Kategorie

Opieka nad dzieckiem do lat 14 - zmiany 2016

Dziennik Gazeta Prawna
Największy polski dziennik prawno-gospodarczy
Łukasz Prasołek
Łukasz Prasołek
Opieka nad dzieckiem do lat 14 - zmiany 2016
Opieka nad dzieckiem do lat 14 - zmiany 2016
Fotolia
Od 2 stycznia 2016 r. pracownicy - rodzice mogą zdecydować czy chcą skorzystać ze zwolnienia od pracy w związku z opieką nad dzieckiem do lat 14 - w dniach czy w godzinach. Kiedy opłaca się opieka w dniach, a kiedy w godzinach?

Zgodnie z nowym brzmieniem art. 188 ustawy z 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 1502 ze zm.; dalej: k.p.) mogą oni zdecydować, czy skorzystają z tego uprawnienia po staremu, a więc w wymiarze dwóch dni, czy po nowemu, dzieląc nieobecność na 16 godzin.

Na czym polegają zmiany

Reklama

Do tej pory rodzice mieli uprawnienie do dwóch dni zwolnienia od pracy z zachowaniem prawa do wynagrodzenia, które było niezależne od liczby posiadanych dzieci, wymiaru etatu czy systemu czasu pracy, w jakim świadczą obowiązki. Mogli jednak podzielić się nim po jednym dniu.

Od 2 stycznia pracownik może wykorzystać wolne na opiekę w wymiarze dwóch dni albo 16 godzin. Co ważne, o dokonanym wyborze nie musi informować pracodawcy w styczniu, a ten nie może zażądać od niego złożenia oświadczenia w tej kwestii. Z przepisu wynika bowiem wyraźnie, że o sposobie wykorzystania w danym roku kalendarzowym opieki nad dzieckiem decyduje pracownik w pierwszym wniosku o udzielenie takiego zwolnienia od pracy złożonym w tym roku kalendarzowym. Oznacza to, że pracodawca może nie wiedzieć, jak będzie udzielane zwolnienie, a więc powinien być przygotowany na obydwie możliwości. [przykład 1]

Polecamy produkt: Nowe prawa rodziców – zasiłki, urlopy, zwolnienia (książka)

Wybór dokonany przez pracownika jest wiążący tylko w danym roku kalendarzowym. W kolejnych latach może on na zmianę wykorzystywać opiekę w dniach lub godzinach.

W art. 188 k.p. uregulowano też zasady zwolnienia na opiekę dla zatrudnionych w niepełnym wymiarze czasu pracy. Tacy pracownicy nie skorzystają z pełnych 16 godzin opieki, gdyż uprawnienie to ma charakter proporcjonalny do wymiaru etatu, w jakim pracownik jest zatrudniony. Na zasadzie analogicznej jak przy urlopach wypoczynkowych wprowadzono z kolei zasadę zaokrąglania wymiaru zwolnienia w górę do pełnej godziny, gdyż proporcja 16 godzin i niektórych wymiarów etatów nie będzie dawała wyników w pełnych godzinach. [przykład 2]

Kiedy opłaca się opieka w dniach

Opieka wykorzystywana w dniach jest udzielana na dotychczasowych zasadach, czyli są to dwa dni pracy danego pracownika bez przeliczania na godziny. Udziela się jej na dni robocze wynikające z harmonogramu czasu pracy. Skorzystanie z tego uprawnienia spowoduje więc dwa dni nieobecności w pracy, choć wymiar godzinowy tej nieobecności może być różny. [przykład 3]

Reklama

Mając to na uwadze, należy stwierdzić, że osobom zatrudnionym w systemach równoważnych, skróconego tygodnia pracy czy weekendowym, w których dniówki robocze są dłuższe niż osiem godzin, może się bardziej opłacać wykorzystywanie opieki nad dzieckiem w dniach. Podobnie sytuacja wygląda w przypadku niepełnoetatowców, którzy pracowaliby w sposób nierównomierny, mając w grafikach zaplanowane różne długości dniówek lub np. same 8-godzinne dni pracy. Różnicy w sposobie wykorzystania zwolnienia nie będzie jedynie wtedy, gdy zatrudniony na część etatu pracuje stałą liczbę godzin przez pięć dni w tygodniu. [przykład 4]

Wybór sposobu wykorzystywania opieki nad dzieckiem w dniach może być jednak uzasadniony, jeśli niepełnoetatowiec pracowałby tylko po osiem godzin albo w wymiarze jeszcze dłuższym, będąc zatrudnionym w równoważnym systemie czasu pracy.

