Kategorie

Pracodawca poniesie odpowiedzialność za zaległości alimentacyjne

Dziennik Gazeta Prawna
Największy polski dziennik prawno-gospodarczy
Łukasz Guza
Łukasz Guza
Pracodawca poniesie odpowiedzialność za zaległości alimentacyjne/Fot. Fotolia
Pracodawca poniesie odpowiedzialność za zaległości alimentacyjne/Fot. Fotolia
Fotolia
W sytuacji, gdy pracodawca w sposób nieuczciwy będzie wypłacał wynagrodzenie wyższe niż wynikające z zawartej umowy o pracę, poniesie solidarną odpowiedzialność za zobowiązania alimentacyjne. Takie rozwiązania przewiduje rządowy projekt ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu poprawy skuteczności egzekucji świadczeń alimentacyjnych.

Firmy, które pomagają rodzicom w unikaniu potrąceń na dzieci, uregulują za nich zaległe świadczenia. Eksperci ostrzegają - to łatwy sposób na wyłudzanie pieniędzy.

Ma być to bat na nieuczciwych przedsiębiorców i skuteczna metoda na egzekwowanie alimentów. Jeżeli osoba figurująca w Krajowym Rejestrze Zadłużonych zostanie zatrudniona na czarno lub na umowie cywilnoprawnej zamiast tej o pracę, jej pracodawca poniesie solidarną odpowiedzialność za zaległości w płaceniu na dziecko. Do wysokości rocznych zobowiązań. Podobnie stanie się w przypadku, gdy firma będzie płacić pod stołem pensję wyższą niż wskazana w umowie. Takie rozwiązania przewiduje rządowy projekt ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu poprawy skuteczności egzekucji świadczeń alimentacyjnych. Wzbudzają one ogromne kontrowersje.

– Propozycja ta narusza konstytucyjną zasadę państwa prawa. Pracodawca z tytułu zatrudniania może ponosić jedynie odpowiedzialność za łamanie prawa pracy. A w tym przypadku ustawodawca czyni go współdłużnikiem cywilnym. Nie mogę uwierzyć, że ktoś wpadł na taki pomysł – podkreśla prof. Monika Gładoch, ekspert Pracodawców RP.Eksperci wskazują, że może być to prosty sposób na wyłudzanie pieniędzy od firm.

Polecamy: RODO dla kadrowych i HR. Wzory dokumentów z objaśnieniami

Teraz omijają

Cel proponowanych zmian jest jasny. W uzasadnieniu do projektu resort pracy wskazuje, że nowe przepisy mają zniechęcać firmy do nielegalnego zatrudniania dłużników alimentacyjnych, a także wypłacania im wynagrodzenia pod stołem bez potrącania alimentów.

– Jako komornik spotykam się od lat z sytuacjami, gdy natychmiast po zajęciu wynagrodzenia stawka zostaje znacznie zmniejszona. Ostatnio otrzymałam informację z ZUS o miejscu pracy dłużnika alimentacyjnego, w przypadku którego podstawa wymiaru składki miała wynosić 4,5 tys. zł. Po zajęciu pensji pracodawca odpisał, że wynagrodzenie dłużnika zostało zmniejszone do 2,5 tys. zł – wskazuje Monika Janus, rzecznik Krajowej Rady Komorniczej.

Podkreśla, że komornik sądowy nie ma uprawnień do weryfikacji takiej decyzji pracodawcy albo przymuszenia do zwiększenia wynagrodzenia. Dlatego zdaniem KRK każda zmiana, której celem jest zwiększenie skuteczności w płaceniu alimentów, zasługuje na aprobatę.

– Niepłacenie długów w Polsce, w tym alimentacyjnych, jest problemem cywilizacyjnym. Wynika z naszej świadomości i kultury prawnej. Obawiam się, że nie da się jednym przepisem wyeliminować szarej strefy. Potrzeba działań wielotorowych – także modyfikacji pozaprawnych, które zmieniłyby mentalność dłużników – dodaje Monika Janus.

