Kategorie

Kiedy pracodawca może żądać odszkodowania od pracownika

Ewa Drzewiecka
Wysokość odszkodowania przysługującego pracodawcy zależy od stopnia winy pracownika. Jeśli wina pracownika jest umyślna, pracodawca ma nieograniczone roszczenia, które mogą obejmować nawet utracone korzyści.

Najczęstszą przyczyną roszczeń odszkodowawczych pracodawców w stosunku do pracowników jest sposób rozwiązania przez nich umowy o pracę. Pracownik ma bowiem prawo rozwiązać umowę o pracę bez wypowiedzenia w razie ciężkiego naruszenia przez pracodawcę podstawowych obowiązków wobec pracownika i żądać odszkodowania (art. 55 § 11 k.p.). Jednak pracownicy często omijają przepisy prawa w celu realizacji własnych priorytetów.

Pracodawca może żądać odszkodowania w pełnej wysokości>>

Nieuzasadnione rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia

Nieuzasadnione rozwiązanie przez pracownika umowy o pracę bez wypowiedzenia uprawnia pracodawcę do dochodzenia odszkodowania na podstawie art. 611 k.p.

Pracodawca ma prawo domagać się odszkodowania, gdy:

  • pracownik błędnie ocenił, że doszło do ciężkiego naruszenia jego podstawowych obowiązków,
  • pracownik wie, że nie ma podstaw do rozwiązania umowy, a mimo to składa takie oświadczenie.

W praktyce często zdarza się, że pracownicy wykorzystują art. 55 § 11 k.p. do natychmiastowego rozstania się z pracodawcą w celu zmiany pracy.

WAŻNE!

Odmowa przyjęcia złożonej przez pracownika oferty rozwiązania umowy o pracę na mocy porozumienia stron nie stanowi ciężkiego naruszenia przez pracodawcę podstawowych obowiązków wobec pracownika (wyrok SN z 27 marca 2000 r., I PKN 557/99).

Wiedza na temat przyczyn upoważniających pracownika do rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia pozwala pracodawcy ocenić możliwość domagania się odszkodowania. Pracodawca, który nie wypłaca pracownikowi w terminie całości wynagrodzenia, ciężko narusza swój podstawowy obowiązek z winy umyślnej, choćby z przyczyn niezawinionych nie uzyskał środków finansowych na wynagrodzenia (wyrok SN z 4 kwietnia 2000 r., I PKN 516/99). Naruszenie to następuje co miesiąc w terminie płatności wynagrodzenia (art. 85 § 1 k.p.) i od dowiedzenia się przez pracownika o tej okoliczności należy liczyć termin jednego miesiąca określony w art. 55 § 2 w zw. z art. 52 § 2 k.p. (wyrok SN z 8 sierpnia 2006 r., I PK 54/06).

WAŻNE!

Nie każdy przypadek opóźnień w wypłacie jakiejś części wynagrodzenia uzasadnia rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia przez pracownika (wyrok SN z 8 sierpnia 2006 r., I PK 54/06).


Reklama

Z reguły pracodawcy nie można przypisać ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków wobec pracownika (art. 55 § 11 k.p.), jeżeli nie wypłaca określonego składnika wynagrodzenia za pracę, którego przysługiwanie jest sporne, a pracodawca uważa zgodnie z usprawiedliwionymi argumentami roszczenie pracownika za nieuzasadnione (wyrok SN z 6 marca 2008 r., II PK 185/07).

Pracodawca nie powinien traktować prawa pracownika do natychmiastowego rozwiązania umowy o pracę jako reakcji tylko na brak wypłaty uposażenia. Zdaniem Sądu Najwyższego zmierzające do zdyskredytowania oraz godzące w dobra osobiste pracownika odwetowe działania pracodawcy, podjęte w reakcji na dozwoloną i konstruktywną krytykę przez dyrektora zakładu pracy niekorzystnych decyzji organu założycielskiego lub właściciela, mogą stanowić ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków wobec pracownika, uprawniające go do rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracodawcy (wyrok z 7 grudnia 2006 r., I PK 123/06).

Tak samo można kwalifikować powierzenie na podstawie art. 42 § 4 k.p. odwołanemu prezesowi zarządu spółki pracy niewymagającej wysokich kwalifikacji, wykonywanej w hali produkcyjnej razem z pracownikami, jeżeli nosiło ono znamiona intencjonalnego, świadomego i natężonego złą wolą działania zmierzającego do poniżenia i zdyskredytowania pracownika (wyrok SN z 21 lutego 2008 r., II PK 171/07).