Polecamy: Kodeks pracy 2016 z komentarzem + poradnik w prezencie

Kiedy korzystniejsza opieka godzinowa

Abstrahując od przypadków, gdy wykorzystanie opieki nad dzieckiem w godzinach spowoduje dłuższą nieobecność w pracy, korzystność tej metody przejawia się przede wszystkim w możliwości wykorzystania opieki na część dniówki roboczej, a nawet tylko kilka godzin. Możliwe będzie wyjście na dwie godziny i powrót do pracy na dalszą część dniówki, a wykorzystywanie zwolnienia od pracy w ten sposób pozwoli na załatwienie np. ośmiu spraw po dwie godziny w różnych terminach, a nie tylko dwóch w sytuacji, gdyby brać opiekę w dniach. Ta zaleta może przeważyć na rzecz wykorzystywania przez pracowników opieki w godzinach. Tak udzielane zwolnienie w niektórych przypadkach może stać się także alternatywą dla wyjść prywatnych, które albo trzeba odpracować, albo których wykorzystanie spowoduje obniżenie wynagrodzenia pracownika.

Bez wątpienia wykorzystywanie opieki w godzinach opłaca się pracownikom, których obowiązują krótsze niż 8-godzinna normy czasu pracy. Dotyczy to osób ze znacznym lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności oraz pracowników podstawowej działalności podmiotów leczniczych. Ustawodawca wprowadził bowiem zwolnienie w wymiarze jednakowym dla ogółu zatrudnionych wynoszące 16 godzin (co jest konsekwencją pomnożenia normy dobowej 8-godzinnej wynikającej z kodeksu pracy przez dwa dni opieki). Nie wprowadzono jednak zasady powiązania wymiaru zwolnienia na opiekę nad dzieckiem z długością normy czasu pracy. Zatem dla zatrudnionych w podmiotach leczniczych, w których norma dobowa wynosi 7 godzin 35 minut, oraz dla niepełnosprawnych korzystających z 7-godzinnej normy czasu pracy korzystniejszy będzie wybór 16-godzinnej opieki, która zawsze będzie większa niż wymiar dwóch dniówek tych osób. [przykład 5]

Dokumenty i systemy rejestracji czasu pracy

Wybór zwolnienia na opiekę w dniach lub godzinach jest dla pracodawców dużym utrudnieniem. Przede wszystkim muszą przygotować wzory wniosków zawierające obydwa warianty. W związku z tym, że w wielu firmach wnioski mają postać elektroniczną, konieczne jest ich dostosowanie do nowych możliwości. Powinny uwzględniać dwa warianty do wyboru – opiekę w dniach lub w godzinach. Podobnych zmian należy dokonać w programach do rejestracji czasu pracy i w systemach kadrowo-płacowych, gdyż te dotychczas odnotowywały tylko opiekę w dniach. W szczególności w systemach tych trzeba wprowadzić możliwość zablokowania jednego z wariantów wykorzystania zwolnienia po złożeniu przez pracownika pierwszego wniosku w danym roku.

Ponadto od 2 stycznia 2016 r. możliwe jest wystąpienie w jednym dniu kilku absencji godzinowych, a niestety większość programów kadrowo-płacowych będzie miała kłopot z zarejestrowaniem takiego przypadku. Z opieki nad dzieckiem będą mogli również korzystać pracownicy łączący urlop rodzicielski z pracą, co w praktyce będzie oznaczało konieczność zarejestrowania pracy i dwóch rodzajów absencji. [przykład 6]

Opieka nad dzieckiem jest uprawnieniem przysługującym w roku kalendarzowym, a więc w przypadku osób odchodzących z pracy w trakcie roku powinna być ona wpisywana w świadectwie pracy, gdyż wpływa na uprawnienia u kolejnego pracodawcy. Niestety wzór świadectwa pracy nie został na czas zmieniony i nadal przewiduje opiekę jedynie w dniach. Pracodawcy będą musieli to skorygować, wpisując liczbę wykorzystanych godzin (lub dni) opieki nad dzieckiem do lat 14.