Zbyt radykalnie

Omawiana zmiana wywołuje jednak także wiele wątpliwości. Przede wszystkim natury prawnej.

– Alimenty są zobowiązaniem osobistym, wygasającym wraz ze śmiercią zobowiązanego – tłumaczy Jerzy Grycz, adwokat z Kancelarii Adwokackiej Jerzy Grycz, specjalizującej się w sprawach rodzinnych.

Podkreślał to wielokrotnie Sąd Najwyższy. W uchwale z 25 listopada 1975 r. (sygn. akt III CZP 76/75, OSNCP 1976) uznał, że prawa i obowiązki alimentacyjne mają charakter ściśle osobisty i są nieprzenoszalne. Tymczasem ustawodawca chce obciążyć współodpowiedzialnością za alimenty osobę, która nie jest nawet spokrewniona z uprawnionym do świadczeń.


Oczywiście pracodawca ponosiłby odpowiedzialność solidarną z dłużnikiem, więc mógłby domagać się zwrotu pieniędzy od nieuczciwego zatrudnionego. Ale w praktyce będzie to trudne.

– Podwładny może zrezygnować z pracy, nie pozostawić adresu, unikać kontaktu z byłym zatrudniającym. Odzyskanie takich środków nie będzie łatwe – tłumaczy prof. Gładoch. 
Nie można też wykluczyć, że nowe przepisy będą sposobem na wyłudzanie pieniędzy od firm.

– Można sobie wyobrazić przypadek, gdy na podstawie ugody ojciec dziecka zgadza się na zapłatę bardzo wysokich alimentów, np. w wysokości 10 tys. zł miesięcznie. Następnie podejmuje zatrudnienie na czarno lub za wynagrodzeniem wypłacanym częściowo pod stołem, np. w wysokości 2 tys. zł. Jeśli ujawni odpowiednim organom, że pracodawca złamał przepisy o nielegalności zatrudnienia, to matka dziecka może domagać się od firmy zapłaty rocznych alimentów – wskazuje Jerzy Grycz.

Podkreśla, że pracodawca – w przeciwieństwie do rodzica zobowiązanego do alimentów – nie ma prawa kwestionować ich wysokości. W praktyce może więc stać się ofiarą opiekunów, którzy wiedzą, że samodzielnie nie zapewniliby dziecku tak wysokich świadczeń.

– Trzeba też zwrócić uwagę, że pracodawca będzie mógł być karany dwukrotnie za ten sam czyn. Można bowiem wyobrazić sobie, że np. zatrudnienie na czarno lub płacenie pod stołem zostanie zakwalifikowane jako pomocnictwo w przestępstwie uporczywej niealimentacji – dodaje Jerzy Grycz.

– Na dodatek pracodawca nie jest w stanie z góry przewidzieć, czy np. zawarte przez niego zlecenie nie powinno być jednak umową o pracę, bo jest świadczone w warunkach charakterystycznych dla tej ostatniej. W praktyce firmy przestaną zatrudniać zalegających z alimentami na kontraktach cywilnoprawnych, czyli trudniej będzie im uregulować dług – wskazuje prof. Gładoch.

Jaka skuteczność?

Istotne znacznie będzie miał też sposób pociągania pracodawców do odpowiedzialności. Projekt zakłada, że to Państwowa Inspekcja Pracy ma informować komorników np. o przypadku zatrudnienia na czarno dłużnika. Nie oznacza to jednak, że automatycznie rozpocznie się egzekucja alimentów z majątku firmy. W takiej sytuacji wierzyciel, czyli najczęściej matka dziecka, zyska roszczenie przeciwko pracodawcy dłużnika, które będzie mogła zrealizować w odrębnym procesie.

