Kategorie

Kasa zapomogowo-pożyczkowa - jakie zmiany od 1 stycznia 2019 r.

Paulina Sołtys
radca prawny, doktor nauk prawnych z dziedziny prawo pracy, trener, szkoleniowiec z zakresu prawa pracy i zatrudniania cudzoziemców
Kasa zapomogowo-pożyczkowa - jakie zmiany od 1 stycznia 2019 r./fot.Shutterstock
Kasa zapomogowo-pożyczkowa - jakie zmiany od 1 stycznia 2019 r./fot.Shutterstock
fot. Shutterstock
Jakie są zasady korzystania z kasy zapomogowo-pożyczkowej po zmianie przepisów, które miały miejsce 1 stycznia 2019 r.? Kto może być jej członkiem od 1 stycznia 2019 r.?

Pracodawcy mają możliwość utworzenia pracowniczej kasy zapomogowo- pożyczkowej. Celem funkcjonowania kasy jest udzielanie jej członkom pomocy materialnej. Ta pomoc może mieć postać długoterminowych lub krótkoterminowych pożyczek i zapomóg. Kapitałem kasy są wpłaty jej członków. Od 1 stycznia 2019 r. członkami kasy mogą być osoby zatrudnione na innej podstawie niż stosunek pracy.

Na możliwość utworzenia u pracodawcy kasy zapomogowo-pożyczkowej wskazuje ustawa o związkach zawodowych (art. 39 ustawy o związkach zawodowych). Natomiast podstawowe zasady funkcjonowania kasy określa rozporządzenie w sprawie pracowniczych kas zapomogowo-pożyczkowych oraz spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych w zakładach pracy (dalej: rozporządzenie w sprawie kas). Przepisy tego rozporządzenia są uzupełniane przez statuty (lub regulaminy) obowiązujące u pracodawcy, zawierające szczegółowe warunki działalności kasy i udzielania wsparcia z jej środków.

Kto może utworzyć kasę i być jej członkiem od 1 stycznia 2019 r.

Od 1 stycznia 2019 r. definicja osoby, która może być członkiem kasy zapomogowo-pożyczkowej, jest szersza. Od tego dnia bowiem prawo do członkostwa w kasie mają osoby wykonujące pracę zarobkową. Należy przez to rozumieć nie tylko pracownika (osobę zatrudnioną na podstawie umowy o pracę, powołania, wyboru, mianowania lub spółdzielczej umowy o pracę), ale też osobę świadczącą pracę za wynagrodzeniem na innej podstawie niż stosunek pracy, jeżeli nie zatrudnia do tego rodzaju pracy innych osób, niezależnie od podstawy zatrudnienia, oraz ma takie prawa i interesy związane z wykonywaniem pracy, które mogą być reprezentowane i bronione przez związek zawodowy. Ponadto od 1 stycznia 2019 r. pojęcie "zakład pracy" zostało zastąpione określeniem "pracodawca".

Przez pracodawcę należy rozumieć pracodawcę w rozumieniu art. 3 Kodeksu pracy, czyli jednostkę organizacyjną choćby nie posiadała osobowości prawnej, a także osobę fizyczną jeżeli zatrudniają one pracowników oraz jednostkę organizacyjną, choćby nie posiadała osobowości prawnej, a także osobę fizyczną, jeżeli zatrudniają one inną niż pracownik osobę wykonującą pracę zarobkową, niezależnie od podstawy tego zatrudnienia (art. 39 ust. 1 w zw. z art. 11 pkt 1-2 ustawy o związkach zawodowych).

Wskazana zmiana pojęć ma znaczenie w kontekście podmiotów uprawnionych do tworzenia i wstępowania do kasy zapomogowo-pożyczkowej. Pomimo zmian w ustawie o związkach zawodowych rozporządzenie w sprawie kas pozostało bowiem w dotychczasowym brzmieniu - nadal posługuje się sformułowaniami "zakład pracy" i "pracownik". Należy jednak przyjąć, że wskazane rozporządzenie trzeba stosować z uwzględnieniem nowych, obowiązujących obecnie definicji. Przyjęcie innej koncepcji prowadziłoby do nierównego traktowania tych podmiotów.

