Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Wykonywanie pracy ponad ustalony w umowie wymiar czasu pracy przez niepełnoetatowca

Artur Dawid Samek
radca prawny, ekspert z zakresu prawa pracy
Wykonywanie pracy ponad ustalony w umowie wymiar czasu pracy przez niepełnoetatowca. / Fot. Fotolia
Wykonywanie pracy ponad ustalony w umowie wymiar czasu pracy przez niepełnoetatowca. / Fot. Fotolia
Na podstawie art. 151 § 5 kodeksu pracy, strony ustalają w umowie o pracę, dopuszczalną liczbę godzin pracy, ponad określony w umowie wymiar czasu pracy pracownika zatrudnionego w niepełnym wymiarze czasu pracy, których przekroczenie uprawnia wykonującego pracę, do normalnego wynagrodzenia oraz dodatku do wynagrodzenia, jak za pracę w godzinach nadliczbowych.

W związku z powyższym, praca ponad wymiar czasu pracy określony w umowie o pracę uprawnia do dodatku w takiej wysokości jak za pracę w godzinach nadliczbowych, gdy jednocześnie nie jest pracą ponad obowiązujące pracownika normy czasu pracy wynikające z art. 129§1 kodeksu pracy, czy też ponad przedłużony dobowy wymiar czasu pracy wynikający z obowiązującego pracownika systemu czasu pracy  i rozkładu czasu pracy. W przypadku przekroczenia ogólnie obowiązujących norm czasu pracy lub wykonywania pracy w ponad przedłużonym dobowym wymiar czasu pracy, wynikający z obowiązującego pracownika systemu i rozkładu czasu pracy, przy spełnieniu warunku dopuszczalności takiej pracy, można zgodnie z art. 151§1 kodeksu pracy uznać, iż praca taka jest wykonywana  w godzinach nadliczbowych. Rekompensowanie takiej pracy dokonuje się na zasadach określonych w art. 1511 lub art. 1512 kodeksu pracy.

Istotne jest to, iż obowiązek ustalenia w umowach z pracownikami zatrudnionymi w niepełnym wymiarze czasu pracy, przedmiotowego postanowienia, został nałożony przez ustawodawcę w stosunku do stron , które zawierały umowę o pracę od 1.1.2004 r. Natomiast strony trwających na dzień 1.1.2004 r. umów o pracę, gdzie pracownik zatrudniony był w niepełnym wymiarze czasu pracy, zobowiązane zostały do uzupełnienia umowy o ustalenia wynikające z opisywanego art. 151§5 kodeksu pracy w terminie do 31.3.2004 r., co wynikało z art. 17 ustawy z dnia 14.11.2003 r. o zmianie ustawy kodeks pracy oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. nr 213 poz. 2081).

Tym samym ustawodawca podkreślił, iż zawarcie ustalenia co do dopuszczalnej liczby godzin pracy ponad określony w umowie wymiar czasu pracy skutkujący koniecznością wypłacenia oprócz normalnego wynagrodzenia również dodatku jak za pracę w godzinach nadliczbowych ma charakter obowiązkowy a nie fakultatywny. Jednocześnie ustawodawca nie wskazał na skutki prawne braku w umowach z niepełnoetatowcami przedmiotowego ustalenia. 

Nowość: Umowy zlecenia 2015

Wątpliwości interpretacyjne budzi sposób określenia w umowie postanowienia o dopuszczalnej liczbie godzin , w przypadku niepełnoetatowca, których przekroczenie uprawnia do dodatku jak za pracę w godzinach nadliczbowych, gdyż nie uwzględnia ono systemu czasu pracy w jakim pracownik pracuje oraz obowiązującego go rozkładu czasu pracy.  

Z uwagi na powyższe wydaje się dopuszczalne dowolne wskazanie liczby godzin zarówno w skali doby , tygodnia czy też miesiąca. Czyli zapis w umowie o pracę w przypadku osoby zatrudnionej na ¼ etatu mógłby stanowić , iż dodatek do wynagrodzenia w wysokości za godziny nadliczbowe przysługuje po przekroczeniu 4 godzin na dobę i przeciętnie 20 godzin pracy w tygodniu. Należy jednak pamiętać , że przy ustaleniu liczby godzin pracy w tygodniu nie bierze się pod uwagę godzin , które zakwalifikowane zostałyby, jako uprawniające do dodatku z tytułu przekroczenia dobowej liczby godzin.

