Kategorie

Podróż szkoleniowa a podróż służbowa

Dziennik Gazeta Prawna
Największy polski dziennik prawno-gospodarczy
Paweł Ziółkowski
Prawnik, publicysta, trener, wykładowca na studiach podyplomowych organizowanych przez Akademię Leona Koźmińskiego w Warszawie, Górnośląską Wyższą Szkołę Handlową w Katowicach oraz Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu. Współpracownik Kancelarii Maksyma z siedzibą w Warszawie. Właściciel biura doradztwa gospodarczego. Autor ponad 8000 publikacji zamieszczonych w prasie fachowej i portalach elektronicznych.
Podróż/ Fot. Fotolia
Podróż/ Fot. Fotolia
Fotolia
Podróż związana ze szkoleniem, czyli podróż szkoleniowa może być zrównana z podróżą służbową (delegacją). Aby wyjazd uznać za podróż służbową (delegację), muszą być spełnione łącznie trzy warunki. Podstawową różnicą pomiędzy podróżą szkoleniową a podróżą służbową są skutki podatkowo-ubezpieczeniowe.

Wyjazd na szkolenie, studia lub kursy zasadniczo różni się od delegacji, ale może być podobnie – lub wręcz identycznie – rozliczany. Inne jednak będą skutki podatkowo-ubezpieczeniowe

Reklama

Do obowiązków pracodawcy należy ułatwianie pracownikom podnoszenia kwalifikacji zawodowych. Powinność ta nie jest jednak poparta żadną sankcją, wskutek czego za jej naruszenie zatrudniającemu nic nie grozi. Mimo to wielu pracodawców inwestuje jednak w rozwój swoich pracowników.

Po pierwsze niewątpliwie wychodzą z założenia, że wyższe kwalifikacje z reguły przekładają się na lepszą pracę – poniesione wydatki stanowią zatem dla pracodawców inwestycję w rozwój firmy. Po drugie niewątpliwą zaletą przeznaczenia wydatków na ten cel jest możliwość skorzystania ze zwolnień podatkowo-ubezpieczeniowych. Z literalnego brzmienia przepisów wynika bowiem, że większość świadczeń związanych z nabywaniem lub uzupełnianiem wiedzy albo umiejętności pracownika korzysta ze zwolnień podatkowych i składkowych. Co istotne – nie musi to być wiedza lub umiejętności związane z wykonywaną przez pracownika pracą.

Polecamy produkt: Podróże służbowe – praktyczne rozliczenia (PDF)

Wyprawa po wiedzę

Jednym z ciekawszych zagadnień w kontekście podnoszenia kwalifikacji pracowników są szkolenia wyjazdowe odbywające się poza siedzibą pracodawcy (miejscem pracy). Z przepisów nie wynika wprost, że podróż związana z takim szkoleniem (podróż szkoleniowa) nie jest delegacją (podróżą służbową). Można to jednak wyinterpretować z ogółu regulacji prawa pracy w zakresie podróży służbowych i podwyższania kwalifikacji zawodowych.

Delegacje wprost definiuje Kodeks pracy. Zgodnie z art. 775 k.p. pracownikowi wykonującemu na polecenie pracodawcy zadanie służbowe poza miejscowością, w której znajduje się siedziba pracodawcy, lub poza stałym miejscem pracy przysługują należności na pokrycie kosztów związanych z podróżą służbową.

Powyższe oznacza, że aby wyjazd uznać za podróż służbową (delegację), muszą być spełnione trzy warunki:

- pracownik powinien otrzymać polecenie wyjazdu służbowego – może mieć ono dowolną formę (choć w praktyce pracodawców przyjęło się stosować własne, gotowe druki),

- pracownik musi wykonywać w trakcie wyjazdu zadanie służbowe, co zazwyczaj sprowadza się do świadczenia pracy,

- zadanie powinno być wykonywane poza miejscowością, w której znajduje się siedziba pracodawcy, lub poza stałym miejscem pracy.

Reklama

Warunki powyższe powinny być spełnione łącznie – tylko wtedy możemy uznać, że mamy do czynienia z podróżą służbową. Tymczasem w przypadku wyjazdu na szkolenie nie jest on odbywany na polecenie pracodawcy, tylko z jego inicjatywy lub za jego zgodą.

Również cel podróży jest inny w obu przypadkach – podczas wyjazdu szkoleniowego pracownik nie tyle wykonuje zadanie służbowe, ile podnosi swoje kwalifikacje. Oczywiście mogą się zdarzyć szkolenia stanowiące zadanie służbowe (np. szkolenie BHP), ale są to wyjątki od zasady.