Polecamy: Monitor Prawa Pracy i Ubezpieczeń

Kiedy można utworzyć kasę

Pracownicza kasa zapomogowo-pożyczkowa może być utworzona u pracodawcy, jeśli co najmniej 10 osób wykonujących pracę zarobkową (dotychczas pracowników) zadeklaruje gotowość wstąpienia do kasy (§ 2 ust. 1 rozporządzenia w sprawie kas). Członkami kasy zapomogowo-pożyczkowej mogą być osoby wykonujące pracę zarobkową, emeryci i renciści (byli pracownicy tego pracodawcy lub jego następcy prawnego - w razie przejścia zakładu pracy na innego pracodawcę na podstawie art. 231 Kodeksu pracy), bez względu na przynależność związkową. W sytuacji gdy mniej niż 10 zatrudnionych zadeklaruje członkostwo w kasie zakładowej, możliwe jest utworzenie kasy międzyzakładowej (tworzonej wspólnie przez więcej niż jednego pracodawcę).

Jak przystąpić do kasy

Aby przystąpić do kasy zapomogowo-pożyczkowej, należy złożyć stosowną deklarację, wpłacić wpisowe, a następnie wpłacać osobiście miesięczny wkład członkowski lub wyrazić zgodę na potrącanie wkładu z przysługujących należności z tytułu zatrudnienia.

Wzór oświadczenia członka kasy zapomogowo-pożyczkowej w deklaracji o przystąpieniu do kasy

(…)

§ 8

Oświadczam, że:

będę ściśle przestrzegać przepisów obowiązującego regulaminu, który jest mi znany, uchwał walnego zebrania oraz postanowień władz PKZP*,

opłacę wpisowe określone Statutem,

deklaruję miesięczny wkład członkowski w wysokości ______ (kwota wynagrodzenia lub jego procent),

zgadzam się na potrącenie przez pracodawcę z mojego wynagrodzenia, zasiłków z ubezpieczenia społecznego zadeklarowanych wkładów oraz spłaty udzielanych mi pożyczek i upoważniam Zarząd PKZP do bezpośredniego podejmowania tych należności w zakładzie pracy. Zgoda ta obowiązuje przez cały czas trwania członkostwa,

przyjmuję do wiadomości, że wycofanie przeze mnie zgody na potrącenie mi wkładów i spłaty pożyczek spowoduje skreślenie mnie z listy członków PKZP,

zobowiązuję się zawiadomić Zarząd PKZP o każdej zmianie mojego miejsca zamieszkania,

w razie mojej śmierci wpłacone przeze mnie wkłady członkowskie, po potrąceniu ewentualnego zadłużenia, należy wypłacić __________ (wskazać uprawnioną osobę lub ogólne zasady dziedziczenia).

* PKZP - pracownicza kasa zapomogowo-pożyczkowa

Formy pomocy materialnej udzielanej ze środków kasy i SKOK

W danym zakładzie pracy może działać jedna kasa zapomogowo-pożyczkowa lub SKOK (spółdzielcza kasa oszczędnościowo-kredytowa). Głównym celem działania kasy jest udzielanie członkom pomocy materialnej w formie pożyczek długo- i krótkoterminowych oraz zapomóg, w miarę posiadanych środków, na zasadach określonych w statucie kasy. Z kolei celem spółdzielczej kasy oszczędnościowo-kredytowej jest zapewnienie jej członkom źródła pożyczek zgodnie z ideą finansowej samopomocy. Na podstawie obowiązujących przepisów pracodawca ma pewne obowiązki w zakresie funkcjonowania i tworzenia kasy, w szczególności w zakresie (§ 4 rozporządzenia w sprawie kas):

