Kategorie

Dwa dni na opiekę nad dzieckiem - nowy art. 188 Kp

Krzysztof Stucke
Kancelaria Prawa Pracy
Dwa dni na opiekę nad dzieckiem - nowy art. 188 Kp/ fot. Fotolia
Dwa dni na opiekę nad dzieckiem - nowy art. 188 Kp/ fot. Fotolia
Zwolnienie od pracy z zachowaniem prawa do wynagrodzenia w związku z wychowywaniem co najmniej jednego dziecka przysługuje pracownikowi w wymiarze 2 dni lub 16 godzin (art. 188 Kp). Nieskorzystanie z omawianego uprawnienia nie powoduje jego przejścia na kolejny rok.

„Nowy” art. 188 kp

Art. 188 Kodeksu pracy

§ 1. Pracownikowi wychowującemu przynajmniej jedno dziecko w wieku do 14 lat przysługuje w ciągu roku kalendarzowego zwolnienie od pracy w wymiarze 16 godzin albo 2 dni, z zachowaniem prawa do wynagrodzenia.

§ 2. O sposobie wykorzystania w danym roku kalendarzowym zwolnienia, o którym mowa w § 1, decyduje pracownik w pierwszym wniosku o udzielenie takiego zwolnienia złożonym w danym roku kalendarzowym.

§ 3. Zwolnienie od pracy, o którym mowa w § 1, udzielane w wymiarze godzinowym, dla pracownika zatrudnionego w niepełnym wymiarze czasu pracy ustala się proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy tego pracownika. Niepełną godzinę zwolnienia od pracy zaokrągla się w górę do pełnej godziny.

Polecamy produkt: Kodeks pracy 2019. Praktyczny komentarz z przykładami 

Stan prawny po 2.1.2016 r.

Zwolnienie od pracy z zachowaniem prawa do wynagrodzenia w związku z wychowywaniem co najmniej jednego dziecka przysługuje pracownikowi albo w wymiarze 16 godzin lub w wymiarze 2 dni niezależnie od liczby wychowywanych dzieci (własnych lub przysposobionych). Nieskorzystanie z omawianego uprawnienia nie powoduje jego przejścia na kolejny rok.

Określenie wymiaru zwolnienia w sposób godzinowy i dzienny ma na celu zagwarantowanie pracownikowi elastyczność w korzystaniu z tego prawa. Pracownik nie musi korzystać z całego dnia wolnego, ale np. z jednej godziny dziennie. Choć przyjęte rozwiązania zapewniają pracownikom swoisty liberalizm w podejmowaniu decyzji, to jednak ustawodawca zdaje się nie przewidział „ukrytych” konsekwencji tej regulacji w odniesieniu do pracodawców, zwłaszcza że przepis nie limituje ilości dokonywanych zwolnień. Nic nie stoi na  przeszkodzie, by pracownik w ciągu roku skorzystał 16 razy po 1 godzinie zwolnienia. W konkretnych okolicznościach może to powodować poważne zakłócenia w organizacji pracy a nawet spowodować paraliż niektórych zadań realizowanych przez zakłady pracy.

Reklama

Osoba uprawniona ma prawo do zwolnienia niezależnie od wymiaru i systemu czasu pracy, w którym pracuje. Oznacza to, że pracownik ma interes w korzystaniu z dwóch dni wolnych w przypadku pracy w równoważnym systemie czasu pracy. Wtedy skorzysta, bowiem z większej ilości wolnych godzin niż 16. Tak samo jak korzystnym jest korzystanie z dwóch dni wolnych w przypadku pracy w niepełnym wymiarze, jeśli pracownik pracuje, np. co drugi dzień po 8 godzin. Powyższe wynika z tego, że w przypadku wybrania przez pracownika niepełnoetatowego formuły godzinowej, wymiar zwolnienia godzinowego ustala się proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy pracownika.

Decyzję o sposobie wykorzystania tego zwolnienia podejmuje pracownik, co powinno nastąpić w pierwszym wniosku o udzielenie takiego zwolnienia złożonym w danym roku kalendarzowym. Wniosek taki jest wiążący w trakcie całego roku kalendarzowego. Każdy kolejny pracodawca jest „związany” wcześniejszą decyzją pracownika. Fakt ten wywodzony będzie z treści świadectwa pracy.

