Kategorie

Czy pracodawca może skierować pracownika na badania psychiatryczne?

Karolina Czapska-Małecka
Prawnik specjalizujący się w prawie pracy, mediator w sprawach pracowniczych, trener
Czy pracodawca może skierować pracownika na badania psychiatryczne? / fot. Shutterstock
Czy pracodawca może skierować pracownika na badania psychiatryczne? / fot. Shutterstock
shutterstock
Pracownik posiada aktualne badanie lekarskie, ale jego zachowanie w pracy stało się niestandardowe. Czy pracodawca może mimo to skierować pracownika na badania psychiatryczne? Sugerowanie choroby psychicznej znajduje się bowiem na liście 45. kryteriów mobbingu według Leymanna.

Czy pracodawca może skierować na badania psychiatryczne pracownika, który ma aktualne badania lekarskie, a jego zachowanie stało się niestandardowe?

Reklama

Zdrowie psychiczne pracownika jest szczególnie istotne także w jego życiu zawodowym. Wpływa bowiem na jakość wykonywania pracy i zaangażowanie, a tym samym na ocenę pracownika i jego sukces zawodowy. Odnosi się także do relacji, które pracownik zawiązuje z zespołem. Kodeks pracy przewiduje szczególne obowiązki pracodawcy w zakresie ochrony zdrowia, nie wyróżniając jednak oddzielnie zdrowia psychicznego, ale traktując zdrowie w ogólności. Przede wszystkim należy do nich obowiązek zapewnienia bezpiecznych i higienicznych warunków pracy przy odpowiednim wykorzystaniu osiągnięć nauki i techniki, o czym stanowi art. 207 §2 k.p.

Obowiązek ten w dużej mierze dotyczy ochrony zdrowia fizycznego, co potwierdza orzecznictwo, w którym przede wszystkim rozpatrywane są przypadki chorób somatycznych pojawiających się z powodu niezapewnienia zasad BHP. Do obowiązków pracodawcy w zakresie ochrony zdrowia należy również kierowanie pracowników na badania lekarskie, które zależne są od etapu zatrudnienia. Pracodawca kieruje zatem pracowników na badania wstępne, jeśli są przyjmowani do pracy, a także pracowników młodocianych przenoszonych na inne stanowiska pracy i innych pracowników przenoszonych na stanowiska pracy, na których występują czynniki szkodliwe dla zdrowia lub warunki uciążliwe.

Pracownik zobowiązany jest także do wykonania badań okresowych. Częstotliwość wykonania badań okresowych zależy od stanu zdrowia pracownika oraz od rodzaju wykonywanej pracy. W przypadku zaś niezdolności do pracy pracownika trwającej dłużej niż 30 dni, spowodowanej chorobą, pracownik podlega kontrolnym badaniom lekarskim w celu ustalenia zdolności do wykonywania pracy na dotychczasowym stanowisku. Obowiązkiem pracodawcy jest dopuszczenie pracownika do pracy, tylko w przypadku, gdy posiada on aktualne badania lekarskie. Potwierdza to art. 229 §4 k.p., zgodnie z którym pracodawca nie może dopuścić do pracy pracownika bez aktualnego orzeczenia lekarskiego stwierdzającego brak przeciwwskazań do pracy na określonym stanowisku w warunkach pracy opisanych w skierowaniu na badania lekarskie. Co jednak w sytuacji, gdy pracownik wykonujący pracę ma aktualne badania lekarskie, ale zmienia się jego stan zdrowia psychicznego?

Zaburzenia natury psychicznej a skierowanie na dodatkowe badania lekarskie

Coraz częściej zdarza się, że pracownicy zapadają na choroby psychiczne lub zaburzenia o podłożu psychologicznym. Statystyki i badania wyraźnie pokazują, że dobrostan psychiczny pracowników na świecie jest obecnie deficytowy. Tym bardziej sfera życia psychicznego pracowników staje się przedmiotem zainteresowania badaczy, w związku z pandemią COVID-19. Pracownicy w zmieniającej się sytuacji na rynku pracy, czują się niepewnie, a sam fakt dynamicznie zmieniającej się rzeczywistości, izolacji i ryzyka zarażenia są dla pracowników niezwykle obciążające. Pracowników dotykają zarówno zaburzenia, które powstają w wyniku samego wykonywania pracy, np. wypalenie zawodowe, ale także zapadają na choroby niezależne od ich życia zawodowego, takie jak np. depresja, czy schizofrenia.