Zadaj pytanie na FORUM

Państwowa Inspekcja Pracy dopuszcza cztery sposoby ustalenia liczby godzin pracy, po przekroczeniu, których pracownik jest uprawniony do dodatku jak za pracę nadliczbową. Zdaniem PIP, limit godzin nadliczbowych można wskazać w odniesieniu do: etatu (np. praca powyżej 3/4 etatu), liczby godzin pracy w okresie rozliczeniowym, liczby godzin pracy w tygodniu i wreszcie liczby godzin pracy w ramach doby pracowniczej (zob. stanowisko PIP w artykule „Limit normalnej pracy na część etatu wskazujemy na cztery sposoby”, publikowanym w Rzeczpospolita z dnia 1 czerwca 2007 r., df 2).

Należy podkreślić, iż umowne ustalenie liczby godzin w wymiarze dobowym jak i przeciętnie tygodniowym, jeżeli nie przekraczają one norm wynikających z art. 129§1 kodeksu pracy nie jest traktowane jako praca w godzinach nadliczbowych.  

W praktyce często zdarza się sytuacja polegająca na braku ustalenia przez strony limitu godzin, po których pracownik ma otrzymywać wynagrodzenie jak za godziny nadliczbowe. Zgodnie z orzeczeniem Sądu Najwyższego z 9.7.2008r. IPK 315/07, OSNP 2009, nr 23-24, poz.310 oraz wyrok Sądu Najwyższego z 27.03.2012r. IIIPk 77/11, w przypadku braku porozumienia stron w przedmiotowym zakresie dodatek jak za pracę w godzinach nadliczbowych pracownikowi nie przysługuje. W związku z tym  godziny nadliczbowe osoby zatrudnionej np. na 1/2 etatu, zaczynają się dopiero po przekroczeniu norm czasu pracy wynikających z art. 129§1 kodeksu pracy , czyli np. w podstawowym czasie pracy - po przekroczeniu 8 godzin na dobę lub przeciętnie 40 godzin tygodniowo. Tym samym mieszczące się w tych granicach, godziny ponadwymiarowe (czyli pomiędzy ½ etatu a całym etatem) nie będą wynagradzane dodatkiem jak za pracę godzinach nadliczbowych.

Praca ponadwymiarowa pracownika zatrudnionego w niepełnym wymiarze czasu pracy  nie podlega ograniczeniom właściwym dla pracy nadliczbowej wynikającej z limitów wynikających z art. 151§3 kodeksu pracy, czy też przesłanek jej stosowania, wynikającej z art. 151§1 kodeksu pracy.

Tym samym, powierzenie pracy w wymiarze przekraczającym granicę ustaloną przez strony będzie uprawniać pracownika do wynagrodzenia jak za pracę w godzinach nadliczbowych, choć praca, która nie przekracza ogólnych norm czasu pracy, nie będzie pracą nadliczbową, co w konsekwencji nie będzie prowadziło do wliczenia godzin tej pracy do limitów godzin nadliczbowych (zob. m.in. K. Rączka, Praca w godzinach..., PiZS 2004, nr 1, s. 14; E. Szemplińska, Konsultacje..., PiZS 2005, nr 4, s. 42; Ł. Prasołek, Zdaniem Państwowej Inspekcji Pracy, PiZS 2005, nr 8, s. 38).

