Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Wpływ dyżuru na organizację pracy

Ewa Drzewiecka
Pracodawca powinien uprzedzić pracownika, że w danym dniu tygodnia musi pozostawać do dyspozycji pracodawcy w zakładzie pracy lub w innym wyznaczonym miejscu w oczekiwaniu na polecenie świadczenia pracy.

Dyżur jest okresem pozostawania poza normalnymi godzinami pracy w gotowości do wykonywania pracy wynikającej z umowy o pracę w zakładzie pracy lub innym wyznaczonym miejscu (art. 1515 § 1 k.p.). Cechą charakterystyczną dyżuru jest więc to, że w przeciwieństwie do pozostawania w pogotowiu do pracy (art. 137 k.p.) czy przestoju (art. 81 k.p.) jego pełnienie odbywa się poza godzinami pracy.

Jak zakwalifikować wypadek podczas dyżuru >>

Dyżurem nie jest także przedłużona nieobecność pracownika w miejscu pracy, podczas której z przyczyn niezależnych od siebie nie świadczy pracy, lecz oczekuje na jej przydział. Dyżur jest bowiem zaplanowanym elementem organizacji pracy. Należy przy tym podkreślić, że pracodawca ma pełne prawo ustalić dyżur na jakikolwiek dzień tygodnia, nie wyłączając niedziel i dni ustawowo wolnych od pracy. Musi też powiadomić pracownika o potrzebie pozostawania w dyspozycji pracodawcy.

Przykład

Ze względu na zwiększoną liczbę zamówień pracodawca polecił pracownikom pracę w godzinach nadliczbowych. W ramach nadgodzin pakowano m.in. towary do pudeł. Dostarczenie jednej partii pudeł opóźniło się. Wskutek tego pracownicy przez godzinę nie wykonywali pracy. Pracodawca nie może uznać tej godziny za dyżur, lecz ma obowiązek rozliczyć ją jako godzinę nadliczbową.

Z kolei „wykonywanie pracy wynikającej z umowy o pracę” oznacza, że podczas dyżuru pracownik może wykonywać pracę wykraczającą poza uzgodniony w umowie o pracę rodzaj pracy. Z umowy o pracę wynika bowiem nie tylko obowiązek wykonywania takiej pracy, lecz pod pewnymi warunkami także pracy innego rodzaju (np. art. 42 § 4 k.p.).

Pracownik może odmówić stawienia się na dyżur wyłącznie w razie wystąpienia wyjątkowych okoliczności. Pełnienie dyżuru jest bowiem obowiązkiem pracowniczym. Odmowa uzasadnia rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika w trybie art. 52 § 1 pk 1 k.p. Mamy wówczas do czynienia z ciężkim naruszeniem podstawowego obowiązku pracowniczego (wyrok SN z 7 września 1999 r., I PKN 224/99). Pracodawca może oczywiście zastosować łagodniejsze środki dyscyplinujące wobec pracownika, np. karę porządkową.


Miejsce pełnienia dyżuru

Pracownik może pełnić dyżur w zakładzie pracy albo w domu (tzw. dyżur pod telefonem). Przez pojęcie „dom” należy rozumieć miejsce, w którym pracownik mieszka z zamiarem stałego pobytu. A zatem nie można uznawać za „dom” – w rozumieniu przepisu o dyżurze – miejsca, w którym pracownik przebywa czasowo, np. hotel, w którym pracownik zatrzymał się podczas delegacji (wyrok SN z 31 stycznia 1978 r., I PRN 147/77).

Powyższe rozróżnienie jest istotne ze względu na odmienne zasady rekompensaty dyżuru. Mianowicie za czas pełnienia dyżuru w domu prawo pracy nie przyznaje pracownikowi żadnej rekompensaty. Natomiast układ zbiorowy pracy, regulamin wynagradzania, umowa o pracę czy nawet osobna umowa mogą przewidywać rekompensatę za tego rodzaju „dyżur”. Natomiast inaczej należy traktować sytuację, gdy pracownik pełniący dyżur pod telefonem zostanie wezwany do wykonania pracy, np. w celu usunięcia awarii. Wówczas będziemy mieć do czynienia z czasem pracy w godzinach nadliczbowych, za który pracownikowi przysługuje wynagrodzenie.

Przykład

Oddelegowany pracownik mieszkał w hotelu. W związku z przedłużającymi się obradami zarządu spółki zarząd zobowiązał pracownika do pozostawania w nocy na dyżurze pod telefonem i e-mailem. Nie był to dyżur w domu, lecz dyżur pełniony w innym wyznaczonym miejscu, za który pracownikowi przysługuje rekompensata.

