Kategorie

Przedawnienie w prawie pracy i ubezpieczeniach

Przedawnienie w prawie pracy i ubezpieczeniach/Fot. Fotolia
Przedawnienie w prawie pracy i ubezpieczeniach/Fot. Fotolia
Fotolia
Terminy przedawnienia określone w Kodeksie pracy mają charakter bezwzględnie obowiązujący i nie mogą być ani skracane, ani przedłużane postano­wieniami stron stosunku pracy. Jak wygląda kwestia przedawnienia należności w ubezpieczeniach społecznych?

Definicja podstawowa

Zasada prawna, według której nie można ścigać przestępstwa ani dochodzić swoich praw w sądzie po upływie określonego czasu.

W prawie pracy

Zgodnie z ogólnie obowiązującą zasadą roszcze­nie ze stosunku pracy ulega przedawnieniu z upły­wem 3 lat od dnia, w którym roszczenie to stało się wymagalne.

Reklama

Termin, w którym roszczenie stało się wymagalne, jest uzależniony od rodzaju tego rosz­czenia. Zaczyna się on w dniu, w którym pracownik lub pracodawca mogą żądać spełnienia roszczenia od drugiej strony stosunku pracy, np. wypłacenia ekwiwalentu za urlop wypoczynkowy. Roszczenia pracodawcy o naprawienie szkody wyrządzonej przez pracownika wskutek niewyko­nania lub nienależytego wykonania obowiązków pracowniczych ulegają przedawnieniu z upływem 1 roku od dnia, w którym pracodawca dowiedział się o wyrządzeniu przez pracownika szkody, nie póź­niej jednak niż z upływem 3 lat od jej wyrządzenia. Zarówno pracownik, jak i pracodawca nie mogą dochodzić przedawnionego roszczenia, z wyjąt­kiem sytuacji, gdy osoba, która powinna spełnić roszczenie, zrzeka się korzystania z przedawnienia.

Terminy przedawnienia określone w Kodeksie pracy mają charakter bezwzględnie obowiązujący i nie mogą być ani skracane, ani przedłużane postano­wieniami stron stosunku pracy. Nie można więc tego zrobić w drodze umowy o pracę czy przez wprowadzenie odpowiednich zapisów w regulami­nach wewnątrzzakładowych.

Redakcja poleca: Zmiany w prawie pracy + kodeks pracy gratis

W wynagrodzeniach

Roszczenia pracownika ze stosunku pracy (np. o wypłatę wynagrodzenia) ulegają przedaw­nieniu z upływem 3 lat od dnia, w którym roszcze­nie stało się wymagalne.

Terminy przedawnienia nie mogą być skracane ani przedłużane przez czyn­ność prawną. Pracownik nie może domagać się np. wypłaty wynagrodzenia, które należało mu się przed 3 laty. Wyjątkiem od tej zasady jest moż­liwość zrzeczenia się pracodawcy z korzystania z zarzutu przedawnienia. Roszczenie stwierdzo­ne prawomocnym orzeczeniem organu powołane­go do rozstrzygania sporów, a także roszczenie stwierdzone ugodą zawartą w trybie określonym w Kodeksie pracy przed takim organem ulega prze­dawnieniu z upływem 10 lat od dnia uprawomocnie­nia się orzeczenia lub zawarcia ugody.

W ubezpieczeniach

Należności z tytułu nieopłaconych składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat od dnia, w którym stały się wymagalne.

Należności z tytułu nieopła­conych składek zabezpieczone hipoteką lub zasta­wem nie ulegają przedawnieniu, jednak po upływie 5-letniego terminu przedawnienia można ich docho­dzić tylko z przedmiotu hipoteki lub zastawu (do wysokości zaległych składek i odsetek za zwłokę liczonych do dnia przedawnienia). Przedawnienie należności z tytułu składek wynika­jących z decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej lub następcy prawnego następuje po upływie 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym decyzja została wydana.

Reklama

Bieg terminu przedawnienia nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu od dnia zawarcia umowy o odroczenie płatności składek oraz ukła­du ratalnego do dnia terminu płatności odroczonej należności z tytułu składek lub ostatniej raty. Bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyeg­zekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego.