Inne problemy

Przepisy nie regulują również sposobu wnioskowania o zwolnienie od pracy na opiekę nad dzieckiem. Może to budzić wątpliwości w niektórych kwestiach, np. co do terminu złożenia wniosku. Brak regulacji w tej sferze może oznaczać, że wniosek można złożyć bezpośrednio przed wyjściem i może to być także w środku dnia pracy, gdyż nie jest nigdzie uregulowane, że zwolnienie na opiekę nie może wystąpić w środku dniówki roboczej. [przykład 7]

Ponadto korzystanie z tego uprawnienia przyniesie kolejne problemy praktyczne na gruncie ubezpieczeń społecznych, gdyż może się przecież zdarzyć, że pracownik będzie korzystał z opieki przez dwie godziny i wracając do pracy, ulegnie wypadkowi. W tym zakresie pojawi się problem z jego kwalifikacją – czy będzie to wypadek w pracy, czy w drodze do pracy, czy w ogóle nie będzie podlegał ochronie wynikającej z ubezpieczenia wypadkowego.

Nowelizacja pozostawia wiele znaków zapytania

Zmieniony art. 188 kodeksu pracy będzie niestety budził w praktyce wiele kontrowersji. Jego lakoniczna regulacja nie rozstrzygnęła bowiem wielu podstawowych kwestii związanych z udzielaniem zwolnienia na opiekę nad dzieckiem w godzinach. Nasuwają się następujące pytania:

Czy minimalnym okresem zwolnienia od pracy jest jedna godzina, czy można go udzielać także w minutach, np. 45 minut?

Jak ustalić uprawnienia do zwolnienia z tytułu opieki nad dzieckiem osoby zatrudnianej w trakcie roku kalendarzowego, która nigdzie wcześniej nie pracowała – czy ma ona prawo do pełnych 16 godzin, czy też wymiar zwolnienia należy ustalać proporcjonalnie?

Jak ustalić uprawnienia do zwolnienia od pracy pracownika zatrudnionego w niepełnym wymiarze czasu pracy, który zmienia wymiar etatu w trakcie roku?

Czy rodzice mogą się podzielić nierówno zwolnieniem na opiekę nad dzieckiem, np. jedno skorzysta z czterech godzin, a drugie z 12 godzin opieki nad dzieckiem?

Od redakcji. Powyższe pytania zadaliśmy Ministerstwu Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, jednak do dnia zamknięcia niniejszego wydania nie otrzymaliśmy odpowiedzi.

PRZYKŁAD 1

Konsekwencje wyboru

We wrześniu 2016 r. dwóch pracowników zatrudnionych w podstawowym systemie czasu pracy złoży wnioski o wolne z tytułu opieki nad dziećmi, z tym że pierwszy zawnioskuje o jeden dzień, a drugi o osiem godzin opieki, która także przełoży się na całodniową nieobecność w pracy. Wnioski te są dla pracodawcy wiążące w zakresie dalszego udzielania opieki nad dzieckiem i wynika z nich, że pierwszy pracownik musi wykorzystać pozostałe uprawnienie w postaci kolejnego dnia opieki, a drugi może rozbić pozostałe mu osiem godzin na krótsze odcinki godzinowe.

PRZYKŁAD 2

Zaokrąglenie przy niepełnym etacie

Pracownik zatrudniony na 1/3 etatu wybrał korzystanie ze zwolnienia na opiekę nad dzieckiem w formie godzinowej, a więc ma prawo do 1/3 x 16 godzin, czyli 5,33 godziny opieki nad dzieckiem, co po zaokrągleniu w górę daje prawo do skorzystania z sześciu godzin opieki.

PRZYKŁAD 3

Dni wolne przy równoważnym czasie pracy

Pracownik zatrudniony w systemie równoważnego czasu pracy w ochronie ma wyznaczane służby po 12 lub 24 godziny. A więc w zależności od tego, na jaki dzień zawnioskuje o udzielenie opieki nad dzieckiem, będzie to nieobecność w pracy w wymiarze 12 lub aż 24 godzin. Zatem maksymalny wymiar tego zwolnienia w skali roku może wynieść nawet 48 godzin (dwa dni po 24 godziny).