– Dopiero prawomocny wyrok, uwzględniający powództwo w całości lub w części, zaopatrzony w klauzulę wykonalności, będzie podstawą egzekucji w postępowaniu egzekucyjnym. To ostatnie będzie toczyło się niezależnie od postępowania przeciwko dłużnikowi alimentacyjnemu – podsumowuje Krzysztof Pietrzyk, rzecznik Izby Komorniczej w Warszawie.

Chcesz dowiedzieć się więcej, sięgnij po nasze publikacje
KOMPLET: VAT zmiany od 1 lipca 2021 + JPK_VAT +  VAT w e-commerce
KOMPLET: VAT zmiany od 1 lipca 2021 + JPK_VAT + VAT w e-commerce
Tylko teraz
99,00 zł
119,70
Przejdź do sklepu
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Weryfikacja szczepień pracowników - projekt

    Weryfikacja szczepień pracowników - trwają prace nad projektem nowych przepisów. Czy pracodawcy będą mogli sprawdzić fakt zaszczepienia się przeciw COVID-19 przez pracowników?

    Umowa o dzieło - ZUS, zgłoszenie

    Umowa o dzieło - zgłoszenie do ZUS jest obowiązkowe od 2021 r. Jaki jest termin na zgłoszenie? Kto musi zgłosić umowę do ZUS?

    Zmiany w ubezpieczeniach społecznych od 18 września 2021 r.

    Najnowsze zmiany w ubezpieczeniach społecznych weszły w życie 18 września 2021 r. Sprawdź, co się zmieni.

    Wypalenie zawodowe podstawą zwolnienia lekarskiego od 2022 r.

    Wypalenie zawodowe od 2022 r. będzie podstawą do otrzymania zwolnienia lekarskiego (l4). Czym jest wypalenie? Jakie są objawy? Jak przeciwdziałać?

    Przeniesienie urlopu na kolejną umowę - wzór porozumienia

    Przeniesienie urlopu wypoczynkowego na kolejną umowę o pracę może nastąpić na mocy porozumienia stron. Jak je prawidłowo sporządzić? Oto wzór porozumienia.

    Ostatnie dni na wniosek o zwolnienie z ZUS!

    Wniosek o zwolnienie z ZUS - sklepiki szkolne i piloci muzealnych wycieczek mają ostatnie dni na ubieganie się o zwolnienie z obowiązku opłacania składek ZUS.

    Podwyższona kwota wolna od potrąceń - covid

    Podwyższona kwota wolna od potrąceń została przewidziana w tarczy na czas pandemii COVID-19. Kogo dotyczy? Ile wynosi?

    Usprawiedliwienie nieobecności w pracy - szczepienie

    Usprawiedliwienie nieobecności w pracy z powodu szczepienia - kiedy jest możliwe? Czy szczepienie dziecka uzasadnia zwolnienie od pracy?

    Kobiety najwięcej ucierpiały na pandemii

    Kobiety najwięcej straciły w czasie pandemii. To one częściej były zwalniane. Spadł na nie ciężar opieki nad dziećmi i pracy jednocześnie. Jak wpłynęło to na ich zdrowie?

    Płace rosną, bo firmy walczą o pracowników

    Płace rosną wszędzie. Wszystkie kody PKD odnotowały w sierpniu 2021 r. podwyżki wynagrodzeń. Firmy walczą w ten sposób o pracowników.

    Jak można podzielić urlop ojcowski?

    Urlop ojcowski przysługuje w wymiarze 2 tygodni. Jak można go podzielić? Do kiedy należy go wykorzystać?

    Skrócenie izolacji i dopuszczenie pracownika do pracy

    Skrócenie izolacji i dopuszczenie pracownika do pracy - czy jest możliwe? Co na to prawo? Jakie świadczenia przysługują za czas izolacji?

    Składki KRUS - IV kwartał 2021 r.

    Składki KRUS w IV kwartale 2021 r. - ile wynosi miesięczna składka na ubezpieczenie wypadkowe, chorobowe i macierzyńskie?