Reklama

Jeśli zachowanie pracownika zmienia się i może sugerować pojawienie się choroby psychicznej, nasuwa się pytanie, czy można skierować go na dodatkowe badania lekarskie, jeśli wymagane przepisami badania są aktualne. Żaden przepis wprost nie pozwala na skierowanie pracownika na dodatkowe badania lekarskie. Jednak z pomocą przychodzi orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 18 grudnia 2002 r. o sygn. akt I PK 44/02, w którym Sąd stwierdził, że „aktualnym orzeczeniem lekarskim w rozumieniu art. 229 § 4 k.p. jest orzeczenie stwierdzające stan zdrowia pracownika w dacie, w której ma być dopuszczony do pracy. Zachowuje ono aktualność w okresie w nim wymienionym, jednak staje się nieaktualne w przypadku wystąpienia w tym okresie zdarzeń, które mogą wskazywać na zmianę stanu zdrowia pracownika.” Choć stan faktyczny przytoczonego orzeczenia nie odnosił się do wystąpienia objawów choroby psychicznej, to przyjmuje się szeroką interpretację tej tezy.

Idąc tym tokiem myślenia, pracownika, który przejawia objawy zaburzenia lub choroby natury psychicznej można skierować na dodatkowe badania lekarskie. Ponadto, również przemawia za tym wspomniany obowiązek zapewnienia pracownikom bezpiecznych i higienicznych warunków pracy, który odnosi się do samego pracownika, u którego pojawiają się symptomy chorób o naturze psychicznej, jak i całego zespołu. Kierując pracownika na dodatkowe badania lekarskie, należy mieć na uwadze kilka ważnych aspektów, które decydują o zasadności samego skierowania.

Przesłanki przemawiające za skierowaniem pracownika na dodatkowe badania lekarskie

Przede wszystkim do takiej osoby należy podejść z dużą dozą empatii i zrozumienia. Nie należy dyskwalifikować pracownika tylko dlatego, że jego stan zdrowia uległ pogorszeniu. Często zmiana zachowania jest niezależna od samego pracownika i nie oznacza braku zaangażowania w pracę czy jego złych intencji. Dlatego należy przede wszystkim podejść do tematu z wielką delikatnością i porozmawiać z pracownikiem. Być może dla pracownika takie spojrzenie na sytuację przez pracodawcę będzie dużym wsparciem i sam zdecyduje o podjęciu leczenia.

Ponadto, skierowanie pracownika na dodatkowe badanie lekarskie musi być uzasadnione i poparte twardymi przesłankami, nie może zależeć jedynie od subiektywnej oceny pracodawcy. Przykładem zachowań, które mogą niepokoić pracodawcę i stanowić podstawę do skierowania na dodatkowe badania lekarskie muszą być konkretne zdarzenia, np. ataki paniki, lęku czy agresji w miejscu pracy, niestandardowe zachowanie odbiegające od dotychczasowego, narażenie innej osoby pracującej w tej samej organizacji na niebezpieczeństwo. Są to zwłaszcza zachowania, które powtarzając się, mogą spowodować naruszenie bezpieczeństwa osób pozostających pod opieką chorego, bądź mogą przyczynić się do znacznej szkody. Zwłaszcza w zawodach wymagających bezpośredniego kontaktu z innymi ludźmi, jak nauczyciel, pielęgniarka, czy opiekun, symptomy te mogą być szczególnie niepokojące dla otoczenia. Wydaje się jednak, że pogorszenie nastroju, jeśli nie wpływa na obniżenie jakości pracy, czy nie stanowi zagrożenia dla innych, nie jest przesłanką przemawiającą za skierowaniem pracownika na dodatkowe badanie lekarskie.

