Kategorie

Jak zaskarżyć ugodę zawartą przed sądem pracy

Adam Malinowski
Jeżeli pracodawca po podpisaniu z pracownikiem ugody stwierdzi, że jej treść narusza jego interesy, wówczas może zaskarżyć ją zażaleniem. Ma na to siedem dni od momentu wydania postanowienia umarzającego postępowanie. Takie uprawnienie przysługuje również pracownikowi, który zawarł z pracodawcą ugodę.

Po podpisaniu ugody w sądzie pracy nie zawsze pracownicy są zadowoleni z ostatecznej treści porozumienia zawartego z pracodawcą. Bywa też, że pracodawca, wykorzystując trudne położenie pracownika, wprowadza go w błąd lub wymusza określoną treść ugody. W takim przypadku strony mogą zaskarżyć podpisaną wcześniej ugodę, uchylając się od skutków prawnych złożonego w niej oświadczenia woli. Zaskarżenie polega na złożeniu zażalenia na postanowienie umarzające postępowanie z powodu zawarcia ugody. Uchylenie się od skutków prawnych ugody zawartej pod wpływem błędu jest jednak dopuszczalne tylko wtedy, gdy błąd dotyczy stanu faktycznego, który według treści ugody obie strony uważały za niewątpliwy (np. podpisując ugodę, strony myślały, że pracownica nie jest w ciąży). Nie można uchylić się od skutków prawnych ugody z powodu odnalezienia dowodów co do roszczeń, których ugoda dotyczy, chyba że została zawarta w złej wierze (np. pracodawca oszukał pracownika, przedstawiając mu zaniżone wyliczenie premii, które stało się podstawą ugody).

Kiedy sąd nie uwzględni roszczenia o przywrócenie do pracy >>

Prawo ogranicza jednak możliwość zaskarżenia ugody zawartej przed sądem pracy. Nie może być tak, że pracodawca wprowadza pracownika w błąd, realizując swój partykularny interes, albo że gwarantuje sobie w ugodzie same korzyści z ewidentnym pokrzywdzeniem pracownika. Zdaniem Sądu Najwyższego ustalenia faktyczne i ocena prawna, co do tego, że strona ugody sądowej nie może się uchylić od skutków prawnych swego oświadczenia woli jako złożonego pod wpływem błędu, albowiem nie są spełnione przesłanki przewidziane w art. 918 kodeksu cywilnego oraz art. 88 k.c., nie wykluczają ustalenia i oceny, że ugoda sądowa jest bezwzględnie nieważna jako czynność niezgodna z prawem lub zasadami współżycia społecznego albo rażąco naruszająca usprawiedliwiony interes osób uprawnionych – art. 223 § 2 kodeksu postępowania cywilnego w związku z art. 203 § 4 k.p.c. – lub jako czynność naruszająca słuszny interes pracownika (art. 469 k.p.c.) (wyrok SN z 1 lutego 2000 r., sygn. akt I PKN 503/99, OSNP 2001/12/411). Oznacza to, że nawet jeśli pracownik nie może się uchylić od skutków swojego błędu, to i tak ugoda może być nieważna (np. pracownik domagał się wynagrodzenia za okres roku i ekwiwalentu pieniężnego za urlop, zawarł jednak ugodę, na podstawie której otrzyma jedynie dwutygodniowe wynagrodzenie).

Umorzenie postępowania

Konsekwencją ugody w sprawach pracowniczych jest umorzenie postępowania – w tej sytuacji wydanie wyroku staje się zbędne. Po ustnym ustaleniu treści porozumienia sędzia dyktuje ją do protokołu. Po odczytaniu ugody podpisuje ją pracownik i pracodawca albo ich pełnomocnicy. Następnie sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania i poucza strony o możliwości zaskarżenia. W sprawach pracowniczych postanowienie o umorzeniu może być wydane na każdym etapie postępowania. Jest to możliwe już podczas czynności wstępnych sądu mających na celu ustalenie zakresu sporu między stronami. Jak wskazał SN w postanowieniu z 27 stycznia 1987 r., sygn. akt I PRN 66/86, OSNC 1988/4/50: „w razie zawarcia przez strony w sprawie z zakresu prawa pracy ugody na posiedzeniu wyznaczonym dla przeprowadzenia czynności wyjaśniających sędzia przeprowadzający te czynności bez udziału ławników władny jest – uznając zawarcie ugody ze względu na jej treść za dopuszczalne – wydać na tym posiedzeniu postanowienie o umorzeniu postępowania”.


