Kategorie

Konsekwencje prawne niezapewnienia pracownikowi odpoczynku

Artur Dawid Samek
radca prawny, ekspert z zakresu prawa pracy
Odpoczynek tygodniowy /fot. Fotolia
Odpoczynek tygodniowy /fot. Fotolia
Fotolia
Obowiązek zapewnienia pracownikowi czasu wolnego od pracy w ramach odpoczynku wynika z przepisów prawa pracy. Regulacja zawarta w Kodeksie pracy nie zawiera jednak wskazania, jakie konsekwencje poniesie pracodawca, jeśli nie wywiąże się z tego obowiązku. Omawianym zagadnieniem zajął się więc Sąd Najwyższy. 

Na podstawie art. 132 i 133 Kodeksu pracy pracownikowi przysługują okresy  odpoczynku dobowego oraz tygodniowego wolne od pracy. Pracodawca ma obowiązek udzielenia pracownikowi nieprzerwanie min. 35 godzin w każdym tygodniu obejmującym 7 kolejnych dni kalendarzowych – rozpoczynając od pierwszego dnia okresu rozliczeniowego ustalonego przez pracodawcę w rozkładach czasu pracy – w tym co najmniej 11 godzin nieprzerwanego odpoczynku w każdej dobie.

 Odpoczynek tygodniowy w wyjątkowych przypadkach może być krótszy (chociaż trwać musi nie mniej niż 24 godziny). Stanie się tak w razie:

  • prowadzenia akcji ratowniczej w celu ochrony życia lub zdrowia ludzkiego, ochrony mienia lub środowiska albo usunięcia awarii,    
  • gdy praca, wykonywana jest przez pracowników zarządzających w imieniu pracodawcy zakładem pracy,
  • zmiany pory wykonywania pracy przez pracownika w związku z jego przyjściem na inną zmianę, zgodnie z ustalonym rozkładem czasu pracy.

 Tygodniowy okres odpoczynku powinien obejmować niedzielę, zaś jeśli pracownik wykonuje pracę dozwoloną w niedzielę, odpoczynek tygodniowy może być wyznaczony w innym dniu. Przykładowo pracownik rozpoczynający pracę o godzinie 9.00 w poniedziałek najdłużej (łącznie z godzinami nadliczbowymi) może świadczyć pracę do godziny 22.00 – 13 godzin, jeśli następnego dnia rozpoczyna pracę o godzinie 9.00.

Zobacz również: Już 707 firm wprowadziło elastyczny czas pracy

 Konsekwencje nieudzielenia czasu wolnego w ramach odpoczynku

Reklama

 Z powodu braku konsekwencji nieudzielenia czasu wolnego w ramach odpoczynku przez pracownika zagadnieniem tym zajął się Sąd Najwyższy. Zgodnie z jego orzecznictwem naruszenie przez pracodawcę prawa pracownika do odpoczynku dobowego i tygodniowego rodzi odpowiedzialność cywilnoprawną pracodawcy na podstawie art. 300 Kodeksu pracy. Przepis ten stanowi, iż w sprawach nieuregulowanych przepisami prawa pracy do stosunku pracy należy stosować odpowiednio przepisy Kodeksu cywilnego, o ile nie są one sprzeczne z zasadami prawa pracy. Tym samym naruszenie pracodawcy umożliwia dochodzenie zadośćuczynienia przez pracownika na podstawie art. 448 k.c. z uwagi na naruszenie dóbr osobistych pracownika lub też odszkodowania wynikającego z konieczności naprawienia szkody na podstawie art. 471 k.c.

W wyroku z dnia 8 października 2009 r. o sygn. II PK 110/2009 Sąd Najwyższy - Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych wskazał między innymi, że regulacja dotycząca zapewnienia odpoczynku ma na celu zapewnienie pracownikowi możliwości regeneracji sił. Zdaniem Sądu nie chodzi tu o przyznanie mu dodatkowego czasu wolnego, ale o wprowadzenie ochronnych norm nie dotyczących wprost długości okresów czasu pracy, ale rozdzielających je okresów odpoczynku. Z uwagi na brak szczegółowych regulacji prawa pracy dotyczących naruszenia norm dotyczących odpoczynku,  zastosowanie znaleźć powinny ogólne zasady odpowiedzialności odszkodowawczej zawarte w przepisach prawa cywilnego. 