Odpowiedzialność porządkowa pracowników>>

Zawinione naruszenie obowiązków pracowniczych

Pracodawcy przysługuje odszkodowanie w razie szkody wyrządzonej przez pracownika wskutek zawinionego naruszenia obowiązków pracowniczych. Jest to odpowiedzialność na zasadach tzw. odpowiedzialności materialnej pracownika, a obejmuje m.in. naruszenie zakazu konkurencji podczas trwania stosunku pracy.

W celu uzyskania odszkodowania pracodawca musi udowodnić łącznie wszystkie wskazane poniżej przesłanki odpowiedzialności materialnej:

  • szkodę, czyli uszczerbek w mieniu pracodawcy,
  • bezprawność, czyli niewykonanie lub nienależyte wykonanie obowiązków pracowniczych,
  • związek przyczynowy między działaniem pracownika a szkodą,
  • winę pracownika.

Za szkodę wyrządzoną bez związku z wykonywaniem obowiązków pracownik odpowiada na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego.


Wysokość odszkodowania zależy od rodzaju winy pracownika:

  • umyślna – oznacza odpowiedzialność za pełną szkodę, straty rzeczywiste i utracone korzyści (wysokość odszkodowania jest nieograniczona),
  • nieumyślna – ogranicza wysokość odszkodowania do kwoty 3-miesięcznego wynagrodzenia pracownika.

Korzystniejsze dla pracodawcy warunki uzyskania rekompensaty obowiązują przy odpowiedzialności pracowniczej za powierzone mienie. Obowiązuje bowiem w tym przypadku zasada domniemania winy pracownika.

Pracodawca nie ma obowiązku udowodnienia przed sądem winy pracownika, musi jednak udowodnić:

  • powstanie szkody,
  • jej wysokość,
  • prawidłowe powierzenie mienia (wyrok SN z 9 listopada 1990 r., I PR 199/90).

Wysokość odszkodowania>>

Aby uwolnić się od odpowiedzialności, pracownik sam powinien udowodnić swoją niewinność. Musi wtedy wykazać, że szkoda powstała z przyczyn od niego niezależnych, a w szczególności wskutek niezapewnienia przez pracodawcę warunków umożliwiających zabezpieczenie powierzonego mienia (art. 124 § 3 k.p.). Pracownik może odpowiadać za stratę rzeczywistą i utracone korzyści zarówno w razie wyrządzenia szkody z winy umyślnej, jak i nieumyślnej. Wysokość szkody powinna być obliczona według komercyjnych cen detalicznych.

Podstawa prawna:

  • wyroki Sądu Najwyższego:

– z 27 marca 2000 r. (I PKN 557/99, OSNP 2001/16/511),

– z 4 kwietnia 2000 r. (I PKN 516/99, OSNP 2001/16/516),

– z 8 sierpnia 2006 r. (I PK 54/06, OSNP 2007/15–16/219),

– z 6 marca 2008 r. (I PK 185/07, OSNP 2009/13–14/170),

– z 7 grudnia 2006 r. (I PK 123/06, OSNP 2008/1–2/14),

– z 21 lutego 2008 r. (II PK 171/07, OSNP 2009/9–10/118,

– z 9 listopada 1990 r. (I PR 199/90, OSP 1991/9/211).

Chcesz dowiedzieć się więcej, sięgnij po naszą publikację
Czas pracy 2021. Planowanie, rozliczanie i ewidencja
Czas pracy 2021. Planowanie, rozliczanie i ewidencja
Tylko teraz
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Emerytura brutto netto - kalkulator

    Emerytura brutto - ile to netto? Kalkulator emerytalny pozwala ustalić wysokość emerytury. Oblicz.

    Ochrona przedemerytalna - ile lat?

    Ochrona przedemerytalna - ile lat trwa ochrona przed zwolnieniem? Od ilu lat pracownika zaczyna obowiązywać pracodawcę?

    Strategia Demograficzna 2040 - ocena Konfederacji Lewiatan

    Strategia Demograficzna 2040 jest zbyt ogólna i nie odpowiada współczesnym trendom związanym z rodziną. Jak ocenia ją Konfederacja Lewiatan?

    Zwolnienie lekarskie musi wskazywać aktualny adres pobytu

    Zwolnienie lekarskie musi wskazywać aktualny adres pobytu. Czy trzeba poinformować ZUS o zmianie miejsca pobytu?

    Zmiana dostawcy PPK wymaga konsultacji z załogą

    Zmiana dostawcy PPK wymaga konsultacji z załogą czyli z zakładową organizacją związkową lub inną reprezentacją osób zatrudnionych.

    Emerytura bez podatku – tabela

    Emerytura bez podatku - tabela z kwotą netto w 2021 r. i po zmianach w 2022 r. wskazuje, ile emeryt otrzyma na rękę po podwyżce.