Odwołanie ugody

Strona, która chce zaskarżyć podpisaną ugodę, powinna przede wszystkim zrobić to w wymaganym terminie. Zbyt późne zaskarżenie może się bowiem zakończyć odrzuceniem zażalenia. Składa się je na postanowienie kończące postępowanie w sprawie. Pod koniec posiedzenia, na którym strony podpisały ugodę, sąd wydaje bowiem postanowienie o umorzeniu postępowania. Jest ono zaskarżalne zażaleniem w siedmiodniowym terminie – zazwyczaj liczonym od ogłoszenia postanowienia albo od dnia jego doręczenia, jeżeli zgłoszono takie żądanie. Do czasu uprawomocnienia się postanowienia jest zatem możliwe odwołanie ugody za pomocą zażalenia, pod warunkiem że istnieją uzasadnione powody takiej decyzji. Zdaniem SN samo „odwołanie ugody”, bez wykazania przyczyn wadliwości zawartego w niej oświadczenia woli, nie uzasadnia zażalenia na umorzenie postępowania (postanowienie z 26 października 1998 r., sygn. akt III CKN 824/98, OSNC 1999/4/78). Jeżeli pracownik chce unieważnić ugodę, powinien się powołać na wadę oświadczenia woli, która miała wpływ na podpisanie ugody z pracodawcą. Wadą oświadczenia woli może być np.:

  • błąd, dotyczący stanu faktycznego, który strony uważały za niewątpliwy (np. po zawarciu ugody okazuje się, że pracownica nie była w ciąży, a pracodawca zaproponował jej wypłatę odszkodowania za niezgodne z prawem zwolnienie, w zamian za co pracownica zrzekła się odsetek),
  • podstęp (np. pracodawca wprowadził pracownika w błąd co do planów likwidacji firmy i ciężkiej sytuacji finansowej, co spowodowało zrzeczenie się części roszczenia),
  • groźba (np. pracodawca zagroził pracownikowi, że w przypadku niezawarcia ugody zwolni dyscyplinarnie również małżonkę pracownika zatrudnioną w innym dziale).

Brak świadomości lub swobody przy podpisaniu ugody powoduje jej nieważność

Terminy na dochodzenie roszczeń z zakresu prawa pracy >>

Powody, dla których strona uchyliła się od ugody, muszą być wyraźnie udokumentowane. Można także w tym celu korzystać z zeznań świadków i przesłuchania stron.

Przykład

Reklama

Możliwość uchylenia ugody
Pracownik żądał od pracodawcy przed sądem pracy zapłaty 4850 zł tytułem odszkodowania za nieprawidłowe rozwiązanie stosunku pracy oraz 2120 zł tytułem ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy za 2010 r. Pracownik żądał również od obu kwot odsetek ustawowych. W zawartej na rozprawie 27 stycznia 2011 r. ugodzie strony uzgodniły, że pracodawca wypłaci 80% dochodzonych kwot, a pracownik zrzeka się pozostałych roszczeń i odsetek. Nazajutrz pracownik dowiedział się, że w okresie wypowiedzenia w dziale, w którym pracował, wszyscy pracownicy otrzymali 20% podwyżki wynagrodzenia, co wpłynęłoby na wartość dochodzonego roszczenia. W takiej sytuacji może on zaskarżyć postanowienie o umorzeniu postępowania zażaleniem i wskazując na podstęp pracodawcy, uchylić ugodę.

Zażalenie wnosi się do sądu II instancji (okręgowego lub apelacyjnego) za pośrednictwem sądu, który wydał postanowienie o umorzeniu w terminie siedmiu dni od wydania lub doręczenia postanowienia.