Należy również dodać, iż w ramach uprawnień kierowniczych pracodawcy, mieści się prawo powierzenia pracownikowi pracy ponadwymiarowej. Pracownik, do którego obowiązków należy  wykonywanie poleceń przełożonych oraz obowiązek dbałości o dobro zakładu pracy, powinien polecenie takie wykonać, chyba, że jest ono sprzeczne z prawem lub umową o pracę (art. 100§1) albo stanowiłoby nadużycie prawa (art. 8). Czyli co do zasady, pracownik zatrudniony w niepełnym wymiarze czasu pracy, nie może odmówić wykonywania pracy ponadwymiarowej i to niezależnie od tego czy zgodnie z art. 151§5 kodeksu pracy, strony ustaliły opisywany dopuszczalny limit godzin pracy ponad określony w umowie wymiar czasu pracy, których przekroczenie uprawnia pracownika do normalnego wynagrodzenia oraz do dodatku jak za pracę w godzinach nadliczbowych czy tez takiego ustalenia nie poczyniły.  

Wynagrodzenie za pracę ponadwymiarową dla pracowników niepełnoetatowych

Chcesz dowiedzieć się więcej, sprawdź »
Czas pracy 2022
Czas pracy 2022
Tylko teraz
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Pokaż:

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Świadczenia emerytalno-rentowe
    certificate
    Jak zdobyć Certyfikat:
    • Czytaj artykuły
    • Rozwiązuj testy
    • Zdobądź certyfikat
    1/10
    Emerytury i renty podlegają corocznie waloryzacji od dnia:
    1 stycznia
    1 marca
    1 czerwca
    1 września
    Następne
    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail
    Praca dla niepełnosprawnych - jakie projekty?
    Jednym z głównych funduszy UE jest Europejski Fundusz Społeczny (EFS). W ramach niego kraje członkowskie UE otrzymują wsparcie finansowe na rozwój społeczno-gospodarczy. Właśnie m.in. z EFS przeznaczono 170 mln zł na Program Operacyjny Wiedza Edukacja Rozwój. Program ma na celu na aktywizację zawodową i społeczną osób z niepełnosprawnościami i osób biernych zawodowo z powodu choroby. Kto może skorzystać z projektu i co może zyskać?
    Czy wystawienie faktury podczas L4 prowadzi do zwrotu zasiłku?
    Wystawienie faktury przez przedsiębiorcę podczas zwolnienia lekarskiego, nie stanowi pracy zarobkowej i nie powoduje konieczności zwrotu do ZUS-u pobranego już zasiłku chorobowego.
    Czy to koniec epoki "Great Resignation" w Polsce?
    Z badania firmy doradczej Kincentric wynika, że mamy do czynienia z sygnałami odwrócenia trendu na rynku pracy. W porównaniu do ubiegłego roku Polacy rzadziej chcą odchodzić z pracy, a poziom lojalności względem swoich pracodawców wzrósł do poziomu obserwowanego ostatnio w trakcie pandemii Covid-19 w 2020 r. Tymczasem, w Europie lojalność pracowników wciąż spada.
    Wniosek o świadczenie postojowe do 16 sierpnia 2022 r.
    16 sierpnia 2022 r. to ostatni dzień na składanie wniosków o świadczenie postojowe. Jak można ubiegać się o wsparcie?
    Pracodawcy będą wiedzieć od kiedy nie powinni naliczać już wpłat do PPK
    Po rozpoczęciu przez uczestnika PPK wypłaty oszczędności PPK po osiągnięciu przez niego 60. roku życia, wpłaty do PPK za tego uczestnika nie mogą być już dokonywane. Od 21 listopada br. PFR - za pośrednictwem instytucji finansowych - będzie informował pracodawców o rozpoczęciu takich wypłat.
    Przedsiębiorcy z obawą patrzą w przyszłość
    86% pracodawców spodziewa się kilkuletniego, poważnego kryzysu gospodarczego w Polsce. To przekonanie podzielają przedstawiciele wszystkich firm, niezależnie od wielkości.
    Polski pracownik - jest w złej kondycji psychicznej?
