do poleceń zgodnych z prawem i umową o pracę.

Stosunek pracy charakteryzuje się podporządkowaniem pracownika względem pracodawcy w czasie świadczenia pracy. Wskazuje na to m.in art. 22 § 1 k.p., w myśl którego przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem. Przy czym należy uznać, że wyrażenie „pod kierownictwem” ma ten sam zakres znaczeniowy, co pojęcie „podporządkowanie” i koresponduje z treścią art. 100 § 1 k.p. wyraźnie przewidującego obowiązek stosowania się do poleceń przełożonych. To podporządkowanie pracownika stanowi jedną z cech odróżniających stosunek pracy od umów cywilnoprawnych (np. umowy-zlecenia lub umowy o dzieło). Dlatego też osoby zatrudnione na podstawie stosunku pracy są zobowiązane podporządkować się poleceniom swoich przełożonych, jeżeli dotyczą one pracy i nie są sprzeczne z prawem lub z treścią zawartej umowy o pracę.

Autopromocja

Przyjmowanie i wydawanie poleceń >>

Pracownik jedynie wyjątkowo może odmówić wykonania polecenia swojego przełożonego. Wyjątki te dotyczą poleceń nakazujących wykonywanie czynności sprzecznych z prawem i to nie tylko z prawem pracy, ale i innymi gałęziami prawa. Ponadto pracownik może odmówić wykonania polecenia sprzecznego z zakresem jego obowiązków wynikających z umowy o pracę.

Polecenia sprzeczne z prawem

Pracownik może odmówić wykonania polecenia sprzecznego z prawem. Jednak w praktyce określenie zgodności danego polecenia z prawem często jest bardzo trudne. Nie dotyczy to oczywiście przypadków ewidentnych, np. gdy księgowej polecono dokonać zmian w dokumentacji firmy mających cechy fałszerstwa. Natomiast zwykle pracownik może mieć wątpliwości, czy dane polecenie narusza normy prawne. Powinien wówczas zwrócić na to uwagę swojemu przełożonemu i żądać potwierdzenia tego polecenia. Jeśli zaś po potwierdzeniu polecenia nadal będzie uważał, że polecenie to jest sprzeczne z prawem, to może odmówić jego wykonania. W przypadku gdy jego odmowa była uzasadniona, pracodawca nie może z tego powodu wymierzyć mu kary porządkowej ani też rozwiązać z nim umowy o pracę.

Dalszy ciąg materiału pod wideo

Polecenie pracy niezgodnej z zakresem obowiązków

Pracownik jest zobowiązany wykonywać polecenia, które są zgodne z treścią jego obowiązków wynikających z umowy o pracę. Chodzi tu o obowiązki związane z zajmowanym przez niego stanowiskiem pracy. Natomiast nie ma on obowiązku stosować się do poleceń przełożonych, które nie wynikają z jego obowiązków pracowniczych. Dlatego też może odmówić wykonywania pracy innej niż ustalona w umowie o pracę i np. odmówić stałego wykonywania pracy przy załadunku towaru, jeżeli zgodnie z umową miał pracować w biurze na stanowisku fakturzysty. Pracownik może też odmówić wykonywania prac, które są dla niego upokarzające lub poniżające, np. odmówić sprzątania biura, jeśli został zatrudniony jako sprzedawca, czy kopania rowów, jeśli jest inżynierem budownictwa zatrudnionym jako inspektor nadzoru. Natomiast należy podkreślić, że pracownik nie może odmówić wykonania polecenia przełożonego nakazującego mu pracę w godzinach nadliczbowych. Odmowa pracy w nadgodzinach narusza obowiązki pracownicze i może nawet być podstawą rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika.