Wykonywanie pracy podczas dyżuru

Ważne jest także odróżnienie dyżuru, podczas którego pracownik nie wykonuje żadnej pracy, od dyżuru połączonego z pracą, ponieważ czas dyżuru, podczas którego pracownik świadczył pracę, wlicza się do czasu pracy. Gdy dyżur łączy się ze świadczeniem pracy, wówczas godziny przepracowane są wliczane do czasu pracy i traktowane jako nadliczbowe, a pracownik otrzymuje wynagrodzenie oraz dodatek za godziny nadliczbowe albo czas wolny.

Jak rekompensować dyżur pełniony w dniu wolnym od pracy >>

Oczywiście, jeżeli okaże się, że pracownik w danym miesiącu nie przepracował obowiązującego go wymiaru czasu pracy, to godziny pracy podczas dyżuru uzupełnią ten wymiar i pracownik otrzyma wynagrodzenie jak za normalne godziny pracy (ww. wyrok I PRN 147/77). Natomiast dyżur przypadający na godziny normalnej pracy, objętej wypłacanym miesięcznym wynagrodzeniem za pracę, nie uzasadnia obowiązku pracodawcy wypłacania dodatkowego wynagrodzenia (wyrok SN z 29 września 1977 r., I PRN 137/77).


Dyżur bez świadczenia pracy

W zamian za czas dyżuru, podczas którego pracownik nie świadczył pracy (z wyłączeniem dyżuru pełnionego w domu pracownika), przysługuje mu czas wolny od pracy w wymiarze odpowiadającym długości dyżuru, niezależnie od tego, kiedy pracownik pełnił ten dyżur. Jeżeli pracodawca nie ma możliwości udzielenia czasu wolnego, pracownik otrzyma wynagrodzenie wynikające z osobistego zaszeregowania, określonego stawką godzinową lub miesięczną, a jeżeli taki składnik wynagrodzenia nie został wyodrębniony – 60% wynagrodzenia.

Jak obliczyć wynagrodzenie za dyżur >>

Jeżeli pracownik podczas dyżuru przez jakiś czas świadczył pracę, to dyżur w tej części, w której praca była wykonywana (bez względu na to, czy wykonywana praca jest zgodna z umówioną czy nie), wlicza się do czasu pracy. Natomiast za pozostałą część dyżuru przysługuje czas wolny od pracy w wymiarze odpowiadającym długości dyżuru. Często dyżuru, podczas którego pracownik przez cały czas lub większość czasu powinien świadczyć pracę, nie traktuje się jak dyżur w rozumieniu art. 1515 k.p. Z istoty dyżuru wynika bowiem, że podczas jego trwania pracownik pozostaje w gotowości do pracy, która to potrzeba wystąpi sporadycznie.

Przykład

Pracownik dyżurował 4 godziny w nocy, z czego pracę wykonywał 2 godziny. Te 2 przepracowane godziny należy potraktować jak godziny nadliczbowe – pracownik otrzyma wynagrodzenie wraz z dodatkami za pracę w godzinach nadliczbowych i dodatkiem za pracę w nocy albo czas wolny. Za godziny nieprzepracowane pracownikowi należy się czas wolny w wymiarze 2 godzin, a jeżeli pracodawca nie będzie miał możliwości udzielenia czasu wolnego – wynagrodzenie określone w art. 1515 § 3 k.p.

Kodeks pracy nie określa terminu, w jakim pracownik powinien otrzymać czas wolny w zamian za pełniony dyżur. Postanowienia dotyczące tej kwestii mogą znaleźć się w układzie zbiorowym pracy lub regulaminie pracy, a jeśli tam nie są uregulowane – decyzję podejmuje pracodawca, biorąc pod uwagę m.in. propozycje pracownika.

Podstawa prawna:

Orzecznictwo:

  • wyrok SN z 29 września 1977 r. (I PRN 137/77, OSNC 1978/2/38),
  • wyrok SN z 31 stycznia 1978 r. (I PRN 147/77, PiZS 1979/4/73 i OSNC 1978/7/126),
  • wyrok SN z 7 września 1999 r. (I PKN 224/99, OSNP 2001/1/7).
Zatrudnianie i zwalnianie pracowników. Obowiązki pracodawców 2022
Zatrudnianie i zwalnianie pracowników. Obowiązki pracodawców 2022
Tylko teraz
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Pokaż:

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Świadczenia emerytalno-rentowe
    certificate
    Jak zdobyć Certyfikat:
    • Czytaj artykuły
    • Rozwiązuj testy
    • Zdobądź certyfikat
    1/10
    Emerytury i renty podlegają corocznie waloryzacji od dnia:
    1 stycznia
    1 marca
    1 czerwca
    1 września
    Następne
    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail
    Ponad połowa pracowników preferuje zdalny i hybrydowy model pracy
    Hybrydowy model pracy, który coraz chętniej wybierany jest przez samych pracowników, wymaga dużych zmian w modelu operacyjnym wielu firm. Zanim jednak pracownicy przejdą na pożądany przez nich system pracy, powinni posiąść niezbędne kompetencje. Zyskają jednak na tym też organizacje, które będą mogły łowić talenty na znacznie większym obszarze. Sukcesy widać już dziś. Nawet w firmach z sektora przemysłu ciężkiego, które w ”hybrydowym” świecie mogli zdobyć pracowników wcześniej niedostępnych.
    Czy to koniec sprzedaży bezpośredniej? Przedstawiciele handlowi powinni się zmienić!
    Jesteś przedstawicielem handlowym? Zadbaj o nowe kompetencje. Raport firmy Showpad mówi jasno - detaliści powoli, acz skutecznie, zmieniają swoje preferencje. Coraz częściej od tradycyjnych spotkań z przedstawicielem handlowym, wolą kupować towary online. Zdecydowana większość, bo aż 86 proc. osób odpowiedzialnych za zakupy w dużych firmach, od spotkań twarzą w twarz woli transakcje zawierane w sposób wirtualny. Im młodszy pytany, tym chętniej wybiera internet. Tylko 8 proc. milenialsów oraz osób z pokolenia Z preferuje spotkanie z handlowcem.
    W II kw. 2022 r. rynek utrzymał dynamikę zatrudnienia
    Uwarunkowania makro- i mikroekonomicznie równomiernie oddziałują na ogół rynku i innowacyjne przedsiębiorstwa – wynika z raportu ADP Polska „Zatrudnienie w Nowoczesnej Gospodarce Q2 2022 r.”. W II kw. 2022 r. utrzymał się dystans pod względem dynamiki zatrudnienia między rynkiem (+2,3 proc. vs II kw. 2021 r. wg danych Głównego Urzędu Statystycznego) a firmami należącymi do Nowoczesnej Gospodarki (+3,46 proc. vs II kw. 2021 r.) i wyniósł 1,16 p.p.
    ZUS: Coraz więcej cudzoziemców objętych ubezpieczeniem społecznym
    Liczba cudzoziemców pracujących legalnie w Polsce i podlegających ubezpieczeniom społecznym przekroczyła już milion. Największą grupę stanowią obywatele Ukrainy. Na koniec lipca do ubezpieczenia emerytalnego zgłoszonych było niemal 1 mln 25 tys. cudzoziemców.
    Komplet: Zmiany w Kodeksie pracy 2022
    Zapraszamy do udziału w webinariach na temat zmian w Kodeksie pracy. Przy zakupie dwóch webinariów drugie 50% taniej. Komplet składa się z 2 webinariów: „Nieobecności pracownicze po nowelizacjach Kodeksu pracy” oraz „Kontrola trzeźwości pracowników w miejscu pracy”. Szkolenia poprowadzą Aleksander Kuźniar i Paweł Ziółkowski. Każdy z uczestników webinariów otrzyma imienny certyfikat. Polecamy!
    Technologia i wellbeing - transformacja rynku pracy?
    Technologia już dziś jest częścią codziennego życia zawodowego dużej grupy pracowników, a w przyszłości jej udział będzie rósł. 65 proc. Polaków uważa, że kompetencje cyfrowe będą odgrywać coraz ważniejszą rolę na rynku pracy, a 60 proc. ocenia, że osobom biegłym w nowych technologiach będzie łatwiej o podwyżki i awanse – wynika z badań przeprowadzonych przez Grupę Pracuj. Cyfryzacja i zmiana modelu pracy na zdalny lub hybrydowy staje się także stałym elementem wellbeingu pracowniczego. Do korzystania z dobrodziejstw tej sytuacji skłonne są przede wszystkim młode osoby, które szukają pracy elastycznej, dopasowanej do ich stylu życia.
    Rada Ochrony Pracy o pyłowej atmosferze wybuchowej
    Główny Inspektor Pracy Katarzyna Łażewska-Hrycko uczestniczyła 2 sierpnia 2022 r. w posiedzeniu Rady Ochrony Pracy. Przedmiotem obrad była między innymi problematyka zagrożeń związanych z obecnością pyłowej atmosfery wybuchowej w przemyśle i rolnictwie.