PRZYKŁAD 1

Liczy się cel

Pracodawca wysłał pracowników do obsługi konferencji. Pojechali więc oni w celu wykonania zadania służbowego (świadczenie pracy), a nie w celu podwyższenia kwalifikacji zawodowych. Tym samym był to dla nich wyjazd służbowy, a nie szkoleniowy.

Mimo braku odesłania w przepisach do podróży służbowych u wielu pracodawców występuje praktyka wystawiania delegacji na szkolenia. Nie jest to jednak błędem – świadczy bowiem o inicjatywie lub co najmniej zgodzie pracodawcy, a dodatkowo oznacza przyznanie pracownikowi dodatkowych świadczeń w postaci zwrotu kosztów podróży na zasadach właściwych dla podróży służbowych.

Polecamy serwis: Czas pracy

Świadczenia z tytułu wyjazdu

Różnic między wyjazdami służbowymi a szkoleniowymi jest więcej. W przypadku delegacji pracodawca ma obowiązek wypłacać świadczenia, których wysokość wynika z właściwych przepisów lub z zasad u niego przyjętych. W przypadku szkoleń mamy natomiast do czynienia zaledwie z możliwością wypłaty dodatkowych świadczeń (niebędących zwolnieniem z całości lub części dnia pracy lub urlopem szkoleniowym), a więc pracodawca nie musi ich wypłacać. [ramka 1]

Ewentualna ich wypłata i związane z nią kwestie (zasady wypłaty i wysokość świadczeń) zależne są przede wszystkim od umowy z pracownikiem lub przyjętych zasad wewnętrznych. Podstawą wypłaty jest w tym wypadku art. 1033 k.p. (a nie art. 775 k.p. stanowiący podstawę dla wypłaty świadczeń w przypadku delegacji).

Podróże służbowe rozlicza się zazwyczaj na podstawie rozporządzenia w sprawie należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej (dalej: rozporządzenie w sprawie należności z tytułu podróży służbowej). Zasady z niego wynikające stosuje się zawsze u pracodawców sektora publicznego oraz domyślnie u pracodawców sektora prywatnego (mogą oni jednak wprowadzić inne rozwiązania). W przypadku szkoleń przepisy powyższego rozporządzenia można stosować jedynie posiłkowo, jeżeli pracodawca przyzna pracownikom świadczenia szkoleniowe ustalane na zasadach właściwych dla podróży służbowych. Jeżeli zaś pracodawca nie przyzna takich świadczeń, pracownik kształci się na swój koszt.

Hulaj dusza, czyli świadczenie bez podatku

Ustalenie katalogu świadczeń szkoleniowych jest o tyle istotne, że są one zwolnione od podatku i składek ZUS – na mocy art. 21 ust. 1 pkt 90 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (dalej: ustawa o PIT) oraz par. 2 ust. 1 pkt 29 rozporządzenia w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe (dalej: rozporządzenie składkowe). [ramka 2]

Istotne jest przy tym, że są to inne zwolnienia niż obowiązujące w przypadku podróży służbowych (uregulowanych odpowiednio w art. 21 ust. 1 pkt 16 ustawy o PIT i par. 2 ust. 1 pkt 15 rozporządzenia składkowego). Najważniejsze jest przy tym, że o ile w przypadku delegacji zwolnienia są limitowane przepisami o podróżach służbowych, to w przypadku zwolnienia dotyczącego szkoleń nie obowiązują żadne limity.


Opłaty za kształcenie i podręczniki

Ustawodawca umożliwia pracodawcy pokrywanie opłat za kształcenie. Wymienić tu można przeróżne formy czesnego, zapłatę za fakturę szkoleniową, opłaty za egzaminy i inne wydatki (opłaty) związane z nauką pobierane przez organizatora nauki lub właściwy urząd. Wydatki te ustala się w tym wypadku na podstawie faktur (rachunków, dowodów opłat), wobec czego nie budzą one większych wątpliwości.

Podobnie jest z podręcznikami – są one wprost wymienione w ustawie, więc ich sfinansowanie przez pracodawcę również nie powinno być podważone. Analogicznie powinno być z innymi pomocami naukowymi. Jednakże im wyższa wartość pomocy, tym większe ryzyko zakwestionowania wysokości świadczenia przez urząd skarbowy lub ZUS.

PRZYKŁAD 2

Nadmierne koszty

Pracownik skarżył się, że nie ma na czym napisać pracy magisterskiej z zakresu historii sztuki. Pracodawca kupił mu więc laptopa za 22 000 zł. Istnieje duże ryzyko, że urząd skarbowy i ZUS nie zgodzą się w tym przypadku na zwolnienie od podatku lub składek, gdyż wartość świadczenia jest niewspółmiernie wysoka do potrzeb, a tym samym świadczenie ma jedynie pozorny związek z podnoszeniem kwalifikacji zawodowych.