Zobacz także: Wynagrodzenie podczas niewykonywania pracy


W wyroku z dnia 18 sierpnia 2010 r. o sygn. II PK 228/2009 (OSP 2011/9 poz. 89) Sąd Najwyższy - Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych wskazuje, iż podstawą dochodzenia ochrony dóbr osobistych,  w tym także zapewnienia prawa do odpoczynku pracownika, jest art. 111 kodeksu pracy. Jako podstawę dochodzenia zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę Sąd przytoczył art. 448 k.c. w związku z art. 300 k.p.

Warto zauważyć, iż nieudzielenie pracownikowi należnego czasu wolnego w ramach odpoczynku, a tym samym naruszenie przepisów dotyczących czasu pracy, może być również potraktowane jako wykroczenie określone w art. 281 pkt. 5 k.p., które zagrożone jest karą grzywny od 1000 zł do 30.000 zł.

Kogo obejmuje ta regulacja?

Omawiane przepisy nie dotyczy pracowników zarządzających zakładem pracy w imieniu pracodawcy, jak również nie będzie miał zastosowania w  przypadku prowadzenia akcji ratowniczej w celu ochrony życia lub zdrowia ludzkiego, ochrony mienia lub środowiska albo usunięcia awarii. W przedstawionych wyżej przypadkach będzie przysługiwało pracownikowi prawo do równoważnego okresu odpoczynku, w okresie rozliczeniowym czasu pracy.  

Zadaj pytanie: Forum Kadry

Artur Samek - radca prawny, ekspert z zakresu prawa pracy

Chcesz dowiedzieć się więcej, sięgnij po naszą publikację
Czas pracy 2021. Planowanie, rozliczanie i ewidencja
Czas pracy 2021. Planowanie, rozliczanie i ewidencja
Tylko teraz
Źródło: Własne
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Emerytura brutto netto - kalkulator

    Emerytura brutto - ile to netto? Kalkulator emerytalny pozwala ustalić wysokość emerytury. Oblicz.

    Ochrona przedemerytalna - ile lat?

    Ochrona przedemerytalna - ile lat trwa ochrona przed zwolnieniem? Od ilu lat pracownika zaczyna obowiązywać pracodawcę?

    Strategia Demograficzna 2040 - ocena Konfederacji Lewiatan

    Strategia Demograficzna 2040 jest zbyt ogólna i nie odpowiada współczesnym trendom związanym z rodziną. Jak ocenia ją Konfederacja Lewiatan?

    Zwolnienie lekarskie musi wskazywać aktualny adres pobytu

    Zwolnienie lekarskie musi wskazywać aktualny adres pobytu. Czy trzeba poinformować ZUS o zmianie miejsca pobytu?

    Zmiana dostawcy PPK wymaga konsultacji z załogą

    Zmiana dostawcy PPK wymaga konsultacji z załogą czyli z zakładową organizacją związkową lub inną reprezentacją osób zatrudnionych.

    Emerytura bez podatku – tabela

    Emerytura bez podatku - tabela z kwotą netto w 2021 r. i po zmianach w 2022 r. wskazuje, ile emeryt otrzyma na rękę po podwyżce.

    Pracownik oczekuje elastyczności zatrudnienia

    Elastyczność zatrudnienia - tego oczekuje pracownik od miejsca pracy.

    Pracownicy ocenili sytuację w zakładach pracy [BADANIE]

    Sytuacja w zakładach pracy została oceniona przez pracowników. Jakie są wyniki badania CBOS?

    Kasy zapomogowo-pożyczkowe u pracodawców - projekt ustawy

    Kasy zapomogowo-pożyczkowe u pracodawców - komisje sejmowe pozytywnie zaopiniowały projekt ustawy. Projekt reguluje zasady tworzenia, organizowania i działania kas w zakładach pracy.

