Kategorie

Świadczenia pieniężne związane z zakazem konkurencji

Ewelina Tusińska
Pracodawca może zawrzeć z pracownikiem umowę, na podstawie której po ustaniu stosunku pracy pracownik będzie zobowiązany do powstrzymania się od działalności konkurencyjnej. Natomiast pracodawca będzie musiał wypłacić byłemu pracownikowi odszkodowanie.

Zakaz konkurencji jest zawierany w osobnej umowie i może obowiązywać zarówno w trakcie trwania stosunku pracy, jak i przez pewien czas po jego zakończeniu. Świadczenia, jakie przysługują pracownikowi, są różne w zależności od tego, kiedy umowa ta obowiązuje.

Umowa w trakcie trwania stosunku pracy

Reklama

Przepisy nie określają, czy w przypadku umowy o zakazie konkurencji w trakcie trwania stosunku pracy pracownikowi należą się jakieś dodatkowe świadczenia. Jak wynika z praktyki, umowy takie nie są odpłatne. Jednak nie oznacza to, że pracodawca w takiej umowie nie może wpisać dodatkowego wynagrodzenia dla podwładnego. Jak stwierdził Sąd Najwyższy w wyroku z 10 października 2002 r. „w przeciwieństwie do klauzuli konkurencyjnej (umowy przewidującej zakaz działalności konkurencyjnej po ustaniu stosunku pracy), umowa o zakazie konkurencji w czasie trwania stosunku pracy może być zarówno umową dwustronnie, jak i jednostronnie zobowiązującą”. Co oznacza, że może rodzić obowiązki zarówno po stronie pracownika (powstrzymywanie się od działalności konkurencyjnej), jak i po stronie pracodawcy (np. zapłatę).

Aby umowa taka była odpłatna, strony muszą o tym postanowić wprost w umowie. Odszkodowanie z tytułu zakazu konkurencji nie może stanowić części wynagrodzenia zasadniczego pracownika. Przepis art. 1012 § 3 k.p. (dotyczącego minimalnej wartości odszkodowania za zakaz konkurencji po ustaniu stosunku pracy) nie ma zastosowania przy ustalaniu wysokości odszkodowania z tytułu zakazu konkurencji obowiązującego w czasie trwania stosunku pracy (wyrok SN z 10 października 2002 r.).

Przykład

Pracownik pracuje na stanowisku kierowniczym. Ma dostęp do strategicznych informacji. Zarabia 6000 zł miesięcznie. Strony w umowie o zakazie konkurencji w trakcie trwania stosunku pracy ustaliły, że pracownik z tego tytułu otrzyma kwotę w wysokości 700 zł. Mogą tak zrobić, gdyż odszkodowanie w tym przypadku nie musi stanowić 25% wynagrodzenia.

Zakaz konkurencji po ustaniu stosunku pracy

W praktyce częściej spotykaną umową jest umowa o zakazie konkurencji po ustaniu stosunku pracy. Umowę taką można zawrzeć jednie z tymi byłymi pracownikami, którzy mieli dostęp do ważnych informacji. W wyniku jej zawarcia pracownik ma obowiązek powstrzymywać się od działalności konkurencyjnej, a pracodawca musi wypłacić z tego tytułu odszkodowanie. Jego wysokość musi wynosić minimum 25% wynagrodzenia otrzymanego przez pracownika przed ustaniem zatrudnienia, przez okres odpowiadający okresowi obowiązywania zakazu konkurencji. Odszkodowanie można oczywiście ustalić na wyższym poziomie.

Przepisy prawa pracy nie określają, które składniki na poczet odszkodowania za zakaz konkurencji uznać za wynagrodzenie.

Z doktryny wynika, że jako wynagrodzenie powinniśmy w tym przypadku uznać:

  • pensję zasadniczą,
  • dodatki do wynagrodzenia (za pracę w porze nocnej, za wysługę lat, za godziny nadliczbowe, funkcyjny itp.),
  • premie, nagrody, prowizje.

Nie powinniśmy natomiast wliczać innych świadczeń wypłacanych przez pracodawcę, które nie mają charakteru wynagrodzenia, np. ekwiwalent urlopowy, środki z zfśs, diety czy świadczenia wypłacone w związku z wypadkiem przy pracy.


Przykład

Pracownik zawarł z pracodawcą umowę o zakazie konkurencji po ustaniu stosunku pracy. Strony ustaliły, że będzie on trwał przez 6 miesięcy, a pracownikowi należy się odszkodowanie w wysokości 25% wynagrodzenia.

W ciągu ostatnich 6 miesięcy zatrudnienia pracownik otrzymywał stałą pensję w wysokości 8500 zł oraz dodatki: funkcyjny 250 zł, za znajomość języków obcych 300 zł. Ponadto w tym okresie otrzymywał premie w wysokościach: 400 zł, 560 zł, 800 zł, 450 zł, 720 zł, 640 zł. W czasie ostatniego półrocza świadczył również pracę w godzinach nadliczbowych, za co dostał dodatek do wynagrodzenia, łącznie w kwocie 930 zł. Odchodząc otrzymał także ekwiwalent za niewykorzystany urlop w kwocie 1500 zł.