    Pracownik oczekuje elastyczności zatrudnienia

    Elastyczność zatrudnienia - tego oczekuje pracownik od miejsca pracy.

    Pracownicy ocenili sytuację w zakładach pracy [BADANIE]

    Sytuacja w zakładach pracy została oceniona przez pracowników. Jakie są wyniki badania CBOS?

    Kasy zapomogowo-pożyczkowe u pracodawców - projekt ustawy

    Kasy zapomogowo-pożyczkowe u pracodawców - komisje sejmowe pozytywnie zaopiniowały projekt ustawy. Projekt reguluje zasady tworzenia, organizowania i działania kas w zakładach pracy.

    Pracownicy PIP z dodatkowym urlopem wypoczynkowym

    Dodatkowy urlop wypoczynkowy zostanie przyznany niektórym pracownikom PIP. Ile dni?

    Emerytury czerwcowe od 2009 do 2019 r. - ponowne przeliczenie

    Emerytury czerwcowe od 2009 do 2019 r. będą ponownie przeliczone. Takie rozwiązanie przewiduje nowelizacja ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

    Państwowy egzamin na maszynistę od 2023 r. - projekt

    Państwowy egzamin na maszynistę od 2023 r. przewiduje projekt nowelizacji ustawy o transporcie kolejowym. Co się zmieni?

    Szczepienia pracowników przeciwko COVID-19 - stanowisko PIP

    Szczepienia pracowników przeciwko COVID-19 są celowe i zasadne, lecz mają charakter dobrowolny. To oficjalne stanowisko PIP na temat szczepień pracowników.

    Pracownik niepełnosprawny - zwolnienie lekarskie, czas pracy

    Pracownik niepełnosprawny - jakie ma uprawnienia? Jakie są zasady przebywania na zwolnieniu lekarskim? Jaki jest wymiar czasu pracy pracownika niepełnosprawnego? Co z urlopem wypoczynkowym?

    5 korzyści z audytu wynagrodzeń

    Audyt wynagrodzeń przynosi liczne korzyści. Poniższy artykuł omawia 5 najważniejszych z nich.

    Badania do celów sanitarno-epidemiologicznych

    Badania sanitarno-epidemiologiczne to dodatkowa weryfikacja zdrowotna wymagana do pracy, przy wykonywaniu której istnieje możliwość przeniesienia zakażenia lub choroby zakaźnej na inne osoby.

    Reforma rynku pracy w Polsce

    Reforma rynku pracy w Polsce jest częścią Krajowego Planu Odbudowy. Jakie zmiany zakłada nowy model polityki zatrudnienia?

    Zakaz noszenia hidżabu w miejscu pracy - wyrok TSUE

    Hidżab w miejscu pracy - pod pewnymi warunkami można wprowadzić zakaz noszenia hidżabu w pracy. Tak zdecydował TSUE w swoim wyroku. Krytykuje go Prezydent Turcji.

    Ile osób odbiera telefony służbowe na urlopie?

    Telefon służbowy na urlopie? Ile osób odbiera je podczas urlopowego wypoczynku?

    Przeciętne wynagrodzenie i zatrudnienie - czerwiec i II kwartał 2021

    Przeciętne wynagrodzenie i zatrudnienie - ile wyniosło w czerwcu i II kwartale 2021 r.? GUS podaje kwoty.

    Niedziela handlowa - sierpień 2021

    Niedziela handlowa - sierpień 2021 ma aż 5 niedziel. Czy 1 sierpnia, 8 sierpnia, 15 sierpnia, 22 sierpnia lub 29 sierpnia to niedziela handlowa? Kiedy jest najbliższa niedziela handlowa?

    Nowy pracownik zdalny - jak mu pomóc?

    Nowy pracownik zdalny może mieć wiele trudności z wdrożeniem się do pracy w nowej firmie. Jak mu pomóc?

    Zapisanie nowego pracownika do PPK - 90 dni zatrudnienia

    Zapisanie nowego pracownika do PPK wymaga 90 dni zatrudnienia. Co wlicza się do tego okresu według ustawy o PPK?

    Praca podczas upałów – zalecenia PIP

    Praca podczas upałów - jakie są zalecenie PIP? Po pierwsze, pracodawca zapewnia zimne napoje. Po drugie, wentylację i klimatyzację w pomieszczeniach pracy. PIP zaleca także skracanie czasu pracy.

    Wyższe zarobki i 4 dni pracy w tygodniu w gastronomii - Niemcy

    Wyższe zarobki i 4 dni pracy w tygodniu to rozwiązanie dla sektora gastronomii w Niemczech. Czy to pomoże na niedobory kadrowe?