Umowa zlecenia emeryta lub rencisty - zbieg tytułów do ubezpieczeń

Zbieg umowy zlecenia z prawem do emerytury lub renty

Zatrudnieni na podstawie umowy zlecenia emeryci lub renciści są objęci obowiązkowym ubezpieczeniem emerytalnym, rentowym i wypadkowym. Pomimo, że nabyli już prawo do emerytury lub renty, są zobligowani do odprowadzania składek na te ubezpieczenia. Ubezpieczenie chorobowe jest dla nich dobrowolne. Obowiązek ubezpieczenia nie dotyczy osób pozostających w stosunku pracy – wtedy umowa o pracę jest jedyną podstawą ubezpieczenia.

Więcej informacji na forum

Zbieg umowy zlecenia i prowadzenia działalności gospodarczej

Gdy osoba mająca ustalone prawo do emerytury lub renty prowadzi jednocześnie działalność gospodarczą i podejmuje się dokonania czynności na podstawie umowy zlecenia, podlega obowiązkowi ubezpieczenia emerytalnego, rentowego i wypadkowego z tytułu umowy zlecenia, a ubezpieczenie chorobowe jest dla niej dobrowolne. Odprowadzanie składek z prowadzenia działalności gospodarczej jest także dobrowolne.

Polecamy produkt: Umowy zlecenia i inne umowy cywilnoprawne od 1 stycznia 2016 r. (książka)

Natomiast gdy osoba uprawniona do emerytury lub renty wykonuje umowę zlecenie w ramach prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej, przedmiot zlecenia jest zbieżny z funkcjonowaniem przedsiębiorstwa, to składki z prowadzonej działalności gospodarczej są dobrowolne, a umowa zlecenia składkom nie podlega – ani dobrowolnie, ani obowiązkowo.

Chcesz wiedzieć więcej? Zapisz się na nasz newsletter

Przypadek niezdolności do pracy

W sytuacji, gdy osoba ma orzeczoną rentę z tytułu niezdolności do pracy i jednocześnie prowadzi działalność gospodarczą oraz wykonuje umowę zlecenie, to do czasu ustalenia prawa do emerytury oba wyżej wymienione tytuły do ubezpieczenia emerytalnego i rentowego są dla niej obowiązkowe.

Jeżeli podstawa wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe z umowy zlecenia jest niższa niż obowiązująca daną osobę najniższa składka z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej, wówczas obowiązkowe jest ubezpieczenie z tego drugiego tytułu, a oskładkowanie zlecenia jest dobrowolne.

Gdy składki wynikające z umowy zlecenia są równe lub wyższe od najniższej podstawy wymiaru dla osób prowadzących działalność gospodarczą, obowiązującym tytułem do ubezpieczenia jest ten, który powstał wcześniej. Zainteresowany może ponadto zmienić tytuł lub wnioskować o objęcie składkami także drugą podstawę.

Osoba, której zostanie ustalone prawo do emerytury, będzie podlegała obowiązkowo jedynie ubezpieczeniu z tytułu umowy zlecenia. Składki z prowadzenia działalności gospodarczej będą odprowadzane jedynie na jej wniosek.

Osoba, która ma ustalone decyzją ZUS prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy, jednocześnie na podstawie wpisu w ewidencji działalności gospodarczej, w ramach tego wpisu, prowadzi od 1 stycznia 2008 r. działalność zawodową – wykonuje zawód adwokata. Ponadto, również od 1 stycznia 2008 r. wykonuje pracę na podstawie umowy-zlecenia. Z tytułu umowy zlecenia podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne w każdym miesiącu jej trwania jest wyższa od obowiązującej tę osobę najniższej podstawy wymiaru składek dla osób prowadzących pozarolniczą działalność.
Od 1 stycznia 2008 r. wykonywanie zarówno umowy-zlecenia, jak i działalności zawodowej jako adwokat jest dla niej obowiązkowym tytułem do ubezpieczeń. W związku z faktem, iż podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne z umowy-zlecenia w każdym miesiącu jej trwania jest wyższa od obowiązującej tę osobę najniższej podstawy wymiaru składek dla osób prowadzących pozarolniczą działalność, od 1 stycznia 2008 r. do czasu ustalenia prawa do emerytury, osoba ta podlega obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym z wybranego tytułu (bądź z umowy-zlecenia bądź z działalności zawodowej), dobrowolnie z drugiego. Od dnia, od którego ustalone zostanie prawo do emerytury obowiązkowe będą dla niej jedynie ubezpieczenia społeczne z tytułu wykonywania umowy-zlecenia. Z tytułu wykonywania działalności zawodowej jako adwokat ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegać będzie dobrowolnie.