PRZYKŁAD 3

Rozsądna wartość

Pracownik podjął studia informatyczne. Jego przestarzały komputer nie pozwalał mu jednak wykonywać wszystkich wymaganych na uczelni prac. Pracodawca zgodził się sfinansować nowy komputer o rozsądnej wartości (niecałe 4000 zł). Prawdopodobieństwo podważenia prawa do zwolnienia ze strony fiskusa lub ZUS jest niewielkie.

Bez względu na wartość i rodzaj pomocy naukowych nie powinno być natomiast problemów z punktu widzenia prawa pracy – Państwowa Inspekcja Pracy nie będzie stawiała zarzutów z powodu przyznania dodatkowych świadczeń.

Polecamy: Monitor prawa pracy i ubezpieczeń

Przejazd i zakwaterowanie

Koszty podróży i noclegu rozliczane są przy podróżach szkoleniowych na zasadach identycznych, jak przy podróżach służbowych, z tym że są one wypłacane dobrowolnie.

Pracodawca może więc:

- opłacić pracownikowi koszty przejazdu i noclegu – przy czym w przypadku szkoleń wyjazdowych przejazd i zakwaterowanie często mieszczą się w cenie szkolenia,

- zwrócić pracownikowi poniesione koszty na podstawie rachunków i biletów lub wypłacić ryczałtowy zwrot (kilometrówka, ryczałt noclegowy),

- w obu przypadkach wypłata tych świadczeń przez pracodawcę nie powinna budzić najmniejszych zastrzeżeń.

Diety i wyżywienie

W katalogu świadczeń, które pracodawca może przyznać w związku ze szkoleniem pracowniczym, nie ma ani wyżywienia, ani diet. Nie ma także odesłania do przepisów o podróżach służbowych, wobec czego pracodawca nie musi się nimi kierować. Jednocześnie jednak otwarty charakter katalogu świadczeń dodatkowych powoduje, że pracodawca może świadczenia takie wypłacać, a na dodatek będą one korzystały ze zwolnienia od podatku i składek ZUS. Co istotne, nie obowiązuje tu zasada ograniczenia zwolnienia do wysokości diety określonej w przepisach (30 zł), wobec czego – przynajmniej w teorii – można przyznać dietę w wyższej kwocie.

PRZYKŁAD 4

Hojny szef

Pracodawca przyznał pracownikom odbywającym szkolenie krajowe dietę w wysokości 200 zł dziennie. Można założyć, że i urząd skarbowy, i ZUS będą domagały się swoich danin od tej kwoty, mimo że teoretycznie diety z tytułu podróży szkoleniowej nie są limitowane – prawdopodobnie diety w takiej wysokości zostałyby uznane za ukrytą formę wynagrodzenia.

Dla bezpieczeństwa, aby nie narazić się na zakwestionowanie wysokich kwot przez fiskusa i ZUS, lepiej jednak przestrzegać wysokości diet i zasad ich wypłaty przewidzianych dla delegacji. Oznacza to też konieczność pomniejszania diet o niektóre zapewnione dodatkowo posiłki.

PRZYKŁAD 5

Uwzględnienie ceny posiłku

Organizator szkolenia odbywanego na terenie Polski zapewnił uczestnikom lunch. W przypadku osób, którym pracodawca przyznał diety z tytułu podróży na szkolenie, przy ich rozliczaniu nie powinno się dokonywać pomniejszenia z tytułu tego posiłku. Zgodnie bowiem z przepisami dotyczącymi diet z tytułu podróży służbowych (stosowanymi tu odpowiednio) diety pomniejsza się o ryczałtowe wartości śniadania, obiadu i kolacji. Skoro więc lunch nie mieści się w tym katalogu, nie skutkuje koniecznością pomniejszenia diety. Gdyby zamiast lunchu na szkoleniu był zapewniony obiad, w myśl wspomnianych przepisów dietę należałoby pomniejszyć o 15 zł (choć różnica między lunchem i obiadem sprowadza się w wielu przypadkach jedynie do nazwy).

Inaczej jest wtedy, gdy zamiast diet zapewnione jest wyżywienie. O ile w przypadku podróży służbowych zastąpienie diet posiłkami oznacza dodatkowe problemy (organy podatkowe potrafią domagać się podatku od nadwyżki wartości wyżywienia powyżej wartości diety), o tyle w przypadku szkoleń, jeżeli wartość posiłków zostanie należycie udokumentowana, ich płacenie nie powoduje żadnych skutków podatkowo-ubezpieczeniowych i jest w pełni dopuszczalne na gruncie prawa pracy.

PRZYKŁAD 6

Wyżywienie na szkoleniu

Pracodawca zorganizował kilkudniowe wyjazdowe szkolenie dla swoich pracowników. W czasie pobytu na nim zapewnione było pełne wyżywienie. Było to dodatkowe świadczenie zapewnione przez pracodawcę w związku z podnoszeniem kwalifikacji zawodowych, wobec czego wartość posiłków nie podlegała ani opodatkowaniu, ani oskładkowaniu.