Należy zaznaczyć, że pracownik odmawiający wykonania polecenia kierującego go do innej pracy niż wynikająca z zakresu jego obowiązków określonych umową o pracę, nie uchybia swoim obowiązkom pracowniczym. Dlatego też pracodawca nie może z tego powodu rozwiązać z nim umowy o pracę na podstawie art. 52 § 1 pkt 1 k.p. Trzeba jednak pamiętać, że w myśl art. 42 § 4 k.p. pracodawca w przypadkach uzasadnionych swoimi potrzebami może powierzyć pracownikowi wykonywanie innej pracy niż określona w umowie o pracę na okres nieprzekraczający 3 miesięcy w roku kalendarzowym, jeżeli nie powoduje to obniżenia wynagrodzenia i odpowiada kwalifikacjom pracownika. W takich okolicznościach pracownik nie może odmówić wykonania polecenia pracodawcy. Podobnie w razie przestoju pracodawca może powierzyć pracownikowi inną odpowiednią pracę, a pracownik nie może odmówić jej wykonywania (art. 81 § 3 k.p.).

Jak sporządzić zakres czynności pracownika >>

Skutki odmowy pracownika

Pracownik nie może odmówić wykonania polecenia przełożonego, uznając, że jest ono nieuzasadnione, błędne lub szkodliwe dla zakładu pracy. Nie może tego zrobić, nawet jeżeli jest pewien, że np. nie poprawi to efektywności czy jakości wykonywanej przez niego pracy. Potwierdzał to Sąd Najwyższy w wyroku z 19 lutego 1987 r. (I PR 6/87, OSNC 1988/4/52), wskazując, że „pracownik w ramach art. 100 § 1 k.p. obowiązany jest podporządkować się poleceniu kierownictwa zakładu pracy stawienia się do pracy w sobotę wolną od pracy, choćby nawet uważał, że kierownictwo nie zorganizowało w tym dniu odpowiedniego zaplecza organizacyjno-technicznego”. Odmowa podporządkowania się poleceniom pracodawcy, które dotyczą organizacji i sposobu wykonywania umówionego rodzaju pracy, może być uzasadnioną przyczyną wypowiedzenia pracownikowi umowy o pracę. Podobnie wypowiadał się Sąd Najwyższy w wyroku z 14 października 1977 r. (I PRN 136/77, niepubl.), wskazując, że wynikający z art. 100 k.p. obowiązek pracownika sumiennej i starannej pracy nie może być rozumiany w ten sposób, że jego krytyczny stosunek do wydanych mu poleceń służbowych zwalnia go z powinności ich wykonania. Ocena bowiem, czy zadanie objęte poleceniem służbowym jest w interesie zakładu pracy, zależy od kierownictwa zakładu. Odmienny pogląd prowadziłby do dezorganizacji pracy.

W wyjątkowych sytuacjach odmowa wykonania polecenia pracodawcy może skutkować także natychmiastowym rozwiązaniem umowy o pracę z winy pracownika (na podstawie art. 52 § 1 pkt 1 k.p.). Będzie tak, gdy odmowa wykonania polecenia zostanie zakwalifikowana jako ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych. Chodzi tu o przypadki, gdy z okoliczności sprawy będzie wynikać, że uchybienie obowiązkowi miało charakter ciężkiego naruszenia, czyli było to naruszenie popełnione z winy umyślnej pracownika lub wskutek jego rażącego niedbalstwa.

Przykładem takiej sytuacji może być świadome zlekceważenie przez pracownika polecenia poddania się badaniom lekarskim wymaganym na zajmowanym przez niego stanowisku.

Podstawa prawna:

art. 22 § 1, art. 42 § 4, art. 81 § 3, art. 52 § 1 pkt 1, art. 100 § 1 Kodeksu pracy.

Autopromocja

REKLAMA

Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie - zapraszamy do subskrybcji naszego newslettera
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Pokaż:

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Uprawnienia rodzicielskie
    certificate
    Jak zdobyć Certyfikat:
    • Czytaj artykuły
    • Rozwiązuj testy
    • Zdobądź certyfikat
    1/10
    Ile tygodni urlopu macierzyńskiego można maksymalnie wykorzystać jeszcze przed porodem?
    nie ma takiej możliwości
    3
    6
    9 - tylko jeśli pracodawca wyrazi na to zgodę
    Następne
    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail
    Czas pracy pracowników zarządzających zakładem pracy - bez wynagrodzenia i dodatku za pracę w godzinach nadliczbowych. Czy zawsze?

    Czas pracy pracowników zarządzających zakładem pracy w pewnych aspektach jest inaczej regulowany przez Kodeks pracy. Pracownikom tym nie przysługuje prawo do rekompensaty za pracę w godzinach nadliczbowych. Są jednak sytuacje, gdy pracownik zarządzający taką rekompensatę otrzyma.

