REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Wpływ dyżuru na organizację pracy

Ewa Drzewiecka

REKLAMA

Pracodawca powinien uprzedzić pracownika, że w danym dniu tygodnia musi pozostawać do dyspozycji pracodawcy w zakładzie pracy lub w innym wyznaczonym miejscu w oczekiwaniu na polecenie świadczenia pracy.

Dyżur jest okresem pozostawania poza normalnymi godzinami pracy w gotowości do wykonywania pracy wynikającej z umowy o pracę w zakładzie pracy lub innym wyznaczonym miejscu (art. 1515 § 1 k.p.). Cechą charakterystyczną dyżuru jest więc to, że w przeciwieństwie do pozostawania w pogotowiu do pracy (art. 137 k.p.) czy przestoju (art. 81 k.p.) jego pełnienie odbywa się poza godzinami pracy.

Autopromocja

Jak zakwalifikować wypadek podczas dyżuru >>

Dyżurem nie jest także przedłużona nieobecność pracownika w miejscu pracy, podczas której z przyczyn niezależnych od siebie nie świadczy pracy, lecz oczekuje na jej przydział. Dyżur jest bowiem zaplanowanym elementem organizacji pracy. Należy przy tym podkreślić, że pracodawca ma pełne prawo ustalić dyżur na jakikolwiek dzień tygodnia, nie wyłączając niedziel i dni ustawowo wolnych od pracy. Musi też powiadomić pracownika o potrzebie pozostawania w dyspozycji pracodawcy.

Przykład

Ze względu na zwiększoną liczbę zamówień pracodawca polecił pracownikom pracę w godzinach nadliczbowych. W ramach nadgodzin pakowano m.in. towary do pudeł. Dostarczenie jednej partii pudeł opóźniło się. Wskutek tego pracownicy przez godzinę nie wykonywali pracy. Pracodawca nie może uznać tej godziny za dyżur, lecz ma obowiązek rozliczyć ją jako godzinę nadliczbową.

Dalszy ciąg materiału pod wideo

Z kolei „wykonywanie pracy wynikającej z umowy o pracę” oznacza, że podczas dyżuru pracownik może wykonywać pracę wykraczającą poza uzgodniony w umowie o pracę rodzaj pracy. Z umowy o pracę wynika bowiem nie tylko obowiązek wykonywania takiej pracy, lecz pod pewnymi warunkami także pracy innego rodzaju (np. art. 42 § 4 k.p.).

Pracownik może odmówić stawienia się na dyżur wyłącznie w razie wystąpienia wyjątkowych okoliczności. Pełnienie dyżuru jest bowiem obowiązkiem pracowniczym. Odmowa uzasadnia rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika w trybie art. 52 § 1 pk 1 k.p. Mamy wówczas do czynienia z ciężkim naruszeniem podstawowego obowiązku pracowniczego (wyrok SN z 7 września 1999 r., I PKN 224/99). Pracodawca może oczywiście zastosować łagodniejsze środki dyscyplinujące wobec pracownika, np. karę porządkową.


Miejsce pełnienia dyżuru

Pracownik może pełnić dyżur w zakładzie pracy albo w domu (tzw. dyżur pod telefonem). Przez pojęcie „dom” należy rozumieć miejsce, w którym pracownik mieszka z zamiarem stałego pobytu. A zatem nie można uznawać za „dom” – w rozumieniu przepisu o dyżurze – miejsca, w którym pracownik przebywa czasowo, np. hotel, w którym pracownik zatrzymał się podczas delegacji (wyrok SN z 31 stycznia 1978 r., I PRN 147/77).

Powyższe rozróżnienie jest istotne ze względu na odmienne zasady rekompensaty dyżuru. Mianowicie za czas pełnienia dyżuru w domu prawo pracy nie przyznaje pracownikowi żadnej rekompensaty. Natomiast układ zbiorowy pracy, regulamin wynagradzania, umowa o pracę czy nawet osobna umowa mogą przewidywać rekompensatę za tego rodzaju „dyżur”. Natomiast inaczej należy traktować sytuację, gdy pracownik pełniący dyżur pod telefonem zostanie wezwany do wykonania pracy, np. w celu usunięcia awarii. Wówczas będziemy mieć do czynienia z czasem pracy w godzinach nadliczbowych, za który pracownikowi przysługuje wynagrodzenie.

Przykład

Oddelegowany pracownik mieszkał w hotelu. W związku z przedłużającymi się obradami zarządu spółki zarząd zobowiązał pracownika do pozostawania w nocy na dyżurze pod telefonem i e-mailem. Nie był to dyżur w domu, lecz dyżur pełniony w innym wyznaczonym miejscu, za który pracownikowi przysługuje rekompensata.