Nieskorzystanie z omawianego uprawnienia w danym roku kalendarzowym nie powoduje, że 2 dni lub 16 godzin stają się zaległe i przechodzą na następny rok kalendarzowy. Do zwolnienia na opiekę nad dzieckiem nie stosuje się per analogiam regulacji właściwych dla urlopu wypoczynkowego. Choroba pracownika w dniu wykorzystywania prawa do opieki nad dzieckiem nie powoduje obowiązku udzielenia zwolnienia na opiekę nad dzieckiem w innym terminie, a niewykorzystanie dni wolnych na opiekę w okresie zatrudnienia w żadnym przypadku nie powoduje przekształcenia tego uprawnienia w ekwiwalent pieniężny.

Stan prawny przed 2 stycznia 2016 r.

Reklama

Wspomniany przepis skierowany jest do pracowników wychowujących co najmniej jedno dziecko w wieku do 14 lat. Tak jak w kilku innych przepisach Kodeksu pracy ustawodawca korzysta z pojęcia wychowywania, co oznacza, że odnosi się do stanu faktycznego. Tym samym dotyczy to nie tylko rodziców, ale także pracowników niebędących rodzicami, w tym pracowników niezwiązanych z dzieckiem więzią formalnej opieki lub przysposobienia, jednakże nie ma zastosowania do rodziców niewychowujących dzieci.

Nie oznacza to, że dni wolne muszą być wykorzystane na działalność tylko i wyłącznie opiekuńczą. Bez znaczenia dla prawa skorzystania z art. 188 kp jest to, czy drugi z rodziców pozostaje w zatrudnieniu, czy nie. Tak samo jak bez znaczenia jest to, czy drugi z rodziców korzysta z innych kodeksowych uprawnień związanych z uprawnieniami rodzicielskimi (np. urlop wychowawczy, urlop macierzyński ).

Osobie uprawnionej, wychowującemu przynajmniej jedno dziecko w wieku do 14 lat przysługuje w ciągu roku kalendarzowego zwolnienie od pracy na 2 dni, z zachowaniem prawa do wynagrodzenia. Treść art. 188 kp powinna być komentowana w taki sposób, że zwolnienie przysługuje pracownikowi do ukończenia przez dziecko 14 roku życia - a nie do ostatniego dnia roku kalendarzowego, w którym dziecko ukończyło 14 rok życia. Taka interpretacja jest też powszechna w doktrynie przedmiotu (np. M. Nałęcz w: K. Walczak, Kodeks pracy. Komentarz, Wydawnictwo C.H.Beck 2010 oraz A. Malinowski, Urlopy pracownicze. Komentarz, Wydawnictwo C.H.Beck 2010).

Pracownik ma prawo do dwóch dni, niezależnie od wymiaru i systemu czasu pracy, w którym został zatrudniony. W przypadku pracy w niepełnym wymiarze czasu pracy przysługują również 2 dni kalendarzowe. Wymiar 2 dni nie zależy od stażu pracy, oraz innych przerw w pracy, jeśli takowe miały miejsce (np. urlopów wszelkich rodzajów). Uprawnienie to przysługuje od pierwszego dnia zatrudnienia, niezależnie od rodzaju umowy.

Wymiar wspomnianych dni wolnych na opiekę odnosi się do roku kalendarzowego, bez względu na liczbę pracodawców na jego przestrzeni. W celu uniknięcia udzielania dni wolnych w zawyżonym wymiarze, w świadectwie pracy oprócz informacji określonych w art. 97 § 2 KP zamieszcza się również informacje niezbędne do ustalenia uprawnień ze stosunku pracy i uprawnień z ubezpieczenia społecznego, dotyczące: m.in. wykorzystania w roku kalendarzowym, w którym ustał stosunek pracy, zwolnienia od pracy przewidzianego w art. 188 kp. W przypadku zatrudnieniu u kilku pracodawców uznać można, że uprawnienie przysługuje u wszystkich pracodawców. W przeciwnym wypadku przepis nie spełniałby swojej funkcji, jaką jest zapewnienie całego wolnego dnia.

