Kiedy nowe przepisy dotyczące urlopów i odpraw wejdą w życie?

• Uprawnienia pracownicze zależne od stażu pracy
• Projekt nowelizacji Kodeksu pracy
• Okresy wliczane do stażu pracy
• Wejście w życie nowelizacji Kodeksu pracy

Uprawnienia pracownicze zależne od stażu pracy

W Kodeksie pracy nie ma jednolitych zasad obliczania stażu pracy dla celów ustalania wszystkich uprawnień pracowniczych wynikających ze stosunku pracy. W tym akcie prawnym znajduje się jedynie art. 302 Kodeksu pracy, zgodnie z którym do okresu zatrudnienia wlicza się okres służby w niektórych formacjach mundurowych.

Tymczasem przepisy prawa pracy przewidują szereg uprawnień pracowniczych, których przesłanką nabycia jest przebycie przez pracownika określonego stażu pracy. I tak, od tzw. ogólnego stażu pracy zależy m.in. wymiar urlopu wypoczynkowego. Natomiast od tzw. zakładowego stażu pracy uzależniona jest natomiast m.in. długość okresu wypowiedzenia, możliwość zawarcia i czas trwania umowy o pracę na czas określony oraz wysokość odprawy z tytułu rozwiązania umowy o pracę i odprawy pośmiertnej.

Projekt nowelizacji Kodeksu pracy

Brak powszechnie obowiązującej regulacji zasad ustalania stażu pracy powoduje, że w praktyce pracodawcy ustalają staż pracy uwzględniając okresy zatrudnienia na podstawie umów o pracę i stosunków służbowych. Prowadzi to do nierównego traktowania w zakresie nabywania uprawnień pracowniczych osób, które przebyły okresy zatrudnienia na podstawie stosunku pracy i stosunków służbowych, oraz osób, które wykonywały pracę na podstawie innych stosunków prawnych i w innych formach.

W związku z powyższym w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej od pewnego czasu trwają prace nad projektem nowelizacji Kodeksu pracy. Zmiana przepisów ma na celu wyrównanie szans w dostępie zarówno do niektórych uprawnień pracowniczych, jak i stanowisk wymagających potwierdzonego doświadczenia zawodowego.

Okresy wliczane do stażu pracy

Projektowana nowelizacja Kodeksu pracy wprowadza dodatkowe okresy aktywności zawodowej wliczanych do stażu pracy. Wśród nich znalazły się m.in. okresy:

• wykonywania przez osobę fizyczną umowy zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy dotyczące zlecenia;
• wykonywania przez osobę fizyczną umowy agencyjnej;
• pozostawania osobą współpracującą z osobą, o której mowa w poprzednich punktach;
• pozostawania przez osobę fizyczną członkiem rolniczej spółdzielni produkcyjnej;
• pozostawania przez osobę fizyczną członkiem spółdzielni kółek rolniczych.

Do wliczenia tych okresów do stażu pracy niezbędne będzie zaświadczenie z ZUS o opłaceniu za dany okres składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe lub wypadkowe z danego tytułu.

Ponadto do okresu zatrudnienia wliczane będą okresy prowadzenia przez osobę fizyczną pozarolniczej działalności w rozumieniu ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Do stażu pracy będą wliczane też okresy pozostawania osobą współpracującą z osobą prowadzącą pozarolniczą działalność, za które zostały opłacone składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe lub wypadkowe.

Projekt nowelizacji przewiduje także, że do okresu zatrudnienia będą wliczane okresy służby w: Policji, Urzędzie Ochrony Państwa, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służbie Kontrwywiadu Wojskowego, Służbie Wywiadu Wojskowego, Centralnym Biurze Antykorupcyjnym, Biurze Ochrony Rządu, Służbie Ochrony Państwa, Służbie Więziennej, Straży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej, Straży Marszałkowskiej, Służbie Celno-Skarbowej.

Wejście w życie nowelizacji Kodeksu pracy

W projekcie nowelizacji zaproponowano, że nowe przepisy wejdą w życie 1 stycznia 2026 r. Trudno stwierdzić, czy ten termin zostanie dotrzymany. Projekt ustawy jeszcze nie wyszedł poza MRPiPS i trudno powiedzieć, kiedy - i czy w ogóle – będzie procedowany dalej. Z pewnością będzie potrzebne odpowiednie vacatio legis, aby pracodawcy mieli czas na przygotowanie się do wdrożenia nowych przepisów.