Inne świadczenia

Otwarty katalog świadczeń dodatkowych daje pracodawcy dużą swobodę w ich wymyślaniu. Widać to w szczególności na przykładzie kilkudniowych szkoleń wyjazdowych. Są one często wzbogacane wieczorną imprezą, wycieczką czy możliwością aktywnego spędzania czasu (basen, kręgle, paintball itp.). Dopóki jednak jest to jedynie element dodany do szkolenia, a wyjazd zachowuje swój szkoleniowy charakter, dopóty jest to w pełni dopuszczalne i nie powinno być podważone ani na gruncie prawa pracy, ani w zakresie zwolnienia od podatku i składek ZUS. ©?

!Wystawienie delegacji na szkolenie nie jest błędem, ale oznacza przyznanie pracownikowi dodatkowych świadczeń w postaci zwrotu kosztów podróży na zasadach właściwych dla podróży służbowych.


Podstawowe różnice

Element

Delegacja

Szkolenie

Podstawa wyjazdu

polecenie pracodawcy

inicjatywa lub zgoda pracodawcy

Cel wyjazdu

wykonanie zadania służbowego

podwyższenie kwalifikacji zawodowych

Podstawa prawna świadczeń

art. 775 k.p.

art. 1033 k.p.

Świadczenia

diety oraz zwroty kosztów przejazdów, dojazdów, zakwaterowania oraz innych uzasadnionych wydatków

zwolnienie z całości lub części dnia pracy oraz urlop szkoleniowy. Każde inne świadczenie ma charakter dobrowolny

Podstawa rozliczania

zazwyczaj rozporządzenie w sprawie należności z tytułu podróży służbowej albo regulacje wewnętrzne

umowa lub regulacje wewnętrzne

Zwolnienie PIT

jest, ale z limitami (art. 21 ust. 1 pkt 16 ustawy o PIT)

jest (art. 21 ust. 1 pkt 90 ustawy o PIT)

Zwolnienie ZUS

jest, ale z limitami (par. 2 ust. 1 pkt 15 rozporządzenia składkowego)

jest (par. 2 ust. 1 pkt 29 rozporządzenia składkowego)

Limit zwolnienia

jest

nie ma

RAMKA 1

Dwa rodzaje świadczeń

Z tytułu podnoszenia kwalifikacji zawodowych pracownikowi przysługują dwa rodzaje świadczeń.

Obowiązkowe:

● urlop szkoleniowy,

● zwolnienie z całości lub części dnia pracy, na czas niezbędny, by punktualnie przybyć na obowiązkowe zajęcia oraz na czas ich trwania.

Dobrowolne: chodzi o dodatkowe świadczenia, które pracodawca może przyznać pracownikowi podnoszącemu kwalifikacje zawodowe, w szczególności w postaci pokrycia opłat za kształcenie, przejazd, podręczniki i zakwaterowanie. ©?

RAMKA 2

Warto pamiętać

Zgodnie z przepisami podatkowo-ubezpieczeniowymi:

● Wolna od podatku dochodowego jest wartość świadczeń przyznanych zgodnie z odrębnymi przepisami przez pracodawcę na podnoszenie kwalifikacji zawodowych, z wyjątkiem wynagrodzeń otrzymywanych za czas zwolnienia z całości lub części dnia pracy oraz za czas urlopu szkoleniowego.

● Podstawy wymiaru składek nie stanowi wartość świadczeń przyznanych zgodnie z odrębnymi przepisami przez pracodawcę na podnoszenie kwalifikacji zawodowych i wykształcenia ogólnego pracownika, z wyłączeniem wynagrodzeń otrzymywanych za czas urlopu szkoleniowego oraz za czas zwolnień z części dnia pracy, przysługujących pracownikom podejmującym naukę lub podnoszącym kwalifikacje zawodowe w formach pozaszkolnych.

Zobacz serwis: Obowiązki pracownika i pracodawcy

Aby skorzystać z powyższych zwolnień, świadczenia muszą:

● być związane z podnoszeniem kwalifikacji zawodowych pracownika,

● wynikać z odrębnych przepisów (przy czym przepisy kodeksu pracy w pełni spełniają ten warunek). ©?

Autor: Paweł Ziółkowski - specjalista w zakresie prawa pracy

Podstawa prawna

Art. 775 oraz art. 1031-1036 ustawy z 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 1502 ze zm.).

Rozporządzenie ministra pracy i polityki społecznej z 29 stycznia 2013 r. w sprawie należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej (Dz.U. poz. 167).

Art. 21 ust. 1 pkt 90 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 361 ze zm.).

