REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Zasada pięciodniowego tygodnia pracy - jak rozliczyć pracę w szóstym dniu tygodnia

Artur Dawid Samek
radca prawny, ekspert z zakresu prawa pracy
Zasada pięciodniowego tygodnia pracy - jak rozliczyć pracę w szóstym dniu tygodnia. / Fot. Fotolia
Zasada pięciodniowego tygodnia pracy - jak rozliczyć pracę w szóstym dniu tygodnia. / Fot. Fotolia

REKLAMA

REKLAMA

Zgodnie z art. 129 § 1 kodeksu pracy pracownicy powinni wykonywać pracę przeciętnie 5 dni w tygodniu w przyjętym okresie rozliczeniowym. Obowiązuje więc zasada pięciodniowego tygodnia pracy. Jak rozliczyć pracę w szóstym dniu tygodnia?

Zasada pięciodniowego tygodnia pracy

Dniem wolnym od pracy, w celu zachowania normy przeciętnie tygodniowej czasu pracy może być każdy dzień w tygodniu, za wyjątkiem niedzieli i święta. Z reguły tym dniem jest sobota, może być tak, że pracodawca ustali, iż w jednym tygodniu, to będzie poniedziałek, w drugim środa, a w trzecim piątek. I tak do końca okresu rozliczeniowego wskazywał będzie inny dzień tygodnia z tytuł zachowania zasady przeciętnie pięciodniowego tygodnia pracy.

Autopromocja

Praca w dniu wolnym od pracy

Ustawodawca w przepisach Kodeksu pracy określił czas pracy wykonywany w niedzielę i święto (art. 1519 §2 Kodeksu pracy), zawarto również dla celów rozliczeniowych w art. 128 §3 pkt 1 Kodeksu pracy, definicję legalną doby pracowniczej. W przepisach brak jest jednak określenia kiedy zaczyna się i kończy praca w dniu dodatkowo wolnym od pracy, a ma to fundamentalne znaczenie w kontekście realizacji obowiązku wynikającego z art. 1513 Kodeksu pracy, który mówi o konieczności rekompensowania pracy w tym dniu czasem wolny.

Dzień wolny od pracy - pojęcie

Zgodnie ze Stanowiskiem Komisji Prawnej Głównego Inspektoratu Pracy z dnia 12 września 2013 r. w sprawie pojęcia dnia wolnego wynikającego z przeciętnie pięciodniowego tygodnia pracy dzień wolny wynikający z przeciętnie pięciodniowego tygodnia pracy obejmuje 24 godziny, w których pracownik zgodnie z przyjętym rozkładem czasu pracy nie ma obowiązku wykonywania pracy i nie musi to być dzień kalendarzowy. Przepisy prawa nie uzależniają początku dnia wolnego od zakończenia poprzedniej doby roboczej czy choćby 11-godzinnego nieprzerwanego odpoczynku dobowego. Stąd też nie ma podstaw, zdaniem komisji, do przyjęcia, że dzień wolny mógłby się zgodnie z przyjętym rozkładem pracy zaczynać po zakończeniu ostatniej doby roboczej lub co najmniej po upływie 11 godzin nieprzerwanego odpoczynku dobowego.

Rekomendowany produkt: Kodeks pracy w praktyce - PDF

W stanowisku tym podkreśla się, że nie ma podstaw do uprzywilejowania tego dnia w stosunku do niedzieli czy świąt. W związku z tym należałoby przyjąć, iż pracodawca w wewnątrzzakładowych źródłach prawa pracy np. regulaminie pracy, podobnie jak w przypadku niedzieli czy święta, powinien określić 24 godziny, traktowane jako dzień wolny z tytułu zachowania zasady przeciętnie pięciodniowego tygodnia pracy.