Wykonywanie pracy podczas dyżuru

Ważne jest także odróżnienie dyżuru, podczas którego pracownik nie wykonuje żadnej pracy, od dyżuru połączonego z pracą, ponieważ czas dyżuru, podczas którego pracownik świadczył pracę, wlicza się do czasu pracy. Gdy dyżur łączy się ze świadczeniem pracy, wówczas godziny przepracowane są wliczane do czasu pracy i traktowane jako nadliczbowe, a pracownik otrzymuje wynagrodzenie oraz dodatek za godziny nadliczbowe albo czas wolny.

Jak rekompensować dyżur pełniony w dniu wolnym od pracy >>

Oczywiście, jeżeli okaże się, że pracownik w danym miesiącu nie przepracował obowiązującego go wymiaru czasu pracy, to godziny pracy podczas dyżuru uzupełnią ten wymiar i pracownik otrzyma wynagrodzenie jak za normalne godziny pracy (ww. wyrok I PRN 147/77). Natomiast dyżur przypadający na godziny normalnej pracy, objętej wypłacanym miesięcznym wynagrodzeniem za pracę, nie uzasadnia obowiązku pracodawcy wypłacania dodatkowego wynagrodzenia (wyrok SN z 29 września 1977 r., I PRN 137/77).


Dyżur bez świadczenia pracy

W zamian za czas dyżuru, podczas którego pracownik nie świadczył pracy (z wyłączeniem dyżuru pełnionego w domu pracownika), przysługuje mu czas wolny od pracy w wymiarze odpowiadającym długości dyżuru, niezależnie od tego, kiedy pracownik pełnił ten dyżur. Jeżeli pracodawca nie ma możliwości udzielenia czasu wolnego, pracownik otrzyma wynagrodzenie wynikające z osobistego zaszeregowania, określonego stawką godzinową lub miesięczną, a jeżeli taki składnik wynagrodzenia nie został wyodrębniony – 60% wynagrodzenia.

Jak obliczyć wynagrodzenie za dyżur >>

Jeżeli pracownik podczas dyżuru przez jakiś czas świadczył pracę, to dyżur w tej części, w której praca była wykonywana (bez względu na to, czy wykonywana praca jest zgodna z umówioną czy nie), wlicza się do czasu pracy. Natomiast za pozostałą część dyżuru przysługuje czas wolny od pracy w wymiarze odpowiadającym długości dyżuru. Często dyżuru, podczas którego pracownik przez cały czas lub większość czasu powinien świadczyć pracę, nie traktuje się jak dyżur w rozumieniu art. 1515 k.p. Z istoty dyżuru wynika bowiem, że podczas jego trwania pracownik pozostaje w gotowości do pracy, która to potrzeba wystąpi sporadycznie.

Przykład

Pracownik dyżurował 4 godziny w nocy, z czego pracę wykonywał 2 godziny. Te 2 przepracowane godziny należy potraktować jak godziny nadliczbowe – pracownik otrzyma wynagrodzenie wraz z dodatkami za pracę w godzinach nadliczbowych i dodatkiem za pracę w nocy albo czas wolny. Za godziny nieprzepracowane pracownikowi należy się czas wolny w wymiarze 2 godzin, a jeżeli pracodawca nie będzie miał możliwości udzielenia czasu wolnego – wynagrodzenie określone w art. 1515 § 3 k.p.

Kodeks pracy nie określa terminu, w jakim pracownik powinien otrzymać czas wolny w zamian za pełniony dyżur. Postanowienia dotyczące tej kwestii mogą znaleźć się w układzie zbiorowym pracy lub regulaminie pracy, a jeśli tam nie są uregulowane – decyzję podejmuje pracodawca, biorąc pod uwagę m.in. propozycje pracownika.

Podstawa prawna:

Orzecznictwo:

  • wyrok SN z 29 września 1977 r. (I PRN 137/77, OSNC 1978/2/38),
  • wyrok SN z 31 stycznia 1978 r. (I PRN 147/77, PiZS 1979/4/73 i OSNC 1978/7/126),
  • wyrok SN z 7 września 1999 r. (I PKN 224/99, OSNP 2001/1/7).
Autopromocja

REKLAMA

Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie - zapraszamy do subskrybcji naszego newslettera
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Pokaż:

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Uprawnienia rodzicielskie
    certificate
    Jak zdobyć Certyfikat:
    • Czytaj artykuły
    • Rozwiązuj testy
    • Zdobądź certyfikat
    1/10
    Ile tygodni urlopu macierzyńskiego można maksymalnie wykorzystać jeszcze przed porodem?
    nie ma takiej możliwości
    3
    6
    9 - tylko jeśli pracodawca wyrazi na to zgodę
    Następne
    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail
    Nowe przepisy BHP 2024 – pracodawcy muszą zdążyć ze zmianami do 17 maja

    Pracodawcom zostały już tylko dwa miesiące na reorganizację środowiska pracy zgodnie z nowymi przepisami BHP. Znowelizowane rozporządzenie w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy na stanowiskach wyposażonych w monitory ekranowe, które weszło w życie 17 listopada 2023 r, wprowadza istotne zmiany w wyposażeniu stanowisk pracy. Pracodawcy muszą zdążyć ze zmianami do 17 maja 2024 r.