Skierowanie pracownika na badania a mobbing i naruszenie godności

Konieczność wykazania uzasadnionych powodów skierowania na badania, wynika nie tylko z obawy przed niesprawiedliwym potraktowaniem pracownika i chęcią jego ochrony w trudnej sytuacji, ale również z ryzyka, które może ciążyć na pracodawcy w razie niesłusznego podejrzenia o chorobę. Sugerowanie choroby psychicznej czy nieuzasadnione kierowanie na badania psychiatryczne występują na liście 45 kryteriów mobbingu według Leymanna, jednego z pierwszych badaczy mobbingu w pracy, działającego w Szwecji. Nieuzasadnione kierowanie pracownika na dodatkowe badanie lekarskie, może być nie tylko szczególnie dotkliwe dla pracownika, ale również może być przejawem mobbingu lub dyskryminacji w postaci molestowania, czego efektem może być naruszenie godności pracownika. Z tego względu pracodawca musi tak kierować swoim zachowaniem odnośnie pracownika z podejrzeniem choroby psychicznej, by nie narazić się na zarzut szykanowania pracownika.

Podsumowanie

Jeśli pracodawca podejrzewa, że pracownik przejawia objawy zaburzenia o podłożu psychologicznym, powinien podejść do tej sytuacji w sposób empatyczny i rozsądny. Rozmowa z pracownikiem, pozbawiona sugerowania choroby psychicznej, ale wskazująca troskę o pracownika i cały zespół powinna być punktem wyjścia. Następnie, jeśli istnieją wyraźne przesłanki przemawiające za tym, że pracownik dotknięty jest dopiero rozwijającą się chorobą psychiczną lub zaburzeniem o podłożu psychologicznym, a sam nie chce podjąć leczenia, pracodawca może skierować go na dodatkowe badania lekarskie. Decyzję o skierowaniu do odpowiedniego specjalisty podejmie lekarz medycyny pracy, do którego skieruje go pracodawca. Bardzo istotne jest, by skierowanie na dodatkowe badanie lekarskie z powodu podejrzenia choroby psychicznej, nie przyjmowało przejawów szykanowania. W takiej sytuacji pracodawca naraża się bowiem na zarzut mobbingu lub molestowania.

Chcesz dowiedzieć się więcej, sięgnij po nasze publikacje
Ustawa o rachunkowości z komentarzem do zmian
Ustawa o rachunkowości z komentarzem do zmian
Tylko teraz
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Obowiązek szczepień dla niektórych grup zawodowych?

    Obowiązek szczepień dla niektórych grup zawodowych może wejść w życie?

    Pracownicy punktów szczepień jak funkcjonariusze publiczni

    Pracownicy punktów szczepień będą traktowani jak funkcjonariusze publiczni. Co to oznacza?

    Zaświadczenie z ZUS ściągniesz z Internetu

    Zaświadczenie o wysokości emerytury lub zasiłku z ZUS można ściągnąć z Internetu. Jak stworzyć elektroniczne potwierdzenie?

    PIP - coraz częstsze kontrole i decyzje

    Kontrole PIP odbywają się coraz częściej. Gdzie jest ich najwięcej? Jakie branże są najczęściej kontrolowane?

    Kalkulator wynagrodzeń Polski Ład - zlecenie 2022

    Kalkulator wynagrodzeń od umów zlecenie w 2022 r. - jak Polski Ład wpłynie na wysokość wynagrodzenia netto przy zleceniu?

    IOSKU: ile masz na koncie w ZUS?

    IOSKU czyli informacja o tym, ile masz na koncie w ZUS. Jak sprawdzić? Ile wyniesie przyszła emerytura?

    Polski Ład - kalkulator wynagrodzeń, umowa o pracę

    Polski Ład - kalkulator wynagrodzeń pozwala obliczyć dla umowy o pracę wysokość pensji netto, zaliczki na podatek dochodowy oraz składki na ubezpieczenie społeczne w 2022 r.

    Lista obecności a ewidencja czasu pracy – różnice

    Lista obecności pracowników - czy jest obowiązkowa? Czy zastępuje ewidencję czasu pracy? Jakie informacje można zamieścić w tych dokumentach kadrowych? Czy można prowadzić je w elektroniczny sposób? Wyjaśniamy w artykule.

    Pracodawca dyskryminuje pracownika - co można zrobić?

    Dyskryminacja w pracy - kiedy można mówić o nierównym traktowaniu pracowników? Co można zrobić, kiedy pracodawca dyskryminuje pracownika?

