Kategorie

Czy możliwe jest "odwrócenie" rozliczania czasu pracy

Michał Culepa
Michał Culepa
Michał Culepa Culepa
Michał Culepa Culepa
W pewnych sytuacjach możliwe jest rozliczanie czasu pracy w ten sposób, że najpierw jest udzielany pracownikom czas wolny (z powodu np. braku zamówień), a następnie (gdy pojawia się konieczność uruchomienia i zwiększenia produkcji czy sprzedaży) odpracowywanie wskazanego wyżej czasu wolnego - pod warunkiem ustalenia takich zasad rozliczania czasu pracy w przepisach zbiorowego prawa pracy, tj. porozumienia ze związkami zawodowymi lub układu zbiorowego pracy, zawartych skutecznie i zgodnie z prawem (wyrok Sądu Najwyższego z 7 maja 2008 r., II PK 331/07).

Reklama

W firmie M., będącej spółką - córką jednego z niemieckich koncernów branży motoryzacyjnej, zawarto porozumienie zbiorowe ze związkami zawodowymi. W myśl postanowień tego porozumienia utworzono tzw. bank godzin pracy. Polegał on na tym, że w okresie sezonowego braku zamówień pracownicy nie wykonywali pracy. Zamiast tego otrzymywali zwykłe wynagrodzenie. Godziny nieprzepracowane notowano w odpowiedniej ewidencji, po czym, w okresie wzmożonej produkcji (zwłaszcza przy realizacji dużych zamówień) nieprzepracowane godziny odpracowywano. Odpracowywanie odbywało się w stosunku 1 godz. pracy do 1,5 godz. nieprzepracowanej w okresie braku zamówień.

Mechanizm ten przypominał więc swego rodzaju „odwrócenie” godzin nadliczbowych, gdzie według art. 1512 § 2 Kodeksu pracy udzielenie czasu wolnego w zamian za czas przepracowany w godzinach nadliczbowych może nastąpić także bez wniosku pracownika. W takim przypadku pracodawca udziela czasu wolnego od pracy, najpóźniej do końca okresu rozliczeniowego, w wymiarze o połowę wyższym niż liczba przepracowanych godzin nadliczbowych, jednak nie może to spowodować obniżenia wynagrodzenia należnego pracownikowi za pełny miesięczny wymiar czasu pracy. Tu sytuacja była odwrotna - najpierw były godziny nieprzepracowane, a później praca, najczęściej przekraczająca normy dobowe i średniotygodniowe. Pracownikom wypłacano za pracę normalne wynagrodzenie, bez dodatków - jeżeli ilość pracy odpowiadała czasowi nieprzepracowanemu wcześniej.

Zasady te koncern M. stosował w macierzystych zakładach niemieckich, podobne metody rozliczania czasu pracy stosowano także - na podstawie układów zbiorowych lub porozumień ze związkami zawodowymi - w innych krajach.

Reklama

W polskich zakładach taka praktyka napotkała jednak poważne trudności. Już w 2006 r. porozumienie to zakwestionowała Państwowa Inspekcja Pracy. W tym samym roku do sądu wpłynął pozew Rafała P. żądającego zapłaty wynagrodzenia z dodatkiem za nadgodziny za okres od czerwca do grudnia 2005 r. Warto wspomnieć, że pracownik ów rozwiązał umowę o pracę bez wypowiedzenia z powodu ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków pracowniczych. Powodem tym było niewypłacenie należności za nadgodziny.

Sąd I instancji zasądził żądane wynagrodzenie za nadgodziny, potwierdzając tym samym opinię PIP o prawomocności porozumienia. Sąd wskazał, że w istocie w okresie wskazanym przez powoda nastąpił przestój (przerwa związana z brakiem zamówień), a następnie praca w nadgodzinach (w okresie realizacji zamówień). W związku z tym doszło do zaniżenia wynagrodzenia, a pracodawca działał co najmniej w warunkach winy nieumyślnej. Orzeczenie to potwierdził sąd apelacyjny, oddalając odwołanie spółki M. Pozwana spółka złożyła skargę kasacyjną, która została uwzględniona. Sąd Najwyższy uchylił wyrok II instancji i skierował sprawę do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy uzasadniając orzeczenie wskazał, że rozpatrujące sprawę sądy ograniczyły się tylko do stwierdzenia niezgodności postanowień porozumienia z przepisami Kodeksu pracy. A przecież - argumentował sąd - art. 59 konstytucji daje prawo związkom zawodowym do zawierania z pracodawcami porozumień w kwestiach dotyczących stosunków pracy. To, czy porozumienie jest mniej czy bardziej korzystne od powszechnie obowiązujących przepisów prawa pracy, powinno być oceniane szeroko. W sprawie w ogóle nie wzięto pod uwagę faktu, że sporny „bank godzin pracy” był ustalony w porozumieniu zbiorowym, o którym mowa w art. 9 Kodeksu pracy. Zawarły go wszystkie związki zawodowe działające w spółce M., a pracownicy nie protestowali przeciwko zasadom rozliczania godzin pracy określonym w porozumieniu.