    Polscy pracownicy mają poważne problemy ze zdrowiem psychicznym – wynika z raportu przygotowanego przez Konfederację Lewiatan. Problem jest na tyle poważny, że nie uda się go rozwiązać bez zmian systemowych.
    Rekordowa inflacja, a tempo wzrostu cen spada
    W lipcu wskaźnik inflacji wyniósł 15,6 proc. rok do roku — podał Główny Urząd Statystyczny. Mamy kolejny rekordowo wysoki odczyt wskaźnika inflacji, jednak tempo wzrostu cen wyraźnie spadło (0,1 p.p. m/m) – komentuje ekspert.
    Zawarcie umowy dla pozoru a ciąża
    Czy zawarcie umowy o pracę w ciąży jest zgodne z prawem? Czy krótko po zawarciu umowy można przejść na zwolnienie lekarskie? Czy ZUS może uznać taką umowę zawartą dla pozoru i żądać zwrotu pobranego zasiłku macierzyńskiego? Podobną sprawą zajął się ostatnio Sąd Okręgowy w Kaliszu.
    Jakie jest w Polsce bezrobocie?
    Kim jest bezrobotny? Jakie są rodzaje bezrobocia? Jaka jest stopa bezrobocia w Polsce w porównaniu z innymi krajami UE? Co robi Polska, aby dążyć do pełnego produktywnego zatrudnienia? Poniżej najważniejsze dane i informacje.
    Co Państwowa Inspekcja Pracy zrobiła w 2021?
    W czerwcu 2022 r. odbyło się posiedzenie Rady Ochrony Pracy, która jest organem sprawującym nadzór nad Państwową Inspekcją Pracy (PIP) jak i warunkami pracy, działającym przy Sejmie RP. Co roku, Główny Inspektor PIP składa Radzie Ochrony Pracy sprawozdanie ze swojej działalności.
    Stabilizacja na rynku pracy – aktualne trendy i wyniki badań w zakresie kompetencji i rynku pracy
    Badania przeprowadzone wśród pracodawców i pracowników pokazują stabilizację na rynku pracy. W czerwcu 2022 r. stopa bezrobocia była niższa niż w maju, a w urzędach pracy było zarejestrowanych mniej bezrobotnych w stosunku do poprzedniego miesiąca.
    Zatrudnianie cudzoziemców - jakie nieprawidłowości?
    W Polsce legalnie pracuje ponad milion cudzoziemców. Czy kontrole Państwowej Inspekcji Pracy wykazują nieprawidłowości?
    2/3 pracowników ma symptomy wypalenia zawodowego
    W ciągu ostatniego roku objawy wypalenia zawodowego zauważyło u siebie dwie trzecie pracowników - wynika z badania Nationale-Nederlanden. Zjawisko to dotyczy coraz częściej także młodszych pracowników - wskazano.
    Brak kompetencji blokuje innowacyjność firm
    Przełomowe pomysły to tylko jeden z czynników innowacyjności w firmach. Drugim, równie istotnym, jest odpowiednie zarządzanie tymi pomysłami i ich wdrażanie. Do tego jednak potrzebny jest szereg kompetencji, których dziś w firmach brakuje i same to przyznają. Dwie na trzy twierdzą, że przeszkodą w podejmowaniu przez nie innowacji jest problem z pozyskaniem odpowiednich pracowników. Akademia Menadżera Innowacji – prowadzona przez PARP – ma tę lukę kompetencyjną zasypywać. Uczestniczący w niej menadżerowie przechodzą szereg szkoleń podnoszących ich umiejętności zarządzania w tym obszarze, ale także pracują z doradcami, którzy od lat zajmują się wdrażaniem innowacji.
    Prawie połowa Polaków jest skłonna usprawiedliwić pracę na czarno
    Od czterech lat obserwowany jest wysoki poziom akceptacji nieetycznych zachowań i nadużyć finansowych – pokazują badania Związku Przedsiębiorstw Finansowych w Polsce. Dziś takie praktyki jest skłonna usprawiedliwić prawie połowa Polaków. Najczęściej przymykają oko na pracę na czarno w celu unikania ściągania długów z pensji. Zrozumienie dla takich praktyk deklaruje ponad 61 proc. społeczeństwa. Z kolei najbardziej rygorystycznie Polacy odnoszą się do wyłudzania pieniędzy z wykorzystaniem cudzych lub fałszywych dokumentów.