    Kontrola legalności zatrudnienia PIP
    Na temat kontroli dotyczących legalności zatrudnienia prowadzonych przez Państwową Inspekcję Pracy wypowiedział się dla agencji Newseria Biznes Dariusz Górski, dyrektor Departamentu Legalności Zatrudnienia w Głównym Inspektoracie Pracy.
    „Czternasta emerytura” - KRUS
    Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego rozpoczęła przygotowania do wypłaty kolejnego w 2022 r. dodatkowego rocznego świadczenia pieniężnego dla emerytów i rencistów.
    Czy służba strażaka w OSP może być zaliczona do stażu pracy strażaka zawodowego?
    Czy możliwe jest uwzględnienie stażu służby strażaka ochotnika (nie zatrudnionego w pełnym wymiarze czasu pracy) do celów obliczenia wynagrodzenia tego strażaka zatrudnionego już później jako strażaka zawodowego pracującego na pełny etat? Czy trzeba równo traktować te dwie grupy zawodowe?
    Niedziela handlowa – sierpień 2022
    Sierpień 2022 ma 4 niedziele. Czy któraś z tych niedziel to niedziela handlowa? Kiedy wypada najbliższa niedziela handlowa?
    ZUS może dofinansować poprawę bezpieczeństwa pracy
    Koszty świadczeń wynikających z wypadków przy pracy tylko w 2021 r. wyniosły 664 322 700 zł. Koszty pracodawcy to jedno, ale oczywiście kluczową do zaadresowania kwestią pozostaje możliwość poprawy warunków i bezpieczeństwa pracy. Na początku 2023 roku rusza kolejny nabór wniosków na dofinansowanie obszaru BHP przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Jak przygotować się do programu?
    Praca zdalna w Kodeksie pracy od jesieni?
    Myślę, że uda się to jesienią tego roku – odpowiedziała w czwartek PAP.pL szefowa MRiPS Marlena Maląg, zapytana o to, kiedy nastąpi nowelizacja Kodeksu pracy, związana z wprowadzeniem do niego pojęcia pracy zdalnej. Dziś możliwa jest ona na podstawie przepisów covidowych.
    Liczba bezrobotnych w lipcu najniższa od 1990 r.
    W porównaniu z poprzednim miesiącem liczba bezrobotnych w lipcu br. spadła o 6,5 tys., a w urzędach pracy zarejestrowanych było 811,5 tys. bezrobotnych. – Po raz ostatni w rejestrach urzędów pracy mniej bezrobotnych zarejestrowanych było w lipcu 1990 r. – informuje minister rodziny i polityki społecznej Marlena Maląg.
    Wzrost świadczenia emerytalno-rentowego w ostatnich siedmiu latach wyższy niż inflacja?
    Wzrost świadczenia emerytalno-rentowego w ostatnich 7 latach jest wyższy niż średnioroczna inflacja – powiedziała w czwartek PAP.pl szefowa MRiPS Marlena Maląg. Zaznaczyła, że wobec wysokiej obecnie inflacji 14. emerytura jest kolejnym wsparciem państwa dla grup o najniższych dochodach.
    PGZ: wspólne konstrukcje z Koreą, zwiększenie produkcji
    Wobec związanego z wojną na Ukrainie zwiększenia zamówień i kolejnych planów MON, Polska Grupa Zbrojeniowa musi się skupić na zwielokrotnieniu produkcji; za kilka lat będą możliwe wspólne konstrukcje z Koreą Południową - powiedział PAP prezes PGZ Sebastian Chwałek.
    Ojciec na urlopie rodzicielskim. Nowe przepisy, nowe szanse dla pracodawców i nas wszystkich.
    2 sierpnia minął termin wdrożenia tzw. unijnej Dyrektywy Work-Life Balance. To dobry moment na to, aby przyjrzeć się sytuacji zawodowej matek i ojców oraz roli pracodawców w budowaniu równości na rynku pracy. Dlatego Fundacja Rodzic w mieście stworzyła publikację “Ojciec na urlopie rodzicielskim. Nowe przepisy, nowe szanse dla pracodawców i nas wszystkich”. Szeroko omawia w niej samą Dyrektywę oraz wskazuje pozytywne aspekty, jakie wynikają z korzystania przez ojców z przysługujących im praw związanych z rodzicielstwem. Wskazuje także dobre praktyki w kwestii wspierania pracujących rodziców.
    Świadczenie postojowe - do kiedy czas na złożenie?