PRZYKŁAD 4

Sposób nie ma znaczenia

Pracownica zatrudniona na 1/2 etatu pracuje od poniedziałku do piątku w godzinach 8.00–12.00. Wybierając dwa dni opieki nad dzieckiem, wykorzysta osiem godzin zwolnienia od pracy, gdyż jej dniówki są zawsze 4-godzinne, a więc będzie to taki sam wymiar nieobecności, jak w przypadku drugiego sposobu jej wykorzystania, czyli godzinowego, gdyż 1/2 x 16 godzin to dokładnie osiem godzin.

PRZYKŁAD 5

Zwolnienie dla personelu medycznego

Pielęgniarka oddziałowa pracuje w systemie podstawowym od poniedziałku do piątku w godzinach od 8.00 do 15.35, a pozostały personel pielęgniarski – w systemie równoważnym na dwie zmiany po 12 godzin (od 8.00 do 20.00 i od 20.00 do 8.00). Pielęgniarce oddziałowej opłaca się wykorzystać opiekę w godzinach, gdyż nawet gdyby wzięła ją jako pełne dwa dni, to zostanie jej jeszcze do wykorzystania 50 minut. Pozostałym pielęgniarkom opłaca się wykorzystać dwa dni opieki, gdyż przełoży się to na nieobecność w wymiarze 24 godzin.

PRZYKŁAD 6

Razem z urlopem rodzicielskim

Pracownik łączy pracę na 1/2 etatu z urlopem rodzicielskim. Pracuje od poniedziałku do piątku w godzinach 8.00–12.00, a na pozostałe godziny pracy (do 16.00) ma udzielony urlop rodzicielski. Zakładając, że w dniu pracy weźmie dwie godziny opieki nad dzieckiem od 10.00 do 12.00, w tej rubryce w ewidencji powinny się znaleźć trzy symbole: 8.00–10.00 praca, 10.00–12.00 opieka nad dzieckiem do lat 14, 12.00–16.00 urlop rodzicielski.

PRZYKŁAD 7

Złożenie wniosku w środku dnia

Pracownica pracuje w godzinach 8.00–16.00 od poniedziałku do piątku. We wtorek o 10.30 dyrektorka przedszkola, do którego uczęszcza jej córka, zadzwoniła do pracownicy z informacją, że dziecko miało wypadek na placu zabaw i wezwano pogotowie ratunkowe. Po tym telefonie pracownica składa wniosek o opiekę nad dzieckiem na pięć godzin – od 11.00 do 16.00. Ze względu na brak jakiejkolwiek regulacji w tym zakresie wydaje się, że pracodawca powinien udzielić takiego zwolnienia od pracy.

Poszerzaj swoją wiedzę, czytając naszą publikację
Karta Nauczyciela. Komentarz (PDF)
Karta Nauczyciela. Komentarz (PDF)
Tylko teraz
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Urlop wypoczynkowy - kalkulator

    Urlop wypoczynkowy - kalkulator wymiaru urlopu wypoczynkowego pozwala wyliczyć, ile dni urlopu przysługuje pracownikowi.

    Piloci wycieczek i przewodnicy turystyczni - zwolnienie z ZUS

    Piloci wycieczek i przewodnicy turystyczni mogą składać wnioski o zwolnienie z ZUS za lipiec, sierpień i wrzesień 2020 r. Do kiedy? Jakie warunki należy spełnić?

    Sklepiki szkolne - Tarcza Antykryzysowa

    Sklepiki szkolne - Tarcza Antykryzysowa przyznaje postojowe i zwolnienie z ZUS. Jakie kody PKD? Jakie warunki należy spełnić? Do kiedy złożyć wniosek?

    Sklepiki szkolne, piloci wycieczek i przewodnicy - wsparcie z ZUS

    Sklepiki szkolne, piloci wycieczek i przewodnicy - wsparcie z ZUS otrzymują wsparcie z ZUS. Mogą liczyć na postojowe i zwolnienie z opłacania składek. Do kiedy można składać wnioski?

    Minimalna płaca w 2022 r. brutto netto

    Minimalna płaca w 2022 r. wyniesie 3000 zł brutto. Ile to netto?

    Emerytura brutto netto - kalkulator

    Emerytura brutto - ile to netto? Kalkulator emerytalny pozwala ustalić wysokość emerytury. Oblicz.

    Ochrona przedemerytalna - ile lat?

    Ochrona przedemerytalna - ile lat trwa ochrona przed zwolnieniem? Od ilu lat pracownika zaczyna obowiązywać pracodawcę?