Bieg terminu prze­dawnienia zawiesza się również, jeżeli wydanie decy­zji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Zawieszenie biegu terminu przedawnienia trwa do dnia, w którym decyzja innego organu stała się ostateczna lub orze­czenie sądu uprawomocniło się (nie dłużej jednak niż przez 2 lata). W przypadku wydania przez ZUS decyzji ustalającej obowiązek podlegania ubezpie­czeniom społecznym, podstawę wymiaru składek lub obowiązek opłacania składek na te ubezpiecze­nia, bieg terminu przedawnienia ulega zawieszeniu od dnia wszczęcia postępowania do dnia, w którym decyzja stała się prawomocna.

Bieg terminu prze­dawnienia ulega zawieszeniu od dnia śmierci spad­kodawcy do dnia uprawomocnienia się postanowie­nia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku albo zare­jestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia, nie dłużej jednak niż do dnia, w którym upłynęły 2 lata od śmierci spadkodawcy.

Bieg terminu przedawnienia przerywa ogłoszenie upadłości. Po przerwaniu bieg terminu przedaw­nienia rozpoczyna się na nowo od dnia następują­cego po dniu uprawomocnienia się postanowienia o ukończeniu postępowania upadłościowego lub jego umorzeniu.

Termin na dochodzenie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń

Nie można żądać zwrotu kwot nienależnie pobra­nych świadczeń z ubezpieczeń społecznych za okres dłuższy niż ostatnie 12 miesięcy, jeżeli osoba pobierająca świadczenia zawiadomiła ZUS o zaj­ściu okoliczności powodujących ustanie prawa do świadczeń albo wstrzymanie ich wypłaty, a mimo to świadczenia były nadal wypłacane, a w pozostałych przypadkach - za okres dłuższy niż ostatnie 3 lata.

Przedawnienie nienależnie opłaconych składek ZUS z urzędu zalicza nadpłacone składki na poczet zaległych lub bieżących składek, chyba że płatnik wystąpi o ich zwrot. ZUS zawiadamia płatnika skła­dek o kwocie nienależnie opłaconych składek, które mogą być zwrócone, chyba że nie przekraczają kosz­tów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym. Nienależnie opłacone składki podlegają przedaw­nieniu.

Termin przedawnienia nienależnie opłaco­nych składek wynosi 5 lat, licząc od dnia:

  • otrzymania z ZUS zawiadomienia o kwocie nie­należnie opłaconych składek lub
  • opłacenia składek - w przypadku braku zawia­domienia z ZUS.

Zadaj pytanie na FORUM

Bieg terminu przedawnienia nienależnie opłaco­nych składek ulega zawieszeniu:

  • w przypadku wydania przez ZUS decyzji w spra­wie nienależnie opłaconych składek - od dnia wszczęcia postępowania do dnia, w którym decyzja stała się prawomocna,
  • jeżeli wydanie decyzji w sprawie nienależnie opłaconych składek jest uzależnione od roz­strzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd - do dnia, w którym decyzja inne­go organu stała się ostateczna lub orzeczenie sądu uprawomocniło się (nie dłużej jednak niż na okres 2 lat),
  • od dnia śmierci spadkodawcy do dnia uprawo­mocnienia się postanowienia sądu o stwierdze­niu nabycia spadku albo zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia, nie dłużej jednak niż do dnia, w którym upłynęły 2 lata od śmierci spadkodawcy,
  • w przypadku wydania przez ZUS decyzji stwier­dzającej brak obowiązku podlegania ubezpie­czeniom społecznym lub obniżającej podsta­wę wymiaru składek na te ubezpieczenia - od dnia wszczęcia postępowania do dnia, w którym decyzja stała się prawomocna.

W emeryturach i rentach

Wypłatę świadczenia wznawia się od miesiąca, w którym je wstrzymano, jednak za okres nie dłuż­szy niż 3 lata poprzedzające bezpośrednio miesiąc, w którym zgłoszono wniosek o wznowienie wypła­ty. Jeżeli wstrzymanie wypłaty świadczenia nastą­piło na skutek błędu ZUS, wypłatę wznawia się, poczynając od miesiąca, w którym je wstrzymano, jednak za okres nie dłuższy niż 3 lata poprzedza­jące bezpośrednio miesiąc, w którym zgłoszono wniosek o wznowienie wypłaty lub wydano decyzję z urzędu o jej wznowieniu. Roszczenia o wypłatę świadczeń po osobie zmar­łej wygasają po upływie 12 miesięcy od dnia śmierci osoby, której świadczenia przysługiwa­ły, chyba że przed upływem tego okresu zostanie zgłoszony wniosek o dalsze prowadzenie postę­powania.