Dalszy ciąg materiału pod wideo

W podobny sposób na temat określenia trwania czasu wolnego z tytułu zachowania przeciętnie pięciodniowego tygodnia pracy w ramach okresu rozliczeniowego czasu pracy wypowiedział się w uzasadnieniu wyroku z dnia 10 kwietnia 2013 r. Sąd Najwyższy - Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych II PK 282/2012. W uzasadnieniu wyroku stwierdzono między innymi, iż  przepis art. 147 Kodeksu pracy nie stanowi podstawy do przyjęcia stanowczej tezy, że dzień wolny to 24 kolejne godziny od zakończenia poprzedniej doby pracowniczej. Z ustawy (kodeks pracy) nie wynika zakaz, aby dzień wolny obejmował część poprzedniej doby pracowniczej (przy uwzględnieniu odpoczynku dobowego). Ponadto sąd wskazał, że dzień wolny nie musi być ujmowany bezwzględnie po zakończeniu poprzedniej doby pracowniczej, gdyż jego znaczenie w bilansowaniu czasu pracy w przeciętnie pięciodniowym tygodniu czasu pracy nie musi być jednakowe, gdy idzie o rozkład czasu pracy w okresie rozliczeniowym opartym na takiej normie tygodniowej. Doba pracownicza związana jest z rozkładem czasu pracy oraz normą dzienną i ewentualnie nadgodzinami, a także z okresem odpoczynku (11 godzin). Dzień wolny, zdaniem sądu, to również 24 godziny i wcale nie musi to być dzień kalendarzowy (astronomiczny), podobnie jak niedziela określona w Kodeksie pracy.

Porozmawiaj o tym na FORUM

Rekompensowanie pracy w szóstym dniu tygodnia - dzień wolny

Pracownikowi, który ze względu na okoliczności przewidziane w art. 151 §1 Kodeksu pracy (z uwagi na pracę w godzinach nadliczbowych) wykonywał pracę w dniu wolnym od pracy wynikającym z rozkładu czasu pracy w przeciętnie pięciodniowym tygodniu pracy, przysługuje w zamian inny cały dzień wolny od pracy, niezależnie od ilości godzin przepracowanych w tym dniu dodatkowo wolnym od pracy. Dzień wolny powinien być udzielony pracownikowi do końca okresu rozliczeniowego w terminie z nim uzgodnionym, tak stanowi cytowany już art. 1513 Kodeksu pracy. Praca w godzinach nadliczbowych dopuszczalna jest w związku z koniecznością prowadzenia akcji ratowniczej w celu ochrony życia lub zdrowia ludzkiego, ochrony mienia lub środowiska albo usunięcia awarii. Praca w tych godzinach może wynikać także z uwagi na szczególne potrzeby pracodawcy.

Rekompensowanie pracy w szóstym dniu tygodnia - wynagrodzenie

Za dzień wolny od pracy udzielony w zamian za wykonywanie pracy w dniu wolnym od pracy wynikającym z rozkładu czasu pracy w przeciętnie pięciodniowym tygodniu pracy pracownik nie otrzymuje wynagrodzenia. Wynagrodzenie należy mu się za pracę wykonaną, czyli czas faktycznie przepracowany, co wynika z art. 80 Kodeksu pracy. Gdy praca świadczona w dniu wolnym wynikającym z rozkładu czasu pracy w przeciętnie pięciodniowym tygodniu pracy miała niższy wymiar niż wymiar czasu pracy przewidziany w rozkładzie czasu pracy na „inny dzień wolny”, to pracownik powinien otrzymać wynagrodzenie za przepracowane godziny wraz z wynagrodzeniem uzupełniającym za godziny nieprzepracowane do wymiaru czasu pracy przewidzianego na ten „inny dzień wolny”, obliczony jak za przestój, co wynika z art. 81 Kodeksu pracy (zob. W. Muszyński Kodeks pracy Komentarz Warszawa 2013 r. str. 468).  

Kiedy dochodzi do przekroczenia normy przeciętnie tygodniowej czasu pracy?

Stanowisko GIP

Zgodnie ze Stanowiskiem Głównego Inspektoratu Pracy z dnia 17 listopada 2010 r. GPP-501-4560-83-1/10/PE/RP na podstawie art. 1513 Kodeksu pracy pracownikowi, który ze względu na okoliczności przewidziane w art. 151 §1 Kodeksu pracy (przyczyny uzasadniające pracę w godzinach nadliczbowych tj. np. szczególne potrzeby pracodawcy) wykonywał pracę w dniu wolnym od pracy wynikającym z rozkładu czasu pracy w przeciętnie pięciodniowym tygodniu pracy, przysługuje w zamian inny dzień wolny od pracy udzielony pracownikowi do końca okresu rozliczeniowego w terminie z nim uzgodnionym.