Pracownik będący rodzicem lub opiekunem dziecka w wieku do 14 lat powinien złożyć pracodawcy oświadczenie o zamiarze lub o braku zamiaru korzystania z uprawnień rodzicielskich określonych w art. 1891 kp, które w formie pisemnego dokumentu powinno zostać złożone w „części B” akt osobowych pracownika (§ 6 ust. 2 pkt 2 lit. c rozp. MPiPS z 28.5.1996 r. w sprawie zakresu prowadzenia przez pracodawców dokumentacji w sprawach związanych ze stosunkiem pracy oraz sposobu prowadzenia akt osobowych pracownika, Dz.U. Nr 62, poz. 286 ze zm.). Ani z przepisów Kodeksu pracy, ani rozporządzenia nie wynika natomiast, czy takie oświadczenie ma być przez pracownika składane w każdym roku, czy tylko jednorazowo. Logicznym wydaje się założenie, że pracownik powinien złożyć takie oświadczenie jednorazowo i uaktualnić je dopiero, gdy zmieni zamiar w zakresie korzystania z w/w uprawnień. Z drugiej strony nie ma przeszkód, aby pracodawca zwrócił się do pracowników o coroczne składanie takich oświadczeń - wszystkie one będą jednak musiały być przechowywane w aktach osobowych pracowników.

Zadaj pytanie na naszym FORUM!

Poszerzaj swoją wiedzę, korzystając z naszego programu
INFORLEX Książki dla Firm
INFORLEX Książki dla Firm
Tylko teraz
598,00 zł
798,00
Przejdź do sklepu
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Obowiązek szczepień dla niektórych grup zawodowych?

    Obowiązek szczepień dla niektórych grup zawodowych może wejść w życie?

    Pracownicy punktów szczepień jak funkcjonariusze publiczni

    Pracownicy punktów szczepień będą traktowani jak funkcjonariusze publiczni. Co to oznacza?

    Zaświadczenie z ZUS ściągniesz z Internetu

    Zaświadczenie o wysokości emerytury lub zasiłku z ZUS można ściągnąć z Internetu. Jak stworzyć elektroniczne potwierdzenie?

    PIP - coraz częstsze kontrole i decyzje

    Kontrole PIP odbywają się coraz częściej. Gdzie jest ich najwięcej? Jakie branże są najczęściej kontrolowane?

    Kalkulator wynagrodzeń Polski Ład - zlecenie 2022

    Kalkulator wynagrodzeń od umów zlecenie w 2022 r. - jak Polski Ład wpłynie na wysokość wynagrodzenia netto przy zleceniu?

    IOSKU: ile masz na koncie w ZUS?

    IOSKU czyli informacja o tym, ile masz na koncie w ZUS. Jak sprawdzić? Ile wyniesie przyszła emerytura?

    Polski Ład - kalkulator wynagrodzeń, umowa o pracę

    Polski Ład - kalkulator wynagrodzeń pozwala obliczyć dla umowy o pracę wysokość pensji netto, zaliczki na podatek dochodowy oraz składki na ubezpieczenie społeczne w 2022 r.

    Lista obecności a ewidencja czasu pracy – różnice

    Lista obecności pracowników - czy jest obowiązkowa? Czy zastępuje ewidencję czasu pracy? Jakie informacje można zamieścić w tych dokumentach kadrowych? Czy można prowadzić je w elektroniczny sposób? Wyjaśniamy w artykule.

    Pracodawca dyskryminuje pracownika - co można zrobić?

    Dyskryminacja w pracy - kiedy można mówić o nierównym traktowaniu pracowników? Co można zrobić, kiedy pracodawca dyskryminuje pracownika?

    Wpłaty do PPK także od wynagrodzenia po ustaniu zatrudnienia

    Wpłaty do PPK nalicza się także od wynagrodzenia wypłaconego uczestnikowi PPK po ustaniu zatrudnienia. Czy nalicza się je od nagrody stanowiącej podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe? Jeśli tak, to w jakiej wysokości procentowej?