    Branżowe centra umiejętności wesprą kształcenie zawodowe młodocianych. Premier podpisał rozporządzenie

    Branżowe centra umiejętności to nowy rodzaj placówek systemu oświaty wprowadzony nowelizacją Prawa oświatowego, która weszła w życie we wrześniu 2023 r. BCU mają umożliwiać  uzyskanie i uzupełnienie wiedzy, umiejętności i kwalifikacji zawodowych lub zmianę kwalifikacji zawodowych. Premier Donald Tusk podpisał nowelizację rozporządzenia w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania przygotowaną przez resort rodziny, pracy i polityki społecznej. Umożliwi to prowadzenie przez BCU turnusów dokształcania teoretycznego dla młodocianych, którzy uczą się zawodu.

    Uposażenia w policji. Zmiana wysokości dodatku za stopień

    W 2024 r. wzrosła kwota bazowa dla funkcjonariuszy policji. Wzrost kwoty bazowej powoduje wzrost miesięcznego uposażenia policjantów. Do tego niezbędna jest zmiana przepisów rozporządzenia regulującego wysokość ich uposażenia, w tym stawek dodatku za stopień.

    Komunikat PFRON: Znacznie dłuższy okres dofinansowania do wynajmu mieszkania

    1 marca 2024 r. weszła w życie korzystna zmiana w Programie „Samodzielność – Aktywność – Mobilność!” Mieszkanie dla absolwenta. Wydłużony został okres, na który może być udzielone dofinansowanie do wynajmu mieszkania lub domu jednorodzinnego.

    REKLAMA

    Nowe przepisy dla rolników od 7 marca 2024 r. Zmiany dot. BHP przy obsłudze ciągników, maszyn, urządzeń i narzędzi stosowanych w rolnictwie

    W czwartek 7 marca 2024 r. wchodzi w życie nowe rozporządzenie ministra rolnictwa i rozwoju wsi z 14 lutego 2024 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy obsłudze ciągników, maszyn, narzędzi i urządzeń technicznych stosowanych w rolnictwie. Jakie zasady BHP wynikają z tego rozporządzenia? Co muszą wiedzieć rolnicy?

    Posiłki profilaktyczne. Czy nadejście wiosny zwalnia pracodawców z obowiązku wydawania posiłków profilaktycznych pracownikom

    Mamy dopiero początek marca, ale temperatury sięgające nawet kilkunastu stopni Celsjusza sugerują koniec zimy i początek wiosny. Czy oznacza to, że pracodawca może zaprzestać wydawania posiłków profilaktycznych pracownikom wykonującym prace fizyczne na otwartej przestrzeni podczas zimy?

    Można zarobić 7500 zł za miesiąc. I to na początku kariery. Co trzeba zrobić, że dostać taką pracę?

    7500 zł może zarobić student lub absolwent na płatnym stażu. Na chętnych czeka ponad 50 firm w 14 miastach Polski. Oferują stażystom wynagrodzenia w wysokości co najmniej 4500 zł. 1 marca 2024 r. ruszył nabór aplikacji w dwudziestej pierwszej edycji Programu Kariera. Kto może wziąć w nim udział?

    Podwyżka wynagrodzeń dla młodocianych pracowników od 1 marca 2024 r. W czasie nauki zawodu młodociany może zarobić nawet 754,04 zł

    Młodociani zatrudnieni w celu przygotowania zawodowego dostają podwyżki wynagrodzeń. Począwszy od 1 marca 2024 r. obowiązują nowe stawki, których podstawą jest wysokość przeciętnego wynagrodzenia w IV kwartale 2023 r. Dzięki temu młodociany w pierwszym roku nauki zawodu zarobi 603,23 zł, a w trzecim roku – 754,04 zł. 

    REKLAMA

    Dodatek aktywizacyjny w 2024 r. wynosi nawet 745,95 zł. Od 1 czerwca 2024 r. maksymalna kwota wzrasta do 834,72 zł. Sprawdź, jakie warunki trzeba spełnić!

    Dodatek aktywizacyjny to jedno ze świadczeń wypłacanych na podstawie ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Przepisy określają, komu należy się dodatek aktywizacyjnej oraz przesłanki przyznania tego świadczenia. Obecnie dodatek aktywizacyjny wynosi maksymalnie 745,95 zł. 1 czerwca 2024 r. osoby uprawnione dostaną podwyżkę – dodatek aktywizacyjny wzrośnie do 834,72 zł.

    PFRON: Program „Aktywny samorząd” będzie kontynuowany w 2024 r. Można uzyskać pomoc w uzyskaniu prawa jazdy, sprzętu elektronicznego, oprogramowania

    PFRON w 2024 r. będzie kontynuować program „Aktywny samorząd”. Można uzyskać pomoc w uzyskaniu prawa jazdy, sprzętu elektronicznego, oprogramowania a także pomoc w uzyskaniu wykształcenia na poziomie wyższym. Wnioski o dofinansowanie można składać od 1 marca 2024 r.

    REKLAMA