W zasiłkach

Roszczenie o wypłatę zasiłku chorobowego, wyrównawczego, macierzyńskiego, opiekuńcze­go oraz świadczenia rehabilitacyjnego przedaw­nia się po upływie 6 miesięcy od ostatniego dnia okresu, za który zasiłek/świadczenie przysługuje. Jeżeli niezgłoszenie roszczenia o wypłatę zasiłku/ /świadczenia nastąpiło z przyczyn niezależnych od osoby uprawnionej, termin 6 miesięcy liczy się od dnia, w którym ustała przeszkoda uniemożliwiająca zgłoszenie roszczenia.

Jeżeli niewypłacanie zasił­ku/świadczenia w całości lub w części było następ­stwem błędu płatnika składek albo ZUS, roszcze­nie o wypłatę zasiłku/świadczenia przedawnia się po upływie 3 lat.

Dołącz do nas na Facebooku

Poszerzaj swoją wiedzę, korzystając z naszego programu
INFORLEX Książki dla Firm
INFORLEX Książki dla Firm
Tylko teraz
598,00 zł
798,00
Przejdź do sklepu
Źródło: Encyklopedia kadrowego
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Czy pracodawca widzi kod choroby na L4?

    Kod choroby na L4 - czy pracodawca widzi numer statystyczny choroby wpisany na zwolnieniu lekarskim?

    Praca w Niemczech bez znajomości języka

    Praca w Niemczech bez znajomości języka jest możliwa. Pracodawcy w dużych niemieckich miastach zatrudniają wykwalifikowanych pracowników z zagranicy.

    Elektroniczny wniosek urlopowy a przepisy prawne

    Elektroniczny wniosek urlopowy - czy jest zgodny z przepisami prawnymi? Czy wniosek o urlop musi być składany w formie papierowej? Co na to Kodeks pracy?

    Wyłączenie winy pracownika w naruszeniu obowiązków

    Wyłączenie winy pracownika. Zgodnie z wykładnią dominującą w nauce oraz orzecznictwie prawa pracy rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia z winy pracownika, o którym mowa w art. 52 §1 pkt 1) kp jest zasadne, jeżeli pracownik naruszy swoje podstawowe obowiązki pracownicze i można mu przypisać winę „ciężką" w postaci winy umyślnej lub rażącego niedbalstwa oraz gdy jednocześnie to naruszenie stanowi jednocześnie poważnie zagrożenie lub naruszenie interesów pracodawcy. Ponieważ Kodeks pracy nie zawiera przepisów precyzujących rozumienie winy pracownika, w poszukiwaniu odpowiedzi na pytanie jakie przesłanki i w jakich okolicznościach mogą wyłączyć winę pracowniczą, zwrócić należy się do nauki prawa pracy i orzecznictwa Sądu Najwyższego. Warto zatem przybliżyć niektóre z przesłanek mogących uzasadnić wyłączenie winy pracownika, co w rezultacie oznaczać może bezzasadność dyscyplinarnego rozwiązania umowy o pracę.

    Ile dni urlopu wypoczynkowego przy dwóch umowach o pracę?

    Ile dni urlopu wypoczynkowego przysługuje pracownikowi zatrudnionemu na dwóch umowach o pracę? Jak wyliczyć liczbę dni wolnych?

    Ubiór do pracy - opinia Polaków

    Ubiór do pracy - jak Polacy chcą ubierać się do wykonywania codziennych obowiązków służbowych?

    Kalkulator wynagrodzeń Polski Ład - umowa o dzieło 2022

    Kalkulator wynagrodzeń od umów o dzieło - czy Polski Ład wpłynie na wysokość wynagrodzenia netto w 2022 r.?