    Przedsiębiorcy i osoby wykonujące umowy cywilnoprawne, którzy odczuli negatywne skutki występowania w Polsce COVID-19, mają czas na złożenie wniosku o świadczenie postojowe do 16 sierpnia. Zgodnie z przepisami wnioski te mogą złożyć najpóźniej w ciągu 3 miesięcy, od kiedy został zniesiony stan epidemii.
    Kobiety nauczyły się oczekiwać mniej od swoich szefów
    Po dwóch latach pandemii polskie firmy stały się bardziej „włączające”, ale... dla kobiet nadal mniej niż dla mężczyzn. Kobiety nadal, jak przed pandemią, rzadziej niż mężczyźni czują się angażowane w decyzje, wspierane przez współpracowników i doceniane. Więcej kobiet uważa również, że wyniki ich pracy nie mają wpływu na wynagrodzenie. Coraz bardziej dostrzegalny jest efekt „przyzwyczajenia się” już do nierówności. Firmy notowane na giełdzie, by mieć kim wypełnić stanowiska kierownicze zarezerwowane parytetami dla kobiet zgodnie z rozporządzeniem UE w ciągu następnych czterech lat, już dziś powinny popracować nad rozwiązaniami, które uwzględnią ich konkretne potrzeby.
    Enefit rozwija swoją działalność w Polsce i otwiera nowe biuro na Śląsku
    Enefit, spółka należąca do estońskiej grupy Eesti Energia, jednego z największych wytwórców energii elektrycznej w krajach bałtyckich, otworzył biuro sprzedaży w Katowicach. Nowy oddział jest odpowiedzią na rosnącą liczbę klientów z regionu śląskiego, dolnośląskiego, opolskiego i małopolskiego. W ostatnich miesiącach firma powiększyła także swój zespół w Warszawie.
    Dobra atmosfera w pracy – 6 kluczowych aspektów
    Minęły czasy, kiedy głównym powodem wyboru pracodawcy była jego stabilność finansowa i poziom wynagrodzeń. Wraz z wejściem na rynek pracy przedstawicieli generacji Y i Z wzrosło znaczenie czynników pozapłacowych. Elementem, na który młodsze pokolenie pracowników zwraca szczególną uwagę, jest atmosfera w pracy. Jest to jedno z ważniejszych kryteriów wyboru pracodawcy. Ale także powód, dla którego pracownicy są skłonni ponownie wkroczyć do raz opuszczonej rzeki. Pojawia się zatem pytanie – jak budować dobrą atmosferę w pracy? Oto 6 nieodzownych elementów.
    DANONE rozwija innowacje w środowisku pracy
    Praca, która umożliwia harmonijne łączenie rozwoju zawodowego z odpoczynkiem, a nawet pasjami podróżniczymi – to wizja, jaką realizuje grupa spółek DANONE. Firma, jako jedna z pierwszych w Polsce, wprowadziła rozwiązanie zyskujące coraz większą popularność na świecie. Workation to połączenie pracy i wyjazdu wypoczynkowego, które daje pracownikom DANONE możliwość pracy z niemal dowolnego miejsca w Europie aż przez miesiąc. Rozwiązanie jest niezależne od, wprowadzonego na stałe, modelu pracy hybrydowej, a elastyczne formy pracy to część realizowanej w firmie strategii budowania środowiska, będącego najlepszym miejscem do pracy i rozwoju.
    Relacja trudna do wyważenia
    Pomimo ewoluującej praktyki tworzenia partnerskich relacji pracodawcy z pracownikiem w rozumieniu Kodeksu pracy pracodawca niezmiennie jest podmiotem uprzywilejowanym - to pracownik pozostaje względem niego w stosunku podporządkowania. Pracodawca ma wiele uprawnień w nawiązanych stosunkach pracy. Jakich?
    Rząd reguluje pracę zdalną. Nowelizacja Kodeksu Pracy
    Do Sejmu trafił rządowy projekt nowelizacji Kodeksu Pracy zawierający wyczekiwane przez pracodawców przepisy szczegółowo regulujące pracę zdalną. Obecnie obowiązujące przepisy, wprowadzone specustawą covidową, mówią jedynie, że pracodawca może polecić pracownikowi wykonywanie obowiązków poza stałym miejscem pracy.
    PIP: problem z wdrożeniem przepisów dot. bezpieczeństwa przeciwwybuchowego
    Kontrola Państwowej Inspekcji Pracy wskazuje, że w dużej części skontrolowanych podmiotów nadal występują problemy z wdrożeniem przepisów związanych z bezpieczeństwem przeciwwybuchowym - poinformował Główny Inspektorat Pracy.