    Ile wynosi najniższa krajowa?

    Najniższa krajowa w 2021 i 2022 r. - ile wynosi brutto i netto? Jaka jest stawka godzinowa? Oto kalkulator wynagrodzeń.

    Praca zdalna w Kodeksie pracy - zmiany w projekcie

    Praca zdalna w Kodeksie pracy - jest nowa wersja projektu nowelizacji. Co się zmieni?

    Rejestracja w urzędzie pracy a umowa zlecenie, dzieło, działalność

    Rejestracja w urzędzie pracy - czy bezrobotny może wykonywać pracę na podstawie umowy zlecenia, umowy o dzieło lub prowadzić działalność nierejestrowaną?

    Prezeska, prawniczka, psycholożka - kobiety o feminatywach

    Feminatywy - jakim językiem pisane są oferty pracy? Jak kobiety oceniają żeńskie nazwy stanowisk, np. prezeska, prawniczka, psycholożka? Oto wyniki badania.

    Zezwolenie na pracę sezonową dla cudzoziemca - jak uzyskać [PORADNIK]

    Zezwolenie na pracę sezonową dla cudzoziemca. Od 1 stycznia 2018 roku obowiązują nowe regulacje prawne dotyczące cudzoziemców świadczących prace sezonową. O zezwolenie typu S, czyli na pracę sezonową, mogą ubiegać się pracodawcy, którzy planują zatrudnić obcokrajowców do pracy w rolnictwie, ogrodnictwie lub turystyce.

    Błędy w umowie o pracę - jak je poprawić?

    Błędy w umowie o pracę w zakresie wynagrodzenia i innych świadczeń - jak je poprawić?

    Pracodawcy nie chcą pracy zdalnej [BADANIE]

    Praca zdalna nie jest dla pracodawców najlepszym rozwiązaniem. Prawie wszyscy chcą powrotu do biur. Wprowadzą elastyczne godziny rozpoczęcia i zakończenia pracy.

    Udzielanie zaległego urlopu wypoczynkowego - ustawa o covid-19

    Zaległy urlop wypoczynkowy - jak udzielić zgodnie z ustawą o COVID-19?

    Urząd pracy pomoże zmienić pracę

    Urząd pracy pomoże zmienić pracę i kwalifikacje pracownika. Obecnie skupia się na zatrudnianiu bezrobotnych. Rząd chce rozszerzyć jego kompetencje.

    Utrata pracy i finanse - obawy pracowników

    Utrata pracy i finanse to główne zmartwienia polskich pracowników. Ratują ich jednak deficyty kadrowe.

    Ukąszenie kleszcza a wypadek przy pracy - obowiązki pracodawcy

    Ukąszenie kleszcza - czy to może być wypadek przy pracy? Czy pracodawca zatrudniający pracowników do pracy na świeżym powietrzu ma obowiązek zabezpieczenia ich przed kleszczami?

    Sygnalista w firmie od 17 grudnia 2021 r. - co z ustawą?

    Sygnalista w firmie musi być wdrożony od 17 grudnia 2021 r. Polska musi implementować przepisy unijne do 16 grudnia tego roku. Co z ustawą o sygnalistach?

    Urlop wypoczynkowy - kalkulator

    Urlop wypoczynkowy - kalkulator wymiaru urlopu wypoczynkowego pozwala wyliczyć, ile dni urlopu przysługuje pracownikowi.

    Piloci wycieczek i przewodnicy turystyczni - zwolnienie z ZUS

    Piloci wycieczek i przewodnicy turystyczni mogą składać wnioski o zwolnienie z ZUS za lipiec, sierpień i wrzesień 2020 r. Do kiedy? Jakie warunki należy spełnić?

    Sklepiki szkolne - Tarcza Antykryzysowa

    Sklepiki szkolne - Tarcza Antykryzysowa przyznaje postojowe i zwolnienie z ZUS. Jakie kody PKD? Jakie warunki należy spełnić? Do kiedy złożyć wniosek?