W opisywanym stanowisku zwraca się uwagę, iż praca w tzw. szóstym dniu może być wykonywana w sytuacjach wyjątkowych, tj. dopuszczających pracę w godzinach nadliczbowych. Jest to więc wyjątek od podstawowej zasady przeciętnie pięciodniowego tygodnia pracy w przyjętym okresie rozliczeniowym wyrażonej w art. 129 §1 Kodeksu pracy. Dlatego w przypadku wykonywania pracy w dniu wolnym od pracy ustawodawca wymaga, aby pracodawca udzielił pracownikowi w zamian innego dnia wolnego od pracy do końca okresu rozliczeniowego. Dzień wolny powinien być udzielony w terminie ustalonym z pracownikiem, przy czym przepisy nie precyzują trybu takiego ustalania. Nie została przewidziana również sytuacja, gdyby stronom nie udało się dojść do porozumienia. Główny Inspektorat Pracy podkreśla, że pracodawca nie ma prawa wyboru sposobu rekompensowania pracy w dniu wolnym wynikającym z przeciętnie pięciodniowego tygodnia pracy. Ustawowo przewidzianą formą jest udzielanie innego dnia wolnego od pracy do czasu zakończenia okresu rozliczeniowego. Nieudzielenie dnia wolnego, o którym mowa w art. 1513 Kodeksu pracy, jest wykroczeniem przeciwko prawom pracownika z art. 281 pkt 5 Kodeksu pracy i jest zagrożone karą grzywny.

Dalszą konsekwencją nieudzielenia czasu wolnego za pracę w dniu wolnym z tytułu zachowania przeciętnie pięciodniowego tygodnia pracy do końca okresu rozliczeniowego czasu pracy będzie niewątpliwie rozliczenie godzin pracy przekraczających średniotygodniową normę czasu pracy wynikającą z przepracowania w tym dniu godzin, za które oprócz wynagrodzenia, zgodnie z art. 1511 §2 Kodeksu pracy, należy wypłacić dodatek w wysokości 100% wynagrodzenia. Również w przypadku przekroczenia normy dobowej czasu pracy w dniu dodatkowo wolnym od pracy przysługuje na zasadzie art. 1511 §1 Kodeksu pracy wynagrodzenie oraz dodatek 50% lub 100% w zależności kiedy te godziny nadliczbowe wystąpiły. 

Zasady rozliczania czasu pracy w systemie pracy w ruchu ciągłym

Autopromocja

REKLAMA

Oceń jakość naszego artykułu

Dziękujemy za Twoją ocenę!

Twoja opinia jest dla nas bardzo ważna

Powiedz nam, jak możemy poprawić artykuł.
Zaznacz określenie, które dotyczy przeczytanej treści:
QR Code
Uprawnienia rodzicielskie
certificate
Jak zdobyć Certyfikat:
  • Czytaj artykuły
  • Rozwiązuj testy
  • Zdobądź certyfikat
1/10
Ile tygodni urlopu macierzyńskiego można maksymalnie wykorzystać jeszcze przed porodem?
nie ma takiej możliwości
3
6
9 - tylko jeśli pracodawca wyrazi na to zgodę
Następne
Kadry
Zapisz się na newsletter
Zobacz przykładowy newsletter
Zapisz się
Wpisz poprawny e-mail
Pracownikom z Ukrainy zakwaterowanie zapewniają pracodawcy

Liczba pracodawców zapewniających zakwaterowanie pracownikom z Ukrainy rośnie. Tymczasem od lipca 2024 r. anulowano dotacje dla ośrodków zbiorowego zakwaterowania uchodźców z Ukrainy.

ZUS ogłosił konkursy ofert na świadczenie usług rehabilitacyjnych

ZUS ogłosił konkursy ofert na świadczenie usług rehabilitacyjnych dla ośrodków rehabilitacyjnych oferujących obiekty, w których będzie prowadzona rehabilitacja lecznicza. Oferty można składać do 17 maja 2024 r.

GUS: W ciągu ostatniego kwartału populacja Polski zmniejszyła się o ponad 40 tys. osób. Jak zatrzymać spadek liczby Polaków?