  • zapewnienia pomieszczeń biurowych i odpowiednio zabezpieczonego miejsca na przechowywanie pieniędzy,
  • transportu pieniędzy z banku,
  • prowadzenia księgowości, obsługi kasowej i prawnej,
  • dostarczania druków i formularzy,
  • dokonania na rzecz kasy i SKOK potrąceń na listach płac, listach wypłat zasiłków z FUS - wpisowego, wkładów miesięcznych czy spłaty pożyczek,
  • przyjmowania wpłat wnoszonych przez emerytów i rencistów oraz osoby przebywające na urlopach wychowawczych,
  • odprowadzania wpłat na rachunek bankowy kasy lub SKOK,
  • informowania przynajmniej raz w roku członków kas o stanie ich wkładów i zadłużeń.

Członkowie kasy mają m.in. prawo do gromadzenia w niej oszczędności według zasad określonych w statucie, korzystania z pożyczek, a także - w razie zdarzeń losowych - do ubiegania się o udzielenie zapomogi.


Udzielanie pożyczek

Pożyczka jest udzielana z funduszu oszczędnościowo-pożyczkowego kasy, który powstaje z wkładów członkowskich i jest przeznaczony na udzielanie pożyczek. Aby uzyskać pożyczkę lub zapomogę finansowaną z kasy, zatrudniony musi złożyć stosowny wniosek. We wniosku powinien wskazać m.in., w jakiej wysokości wnosi o udzielenie pożyczki, wykazać możliwości finansowe jej spłaty i propozycję spłaty pożyczki. We wniosku można także zaproponować poręczycieli. Sposób spłaty pożyczki powinien być określony przez osobę zatrudnioną. Może to być spłata ratalna lub potrącanie określonych kwot z wynagrodzenia. Decyzję o przyznaniu i okresie oraz warunkach spłaty pożyczki lub zapomogi podejmuje zarząd kasy. Do kompetencji zarządu należy też podejmowanie decyzji w sprawie odraczania spłaty pożyczek. Podstawą do udzielenia pożyczki będzie umowa zawarta między osobą zatrudnioną a kasą.

Umowa pożyczki reguluje zasady oraz warunki zwrotu pobranej pożyczki. W sytuacji gdy pracownik deklaruje spłatę pożyczki poprzez potrącanie określonych kwot z wynagrodzenia, w umowie powinno znaleźć się przykładowo postanowienie:

Pożyczkobiorca wyraża zgodę na potrącanie rat pożyczki bezpośrednio przez pracodawcę z należnego wynagrodzenia i innych świadczeń przysługujących w związku z zatrudnieniem.

Jeśli osoba zatrudniona pobierająca pożyczkę z kasy ustanawia poręczycieli, szczegółowe informacje w tym zakresie powinny znaleźć się również w umowie.

Wzór zapisu w umowie pożyczki o zabezpieczeniu spłaty przez poręczycieli

(…)

§ 9.

1. Poręczyciele oświadczają, iż zostali poinformowani o fakcie zawarcia umowy pożyczki nr _______ pomiędzy Pożyczkodawcą a Pożyczkobiorcą.

2. Na podstawie niniejszej umowy Poręczyciele poręczają w całości do kwoty_________ za opisane w § ___ zobowiązania Pożyczkobiorcy.

3. Poręczenie zostaje udzielone na okres trwania pożyczki, nie dłużej niż do dnia spłaty pożyczki.

4. W przypadku zwłoki Pożyczkobiorcy w wykonaniu zobowiązań wobec Pożyczkodawcy, o których mowa w § ___, Pożyczkodawca prześle Pożyczkobiorcy i Poręczycielom wezwanie do zapłaty, a po bezskutecznym upływie wyznaczonego terminu może żądać od Poręczycieli spełnienia świadczenia. Odpowiedzialność poręczycieli jest solidarna.

5. W przypadku, o którym mowa w ust. 4, Poręczyciele oświadczają, iż wyrażają zgodę na potrącanie ze swojego wynagrodzenia i innych świadczeń związanych z zatrudnieniem rat pożyczki lub spłaty w całości zadłużenia w przypadku ustania zatrudnienia.