Kilka umów zleceń emeryta lub rencisty

W przypadku wykonywania kilku umów zlecenia przez podmiot mający ustalone prawo do emerytury lub renty, składki odprowadzane są od tej umowy, która została zawarta najwcześniej. Zainteresowany może wnioskować o objęcie ubezpieczeniem pozostałych, dobrowolnie wybranych umów. Przysługuje mu także prawo do zmiany obowiązkowego tytułu ubezpieczenia.

Osoba wykonuje pracę na podstawie zawartej ze spółką jawną umowy zlecenia, w okresie od 1 stycznia do 31 grudnia 2007 r. Od 1 marca 2007 r. zawarła drugą umowę zlecenia, ze spółką z ograniczoną odpowiedzialnością. Spółka jawna, jako płatnik składek, od 1 stycznia 2007 r. dokonała zgłoszenia zleceniobiorcy do obowiązkowych ubezpieczeń: emerytalnego, rentowych i wypadkowego (praca jest wykonywana w miejscu prowadzenia działalności przez zleceniodawcę) oraz do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego. Z uwagi na fakt, iż od 1 marca 2007 r. osoba ta wykonuje dodatkowo drugą umowę zlecenie, od tej daty, na swój wniosek, może być objęta ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi także z tytułu drugiej umowy-zlecenia lub zmienić tytuł do obowiązkowych ubezpieczeń – z pierwszej umowy zlecenia na drugą. 

Umowa o pracę i umowa zlecenie zawarta z pracodawcą

Emeryt lub rencista może pozostawać czynny na rynku pracy. Jeżeli jest zatrudniony na umowę o pracę, a dodatkowo zawrze z własnym pracodawcą umowę zlecenie, podlega ubezpieczeniu społecznemu z obydwu tytułów. Zasada ta dotyczy także sytuacji, gdy umowa została zawarta z innym podmiotem, ale jest wykonywana na rzecz pracodawcy – składki trzeba odprowadzać od obu umów.

Osoba mająca ustalone prawo do emerytury została zatrudniona, na podstawie umowy o pracę, w spółce jawnej od 1 lutego 2009 r. Pracodawca, jako płatnik składek, dokonał zgłoszenia tej osoby do obowiązkowych ubezpieczeń: emerytalnego, rentowych, wypadkowego i chorobowego. W dniu 15 kwietnia 2009 r. osoba ta dodatkowo zawarła umowę zlecenie z własnym pracodawcą.
Z tytułu wykonywania pracy na podstawie umowy zlecenia wymieniona osoba podlega również obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, wypadkowemu i chorobowemu.

Umowa o pracę i umowa zlecenie niewykonywana na rzecz pracodawcy

Gdy emeryt lub rencista pozostaje w stosunku pracy i podejmuje się wykonania powierzonych czynności na mocy umowy zlecenia zawartej z podmiotem innym niż pracodawca i niewykonywanej na rzecz pracodawcy, podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu z umowy o pracę. Ubezpieczenie z umowy zlecenia jest dla niego dobrowolne, z wyjątkiem ubezpieczenia chorobowego, do którego przystąpić nie może.

Emeryci i renciści bez prawa do zasiłku chorobowego - wyrok TK

Osoba mająca ustalone prawo do renty została zatrudniona od 1 stycznia 2009 r. na podstawie umowy o pracę w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością, na 1/2 etatu, z miesięcznym wynagrodzeniem 800 zł. Pracodawca, jako płatnik składek, dokonał jej zgłoszenia do obowiązkowych ubezpieczeń: emerytalnego, rentowych, wypadkowego i chorobowego. Dodatkowo osoba ta wykonuje w okresie od 15 kwietnia do 31 grudnia 2009 r. umowę-zlecenie zawartą ze spółką jawną.  Z tytułu wykonywania pracy na podstawie umowy-zlecenia wymieniona osoba podlega dobrowolnie ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym. Jeżeli złoży wniosek o objęcie tymi ubezpieczeniami, zleceniodawca będzie zobowiązany zgłosić ją również do ubezpieczenia wypadkowego, gdyż praca jest wykonywana w jego siedzibie. Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia obowiązku ubezpieczeń społecznych z tytułu umowy zlecenia pozostaje fakt, iż osoba ta z tytułu umowy o pracę osiąga przychód niższy niż minimalne wynagrodzenie za pracę.