    Dyscyplinarka za brak szkolenia BHP

    Czy brak szkolenia BHP może być podstawą dyscyplinarki? Czy można uznać to za ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracownika?

    Dzień Pracownika Służby BHP

    Dzień Pracownika Służby BHP przypada na 19 września każdego roku. Z tej okazji Minister Rodziny i Polityki Społecznej przygotowała list z podziękowaniami i życzeniami dla pracowników służb BHP.

    Dobre i złe nawyki pracy zdalnej [BADANIE]

    Praca zdalna pomaga łączyć pracę z życiem prywatnym. Jakie są dobre i złe nawyki zdalnych pracowników? Oto wyniki badania przeprowadzonego w Wielkiej Brytanii, Francji i Niemczech.

    Płaca minimalna a gospodarka - podcast premiera

    Jaki wpływ na gospodarkę ma płaca minimalna? Czym skutkuje brak godziwego wynagrodzenia? Premier wystartował z autorskim podcastem.

    Składka zdrowotna 9% średniej płacy krajowej

    Składka zdrowotna liczona od średniej płacy krajowej to propozycja Rzecznika MŚP. Czy 9% przeciętnej płacy w gospodarce przy podatku liniowym to dobre rozwiązanie? Ile wyniosłaby w 2022 r.?

    Wzrost minimalnego wynagrodzenia - czy trzeba zmieniać umowę o pracę?

    Wzrost minimalnego wynagrodzenia - czy trzeba zmieniać umowę o pracę? Co roku rośnie kwota minimalnego wynagrodzenia za pracę (tzw. najniższej krajowej, płacy minimalnej) i minimalnej stawki godzinowej. Już dziś wiadomo, że minimalne wynagrodzenie wzrośnie w 2022 r. do 3010 zł brutto (w 2021 roku wynosi 2800 zł). Pracownicy i pracodawcy mają wątpliwości, czy z uwagi na wzrost płacy minimalnej od nowego roku trzeba zmienić postanowienia wszystkich umów o pracę, które obecnie opiewają na kwotę niższą niż 3010 zł? Czy można nie zmieniać umów a np. uzupełniać wynagrodzenie za pracę, premią do wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę? Co może zrobić pracownik, jeżeli pracodawca nie wypłaca mu minimalnego wynagrodzenia? Wyjaśnień w tym zakresie udzieliła Państwowa Inspekcja Pracy.

    Jak zapewnić bezpieczeństwo pracownikom zdalnym?

    Bezpieczeństwo pracowników zdalnych może stanowić duże wyzwanie. To w domu zdarza się najwięcej wypadków. Za co odpowiada pracodawca? Jakie są przepisy BHP?

    Potwierdzenie danych w ZUS - instrukcja

    Potwierdzenie danych w ZUS można otrzymać przez PUE ZUS. Jak samodzielnie utworzyć dokument? Oto instrukcja jak zrobić to krok po kroku.

    Potwierdzenie z PUE ZUS pobierze także świadczeniobiorca

    Elektroniczne Potwierdzenie z PUE ZUS pobierze teraz także świadczeniobiorca, np. potwierdzenie prawa do emerytury, renty, zasiłku.

    Od wypłat z PPK zazwyczaj nie pobiera się podatku Belki

    Wypłaty z PPK - uczestnik PPK może w każdym czasie skorzystać ze swoich środków. W niektórych przypadkach wiąże się to jednak z obowiązkiem zapłaty 19% zryczałtowanego podatku dochodowego (tzw. podatku Belki).

    Potrzeby pracowników - wnioski z pandemii

    Potrzeby pracowników różnią się w zależności od rodzaju pracowników: fizycznych i biurowych. Jakie wnioski można wyciągnąć z pandemii COVID-19?

    Nadgodziny średniotygodniowe Polaków - pandemia

    Nadgodziny średniotygodniowe Polaków w czasie pandemii wzrosły. Statystyczny pracownik ma w tygodniu 5,5 godziny nadgodzin.