Par. 2 ust. 1 pkt 29 rozporządzenia ministra pracy i polityki socjalnej z 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 2236).

Dołącz do nas na Facebooku!


Najczęściej zadawane pytania

1. Czy w przypadku szkolenia wyjazdowego pracodawca ma obowiązek zwrócić koszty nauki?

Przepisy przewidują jedynie konieczność udzielenia zwolnienia z całości lub części dnia pracy na czas niezbędny, by przybyć na zajęcia, i na czas ich trwania. Inne obowiązkowe świadczenie, to jest urlop szkoleniowy, zarezerwowane jest dla takich form nauki, które kończą się egzaminem (przede wszystkim studia). W przypadku pozostałych świadczeń przepisy (art. 1033 k.p.) wyraźnie przewidują tylko możliwość ich wypłaty.

Jednocześnie należy podkreślić, że nauka może odbywać się z inicjatywy lub za zgodą pracodawcy. Inicjatywa pracodawcy zazwyczaj sprowadza się do wysłania pracownika na szkolenie, na którym ma on zdobyć albo ugruntować wiedzę lub umiejętności potrzebne w pracy. Skoro więc pracodawca zmusza pracownika do podwyższenia kwalifikacji zawodowych, powinien nie tylko dać mu płatne wolne na ten dzień (a przynajmniej jego część), lecz także pokryć związane z tym koszty. Jeżeli jednak nauka odbywa się jedynie za jego zgodą, pracodawca może ograniczyć swoje wydatki.

Jeszcze inaczej wygląda kwestia świadczeń, gdy nauka jest bez inicjatywy i bez zgody pracodawcy. W takim przypadku ustawodawca przewiduje jedynie udzielenie bezpłatnego urlopu szkoleniowego lub bezpłatnego zwolnienia z całości lub części dnia pracy. Jeżeli zatem pracownik podejmuje naukę samodzielnie, to pracodawca nie musi mu przyznawać żadnego innego świadczenia. Jeżeli jednak mimo to je przyzna – będzie to automatycznie świadczyło o jego inicjatywie lub zgodzie, co z kolei przełoży się na konieczność zapłaty za czas zwolnienia z całości lub części dnia pracy.

2. Jak potraktować czas powrotu ze szkolenia?

Przepisy mówią o zwolnieniu z całości lub części dnia pracy na czas niezbędny, by punktualnie przybyć na obowiązkowe zajęcia, oraz na czas ich trwania. Ustawodawca pominął kwestie powrotu, co należy uznać za oczywisty błąd. Nie oznacza to jednak, że z chwilą, gdy szkolenie (lub inna forma nauki) dobiega końca, pracownik ma nieusprawiedliwioną nieobecność w pracy. Na całe szczęście ustawodawca przewiduje, że zwolnienie przysługuje z całości lub części dnia pracy. Dlatego też pracodawcy najczęściej na dzień szkolenia dają całodzienne zwolnienia (w szczególności na szkolenia wyjazdowe).

3. Czy urlop szkoleniowy przysługuje na przystąpienie do egzaminu poprawkowego?

Urlop szkoleniowy przysługuje w razie przystąpienia do egzaminu: eksternistycznego, maturalnego, potwierdzającego kwalifikacje zawodowe i dyplomowego.

Tym samym pracownik, który przystępuje do któregoś z powyższych egzaminów, ma prawo domagać się udzielenia urlopu. Przepisy nie mówią przy tym, czy urlop przysługuje jedynie w razie przystąpienia do egzaminu w pierwszym terminie, czy też w przypadku poprawek. Należy jednak zauważyć, że egzamin poprawkowy nie jest tak naprawdę nowym egzaminem, tylko drugim terminem zdania tego samego egzaminu. Powoduje to, że jeżeli pracownik skorzystał z urlopu szkoleniowego przed pierwszym terminem, nie przysługuje mu urlop szkoleniowy przed poprawką. Jeżeli natomiast nie korzystał dotychczas z tego urlopu, może domagać się urlopu przed poprawką.

4. Czy urlop szkoleniowy jest obowiązkowy?

Zapisy dotyczące urlopów szkoleniowych mają charakter kategoryczny, wobec czego uznaje się, że jest to jedno ze świadczeń obowiązkowych. Taki charakter świadczenia nie oznacza jednak, że pracodawca musi udzielić pracownikowi urlopu nawet wbrew jego woli. Mimo że nie wynika to z ustawy, uznać należy, że urlop szkoleniowy jest udzielany na wniosek pracownika. Jeżeli zatem pracownik nie wystąpi o jego udzielenie, to pracodawca nie ma obowiązku go udzielać.