Należy zauważyć - podkreślił Sąd Najwyższy - oczywiste korzyści z zawarcia tego porozumienia. Przede wszystkim zachowywane są miejsca pracy, zdecydowanie korzystniejszy jest przelicznik godzin pracy do godzin nieprzepracowanych.

Sąd wskazał, że okresów nieświadczenia pracy wynikających z braku zamówień nie można traktować jako przestoju w rozumieniu art. 81 § 1 Kodeksu pracy. (co próbowały uczynić sądy obu instancji). W tym stanie faktycznym trudno mówić o gotowości do pracy, skoro pracownicy zostali wprost zwolnieni z obowiązku wykonywania pracy przez pewien okres.

Na zakończenie Sąd Najwyższy odniósł się do zasadności rozwiązania przez pracownika umowy o pracę bez wypowiedzenia (art. 55 Kodeksu pracy). Budzi ono poważne wątpliwości - stwierdził sąd - nie da się w tym przypadku przypisać winy pracodawcy. Musiał on bowiem stosować się do postanowień zawartego porozumienia. Dlatego sąd rozpatrujący ponownie sprawę powinien wyjaśnić okoliczności zawarcia porozumienia i jego obowiązywanie. Ponadto należy zbadać zasadność roszczenia pracownika w kontekście art. 8 Kodeksu pracy, czyli zasad współżycia społecznego - stwierdził Sąd Najwyższy zamykając rozprawę.

Michał Culepa

Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Stawka godzinowa 2022 – netto, zlecenie

    Stawka godzinowa 2022 i umowa zlecenie – kwota netto i brutto? Ile wynosi minimalne wynagrodzenie na umowach cywilnoprawnych, a ile na umowie o pracę?

    Elektroniczny system kadrowy na praca.gov.pl - nowa ustawa

    Elektroniczny system kadrowy na praca.gov.pl to ułatwienie dla mikroprzedsiębiorcy, rolnika i osoby fizycznej. Za pomocą systemu będzie można zawrzeć umowę o pracę i zlecenia. Automatycznie dokona zgłoszenia do ZUS i KAS, wyliczy wynagrodzenie, składki, podatki i rozliczy urlopy.

    Podwyżka minimalnego wynagrodzenia 2022 a inne świadczenia

    Podwyżka minimalnego wynagrodzenia w 2022 r. wpłynie na wysokość innych świadczeń, np. odprawy, odszkodowania, wynagrodzenia za czas gotowości do pracy i przestój, dodatek za pracę w nocy. Ile wyniosą?

    Praca w upały - zalecenia GIP

    Praca w upały - GIP wydał zalecenia dla pracodawców w związku z wysokimi temperaturami. Jakie obowiązki bhp mają pracodawcy względem pracowników?

    Staż z urzędu pracy 2021 - wynagrodzenie, urlop, L4, ciąża

    Staż z urzędu pracy odbywa osoba bezrobotna. Jakie wynagrodzenie za staż należy się w 2021 r.? Czy stażysta ma prawo do L4 i urlopu? Co w przypadku ciąży?

    Umowa o pomocy przy zbiorach - KRUS 2021

    Umowa o pomocy przy zbiorach w 2021 r. - rolnicy ubezpieczeni w KRUS mogą podpisywać umowy cywilnoprawne na pomoc przy zbiorach. Jaka jest stawka godzinowa?

    Strategia Demograficzna 2040 - zmiany w Kodeksie pracy

    Strategia Demograficzna 2040 przewiduje duże zmiany w Kodeksie pracy. Rodzice będą chronieni przed zwolnieniem i zapewnia się im elastyczną pracę.

    Urlop rodzicielski - rewolucyjne zmiany w 2022 r.