Aby obliczyć wynagrodzenie za zakaz konkurencji, należy obliczyć świadczenia wypłacone w okresie ostatniego półrocza:

  • 8500 zł x 6 = 51 000 zł,
  • 250 zł x 6 = 1500 zł,
  • 300 zł x 6 = 1800 zł,
  • 400 zł + 560 zł + 800 zł + 450 zł + 720 zł + 640 zł = 3570 zł.

Sumujemy wszystkie powyższe składniki oraz dodatek za godziny nadliczbowe. Nie bierzemy pod uwagę ekwiwalentu za urlop. Sumę dzielimy przez 6:

51 000 zł + 3570 zł + 1500 zł + 1800 zł + 930 zł = 58 800 zł/ 6 = 9800 zł.

Obliczamy 25% tej kwoty:

9800 zł x 25% = 2450 zł – należność za zakaz konkurencji.

Można również sumę z 6 miesięcy pomnożyć przez 25% i taką sumę rozłożyć na pół roku, niekoniecznie w równych ratach.

WAŻNE!

Reklama

Odszkodowanie wypłacane byłym pracownikom po rozwiązaniu stosunku pracy na podstawie umowy o zakazie konkurencji nie stanowi podstawy do oskładkowania. Jest ono natomiast opodatkowane (art. 21 ust. 1 pkt 3d ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych).

Jeżeli pracodawca nie określi wysokości odszkodowania, umowa nadal będzie ważna i osoba objęta zakazem będzie mogła dochodzić odszkodowania w wysokości wskazanej w Kodeksie pracy, tj. w kwocie 25% poprzedniego wynagrodzenia pracownika (uchwała SN z 3 grudnia 2003 r., III PZP 16/03).

W umowie o zakazie konkurencji po ustaniu stosunku pracy dopuszczalne jest zastrzeżenie kary umownej na rzecz byłego pracodawcy w razie niewykonania lub nienależytego wykonania przez byłego pracownika obowiązku powstrzymywania się od działalności konkurencyjnej (wyrok SN z 10 października 2003 r., I PK 528/02). Kara umowna przysługująca pracodawcy za złamanie przez pracownika zakazu konkurencji nie powinna być rażąco wyższa od odszkodowania należnego pracownikowi (wyrok SN z 27 stycznia 2004 r., I PK 222/03).

Podstawa prawna:

  • art. 1011–1013 Kodeksu pracy,
  • § 2 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia MPiPS z 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe (DzU nr 161, poz. 1106 ze zm.),
  • art. 21 ust. 1 pkt 3 lit. d ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (DzU z 2012 r., poz. 361).

Orzecznictwo:

  • wyrok SN z 10 października 2002 r. (I PKN 560/01, OSNP-wkł. 2003/3/8),
  • uchwała SN z 3 grudnia 2003 r. (III PZP 16/03, OSNP 2004/7/116),
  • uchwała SN z 11 kwietnia 2001 r. (III ZP 7/01, OSNP 2002/7/155),
  • wyrok SN z 10 października 2003 r. (I PK 528/02, OSNP 2004/19/336),
  • wyrok SN z 27 stycznia 2004 r. (I PK 222/03, PiZS 2006/8/31).

 

Poszerzaj swoją wiedzę, korzystając z naszego programu
INFORLEX Książki dla Firm
INFORLEX Książki dla Firm
Tylko teraz
598,00 zł
798,00
Przejdź do sklepu
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Lista obecności a ewidencja czasu pracy – różnice

    Lista obecności pracowników - czy jest obowiązkowa? Czy zastępuje ewidencję czasu pracy? Jakie informacje można zamieścić w tych dokumentach kadrowych? Czy można prowadzić je w elektroniczny sposób? Wyjaśniamy w artykule.

    Pracodawca dyskryminuje pracownika - co można zrobić?

    Dyskryminacja w pracy - kiedy można mówić o nierównym traktowaniu pracowników? Co można zrobić, kiedy pracodawca dyskryminuje pracownika?

    Wpłaty do PPK także od wynagrodzenia po ustaniu zatrudnienia

    Wpłaty do PPK nalicza się także od wynagrodzenia wypłaconego uczestnikowi PPK po ustaniu zatrudnienia. Czy nalicza się je od nagrody stanowiącej podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe? Jeśli tak, to w jakiej wysokości procentowej?

    Ile wynosi najniższa krajowa?

    Najniższa krajowa w 2021 i 2022 r. - ile wynosi brutto i netto? Jaka jest stawka godzinowa? Oto kalkulator wynagrodzeń.

    Praca zdalna w Kodeksie pracy - zmiany w projekcie

    Praca zdalna w Kodeksie pracy - jest nowa wersja projektu nowelizacji. Co się zmieni?