Pracownik, który nie skorzysta z urlopu szkoleniowego, już po egzaminie nie może domagać się ani jego udzielenia, ani ekwiwalentu z tego tytułu. Urlop szkoleniowy ma bowiem charakter celowy i służy przygotowaniu się do egzaminu. Tym samym po jego zdaniu urlop szkoleniowy staje się bezprzedmiotowy.

5. Jakie świadczenia dobrowolne może zapewniać pracodawca?

Ustawodawca stwierdził w art. 1033 k.p., że pracodawca może przyznać pracownikowi podnoszącemu kwalifikacje zawodowe dodatkowe świadczenia, w szczególności pokryć opłaty za kształcenie, przejazd, podręczniki i zakwaterowanie.

Wykładnia powyższego przepisu wymaga omówienia trzech kluczowych słów. Pierwszym z nich jest wyraz „dodatkowe” – czyli chodzi tu o świadczenia inne niż te, które zostały wcześniej uregulowane. Tymczasem w poprzedzających przepisach wymienione zostały jedynie urlopy szkoleniowe oraz zwolnienia z całości lub części dnia pracy. Tym samym każde inne świadczenie będzie mieściło się w kategorii świadczeń dodatkowych. Wyraz „może” przesądza o dobrowolnym charakterze świadczeń. Oznacza to, że pracodawca ma prawo przyznać świadczenia, ale nie musi tego robić. Tym m.in. różni się wyjazd szkoleniowy od wyjazdu służbowego (delegacji).

Najważniejszy jest jednak zwrot „w szczególności”. Wskazuje on bowiem, że świadczenia wymienione przez ustawodawcę stanowią jedynie katalog przykładowy (otwarty) – te wymienione w przepisie (opłaty za kształcenie, przejazd, podręczniki i zakwaterowanie) nie wyczerpują zatem zakresu świadczeń, jakie pracodawca może przyznać pracownikowi.

Powyższe oznacza więc, że (przynajmniej teoretycznie) pracodawca może przyznać praktycznie dowolne świadczenia, w dowolnej wysokości i na dowolnych zasadach, pod warunkiem że będzie mógł wykazać związek świadczenia z podnoszeniem kwalifikacji zawodowych (albowiem nadmierne świadczenia mogą być podważone przez fiskusa lub ZUS).

Zobacz serwis: Umowa o pracę

6. Czy pracodawca, który poniósł wydatki na szkolenie pracownika, może domagać się ich zwrotu?

Z pracownikiem podnoszącym kwalifikacje zawodowe powinna być zawarta umowa na piśmie – nie jest to jednak konieczne, jeżeli pracodawca nie zamierza dochodzić zwrotu kosztów.

Pracownik podnoszący kwalifikacje zawodowe:

- który bez uzasadnionych przyczyn nie podejmie podnoszenia kwalifikacji albo przerwie je,

- z którym pracodawca rozwiąże stosunek pracy bez wypowiedzenia z jego winy, w trakcie podnoszenia kwalifikacji lub po jego ukończeniu, w terminie określonym w umowie, nie dłuższym niż 3 lata,

- który w okresie wskazanym w punkcie 2 rozwiąże stosunek pracy za wypowiedzeniem, z wyjątkiem wypowiedzenia umowy o pracę z przyczyny mobbingu,

- który w okresie wskazanym w punkcie 2 rozwiąże stosunek pracy bez wypowiedzenia, mimo braku uzasadnionych przyczyn

- jest obowiązany do zwrotu kosztów poniesionych przez pracodawcę na ten cel z tytułu dodatkowych świadczeń, w wysokości proporcjonalnej do okresu zatrudnienia po ukończeniu podnoszenia kwalifikacji zawodowych lub okresu zatrudnienia w czasie ich podnoszenia.

Powyższe oznacza, że pracodawca może dochodzić od pracownika zwrotu poniesionych koszów, jeżeli spełni łącznie następujące warunki:

- zawrze z pracownikiem pisemną umowę szkoleniową,

ww umowie będzie znajdował się zapis o konieczności zwrotu kosztów przez okres trwania lojalki (nie dłużej niż 3 lata),

- nastąpi zdarzenie uzasadniające zwrot – np. pracownik wypowie stosunek pracy,

- pracodawca wystąpi z żądaniem.

Pracodawca może przy tym dochodzić jedynie zwrotu wartości świadczeń dodatkowych (nie może żądać zwrotu wynagrodzenia za czas zwolnienia z całości lub części dnia pracy oraz za czas urlopu szkoleniowego), a wysokość zwrotu jest proporcjonalna do okresu zatrudnienia po ukończeniu podnoszenia kwalifikacji zawodowych lub okresu zatrudnienia w czasie ich podnoszenia.

W praktyce zatem pracodawca nie powinien mieć dużych nadziei na zwrot, a chcąc go uzyskać, musi się nastawić na postępowanie sądowe – częstokroć pracownik dobrowolnie nie będzie chciał niczego oddać.