PODSTAWA PRAWNA:

  • art. 11, art. 39 ustawy z 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych - j.t. Dz.U. z 2019 r. poz. 263

  • art. 2-3, art. 231 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - j.t. Dz.U. z 2018 r. poz. 917; ost.zm. Dz.U. z 2018 r. poz. 2432

  • § 1-10, § 28, § 31 rozporządzenia Rady Ministrów z 19 grudnia 1992 r. w sprawie pracowniczych kas zapomogowo-pożyczkowych oraz spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych w zakładach pracy - Dz.U. Nr 100, poz. 502

Chcesz dowiedzieć się więcej, sięgnij po naszą publikację
Umowy o pracę – zawieranie i rozwiązywanie
Umowy o pracę – zawieranie i rozwiązywanie
Tylko teraz
Źródło: Monitor Prawa Pracy i Ubezpieczeń
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Potrącenie zaległości ZUS z emerytury od 2022 r.

    Potrącenie zaległości składkowych z emerytury, renty i zasiłku będzie możliwe od 2022 r. ZUS odliczy składkę zdrowotną, podatek i należności składkowe nieopłacone w terminie. Do jakiej wysokości?

    Niemcy: niezaszczepieni bez rekompensaty za czas kwarantanny

    Niezaszczepieni nie otrzymają rekompensaty za czas kwarantanny. Nowe przepisy w Niemczech zaczną obowiązywać od 1 listopada 2021 r.

    Praca zdalna a work-life balance

    Praca zdalna a work-life balance - za dużo work i za mało life? Z badania "Candidate Pulse" wynika, ze praca zdalna zachwiała balansem między życiem prywatnym i zawodowym. Pracownicy odczuwają również więcej presji ze strony pracodawców.

    Pracodawca sprawdzi certyfikat covid [VIDEO]

    Pracodawca sprawdzi certyfikat covid? Najpewniej tak, ale na zasadzie dobrowolności. Co to oznacza? Na to i inne pytania odpowiada Stanisław Szwed, wiceminister pracy, polityki społecznej i rodziny.

    Obniżenie wieku emerytalnego jako fatalna decyzja [VIDEO]

    Obniżenie wieku emerytalnego było fatalną decyzją. Ekonomiści negatywnie oceniają niższy i zróżnicowany dla kobiet i mężczyzn wiek emerytalny w Polsce.

    Co pandemia uświadomiła menadżerom? [VIDEO]

    Pandemia a zarządzanie - co kryzys wywołany pandemią uświadomił menadżerom? Okazało się, że kapitał ludzki jest niezwykle ważny. Duże znaczenie ma także zdolność do szybkich zmian.

    Kodeks pracy art. 30

    Kodeks pracy w art. 30 wylicza sposoby rozwiązania umowy o pracę: porozumienie stron, wypowiedzenie, dyscyplinarka i upływ czasu.

    Kontroferta dla pracownika - co to jest?

    Kontroferta dla pracownika - co to jest i w jakim celu się ją stosuje? Czy warto przyjąć kontrofertę?

    Jesienna rekrutacja w logistyce - jak zachęcić do pracy w firmie?

    Startuje jesienna rekrutacja w logistyce. Jakich pracowników brakuje? Jak zachęcić do pracy w danej firmie? Co przyciąga pracowników?

    Kontrole PIP na małych budowach 2021 - wyniki

    Kontrole PIP na małych budowach zostały wzmożone w 2021 r. Z danych statystycznych wynika, że to właśnie na małych budowach jest najwięcej wypadków przy pracy. Jakie są wyniki kontroli PIP?

    Praca sezonowa - prawa cudzoziemców przez cały rok

    Praca sezonowa - prawa cudzoziemców nie są sezonowe. Przypomina o tym PIP w kampanii "Prawa przez cały rok". Jak zatrudnić cudzoziemca na podstawie zezwolenia na pracę sezonową? Czym jest umowa o pomocy przy zbiorach?