Skutki upływu terminu

Po upływie siedmiodniowego terminu na złożenie zażalenia postanowienie o umorzeniu staje się prawomocne i nic nie można już z nim zrobić. Nadal jednak można się uchylić od skutków prawnych oświadczenia woli. W tym celu należy wystosować pismo do drugiej strony stosunku pracy i wystąpić do sądu z powództwem o zapłatę (gdy ugoda dotyczyła roszczeń pieniężnych) albo wystąpić z powództwem o ustalenie nieważności ugody. Jest to możliwe, ponieważ ugoda nie jest objęta zasadą powagi rzeczy osądzonej (stan ten nie pozwala na wytoczenie ponownie powództwa o to samo). W przypadku prób podważenia ugody sąd nie może odrzucić pozwu i musi przeanalizować argumenty stron. Pozwany może jednak podnieść zarzut „rzeczy ugodzonej” (czyli przedstawi w sądzie ugodę), prowadzący do oddalenia powództwa po merytorycznym rozpoznaniu sprawy. Oddalenie powództwa nie nastąpi, jeśli powód skutecznie powoła się na wady oświadczenia woli. W opinii SN prawomocne umorzenie postępowania na skutek zawarcia ugody sądowej nie stoi na przeszkodzie dochodzeniu w odrębnym procesie ustalenia jej nieważności lub bezskuteczności także wtedy, gdy postanowienie o umorzeniu stało się prawomocne w wyniku oddalenia zażalenia powołującego zarzuty naruszenia art. 203 § 4 w związku z art. 223 § 2 k.p.c. (uchwała z 11 września 1991 r., sygn. akt III CZP 80/91, niepublikowana).

Wyrok sądu może zmienić wysokość wynagrodzenia >>

Przykład

Zaskarżenie niekorzystnej ugody
Pracodawca pozwał pracownika o zapłatę kwoty 6570 zł wraz z odsetkami ustawowymi z tytułu odpowiedzialności materialnej pracownika. 25 stycznia 2011 r. strony zawarły ugodę, która po jej podpisaniu została uznana przez pracownika za niekorzystną W takiej sytuacji odwołanie przez pracownika ugody sądowej może nastąpić w ciągu siedmiu dni od ogłoszenia (względnie doręczenia) postanowienia o umorzeniu postępowania. W tym celu trzeba zaskarżyć je zażaleniem, wskazując na przyczyny decyzji, i odpowiednio je motywując. Uchylenie się od materialnych skutków ugody jest możliwe również po prawomocnym umorzeniu postępowania. Można wytoczyć proces o ustalenie nieważności ugody z powołaniem się na wady oświadczenia woli (np. brak świadomości lub swobody). Nie mogą być jednak powoływane w tym procesie nowe fakty i roszczenia powstałe dopiero po zawarciu ugody.

Podstawa prawna:

Chcesz dowiedzieć się więcej, sięgnij po naszą publikację
Czas pracy 2021. Planowanie, rozliczanie i ewidencja
Czas pracy 2021. Planowanie, rozliczanie i ewidencja
Tylko teraz
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Czy pracodawca widzi kod choroby na L4?

    Kod choroby na L4 - czy pracodawca widzi numer statystyczny choroby wpisany na zwolnieniu lekarskim?

    Praca w Niemczech bez znajomości języka

    Praca w Niemczech bez znajomości języka jest możliwa. Pracodawcy w dużych niemieckich miastach zatrudniają wykwalifikowanych pracowników z zagranicy.

    Elektroniczny wniosek urlopowy a przepisy prawne

    Elektroniczny wniosek urlopowy - czy jest zgodny z przepisami prawnymi? Czy wniosek o urlop musi być składany w formie papierowej? Co na to Kodeks pracy?

    Wyłączenie winy pracownika w naruszeniu obowiązków

    Wyłączenie winy pracownika. Zgodnie z wykładnią dominującą w nauce oraz orzecznictwie prawa pracy rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia z winy pracownika, o którym mowa w art. 52 §1 pkt 1) kp jest zasadne, jeżeli pracownik naruszy swoje podstawowe obowiązki pracownicze i można mu przypisać winę „ciężką" w postaci winy umyślnej lub rażącego niedbalstwa oraz gdy jednocześnie to naruszenie stanowi jednocześnie poważnie zagrożenie lub naruszenie interesów pracodawcy. Ponieważ Kodeks pracy nie zawiera przepisów precyzujących rozumienie winy pracownika, w poszukiwaniu odpowiedzi na pytanie jakie przesłanki i w jakich okolicznościach mogą wyłączyć winę pracowniczą, zwrócić należy się do nauki prawa pracy i orzecznictwa Sądu Najwyższego. Warto zatem przybliżyć niektóre z przesłanek mogących uzasadnić wyłączenie winy pracownika, co w rezultacie oznaczać może bezzasadność dyscyplinarnego rozwiązania umowy o pracę.

    Ile dni urlopu wypoczynkowego przy dwóch umowach o pracę?

    Ile dni urlopu wypoczynkowego przysługuje pracownikowi zatrudnionemu na dwóch umowach o pracę? Jak wyliczyć liczbę dni wolnych?

    Ubiór do pracy - opinia Polaków

    Ubiór do pracy - jak Polacy chcą ubierać się do wykonywania codziennych obowiązków służbowych?