7. Czy można zapewniać pracownikom posiłki podczas nauki?

W katalogu świadczeń dodatkowych nie są wymienione posiłki. Nie oznacza to jednak, że pracodawca nie może ich zapewniać pracownikowi podnoszącemu kwalifikacje zawodowe. Umożliwia to otwarty charakter tego katalogu.

8. Czy sobotnie szkolenie uprawnia pracownika do żądania dnia wolnego lub wypłaty nadgodzin?

Czas szkolenia co do zasady nie jest czasem pracy (ale zdania na ten temat są podzielone). Koronnym argumentem przemawiającym za tym stanowiskiem jest to, że na czas nauki pracodawca udziela pracownikowi zwolnienia od pracy. Skoro zaś mamy zwolnienie od pracy, to nie może to być czas pracy. Jednocześnie jednak, jeżeli zwolnienie ma być płatne, pracodawca powinien zapłacić pracownikowi za dzień szkolenia takie wynagrodzenie, jakie pracownik otrzymałby, pracując (czyli najczęściej za osiem godzin pracy dla pełnoetatowca). W efekcie mimo że czas nauki nie jest czasem pracy, pracownik jadąc na szkolenie, ma zaliczony obowiązujący go dzień pracy.

Odrębny problem stanowią szkolenia odbywane w czasie wolnym od pracy, w szczególności w weekendy. Jest on o tyle istotny, że każdy pracownik ma zagwarantowane prawo do wypoczynku, także tygodniowego. Odróżnić trzeba przy tym dwa przypadki. Jeżeli szkolenie było dobrowolne, tj. gdy inicjatywa szkolenia należała do pracowników, nie należy im się ani wolny dzień, ani zapłata nadgodzin. Należy je zatem potraktować po prostu jako sposób spędzania czasu wolnego.

Inaczej będzie w przypadku szkoleń, w których uczestnictwo było dla pracowników obowiązkowe. Skoro zatem pracodawca zagospodarował pracownikom wolny dzień, powinien oddać im wolne z tego tytułu. Co do zasady jednak, jeżeli pracodawca nie zapewni dnia wolnego – pracownikom nie będą przysługiwać nadgodziny, chyba że będzie on wykonywał pracę (np. będzie obsługiwał szkolenie od strony administracyjnej).

Powyższe zasady są jednak dyskusyjne, gdyż przepisy nie regulują kwestii czasu pracy podczas szkoleń, wobec czego każdy przypadek należy rozpatrywać indywidualnie, a ostatecznie o wszystkim i tak zadecyduje sąd. ©?

Podstawa prawna:

Art. 1031-1036 ustawy z 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 1502 ze zm.).

Zostań ekspertem portalu Infor.pl!

Poszerzaj swoją wiedzę, korzystając z naszego programu
INFORLEX Książki dla Firm
INFORLEX Książki dla Firm
Tylko teraz
598,00 zł
798,00
Przejdź do sklepu
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Polski Ład - kalkulator wynagrodzeń, umowa o pracę

    Polski Ład - kalkulator wynagrodzeń pozwala obliczyć dla umowy o pracę wysokość pensji netto, zaliczki na podatek dochodowy oraz składki na ubezpieczenie społeczne w 2022 r.

    Lista obecności a ewidencja czasu pracy – różnice

    Lista obecności pracowników - czy jest obowiązkowa? Czy zastępuje ewidencję czasu pracy? Jakie informacje można zamieścić w tych dokumentach kadrowych? Czy można prowadzić je w elektroniczny sposób? Wyjaśniamy w artykule.

    Pracodawca dyskryminuje pracownika - co można zrobić?

    Dyskryminacja w pracy - kiedy można mówić o nierównym traktowaniu pracowników? Co można zrobić, kiedy pracodawca dyskryminuje pracownika?

    Wpłaty do PPK także od wynagrodzenia po ustaniu zatrudnienia

    Wpłaty do PPK nalicza się także od wynagrodzenia wypłaconego uczestnikowi PPK po ustaniu zatrudnienia. Czy nalicza się je od nagrody stanowiącej podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe? Jeśli tak, to w jakiej wysokości procentowej?

    Ile wynosi najniższa krajowa?

    Najniższa krajowa w 2021 i 2022 r. - ile wynosi brutto i netto? Jaka jest stawka godzinowa? Oto kalkulator wynagrodzeń.

    Praca zdalna w Kodeksie pracy - zmiany w projekcie

    Praca zdalna w Kodeksie pracy - jest nowa wersja projektu nowelizacji. Co się zmieni?

    Rejestracja w urzędzie pracy a umowa zlecenie, dzieło, działalność

    Rejestracja w urzędzie pracy - czy bezrobotny może wykonywać pracę na podstawie umowy zlecenia, umowy o dzieło lub prowadzić działalność nierejestrowaną?