    Pracownicy PIP z dodatkowym urlopem wypoczynkowym

    Dodatkowy urlop wypoczynkowy zostanie przyznany niektórym pracownikom PIP. Ile dni?

    Emerytury czerwcowe od 2009 do 2019 r. - ponowne przeliczenie

    Emerytury czerwcowe od 2009 do 2019 r. będą ponownie przeliczone. Takie rozwiązanie przewiduje nowelizacja ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

    Państwowy egzamin na maszynistę od 2023 r. - projekt

    Państwowy egzamin na maszynistę od 2023 r. przewiduje projekt nowelizacji ustawy o transporcie kolejowym. Co się zmieni?

    Szczepienia pracowników przeciwko COVID-19 - stanowisko PIP

    Szczepienia pracowników przeciwko COVID-19 są celowe i zasadne, lecz mają charakter dobrowolny. To oficjalne stanowisko PIP na temat szczepień pracowników.

    Pracownik niepełnosprawny - zwolnienie lekarskie, czas pracy

    Pracownik niepełnosprawny - jakie ma uprawnienia? Jakie są zasady przebywania na zwolnieniu lekarskim? Jaki jest wymiar czasu pracy pracownika niepełnosprawnego? Co z urlopem wypoczynkowym?

    5 korzyści z audytu wynagrodzeń

    Audyt wynagrodzeń przynosi liczne korzyści. Poniższy artykuł omawia 5 najważniejszych z nich.

    Badania do celów sanitarno-epidemiologicznych

    Badania sanitarno-epidemiologiczne to dodatkowa weryfikacja zdrowotna wymagana do pracy, przy wykonywaniu której istnieje możliwość przeniesienia zakażenia lub choroby zakaźnej na inne osoby.

    Reforma rynku pracy w Polsce

    Reforma rynku pracy w Polsce jest częścią Krajowego Planu Odbudowy. Jakie zmiany zakłada nowy model polityki zatrudnienia?

    Zakaz noszenia hidżabu w miejscu pracy - wyrok TSUE

    Hidżab w miejscu pracy - pod pewnymi warunkami można wprowadzić zakaz noszenia hidżabu w pracy. Tak zdecydował TSUE w swoim wyroku. Krytykuje go Prezydent Turcji.

    Ile osób odbiera telefony służbowe na urlopie?

    Telefon służbowy na urlopie? Ile osób odbiera je podczas urlopowego wypoczynku?

    Przeciętne wynagrodzenie i zatrudnienie - czerwiec i II kwartał 2021

    Przeciętne wynagrodzenie i zatrudnienie - ile wyniosło w czerwcu i II kwartale 2021 r.? GUS podaje kwoty.

    Niedziela handlowa - sierpień 2021

    Niedziela handlowa - sierpień 2021 ma aż 5 niedziel. Czy 1 sierpnia, 8 sierpnia, 15 sierpnia, 22 sierpnia lub 29 sierpnia to niedziela handlowa? Kiedy jest najbliższa niedziela handlowa?

    Nowy pracownik zdalny - jak mu pomóc?

    Nowy pracownik zdalny może mieć wiele trudności z wdrożeniem się do pracy w nowej firmie. Jak mu pomóc?

    Zapisanie nowego pracownika do PPK - 90 dni zatrudnienia

    Zapisanie nowego pracownika do PPK wymaga 90 dni zatrudnienia. Co wlicza się do tego okresu według ustawy o PPK?

    Praca podczas upałów – zalecenia PIP

    Praca podczas upałów - jakie są zalecenie PIP? Po pierwsze, pracodawca zapewnia zimne napoje. Po drugie, wentylację i klimatyzację w pomieszczeniach pracy. PIP zaleca także skracanie czasu pracy.

    Wyższe zarobki i 4 dni pracy w tygodniu w gastronomii - Niemcy

    Wyższe zarobki i 4 dni pracy w tygodniu to rozwiązanie dla sektora gastronomii w Niemczech. Czy to pomoże na niedobory kadrowe?