    PIP przeprowadzi kontrolę bez zapowiedzi

    Kontrola PIP już niedługo będzie mogła odbyć się bez zapowiedzi. Przewidziano to w nowelizacji ustawy Prawo przedsiębiorców.

    Lodołamacze 2021 - zgłoszenia do 15 sierpnia!

    Lodołamacze 2021 - zapraszamy do udziału w 16 edycji konkursu! Patronem medialnym wydarzenia jest portal Infor.pl.

    Zasiłek macierzyński - jakie zmiany?

    Zasiłek macierzyński - jakie zmiany chce wprowadzić ZUS? Czym jest okres wyczekiwania?

    Podatki i składka zdrowotna - zmiany od 1 stycznia 2022 r.

    Podatki i składka zdrowotna - jakie zmiany wprowadza Polski Ład? Co zmieni się od 1 stycznia 2022 r.?

    Planner kadrowo-płacowy na sierpień 2021 r.

    Planner kadrowo-płacowy na sierpień 2021 r. wymienia wszystkie obowiązki miesięczne. Jaki jest wymiar czasu pracy w sierpniu? Ile wynosi dodatek nocny?

    Obowiązek szczepień dla niektórych grup zawodowych?

    Obowiązek szczepień dla niektórych grup zawodowych może wejść w życie?

    Pracownicy punktów szczepień jak funkcjonariusze publiczni

    Pracownicy punktów szczepień będą traktowani jak funkcjonariusze publiczni. Co to oznacza?

    Zaświadczenie z ZUS ściągniesz z Internetu

    Zaświadczenie o wysokości emerytury lub zasiłku z ZUS można ściągnąć z Internetu. Jak stworzyć elektroniczne potwierdzenie?

    PIP - coraz częstsze kontrole i decyzje

    Kontrole PIP odbywają się coraz częściej. Gdzie jest ich najwięcej? Jakie branże są najczęściej kontrolowane?

    Kalkulator wynagrodzeń Polski Ład - zlecenie 2022

    Kalkulator wynagrodzeń od umów zlecenie w 2022 r. - jak Polski Ład wpłynie na wysokość wynagrodzenia netto przy zleceniu?

    IOSKU: ile masz na koncie w ZUS?

    IOSKU czyli informacja o tym, ile masz na koncie w ZUS. Jak sprawdzić? Ile wyniesie przyszła emerytura?

    Polski Ład - kalkulator wynagrodzeń, umowa o pracę

    Polski Ład - kalkulator wynagrodzeń pozwala obliczyć dla umowy o pracę wysokość pensji netto, zaliczki na podatek dochodowy oraz składki na ubezpieczenie społeczne w 2022 r.

    Lista obecności a ewidencja czasu pracy – różnice

    Lista obecności pracowników - czy jest obowiązkowa? Czy zastępuje ewidencję czasu pracy? Jakie informacje można zamieścić w tych dokumentach kadrowych? Czy można prowadzić je w elektroniczny sposób? Wyjaśniamy w artykule.

    Pracodawca dyskryminuje pracownika - co można zrobić?

    Dyskryminacja w pracy - kiedy można mówić o nierównym traktowaniu pracowników? Co można zrobić, kiedy pracodawca dyskryminuje pracownika?

    Wpłaty do PPK także od wynagrodzenia po ustaniu zatrudnienia

    Wpłaty do PPK nalicza się także od wynagrodzenia wypłaconego uczestnikowi PPK po ustaniu zatrudnienia. Czy nalicza się je od nagrody stanowiącej podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe? Jeśli tak, to w jakiej wysokości procentowej?

    Ile wynosi najniższa krajowa?

    Najniższa krajowa w 2021 i 2022 r. - ile wynosi brutto i netto? Jaka jest stawka godzinowa? Oto kalkulator wynagrodzeń.

    Praca zdalna w Kodeksie pracy - zmiany w projekcie

    Praca zdalna w Kodeksie pracy - jest nowa wersja projektu nowelizacji. Co się zmieni?

    Rejestracja w urzędzie pracy a umowa zlecenie, dzieło, działalność

    Rejestracja w urzędzie pracy - czy bezrobotny może wykonywać pracę na podstawie umowy zlecenia, umowy o dzieło lub prowadzić działalność nierejestrowaną?