    Strategia Demograficzna 2040 - ocena Konfederacji Lewiatan

    Strategia Demograficzna 2040 jest zbyt ogólna i nie odpowiada współczesnym trendom związanym z rodziną. Jak ocenia ją Konfederacja Lewiatan?

    Zwolnienie lekarskie musi wskazywać aktualny adres pobytu

    Zwolnienie lekarskie musi wskazywać aktualny adres pobytu. Czy trzeba poinformować ZUS o zmianie miejsca pobytu?

    Zmiana dostawcy PPK wymaga konsultacji z załogą

    Zmiana dostawcy PPK wymaga konsultacji z załogą czyli z zakładową organizacją związkową lub inną reprezentacją osób zatrudnionych.

    Emerytura bez podatku – tabela

    Emerytura bez podatku - tabela z kwotą netto w 2021 r. i po zmianach w 2022 r. wskazuje, ile emeryt otrzyma na rękę po podwyżce.

    Pracownik oczekuje elastyczności zatrudnienia

    Elastyczność zatrudnienia - tego oczekuje pracownik od miejsca pracy.

    Pracownicy ocenili sytuację w zakładach pracy [BADANIE]

    Sytuacja w zakładach pracy została oceniona przez pracowników. Jakie są wyniki badania CBOS?

    Kasy zapomogowo-pożyczkowe u pracodawców - projekt ustawy

    Kasy zapomogowo-pożyczkowe u pracodawców - komisje sejmowe pozytywnie zaopiniowały projekt ustawy. Projekt reguluje zasady tworzenia, organizowania i działania kas w zakładach pracy.

    Pracownicy PIP z dodatkowym urlopem wypoczynkowym

    Dodatkowy urlop wypoczynkowy zostanie przyznany niektórym pracownikom PIP. Ile dni?

    Emerytury czerwcowe od 2009 do 2019 r. - ponowne przeliczenie

    Emerytury czerwcowe od 2009 do 2019 r. będą ponownie przeliczone. Takie rozwiązanie przewiduje nowelizacja ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

    Państwowy egzamin na maszynistę od 2023 r. - projekt

    Państwowy egzamin na maszynistę od 2023 r. przewiduje projekt nowelizacji ustawy o transporcie kolejowym. Co się zmieni?

    Szczepienia pracowników przeciwko COVID-19 - stanowisko PIP

    Szczepienia pracowników przeciwko COVID-19 są celowe i zasadne, lecz mają charakter dobrowolny. To oficjalne stanowisko PIP na temat szczepień pracowników.

    Pracownik niepełnosprawny - zwolnienie lekarskie, czas pracy

    Pracownik niepełnosprawny - jakie ma uprawnienia? Jakie są zasady przebywania na zwolnieniu lekarskim? Jaki jest wymiar czasu pracy pracownika niepełnosprawnego? Co z urlopem wypoczynkowym?

    5 korzyści z audytu wynagrodzeń

    Audyt wynagrodzeń przynosi liczne korzyści. Poniższy artykuł omawia 5 najważniejszych z nich.

    Badania do celów sanitarno-epidemiologicznych

    Badania sanitarno-epidemiologiczne to dodatkowa weryfikacja zdrowotna wymagana do pracy, przy wykonywaniu której istnieje możliwość przeniesienia zakażenia lub choroby zakaźnej na inne osoby.

    Reforma rynku pracy w Polsce

    Reforma rynku pracy w Polsce jest częścią Krajowego Planu Odbudowy. Jakie zmiany zakłada nowy model polityki zatrudnienia?

    Zakaz noszenia hidżabu w miejscu pracy - wyrok TSUE

    Hidżab w miejscu pracy - pod pewnymi warunkami można wprowadzić zakaz noszenia hidżabu w pracy. Tak zdecydował TSUE w swoim wyroku. Krytykuje go Prezydent Turcji.

    Ile osób odbiera telefony służbowe na urlopie?

    Telefon służbowy na urlopie? Ile osób odbiera je podczas urlopowego wypoczynku?

    Przeciętne wynagrodzenie i zatrudnienie - czerwiec i II kwartał 2021

    Przeciętne wynagrodzenie i zatrudnienie - ile wyniosło w czerwcu i II kwartale 2021 r.? GUS podaje kwoty.