Gwałtownie spada liczba ludności w Polsce. Na koniec marca 2024 r. Polaków było o ponad 40 tys. mniej niż na koniec 2023 r. Jak zaradzić wyludnianiu się naszego kraju?

Kiedy najlepiej wziąć urlop 2024?

Zbliża się sezon letni, a wraz z nim plany wyjazdowe. Sprawdź, kiedy najlepiej wziąć urlop, aby wypoczywać jak najdłużej. Zaplanuj wyjazd w maju, czerwcu, lipcu, sierpniu lub wrześniu. Poniższy kalendarz wskazuje, kiedy zaplanować wakacje w 2024 r. - 4 dni lub więcej.

REKLAMA

Podwyżki wynagrodzenia w branży IT. Zapotrzebowanie na specjalistów nadal jest bardzo duże, mogą zarobić nawet 25 tys. zł

Wynagrodzenia specjalistów IT rosną, mimo trudniejszego okresu w branży. Zapotrzebowanie na specjalistów nadal jest bardzo wysokie.

1 maja też wolne w Niemczech. Dni wolne od pracy Niemcy

Jakie są dni wolne od pracy w Niemczech? Jakie są dni wolne od pracy w Polsce? Okazuje się, że kilka dni się powiela - jest to m.in. 1 maja. W Niemczech nie zapowiada się jednak tak długa majówka jak w Polsce. Dlaczego? Ponieważ w Niemczech dni wolne od pracy są uniwersalne dla całego kraju ale tylko w pewnym zakresie, w innym reguluje to wewnętrzne prawo lokalne, dla danego landu. W Polsce dni wolne od pracy są uniwersalne dla całego kraju, obowiązuje jedna ustawa, nie ma różnicowania ze względu na województwa czy powiaty. Wewnętrzne prawo lokalne nie reguluje tej materii.

GUS: Stopa bezrobocia w marcu wyniosła 5,3 proc. Więcej zwolnień grupowych

W marcu br. było 822,2 tys. bezrobotnych w Polsce. Stopa bezrobocia wyniosła 5,3 proc.

Krajowy Rejestr Osób Pełniących Niektóre Funkcje Publiczne - projekt niezgodny z RODO

Osoby eksponowane politycznie tj. m.in. premier, członkowie Rady Ministrów, posłowie, senatorowie, sędziowie, prokuratorzy, wojewodowie, członkowie kolegiów samorządowych kolegiów odwoławczych i regionalnych izb obrachunkowych, radni JST, członkowie zarządów związków samorządowych, Dyrektor Generalny Lasów Państwowych, członkowie zarządów i rad nadzorczych spółek handlowych JST - mają znaleźć się w Krajowym Rejestrze Osób Pełniących Niektóre Funkcje Publiczne. Założenia projektu są jednak niezgodne z RODO i mogą naruszać dane osobowe ww. osób jak ich rodziny. Dlaczego? W rejestrze mają się też znaleźć takie dane jak: imię (imiona) nazwisko i numer PESEL małżonka, rodziców, dziadków i innych wstępnych jak i pełnoletnich dzieci pierwszego stopnia oraz pełnoletniego rodzeństwa. Takie stanowisko przedstawił Prezes Urzędu Ochrony danych osobowych.

REKLAMA

Prawo cywilne, karne i rodzinne - będą nowe kodeksy!

Rząd zrobił nie małą niespodziankę. Można spodziewać się nowych projektów takich aktów prawnych jak: kodeks karny, kodeks cywilny i kodeks rodzinny. Co więcej powołał też Komisję Kodyfikacyjną Ustroju Sądownictwa i Prokuratury - czy będą nowe ustawy o SN czy KRS - wydaje się, że tak. Rok 2024 i 2025 to będzie czas wzmożonych prac nad tymi kluczowymi obszarami prawa w Polsce. Zmiany są potrzebne.

30 kwietnia 2024 r.: W tym terminie złóż wniosek do ZUS, jeśli chcesz zachować ciągłość wypłaty świadczenia

ZUS przyjmuje wnioski o 800 plus na okres świadczeniowy 2024/2025. Dokumenty trzeba złożyć do 30 kwietnia, żeby zachować ciągłość wypłaty świadczenia wychowawczego.

REKLAMA