    Kalkulator wynagrodzeń Polski Ład - umowa o dzieło 2022

    Kalkulator wynagrodzeń od umów o dzieło - czy Polski Ład wpłynie na wysokość wynagrodzenia netto w 2022 r.?

    PIP przeprowadzi kontrolę bez zapowiedzi

    Kontrola PIP już niedługo będzie mogła odbyć się bez zapowiedzi. Przewidziano to w nowelizacji ustawy Prawo przedsiębiorców.

    Lodołamacze 2021 - zgłoszenia do 15 sierpnia!

    Lodołamacze 2021 - zapraszamy do udziału w 16 edycji konkursu! Patronem medialnym wydarzenia jest portal Infor.pl.

    Zasiłek macierzyński - jakie zmiany?

    Zasiłek macierzyński - jakie zmiany chce wprowadzić ZUS? Czym jest okres wyczekiwania?

    Podatki i składka zdrowotna - zmiany od 1 stycznia 2022 r.

    Podatki i składka zdrowotna - jakie zmiany wprowadza Polski Ład? Co zmieni się od 1 stycznia 2022 r.?

    Planner kadrowo-płacowy na sierpień 2021 r.

    Planner kadrowo-płacowy na sierpień 2021 r. wymienia wszystkie obowiązki miesięczne. Jaki jest wymiar czasu pracy w sierpniu? Ile wynosi dodatek nocny?

    Obowiązek szczepień dla niektórych grup zawodowych?

    Obowiązek szczepień dla niektórych grup zawodowych może wejść w życie?

    Pracownicy punktów szczepień jak funkcjonariusze publiczni

    Pracownicy punktów szczepień będą traktowani jak funkcjonariusze publiczni. Co to oznacza?

    Zaświadczenie z ZUS ściągniesz z Internetu

    Zaświadczenie o wysokości emerytury lub zasiłku z ZUS można ściągnąć z Internetu. Jak stworzyć elektroniczne potwierdzenie?

    PIP - coraz częstsze kontrole i decyzje

    Kontrole PIP odbywają się coraz częściej. Gdzie jest ich najwięcej? Jakie branże są najczęściej kontrolowane?

    Kalkulator wynagrodzeń Polski Ład - zlecenie 2022

    Kalkulator wynagrodzeń od umów zlecenie w 2022 r. - jak Polski Ład wpłynie na wysokość wynagrodzenia netto przy zleceniu?

    IOSKU: ile masz na koncie w ZUS?

    IOSKU czyli informacja o tym, ile masz na koncie w ZUS. Jak sprawdzić? Ile wyniesie przyszła emerytura?

    Polski Ład - kalkulator wynagrodzeń, umowa o pracę

    Polski Ład - kalkulator wynagrodzeń pozwala obliczyć dla umowy o pracę wysokość pensji netto, zaliczki na podatek dochodowy oraz składki na ubezpieczenie społeczne w 2022 r.

    Lista obecności a ewidencja czasu pracy – różnice

    Lista obecności pracowników - czy jest obowiązkowa? Czy zastępuje ewidencję czasu pracy? Jakie informacje można zamieścić w tych dokumentach kadrowych? Czy można prowadzić je w elektroniczny sposób? Wyjaśniamy w artykule.

    Pracodawca dyskryminuje pracownika - co można zrobić?

    Dyskryminacja w pracy - kiedy można mówić o nierównym traktowaniu pracowników? Co można zrobić, kiedy pracodawca dyskryminuje pracownika?

    Wpłaty do PPK także od wynagrodzenia po ustaniu zatrudnienia

    Wpłaty do PPK nalicza się także od wynagrodzenia wypłaconego uczestnikowi PPK po ustaniu zatrudnienia. Czy nalicza się je od nagrody stanowiącej podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe? Jeśli tak, to w jakiej wysokości procentowej?

    Ile wynosi najniższa krajowa?

    Najniższa krajowa w 2021 i 2022 r. - ile wynosi brutto i netto? Jaka jest stawka godzinowa? Oto kalkulator wynagrodzeń.

    Praca zdalna w Kodeksie pracy - zmiany w projekcie

    Praca zdalna w Kodeksie pracy - jest nowa wersja projektu nowelizacji. Co się zmieni?

    Rejestracja w urzędzie pracy a umowa zlecenie, dzieło, działalność

    Rejestracja w urzędzie pracy - czy bezrobotny może wykonywać pracę na podstawie umowy zlecenia, umowy o dzieło lub prowadzić działalność nierejestrowaną?