    Profil zaufany - jak go założyć?
    Profil zaufany powstał po to, aby umożliwić załatwienie spraw urzędowych bez wychodzenia z domu. Dla przedsiębiorców, jak i osób prywatnych, które często kontaktują się z instytucjami publicznymi, profil zaufany to idealne narzędzie. W jaki sposób się go zakłada? Jak długo jest ważny? Podpowiadamy.
    Praca przy komputerze. Jak zadbać o zdrowie?
    Wielogodzinna praca przed komputerem może negatywnie odbijać się na naszym zdrowiu fizycznym. Ból ramion, nadgarstków, ud i pleców są częstymi dolegliwościami pracowników biurowych. Dlatego tak ważne są przerwy od pracy. Podpowiadamy, w jaki sposób można je efektywnie wykorzystać, wykonując kilka prostych ćwiczeń korzystnych dla naszego ciała.
    Szukasz pracownika? Samo ogłoszenie to nie wszystko!
    Rynek pracy staje się coraz bardziej konkurencyjny, firmy rywalizują ze sobą o najlepsze talenty, ale aż 75% z nich spodziewa się w tym roku trudności w znalezieniu pracownika . Poszukujący mają za to do dyspozycji kilka różnych portali pracy, na których co chwila pojawiają się nowe oferty. Ale czy rola dobrego jobboardu ogranicza się tylko do publikowania ogłoszeń? Zadbanie o atrakcyjność oferty to jedno, sztuką jest także dotarcie do właściwego odbiorcy. Co wpływa na efektywność procesu rekrutacyjnego i jak zwiększyć szansę na trafienie do najbardziej wartościowych kandydatów?
    Praca zdalna wymaga doprecyzowania
    Praca zdalna zostanie uregulowana w kodeksie pracy. Wątpliwości może wywoływać m.in. forma, w jakiej ustala się miejsce świadczenia pracy poza siedzibą zatrudniającego. Niektóre przepisy może poprawić jeszcze Sejm, który nie spieszy się z uchwaleniem nowelizacji kodeksu pracy.
    Rekrutacja od strony pracodawcy – jak zwiększyć szanse na sukces
    Rynek pracy staje się coraz bardziej konkurencyjny, firmy rywalizują ze sobą o najlepsze talenty, ale aż 75% z nich spodziewa się w tym roku trudności w znalezieniu pracownika . Poszukujący mają za to do dyspozycji kilka różnych portali pracy, na których co chwila pojawiają się nowe oferty. Co wpływa na efektywność procesu rekrutacyjnego i jak zwiększyć szansę na trafienie do najbardziej wartościowych kandydatów?
    Ostatnie dni rekrutacji w szkołach. Dla nauczycieli ofert na pęczki
    Napływ uchodźców z Ukrainy to wielkie wyzwanie przed polskimi szkołami. Niestety wygląda na to, że powstanie sporo wakatów, a kuratorzy oświaty pozostaną z trudnymi zadaniami.
    Odzież ochronna i robocza chroniąca przed promieniowaniem UV
    Stale rośnie liczba dni, w których temperatury osiągają wysokie wartości, a promieniowanie UV jest niebezpieczne – szczególnie dla tych, którzy swoją pracę wykonują na świeżym powietrzu. Ochrona przed skutkami promieniowania to nie tylko filtry UV czy przebywanie w cieniu. To także kwestia odzieży ochronnej – w której funkcjonalności nastąpił duży postęp.
    Połowa Polaków ocenia polskich szefów gorzej niż zagranicznych, a 28% potwierdza, że ich przełożony krzyczy na pracowników
    Badanie przeprowadzone przez serwis InterviewMe wykazało, że 73% Polaków ma szacunek dla swojego przełożonego, chociaż aż 28% przyznało, że szef krzyczy, a 21%, że źle traktuje swoich pracowników
    Prawie 6 godzin tygodniowo darmowych nadgodzin. 12 sierpnia Światowy Dzień Pracoholików
    Polacy coraz częściej zostają w pracy po godzinach; badania wykazują, że pracownicy tygodniowo wykonują średnio 5 h 48 minut dodatkowej pracy za darmo - wynika z najnowszego raportu ADP „People at Work 2022: A Global Workforce View”.