Długo wyczekiwane zmiany dla wielu grup pracowników: policjantów, strażaków, ratowników medycznych, lekarzy, pielęgniarek, ratowników górskich i innych obywateli. Będą surowe kary

• Długo wyczekiwane zmiany dla wielu grup pracowników: policjantów, strażaków, ratowników medycznych, lekarzy, pielęgniarek, ratowników górskich i innych obywateli. Będą surowe kary
• Czemu potrzebujemy nowelizacji?
• Kogo obejmuje ochrona?
• Jak zmienią się procedury?
• Surowsze kary za agresję słowną
• Wsparcie dla ratowników medycznych

Długo wyczekiwane zmiany dla wielu grup pracowników: policjantów, strażaków, ratowników medycznych, lekarzy, pielęgniarek, ratowników górskich i innych obywateli. Będą surowe kary

Ciąg dalszy legislacyjnych zmian w polskim prawie karnym i wykroczeń. Ma to na celu wzmocnienie bezpieczeństwa tych, którzy każdego dnia ryzykują własnym życiem, aby ratować innych. Chodzi o projekt z dnia 1 lipca 2025 r. o zmianie ustawy – Kodeks karny, ustawy – Kodeks wykroczeń oraz ustawy – Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia

Zmiany mają zajść w takich aktach prawnych:

1. w ustawie z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. z 2024 r. poz. 17, 1228, 1907 i 1965)
2. w ustawie z dnia 20 maja 1971 r. – Kodeks wykroczeń (Dz. U. z 2025 r. poz. 734)
3. w ustawie z dnia 24 sierpnia 2001 r. – Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (Dz. U. z 2024 r. poz. 977 i 1544 oraz z 2025 r. poz. 620 i 621)

Czemu potrzebujemy nowelizacji?

W ostatnich latach incydenty przemocy wobec służb ratunkowych i cywilów pomagających poszkodowanym stały się bardzo częste. Tylko w ubiegłym roku zespoły pogotowia interweniowały ponad 3,2 miliona razy, a w niemal trzech tysiącach przypadków same potrzebowały ochrony prawnej po agresywnym ataku. Brak precyzyjnych mechanizmów ochrony i zbyt łagodne kary sprawiały, że sprawcy czują się bezkarni. W projekcie nowelizacji przewidziano istotne zaostrzenie sankcji za ataki na osoby niosące pomoc:

• kara pozbawienia wolności od 3 miesięcy do 5 lat za uderzenie, odepchnięcie lub inny czyn naruszający nietykalność;
• grzywna do 5 000 złotych za znieważenie słownie podczas interwencji;
• możliwość orzeczenia aresztu lub ograniczenia wolności w miejsce mandatu nawet do 5 000 złotych;
• publikacja wyroku oraz ujawnienie tożsamości skazanego na wniosek pokrzywdzonego;
• obowiązkowe postępowanie w trybie przyspieszonym, gdy atak ma miejsce w miejscu udzielania pomocy (szpital, przychodnia, ulica).

„W ostatnich latach coraz częściej dochodzi do ataków na służby ratunkowe, a także na osoby cywilne, które zdecydowały się pomóc narażając własne życie. Nowe przepisy mają temu przeciwdziałać. Nowelizacja to odpowiedź na postulaty środowiska medycznego i efekt współpracy między resortami. Nie mam wątpliwości, że to dobry projekt i liczę na jego szybkie procedowanie. W ubiegłym roku zespoły ratownictwa medycznego interweniowały ponad 3,2 mln razy, a aż trzy tysiące razy same potrzebowały wsparcia po aktach przemocy. Kara za atak na pracownika ochrony zdrowia musi być surowa i nieuchronna” – mówiła minister zdrowia Jolanta Sobierańska-Grenda.

Kogo obejmuje ochrona?

Dotychczasowe przepisy chroniły głównie funkcjonariuszy publicznych. Nowela rozszerza ten zakres podmiotowy na wszystkich, którzy włączają się w ratowanie życia lub porządkowanie sytuacji, mają to być:

1. Funkcjonariusze policji, straży pożarnej, straży miejskiej;
2. Ratownicy medyczni, górscy, wodni;
3. Lekarze i pielęgniarki pracujący zarówno na SOR-ach, jak i w karetkach;
4. Każdy obywatel, który podejmuje interwencję – wstrzymuje napastnika, wyprowadza z tłumu, pomaga w wypadku.