    Europejskie Porozumienie dotyczące aktywnego starzenia się

    Europejskie Porozumienie podpisane w 2017 r. dotyczy aktywnego starzenia się i podejścia międzypokoleniowego w pracy. Realizując je, w Polsce powstało "Porozumienie strony pracowników oraz strony pracodawców RDS na rzecz aktywnego starzenia". Wypracowano w nim szereg rozwiązań na rzecz aktywnego starzenia się.

    Kiedy zmiana czasu na zimowy w 2021?

    Kiedy jest zmiana czasu na zimowy w 2021 r.? Czy ostatni raz przestawiamy zegarki jesienią? Jak zmiana czasu wpływa na czas pracy w nocy?

    Wypłata wynagrodzenia za pracę w sobotę, niedzielę

    Wypłata wynagrodzenia za pracę to podstawowy obowiązek pracodawcy. Co w przypadku, gdy dzień wypłaty wynagrodzenia wypada w sobotę lub niedzielę?

    Jak niemieccy pracodawcy przygotowują się na 4 falę covid?

    4 fala covid przewidywana jest na jesień 2021 r. Statystyki wskazują na tendencję wzrostową zakażeń. Jak niemieccy pracodawcy przygotowują się na ten trudny czas?

    Weryfikacja szczepień pracowników - projekt

    Weryfikacja szczepień pracowników - trwają prace nad projektem nowych przepisów. Czy pracodawcy będą mogli sprawdzić fakt zaszczepienia się przeciw COVID-19 przez pracowników?

    Umowa o dzieło - ZUS, zgłoszenie

    Umowa o dzieło - zgłoszenie do ZUS jest obowiązkowe od 2021 r. Jaki jest termin na zgłoszenie? Kto musi zgłosić umowę do ZUS?

    Zmiany w ubezpieczeniach społecznych od 18 września 2021 r.

    Najnowsze zmiany w ubezpieczeniach społecznych weszły w życie 18 września 2021 r. Sprawdź, co się zmieni.

    Wypalenie zawodowe podstawą zwolnienia lekarskiego od 2022 r.

    Wypalenie zawodowe od 2022 r. będzie podstawą do otrzymania zwolnienia lekarskiego (l4). Czym jest wypalenie? Jakie są objawy? Jak przeciwdziałać?

    Przeniesienie urlopu na kolejną umowę - wzór porozumienia

    Przeniesienie urlopu wypoczynkowego na kolejną umowę o pracę może nastąpić na mocy porozumienia stron. Jak je prawidłowo sporządzić? Oto wzór porozumienia.

    Ostatnie dni na wniosek o zwolnienie z ZUS!

    Wniosek o zwolnienie z ZUS - sklepiki szkolne i piloci muzealnych wycieczek mają ostatnie dni na ubieganie się o zwolnienie z obowiązku opłacania składek ZUS.

    Podwyższona kwota wolna od potrąceń - covid

    Podwyższona kwota wolna od potrąceń została przewidziana w tarczy na czas pandemii COVID-19. Kogo dotyczy? Ile wynosi?

    Usprawiedliwienie nieobecności w pracy - szczepienie

    Usprawiedliwienie nieobecności w pracy z powodu szczepienia - kiedy jest możliwe? Czy szczepienie dziecka uzasadnia zwolnienie od pracy?

    Kobiety najwięcej ucierpiały na pandemii

    Kobiety najwięcej straciły w czasie pandemii. To one częściej były zwalniane. Spadł na nie ciężar opieki nad dziećmi i pracy jednocześnie. Jak wpłynęło to na ich zdrowie?

    Płace rosną, bo firmy walczą o pracowników

    Płace rosną wszędzie. Wszystkie kody PKD odnotowały w sierpniu 2021 r. podwyżki wynagrodzeń. Firmy walczą w ten sposób o pracowników.