    4-dniowy tydzień pracy - badanie opinii polskich pracodawców

    4-dniowy tydzień pracy dla niektórych pracodawców jest niewykonalny ze względu na specyfikę branży. Sprawdź, którzy pracodawcy rozważają 4-dniowy tydzień pracy dla swoich pracowników.

    PFRON dofinansuje nawet 85% ceny zakupu samochodu. Masz pytania? Zadzwoń do PFRON!

    Od 1 marca 2024 r. od godz. 10.00 można składać wnioski o dofinansowanie ze środków PFRON do ceny zakupu samochodu osobowego. Pracownicy PFRON udzielą odpowiedzi na pytania zainteresowanych. Przedstawiamy listę numerów telefonów do Oddziałów PFRON.

    Wyższe emerytury, renty, dodatki z KRUS już od 1 marca 2024 r.

    Już od jutra, 1 marca 2024 roku, emerytury i renty z KRUS będą wyższe. Podwyżka dotknie również takich świadczeń KRUS: najniższa emerytura, emerytura matczyna, świadczenie dla sołtysa, świadczenia uzupełniające dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji, świadczenia wyrównawcze dla działaczy opozycji antykomunistycznej i osób represjonowanych z powodów politycznych oraz dodatki do emerytur np. dodatek pielęgnacyjny.

    REKLAMA

    Bezrobocie będzie wzrastać tylko sezonowo. Wskaźnik Rynku Pracy poszedł w górę

    Wskaźnik Rynku Pracy wzrósł w lutym 2024 r. do 67,7 pkt. z 67,5 pkt. w stosunku do stycznia. Wskaźnik ten informuje, jak wielkość bezrobocia będzie zmieniała się w przyszłości. Stopa bezrobocia wzrosła w styczniu 2024 r. do 5,4 proc., miesiąc wcześniej była o 0,3 pkt. proc. niższa. Zdaniem ekspertów Biura Inwestycji i Ekonomicznych Cykli wzrost bezrobocia ma charakter sezonowy.

    Od 1 marca 2024 r. wynagrodzenie pracowników młodocianych wyniesie od 527,83 zł do 754,04 zł

    Od 1 marca 2024 r. wzrasta wynagrodzenie pracowników młodocianych odbywających naukę zawodu oraz przyuczanych do wykonywania określonej pracy. Wysokość ich wynagrodzenia wyniesie od 527,83 zł do 754,04 zł.

    Uwaga! 3065,16 zł – tyle od 1 marca 2024 r. pracodawca wpłaci co miesiąc na PFRON za pracownika

    Od 1 marca 2024 r. wzrasta wysokość miesięcznej wpłaty na PFRON. Pracodawcy wpłacą 3065,16 zł składki za pracownika.

    Niezależni konsultanci cenią sobie możliwość wyboru miejsca pracy i stawkę godzinową. Na brak ofert pracy nie narzekają

    Aż 80 proc. niezależnych konsultantów nie jest skłonnych zrezygnować ze swojej niezależności na poczet zatrudnienia w pełnym wymiarze godzinowym, również w czasach niepewności gospodarczej i wysokich stóp procentowych.

    REKLAMA

    29 lutego – dodatkowy dzień w roku? Jak to jest z tym czasem i czy masz go dla siebie?

    Dziś 29 lutego 2024 roku – masz dodatkowy dzień w roku i zastanawiasz się co z nim zrobić? Czym dla Ciebie jest czas? Czy umiesz nadać mu priorytet? Poznaj 8 zasad efektywnego zarządzania czasem i znajdź czas dla siebie. Finalnie „nie chodzi o to, żeby mieć czas. Chodzi o to, żeby z niego korzystać”. Praktycznych rad udziela psycholog Aleksandra Kolińska.

    Od 1 kwietnia nowe stawki za wypadki przy pracy. 1431 zł za 1% uszczerbku [Obwieszczenie z 21 lutego 2024 r.]

    Są już znane stawki odszkodowań za wypadki przy pracy. 1% uszczerbku na zdrowiu wyceniono na 1431 zł.

    REKLAMA