    Urlop rodzicielski - do 2 sierpnia 2022 r. wejdą w życie rewolucyjne zmiany w urlopach rodzicielskich dla ojców. Co się zmieni?

    Bonusy i dni wolne dla zaszczepionych pracowników - PIP

    Bonusy i dni wolne dla zaszczepionych pracowników - co na to PIP? Czy to zgodne z Kodeksem pracy?

    Sygnalista - nowe przepisy od grudnia 2021 r.

    Sygnalista - nowe przepisy implementujące dyrektywę unijną mają wejść w życie w grudniu 2021 r. Kto to sygnalista? Jaki będzie system zgłaszania nieprawidłowości w zakładzie pracy?

    Pracownicy fizyczni w czasie pandemii [RAPORT]

    Pracownicy fizyczni - jak wpłynęła na nich pandemia COVID-19? Zapoznaj się z wynikami raportu "Kariera okiem fachowca".

    Ilu Polaków pracuje po 60. roku życia?

    Praca po 60. roku życia - ilu Polaków nadal pracuje po ukończeniu 60 lat?

    Minimalne wynagrodzenie w 2022 r. netto

    Minimalne wynagrodzenie w 2022 r. wyniesie 3000 zł brutto. Ile to netto?

    Ustawa dezubekizacyjna - Trybunał Konstytucyjny

    Ustawa dezubekizacyjna - Trybunał Konstytucyjny orzekł, że obniżenie renty inwalidzkiej byłym funkcjonariuszom służb bezpieczeństwa PRL jest zgodne z konstytucją.

    Minimalna płaca w 2022 r. - 3000 zł brutto

    Minimalna płaca w 2022 r. - 3000 zł brutto to propozycja rządu. Minimalna stawka godzinowa wyniesie 19,50 zł brutto.

    Waloryzacja środków na kontach i subkontach ZUS 2021

    Waloryzacja środków zgromadzonych na kontach i subkontach w ZUS odbywa się corocznie w czerwcu. W 2021 r. wyniosła 5,41%. O ile zwiększył się stan kont przyszłych emerytów?

    System kadrowo-płacowy - od czego zależy cena?

    System kadrowo-płacowy a cena - od czego zależy, ile kosztuje?

    Konkurs "HR OF CHANGE" – 18 czerwca poznamy zwycięzców!

    Konkurs "HR OF CHANGE" - już 18 czerwca ogłoszeni zostaną zwycięzcy! Kto otrzyma nagrodę w kategoriach: szkolenia i rozwój, zarządzanie zmianą, HR Business Partnering?

    Niepełny etat a praca ponadwymiarowa - jak wynagradzać?

    Niepełny etat a praca ponadwymiarowa - jak wynagradzać pracownika zatrudnionego na część etatu za pracę w godzinach ponadwymiarowych?

    Dodatek wyrównawczy do wynagrodzenia - jak obliczyć?

    Dodatek wyrównawczy do wynagrodzenia - jakie są zasady jego przyznawania? Jak obliczyć wysokość dodatku wyrównawczego?

    Transfer oszczędności PPK - pracodawca może pomóc

    Transfer oszczędności PPK - pracodawca może pomóc pracownikowi (uczestnikowi PPK) w przeniesieniu oszczędności między rachunkami PPK. Ustawa o PPK określa dwie takie sytuacje.

    Zatrudnienie Brytyjczyka po brexicie

    Zatrudnienie Brytyjczyka po brexicie - jak brexit wpłynął na zatrudnienie pracownika z Wielkiej Brytanii w Polsce? Co z dokumentami? Jakich formalności trzeba dokonać?

    Nadanie statusu płatnika składek - wyrok TK (K 15/16)

    Wyrok Trybunału Konstytucyjnego o sygn. akt K 15/16 - czy TK uznał wniosek o nadanie statusu płatnika składek pracodawcy, którego pracownik wykonuje na jego rzecz pracę w ramach umowy cywilnoprawnej zawartej z osobą trzecią?

    Zadaniowy czas pracy a praca zdalna

    Zadaniowy czas pracy a praca zdalna - jak wprowadzić? Jak ewidencjonować i kontrolować czas pracy zdalnej w systemie zadaniowym?

    Dlaczego pracodawcy płacą Ukraińcom więcej niż Polakom?

    Pracodawcy chcą płacić Ukraińcom więcej niż Polakom? Dlaczego?