    Wpłaty do PPK także od wynagrodzenia po ustaniu zatrudnienia

    Wpłaty do PPK nalicza się także od wynagrodzenia wypłaconego uczestnikowi PPK po ustaniu zatrudnienia. Czy nalicza się je od nagrody stanowiącej podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe? Jeśli tak, to w jakiej wysokości procentowej?

    Ile wynosi najniższa krajowa?

    Najniższa krajowa w 2021 i 2022 r. - ile wynosi brutto i netto? Jaka jest stawka godzinowa? Oto kalkulator wynagrodzeń.

    Praca zdalna w Kodeksie pracy - zmiany w projekcie

    Praca zdalna w Kodeksie pracy - jest nowa wersja projektu nowelizacji. Co się zmieni?

    Rejestracja w urzędzie pracy a umowa zlecenie, dzieło, działalność

    Rejestracja w urzędzie pracy - czy bezrobotny może wykonywać pracę na podstawie umowy zlecenia, umowy o dzieło lub prowadzić działalność nierejestrowaną?

    Prezeska, prawniczka, psycholożka - kobiety o feminatywach

    Feminatywy - jakim językiem pisane są oferty pracy? Jak kobiety oceniają żeńskie nazwy stanowisk, np. prezeska, prawniczka, psycholożka? Oto wyniki badania.

    Zezwolenie na pracę sezonową dla cudzoziemca - jak uzyskać [PORADNIK]

    Zezwolenie na pracę sezonową dla cudzoziemca. Od 1 stycznia 2018 roku obowiązują nowe regulacje prawne dotyczące cudzoziemców świadczących prace sezonową. O zezwolenie typu S, czyli na pracę sezonową, mogą ubiegać się pracodawcy, którzy planują zatrudnić obcokrajowców do pracy w rolnictwie, ogrodnictwie lub turystyce.

    Błędy w umowie o pracę - jak je poprawić?

    Błędy w umowie o pracę w zakresie wynagrodzenia i innych świadczeń - jak je poprawić?

    Pracodawcy nie chcą pracy zdalnej [BADANIE]

    Praca zdalna nie jest dla pracodawców najlepszym rozwiązaniem. Prawie wszyscy chcą powrotu do biur. Wprowadzą elastyczne godziny rozpoczęcia i zakończenia pracy.

    Udzielanie zaległego urlopu wypoczynkowego - ustawa o covid-19

    Zaległy urlop wypoczynkowy - jak udzielić zgodnie z ustawą o COVID-19?

    Urząd pracy pomoże zmienić pracę

    Urząd pracy pomoże zmienić pracę i kwalifikacje pracownika. Obecnie skupia się na zatrudnianiu bezrobotnych. Rząd chce rozszerzyć jego kompetencje.

    Utrata pracy i finanse - obawy pracowników

    Utrata pracy i finanse to główne zmartwienia polskich pracowników. Ratują ich jednak deficyty kadrowe.

    Ukąszenie kleszcza a wypadek przy pracy - obowiązki pracodawcy

    Ukąszenie kleszcza - czy to może być wypadek przy pracy? Czy pracodawca zatrudniający pracowników do pracy na świeżym powietrzu ma obowiązek zabezpieczenia ich przed kleszczami?

    Sygnalista w firmie od 17 grudnia 2021 r. - co z ustawą?

    Sygnalista w firmie musi być wdrożony od 17 grudnia 2021 r. Polska musi implementować przepisy unijne do 16 grudnia tego roku. Co z ustawą o sygnalistach?

    Urlop wypoczynkowy - kalkulator

    Urlop wypoczynkowy - kalkulator wymiaru urlopu wypoczynkowego pozwala wyliczyć, ile dni urlopu przysługuje pracownikowi.

    Piloci wycieczek i przewodnicy turystyczni - zwolnienie z ZUS

    Piloci wycieczek i przewodnicy turystyczni mogą składać wnioski o zwolnienie z ZUS za lipiec, sierpień i wrzesień 2020 r. Do kiedy? Jakie warunki należy spełnić?

    Sklepiki szkolne - Tarcza Antykryzysowa

    Sklepiki szkolne - Tarcza Antykryzysowa przyznaje postojowe i zwolnienie z ZUS. Jakie kody PKD? Jakie warunki należy spełnić? Do kiedy złożyć wniosek?