W uzasadnieniu do projektu zmian czytamy: "Zmiany te wpisują się w aktualne tendencje w doktrynie prawa karnego, zgodnie z którymi ochrona osób narażonych na agresję w związku z pełnieniem swoich funkcji powinna być priorytetem państwa. W orzecznictwie Sądu Najwyższego wielokrotnie podkreślano, że atak na funkcjonariusza publicznego stanowi atak na autorytet państwa. Nowelizacja wpisuje się także w kierunek ochrony funkcjonariuszy określony przez Trybunał Konstytucyjny, który uznał, że funkcjonariusze publiczni wymagają szczególnej ochrony ze względu na istotne funkcje, jakie pełnią w społeczeństwie (por. uzasadnienie wyroku TK z dnia 21 września 2015 r. K 28/13).".

Jak zmienią się procedury?

Aby zapewnić nieuchronność kary i skrócić czas oczekiwania na wyrok planuje się wprowadzenie obowiązku zatrzymania sprawcy przyłapanego na gorącym uczynku, bezwzględne skierowanie sprawy do sądu w trybie przyspieszonym jak i wyłączenie możliwości zawieszenia postępowania, gdy atak następuje w miejscu pomocy medycznej czy interwencji.

Surowsze kary za agresję słowną

Przemoc werbalna nie będzie już traktowana ulgowo. Każdy przypadek wyzwisk czy pogróżek skierowanych do osoby udzielającej pomocy zostanie potraktowany jak przestępstwo przeciw funkcjonariuszowi publicznemu, prokuratura będzie działać z urzędu po zgłoszeniu poszkodowanego, a sprawcy będzie groziła grzywna od 1 000 do 5 000 złotych albo kara aresztu.

Wsparcie dla ratowników medycznych

Równolegle z nowelizacją przepisów dotyczących powyższych zagadnień trwa wdrożenie pakietu rozwiązań poprawiających codzienne bezpieczeństwo i komfort pracy medyków. Ma nastąpić:

• zwiększenie etatów w zespołach ratownictwa medycznego do trzech osób
• wprowadzenie motocyklowych jednostek ratowniczych na sezon od maja do września
• ograniczenie obszaru przypisanego jednemu SOR-owi do 200 000 mieszkańców
• zapewnienie, że karetka dotrze do szpitalnego oddziału ratunkowego w maksymalnie 45 minut
• obowiązkowe kursy deeskalacji, samoobrony i reagowania w trudnych sytuacjach co pięć lat
• kamizelki kuloodporne w każdym zespole PRM.

Projekt nowelizacji wszedłby w życie 14 dni po publikacji w Dzienniku Ustaw. To dopiero początek budowy kultury szacunku i wsparcia dla tych, którzy pierwszym rzucają się w wir niebezpieczeństwa. Kolejne wyzwania to: kampanie edukacyjne uświadamiające społeczeństwu, jak ważna jest rola służb ratunkowych; systemy monitoringu i wideorejestracji w karetkach i placówkach medycznych; współpraca ze środowiskami samorządowymi, by każda gmina miała czytelne procedury reagowania na akty agresji.

W uzasadnieniu projektodawca podkreślił, że oczekiwane skutki regulacji obejmują:

1. poprawę bezpieczeństwa funkcjonariuszy i osób działających na rzecz porządku publicznego – zwiększenie sankcji karnych powinno działać prewencyjnie na potencjalnych sprawców;
2. zmniejszenie liczby ataków na służby ratownicze i obywateli interweniujących w sytuacjach zagrożenia – osoby ratujące życie i zdrowie innych nie powinny być narażone na agresję;
3. wzmocnienie autorytetu instytucji państwowych – surowsze kary za przemoc wobec funkcjonariuszy mogą przyczynić się do większego szacunku dla prawa i organów ścigania.