    Rejestracja w urzędzie pracy a umowa zlecenie, dzieło, działalność

    Rejestracja w urzędzie pracy - czy bezrobotny może wykonywać pracę na podstawie umowy zlecenia, umowy o dzieło lub prowadzić działalność nierejestrowaną?

    Prezeska, prawniczka, psycholożka - kobiety o feminatywach

    Feminatywy - jakim językiem pisane są oferty pracy? Jak kobiety oceniają żeńskie nazwy stanowisk, np. prezeska, prawniczka, psycholożka? Oto wyniki badania.

    Zezwolenie na pracę sezonową dla cudzoziemca - jak uzyskać [PORADNIK]

    Zezwolenie na pracę sezonową dla cudzoziemca. Od 1 stycznia 2018 roku obowiązują nowe regulacje prawne dotyczące cudzoziemców świadczących prace sezonową. O zezwolenie typu S, czyli na pracę sezonową, mogą ubiegać się pracodawcy, którzy planują zatrudnić obcokrajowców do pracy w rolnictwie, ogrodnictwie lub turystyce.

    Błędy w umowie o pracę - jak je poprawić?

    Błędy w umowie o pracę w zakresie wynagrodzenia i innych świadczeń - jak je poprawić?

    Pracodawcy nie chcą pracy zdalnej [BADANIE]

    Praca zdalna nie jest dla pracodawców najlepszym rozwiązaniem. Prawie wszyscy chcą powrotu do biur. Wprowadzą elastyczne godziny rozpoczęcia i zakończenia pracy.

    Udzielanie zaległego urlopu wypoczynkowego - ustawa o covid-19

    Zaległy urlop wypoczynkowy - jak udzielić zgodnie z ustawą o COVID-19?

    Urząd pracy pomoże zmienić pracę

    Urząd pracy pomoże zmienić pracę i kwalifikacje pracownika. Obecnie skupia się na zatrudnianiu bezrobotnych. Rząd chce rozszerzyć jego kompetencje.

    Utrata pracy i finanse - obawy pracowników

    Utrata pracy i finanse to główne zmartwienia polskich pracowników. Ratują ich jednak deficyty kadrowe.

    Ukąszenie kleszcza a wypadek przy pracy - obowiązki pracodawcy

    Ukąszenie kleszcza - czy to może być wypadek przy pracy? Czy pracodawca zatrudniający pracowników do pracy na świeżym powietrzu ma obowiązek zabezpieczenia ich przed kleszczami?

    Sygnalista w firmie od 17 grudnia 2021 r. - co z ustawą?

    Sygnalista w firmie musi być wdrożony od 17 grudnia 2021 r. Polska musi implementować przepisy unijne do 16 grudnia tego roku. Co z ustawą o sygnalistach?

    Urlop wypoczynkowy - kalkulator

    Urlop wypoczynkowy - kalkulator wymiaru urlopu wypoczynkowego pozwala wyliczyć, ile dni urlopu przysługuje pracownikowi.

    Piloci wycieczek i przewodnicy turystyczni - zwolnienie z ZUS

    Piloci wycieczek i przewodnicy turystyczni mogą składać wnioski o zwolnienie z ZUS za lipiec, sierpień i wrzesień 2020 r. Do kiedy? Jakie warunki należy spełnić?

    Sklepiki szkolne - Tarcza Antykryzysowa

    Sklepiki szkolne - Tarcza Antykryzysowa przyznaje postojowe i zwolnienie z ZUS. Jakie kody PKD? Jakie warunki należy spełnić? Do kiedy złożyć wniosek?

    Sklepiki szkolne, piloci wycieczek i przewodnicy - wsparcie z ZUS

    Sklepiki szkolne, piloci wycieczek i przewodnicy - wsparcie z ZUS otrzymują wsparcie z ZUS. Mogą liczyć na postojowe i zwolnienie z opłacania składek. Do kiedy można składać wnioski?

    Minimalna płaca w 2022 r. brutto netto

    Minimalna płaca w 2022 r. wyniesie 3000 zł brutto. Ile to netto?

    Emerytura brutto netto - kalkulator

    Emerytura brutto - ile to netto? Kalkulator emerytalny pozwala ustalić wysokość emerytury. Oblicz.

    Ochrona przedemerytalna - ile lat?

    Ochrona przedemerytalna - ile lat trwa ochrona przed zwolnieniem? Od ilu lat pracownika zaczyna obowiązywać pracodawcę?

    Strategia Demograficzna 2040 - ocena Konfederacji Lewiatan

    Strategia Demograficzna 2040 jest zbyt ogólna i nie odpowiada współczesnym trendom związanym z rodziną. Jak ocenia ją Konfederacja Lewiatan?

    Zwolnienie lekarskie musi wskazywać aktualny adres pobytu

    Zwolnienie lekarskie musi wskazywać aktualny adres pobytu. Czy trzeba poinformować ZUS o zmianie miejsca pobytu?

    Zmiana dostawcy PPK wymaga konsultacji z załogą

    Zmiana dostawcy PPK wymaga konsultacji z załogą czyli z zakładową organizacją związkową lub inną reprezentacją osób zatrudnionych.