    Prezeska, prawniczka, psycholożka - kobiety o feminatywach

    Feminatywy - jakim językiem pisane są oferty pracy? Jak kobiety oceniają żeńskie nazwy stanowisk, np. prezeska, prawniczka, psycholożka? Oto wyniki badania.

    Zezwolenie na pracę sezonową dla cudzoziemca - jak uzyskać [PORADNIK]

    Zezwolenie na pracę sezonową dla cudzoziemca. Od 1 stycznia 2018 roku obowiązują nowe regulacje prawne dotyczące cudzoziemców świadczących prace sezonową. O zezwolenie typu S, czyli na pracę sezonową, mogą ubiegać się pracodawcy, którzy planują zatrudnić obcokrajowców do pracy w rolnictwie, ogrodnictwie lub turystyce.

    Błędy w umowie o pracę - jak je poprawić?

    Błędy w umowie o pracę w zakresie wynagrodzenia i innych świadczeń - jak je poprawić?

    Pracodawcy nie chcą pracy zdalnej [BADANIE]

    Praca zdalna nie jest dla pracodawców najlepszym rozwiązaniem. Prawie wszyscy chcą powrotu do biur. Wprowadzą elastyczne godziny rozpoczęcia i zakończenia pracy.

    Udzielanie zaległego urlopu wypoczynkowego - ustawa o covid-19

    Zaległy urlop wypoczynkowy - jak udzielić zgodnie z ustawą o COVID-19?

    Urząd pracy pomoże zmienić pracę

    Urząd pracy pomoże zmienić pracę i kwalifikacje pracownika. Obecnie skupia się na zatrudnianiu bezrobotnych. Rząd chce rozszerzyć jego kompetencje.

    Utrata pracy i finanse - obawy pracowników

    Utrata pracy i finanse to główne zmartwienia polskich pracowników. Ratują ich jednak deficyty kadrowe.

    Ukąszenie kleszcza a wypadek przy pracy - obowiązki pracodawcy

    Ukąszenie kleszcza - czy to może być wypadek przy pracy? Czy pracodawca zatrudniający pracowników do pracy na świeżym powietrzu ma obowiązek zabezpieczenia ich przed kleszczami?

    Sygnalista w firmie od 17 grudnia 2021 r. - co z ustawą?

    Sygnalista w firmie musi być wdrożony od 17 grudnia 2021 r. Polska musi implementować przepisy unijne do 16 grudnia tego roku. Co z ustawą o sygnalistach?

    Urlop wypoczynkowy - kalkulator

    Urlop wypoczynkowy - kalkulator wymiaru urlopu wypoczynkowego pozwala wyliczyć, ile dni urlopu przysługuje pracownikowi.

    Piloci wycieczek i przewodnicy turystyczni - zwolnienie z ZUS

    Piloci wycieczek i przewodnicy turystyczni mogą składać wnioski o zwolnienie z ZUS za lipiec, sierpień i wrzesień 2020 r. Do kiedy? Jakie warunki należy spełnić?

    Sklepiki szkolne - Tarcza Antykryzysowa

    Sklepiki szkolne - Tarcza Antykryzysowa przyznaje postojowe i zwolnienie z ZUS. Jakie kody PKD? Jakie warunki należy spełnić? Do kiedy złożyć wniosek?

    Sklepiki szkolne, piloci wycieczek i przewodnicy - wsparcie z ZUS

    Sklepiki szkolne, piloci wycieczek i przewodnicy - wsparcie z ZUS otrzymują wsparcie z ZUS. Mogą liczyć na postojowe i zwolnienie z opłacania składek. Do kiedy można składać wnioski?

    Minimalna płaca w 2022 r. brutto netto

    Minimalna płaca w 2022 r. wyniesie 3000 zł brutto. Ile to netto?

    Emerytura brutto netto - kalkulator

    Emerytura brutto - ile to netto? Kalkulator emerytalny pozwala ustalić wysokość emerytury. Oblicz.

    Ochrona przedemerytalna - ile lat?

    Ochrona przedemerytalna - ile lat trwa ochrona przed zwolnieniem? Od ilu lat pracownika zaczyna obowiązywać pracodawcę?

    Strategia Demograficzna 2040 - ocena Konfederacji Lewiatan

    Strategia Demograficzna 2040 jest zbyt ogólna i nie odpowiada współczesnym trendom związanym z rodziną. Jak ocenia ją Konfederacja Lewiatan?

    Zwolnienie lekarskie musi wskazywać aktualny adres pobytu

    Zwolnienie lekarskie musi wskazywać aktualny adres pobytu. Czy trzeba poinformować ZUS o zmianie miejsca pobytu?